I C 4/16

Sąd Rejonowy w GorlicachGorlice2016-07-14
SAOSnieruchomościprawo rzeczoweŚredniarejonowy
księgi wieczystenieruchomościwłasnośćprzejęcie mieniadecyzje administracyjnenieważność decyzjispadkobiercyzasiedzeniegranice działki

Sąd uzgodnił treść księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, wpisując powodów jako właścicieli nieruchomości odebranej ich poprzednikom prawnym na podstawie nieważnego orzeczenia administracyjnego.

Powodowie domagali się uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, wskazując, że nieruchomość wpisana jako własność Skarbu Państwa - Lasów Państwowych została odebrana ich poprzednikom prawnym na podstawie orzeczenia, które później zostało stwierdzone jako nieważne. Sąd uznał roszczenie za zasadne, stwierdzając brak podstaw prawnych do wpisu Skarbu Państwa jako właściciela i nakazując odłączenie działki z dotychczasowej księgi wieczystej oraz założenie nowej, w której jako właściciele zostaną wpisani powodowie zgodnie z udziałami spadkowymi.

Sprawa dotyczyła uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Powodowie, jako następcy prawni M. F. i A. (A.) F., domagali się wpisania ich jako właścicieli działki o powierzchni 16,7034 ha, która obecnie widnieje w księdze wieczystej jako własność Skarbu Państwa - Lasów Państwowych Nadleśnictwo Ł. Podstawą wpisu było orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1952 r. o przejęciu nieruchomości na własność Państwa. Sąd ustalił, że orzeczenie to było wadliwe: nie wymieniało M. F. (współwłaścicielki), a w odniesieniu do A. F. (2) było dotknięte nieważnością, co potwierdziły późniejsze decyzje administracyjne i wyrok sądu administracyjnego. W związku z tym, że nie istniały prawne podstawy do przejęcia własności gruntów przez Skarb Państwa, a powodowie byli prawnymi spadkobiercami pierwotnych właścicieli, sąd uwzględnił powództwo. Orzeczono odłączenie działki z dotychczasowej księgi wieczystej i założenie nowej, w której powodowie zostali wpisani jako właściciele w określonych udziałach. Zasądzono również od strony pozwanej zwrot kosztów procesu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, orzeczenie administracyjne dotknięte nieważnością nie może stanowić podstawy do wpisu własności w księdze wieczystej, zwłaszcza gdy dotyczyło ono nieruchomości, która nie została prawidłowo przejęta od wszystkich współwłaścicieli.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej było wadliwe, ponieważ nie uwzględniało praw jednego ze współwłaścicieli (M. F.) i zostało później uznane za nieważne w części dotyczącej nieruchomości A. F. (2). Brak podstawy prawnej do przejęcia własności przez Skarb Państwa oznaczał niezgodność stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym

Strona wygrywająca

E. F., P. F., A. F. (1), D. K., J. F. (1), R. M., M. S., D. P., H. F., E. Z.

Strony

NazwaTypRola
E. F.osoba_fizycznapowód
P. F.osoba_fizycznapowód
A. F. (1)osoba_fizycznapowód
D. K.osoba_fizycznapowód
J. F. (1)osoba_fizycznapowód
R. M.osoba_fizycznapowód
M. S.osoba_fizycznapowód
D. P.osoba_fizycznapowód
H. F.osoba_fizycznapowód
E. Z.osoba_fizycznapowód
Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł.organ_państwowypozwany

Przepisy (4)

Główne

u.k.w.h. art. 10 § 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Niezgodność treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym uzasadnia żądanie uzgodnienia.

Pomocnicze

k.p.c. art. 98 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada zwrotu kosztów procesu stronie wygrywającej.

Dekret z dnia 5 września 1947r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości ziemskich art. 1

Podstawa prawna przejmowania nieruchomości na własność Państwa.

Dekret z dnia 27 czerwca 1949r.

Wspomniany jako podstawa prawna orzeczenia Prezydium PRN.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieważność orzeczenia administracyjnego o przejęciu nieruchomości. Brak uwzględnienia praw wszystkich współwłaścicieli w orzeczeniu administracyjnym. Niezgodność wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Powodowie jako następcy prawni pierwotnych właścicieli.

Godne uwagi sformułowania

Nie istnieją więc prawne podstawy, by w oparciu o takie, dotknięte nieważnością orzeczenie, Skarb Państwa mógł się uważać za właściciela. Tym samym istnieje niezgodność między stanem prawnym tej nieruchomości – to jest gruntów składających się na działkę (...) – ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, o jakiej mowa w art. 10 ust. 1 ustawo o księgach wieczystych i hipotece.

Skład orzekający

Wojciech Langer

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie roszczeń o uzgodnienie treści księgi wieczystej w przypadku wadliwych orzeczeń administracyjnych dotyczących przejęcia własności nieruchomości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego orzeczenia administracyjnego z okresu PRL i jego skutków dla ksiąg wieczystych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak wadliwe decyzje administracyjne z przeszłości mogą być korygowane przez sądy, przywracając sprawiedliwość spadkobiercom. Jest to przykład walki o odzyskanie własności po latach.

Skarb Państwa stracił działkę wartą miliony przez błąd sprzed 60 lat – sąd przywrócił sprawiedliwość spadkobiercom.

Dane finansowe

zwrot kosztów procesu: 5435,3 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt: I C 4/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 lipca 2016 r. Sąd Rejonowy w Gorlicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Wojciech Langer Protokolant: st. sekr. sądowy Piotr Kamiński po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2016 r. w Gorlicach sprawy z powództwa E. F. , P. F. , A. F. (1) , D. K. , J. F. (1) , R. M. , M. S. , D. P. , H. F. , E. Z. przeciwko Skarbowi Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym I. Uzgadnia z rzeczywistym stanem prawnym treść księgi wieczystej Kw.nr (...) w której jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa-Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. poprzez odłączenie z tej księgi wieczystej działki oznaczonej nr ewidencyjnym (...) o pow. 16,7034 ha (powstałej z podziału dz. nr (...) , zgodnie z mapą sporządzona przez geodetę J. S. z dnia 22 lutego 2014 r. ) położonej w R. i założenie dla tej działki nowej księgi wieczystej, w której w dziale II w miejsce dotychczasowego właściciela jako właściciele wpisani zostaną: a. M. S. w 50/200 części b. E. F. w 30/200 części c. J. F. (1) w 30/200 części d. P. F. w 30/200 części e. R. M. w 15/200 części f. D. P. w 15/200 części g. H. F. w 12/200 części h. A. F. (1) w 6/200 części i. D. K. w 6/200 części j. E. Z. w 6/200 części, II. zasądza od strony pozwanej Skarbu Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. na rzecz powodów E. F. , P. F. , A. F. (1) , D. K. , J. F. (1) , R. M. , M. S. , D. P. , H. F. , E. Z. solidarnie kwotę 5435,30 złotych (pięć tysięcy czterysta trzydzieści pięć 30/100) tytułem zwroty kosztów procesu. SSR Wojciech Langer ZARZĄDZENIE (...) (...) Sygn. akt I C 4/16 UZASADNIENIE wyroku z dnia 14 lipca 2016r. Powodowie J. F. (1) , R. M. , E. F. , M. S. , P. F. , D. P. , H. F. , A. F. (1) , D. K. i E. Z. w ostatecznie sprecyzowanym pozwie (k. 52) skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Lasom Państwowym Nadleśnictwu Ł. domagali się uzgodnienia z rzeczywistym stanem prawnym księgi wieczystej (...) , w której dziale II jako właściciel wpisana jest strona pozwana poprzez odłączenie z tej księgi działki nr (...) o powierzchni 16,7034 ha (powstałej z podziału działki (...) ) położonej w R. i założenie dla niej nowej księgi wieczystej i wpisanie w jej dziale II, w miejsce strony pozwanej, jako właścicieli powodów M. S. (w 50/200 części), E. F. (w 30/200 części), J. F. (1) (w 30/200 części), P. F. (w 30/200 części), R. M. (w 15/200 części), D. P. (w 15/200 części), H. F. (w 12/200 części), A. F. (1) (w 6/200 części), D. K. (w 6/200 części), E. Z. (w 6/200 części), a także zasądzenia kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że opisana wyżej nieruchomość była własnością poprzedników prawnych powodów A. ( A. ) F. i M. F. , została ona utworzona z podanych w pozwie parcel gruntowych objętych L. (...) . Obecnie jako właściciel tego gruntu (stanowiącego część działki (...) ) w księdze wieczystej figuruje Skarb Państwa Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. , poprzednicy prawni powodów zostali pozbawieni własności tych gruntów na mocy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 24 kwietnia 1954r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych we wsi R. , na podstawie tego orzeczenia Skarb Państwa uzyskał sporny wpis do księgi wieczystej. Wojewoda (...) decyzją z dnia 15 grudnia 2011r. stwierdził nieważność opisanego wyżej orzeczenia, w części dotyczącej nieruchomości ziemskich stanowiących w dacie przejęcia własność A. ( A. ) F. . M. F. nie została zaś wymieniona w tym orzeczeniu z imienia i nazwiska. Skarb Państwa Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. stwierdziło, że treść załączonych do pozwu dokumentów, jak też forma powództwa nie budzą żadnych zastrzeżeń, zaś wydanie orzeczenie pozostawiono do uznania Sądu, wnosząc o to by nie zasądzać kosztów procesu, gdyż strona pozwana nie dała powodu do wytoczenia powództwa. Stan faktyczny w niniejszej sprawie przedstawiał się następująco. M. F. i A. ( A. ) F. byli współwłaścicielami (po ½ części) nieruchomości położonych we wsi R. , objętych (...) (...) , składających się z: części parceli gruntowej nr (...) , o powierzchni (0,3810 ha), a także parcel gruntowych nr: (...) o powierzchni 0,4845 ha, (...) o powierzchni 2,9448 ha, (...) o powierzchni 0,6513 ha, (...) o powierzchni 0,4797 ha, (...) o powierzchni 1,8027 ha, (...) o powierzchni 2,5064 ha, (...) o powierzchni 0,3404 ha, (...) o powierzchni 1,1479 ha, (...) o powierzchni 0,4384 ha, (...) o powierzchni 0, (...) , (...) o powierzchni 2,7488 ha, (...) o powierzchni 2,0486 ha, (...) o powierzchni 0,1763 ha. Okoliczności bezsporne. Grunty te obecnie stanowią część działki (...) , dla której prowadzona w Sądzie Rejonowym w Gorlicach jest księga wieczysta (...) . W jej dziale II jako właściciel figuruje Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. . Jako podstawa tego wpisu figuruje orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. , Wydział (...) i Leśnictwa, z dnia 24 kwietnia 1952r., (...) . Okoliczności bezsporne. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w opisanym wyżej orzeczeniu, w sprawie przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskiej w gromadzie R. , na podstawie dekretu z dnia 5 września 1947r. o przejęciu takich nieruchomości na własność Państwa w tej gromadzie na podstawie dekretu z 27 czerwca 1949r. uznało za opuszczone i nie zajęte w związku z akcją repatriacji do ZSRR budynki mieszkalno-gospodarcze i gospodarcze między innymi po A. F. (2) , uznając, że przeszły one zgodnie z art. 1 dekretu z dnia 5 września 1947r. na własność Państwa. W orzeczeniu tym nie wymieniono z imienia i nazwiska M. F. . Okoliczności bezsporne. Wojewoda (...) decyzją z dnia 15 grudnia 2011r. (WS-III. (...) .2.45.2011.IB) stwierdził nieważność tego orzeczenia w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w R. , stanowiącej w dacie przejęcia własność A. ( A. ) F. . Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 24 marca 2015r. (GZ.rn.057-625-82/13) stwierdził, że decyzja Wojewody (...) z dnia 15 grudnia 2011r. została wydana z naruszeniem prawa, odmówił jednak jej uchylenia, gdyż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2015r. (I SA/Wa 797/15) oddalił skargę na opisaną wyżej decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Okoliczności bezsporne. A. F. (2) zmarł w dniu 15 października 1950r. Spadek po nim nabyli: żona M. F. , w ¼ części i syn J. F. (2) w ¾ części. M. F. zmarła w dniu 17 stycznia 1954r., zaś spadek po niej, w całości nabył syn J. F. (2) . J. F. (2) zmarł w dniu 28 października 1971r., spadek po nim nabyli: żona M. S. w ¼ części, oraz dzieci E. F. , W. P. , J. F. (1) , P. F. i S. F. , po 3/20 części. W. P. zmarła w dniu 14 października 2009r., spadek po niej nabyły córki R. M. i D. P. po ½ części. S. P. zmarł w dniu 22 grudnia 2008r., spadek po nim nabyli: żona H. F. w 2/5 części, oraz dzieci A. F. (1) , D. K. i E. Z. po 1/5 części. Okoliczności bezsporne. Grunty stanowiące własność A. ( A. ) F. i M. F. , odpowiadają działce nr (...) o powierzchni 16, (...) , położonej w R. , a powstałej z podziału działki (...) , zgodnie z mapą do celów prawnych sporządzoną przez geodetę J. S. , przyjętą do zasobu geodezyjnego i kartograficznego prowadzonego przez Starostę G. pod nr p. (...) .2016. (...) . Okoliczności bezsporne. Powyższe okoliczności nie były kwestionowane w toku procesu. Wynikały one jednoznacznie z załączonych do pozwu dokumentów, takich jak decyzje i orzeczenia, liczba wykazu hipotecznego, wykazy zmian gruntowych, odpis z księgi wieczystej oraz mapa, z podziałem działki (...) . Sąd zważył co następuje. Żądanie pozwu jest w pełni zasadne. Nie ulega wątpliwości, że podstawą wpisu w dziale II księgi wieczystej (...) strony pozwanej, to jest Skarbu Państwa było orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 24 kwietnia 1952r. Obecnie ta księga wieczysta obejmuje także grunty należące w przeszłości do A. ( A. ) F. i M. F. , które odpowiadają granicom działki (...) (zgodnie z mapą geodety J. S. ). Podstawą wpisania własności tych gruntów było więc orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. W orzeczeniu tym wymieniony został jednak tylko A. F. (2) . Nie wymieniono w nim z imienia i nazwiska M. F. . Tak więc w zakresie jej prawa do tych gruntów, a była ona ich współwłaścicielem, nie istnieje żadna podstawa prawna do uznania, że udziały te przeszły na rzecz Skarbu Państwa. Co się zaś tyczy udziałów A. F. (2) , to podstawą taką ma być orzeczenie, w którym został wymieniony. Orzeczenie to jednak w tym zakresie jest dotknięte nieważnością, co potwierdzają decyzje wojewody i ministra, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Nie istnieją więc prawne podstawy, by w oparciu o takie, dotknięte nieważnością orzeczenie, Skarb Państwa mógł się uważać za właściciela. Tym samym istnieje niezgodność między stanem prawnym tej nieruchomości – to jest gruntów składających się na działkę (...) – ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, o jakiej mowa w art. 10 ust. 1 ustawo o księgach wieczystych i hipotece . Brak jest bowiem podstaw prawnym by Skarb Państwa przejął własność tych gruntów od A. ( A. ) F. i M. F. . Oboje oni już nie żyją. Ich następcami prawnymi są powodowie, dlatego też to oni winni zostać wpisani do nowej księgi wieczystej, obejmującej działkę (...) , jako właściciele. Dlatego też Sąd uwzględnił żądanie pozwu i odłączył z księgi wieczystej (...) , w której dziale II jako właściciel wpisana jest strona pozwana, działkę nr (...) o powierzchni 16,7034 ha (powstałą z podziału działki (...) ) położoną w R. i orzekł o założeniu dla tej działki nowej księgi wieczystej i wpisanie w jej dziale II, w miejsce strony pozwanej, jako właścicieli powodów M. S. (w 50/200 części), E. F. (w 30/200 części), J. F. (1) (w 30/200 części), P. F. (w 30/200 części), R. M. (w 15/200 części), D. P. (w 15/200 części), H. F. (w 12/200 części), A. F. (1) (w 6/200 części), D. K. (w 6/200 części), E. Z. (w 6/200 części). Mając na uwadze wynik sprawy koszty procesu, zgodnie z art. 98 § 1 kpc , winna zwrócić powodom strona pozwana. Nie można podzielić stanowiska, jakoby Skarb Państwa nie dał podstawy do wytoczenia powództwa, bowiem gdyby nie działania organów Państwa, grunty poprzedników prawnych powodów nie byłyby odebrane, nie wydano by nieważnego orzeczenia, nie dokonano wpisu do księgi wieczystej, którego uzgodnienie było przedmiotem tego procesu. Dlatego też Sąd zasądził od strony pozwanej na rzecz powodów kwotę 5.435,30 zł, zgodnie z przedłożonych spisem kosztów, którego treść nie była kwestionowana w toku procesu. SSR Wojciech Langer G. (...) ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. K. (...)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI