I C 393/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie D. J. i T. J. domagali się od Krajowego Ośrodka (...) w W. zasądzenia kwoty 18.260 zł tytułem odszkodowania za zniszczoną plantację bobiku na dzierżawionych gruntach. Wskazali, że umowa dzierżawy została wypowiedziana ze skutkiem natychmiastowym przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) w związku z budową drogi ekspresowej, co spowodowało zniszczenie ich uprawy. Jako podstawę prawną wskazali art. 19 ust. 2 specustawy drogowej w zw. z art. 471 kc. Pozwany Krajowy Ośrodek (...) wniósł o oddalenie powództwa, argumentując, że umowa została wypowiedziana przez podmiot trzeci (GDDKiA) z przyczyn niezależnych od niego, a specustawa nie nakłada na wydzierżawiającego odpowiedzialności odszkodowawczej w takich okolicznościach. Sąd ustalił, że umowa dzierżawy została zawarta na czas określony, ale zawierała zapis o możliwości jej wygaśnięcia w przypadku rozpoczęcia inwestycji drogowej i uzyskania decyzji ZRID. GDDKiA, na podstawie decyzji ZRID nadanej rygorem natychmiastowej wykonalności, wypowiedziała umowę dzierżawy ze skutkiem natychmiastowym. Sąd uznał, że powodowie nie wykazali przesłanek odpowiedzialności kontraktowej pozwanego, ponieważ umowa została rozwiązana przez podmiot trzeci z przyczyn niezawinionych przez pozwanego. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 19 ust. 2 specustawy drogowej, odszkodowanie za straty poniesione na skutek rozwiązania umowy przysługuje od właściwego zarządcy drogi, który dokonał wypowiedzenia, czyli w tym przypadku od GDDKiA, a nie od wydzierżawiającego. Sąd oddalił powództwo, ale nie obciążył powodów kosztami procesu ze względu na szczególnie uzasadniony przypadek (art. 102 kpc), nakazując jedynie ściągnięcie od nich nieuiszczonych kosztów sądowych (opinii biegłego).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 19 ust. 2 specustawy drogowej w kontekście odpowiedzialności odszkodowawczej wydzierżawiającego i dzierżawcy w przypadku wypowiedzenia umowy przez zarządcę drogi. Zastosowanie art. 102 kpc w sprawach o odszkodowanie.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji związanej z inwestycją drogową i wypowiedzeniem umowy dzierżawy przez GDDKiA. Interpretacja art. 102 kpc jest zawsze uznaniowa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wydzierżawiający ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą wobec dzierżawcy za straty wynikłe z wypowiedzenia umowy dzierżawy przez zarządcę drogi na podstawie specustawy drogowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wydzierżawiający nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej, jeśli umowa została wypowiedziana przez podmiot trzeci (zarządcę drogi) z przyczyn niezawinionych przez wydzierżawiającego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 19 ust. 2 specustawy drogowej nakłada obowiązek odszkodowawczy na zarządcę drogi, który dokonał wypowiedzenia, a nie na wydzierżawiającego. W przypadku, gdy wypowiedzenie następuje z przyczyn niezależnych od wydzierżawiającego, nie można mu przypisać odpowiedzialności kontraktowej ani deliktowej.
Czy w przypadku wypowiedzenia umowy dzierżawy przez podmiot trzeci na podstawie specustawy drogowej, dzierżawca może dochodzić odszkodowania od wydzierżawiającego na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego o odpowiedzialności kontraktowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wypowiedzenie nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez wydzierżawiającego, nie można mu przypisać odpowiedzialności kontraktowej z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że powodowie nie wykazali, aby do wypowiedzenia umowy doszło z przyczyn zawinionych przez pozwanego. Umowa została rozwiązana przez GDDKiA, a pozwany nie ponosi odpowiedzialności za działania podmiotu trzeciego.
Czy sąd powinien odstąpić od obciążania powodów kosztami procesu w przypadku oddalenia powództwa, biorąc pod uwagę szczególne okoliczności sprawy?
Odpowiedź sądu
Tak, w tym przypadku zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na zastosowanie art. 102 kpc.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że specyficzne okoliczności sprawy, w tym prawdopodobne przekonanie powodów o zasadności roszczenia i ich trudna sytuacja materialna (choć nie została szczegółowo opisana w uzasadnieniu), uzasadniają odstąpienie od obciążania ich kosztami procesu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. J. | osoba_fizyczna | powód |
| T. J. | osoba_fizyczna | powód |
| Krajowy Ośrodek (...) z siedzibą w W. | instytucja | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
specustawa drogowa art. 19 § ust. 2
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowi podstawę do wypowiedzenia przez właściwego zarządcę drogi umowy dzierżawy ze skutkiem natychmiastowym. Za straty poniesione na skutek rozwiązania umowy przysługuje odszkodowanie od zarządcy drogi.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Pomocnicze
k.c. art. 361 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Zakres odszkodowania obejmuje straty poniesione przez poszkodowanego oraz utracone korzyści.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej wyższą kwotę należną przeciwnikowi tytułem zwrotu kosztów procesu, a nawet nie obciążać strony przegrywającej kosztami w ogóle.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Sąd może obciążyć strony nieuiszczonymi kosztami sądowymi, jeśli zostały tymczasowo pokryte przez Skarb Państwa.
k.c. art. 88 § § 1-2
Kodeks cywilny
Dotyczy uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa dzierżawy została wypowiedziana przez podmiot trzeci (GDDKiA) na podstawie specustawy drogowej. • Wypowiedzenie nastąpiło z przyczyn niezawinionych i niezależnych od pozwanego wydzierżawiającego. • Specustawa drogowa nakłada obowiązek odszkodowawczy na zarządcę drogi, a nie na wydzierżawiającego. • Brak podstaw do przypisania pozwanemu odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 kc) ani deliktowej (art. 415 kc).
Odrzucone argumenty
Roszczenie o odszkodowanie za zniszczoną plantację bobiku na podstawie art. 19 ust. 2 specustawy drogowej w zw. z art. 471 kc i art. 361 § 1 i 2 kc.
Godne uwagi sformułowania
w okolicznościach niniejszej sprawy mamy do czynienia ze specyficzną sytuacją, w ramach której to nie pozwany, a podmiot trzeci, tj. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad – nie będący stroną umowy dzierżawy z dnia 5 listopada 2020 roku – dokonał jej wypowiedzenia. • w orzecznictwie oraz doktrynie przyjęto jednak, że zakres tego odszkodowania powinien być ustalany przez sąd powszechny (o ile strony nie doszły do porozumienia we własnym zakresie) według przepisów Kodeksu cywilnego. • w ocenie Sądu za zastosowaniem art. 102 kpc w niniejszej sprawie przemawiały przede wszystkim specyficzne okoliczności przedmiotowej sprawy, w których uznać należało, że in concreto zachodził wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 102 kpc , a rozstrzygnięcie o kosztach procesu w realiach sprawy winno odpowiadać poczuciu sprawiedliwości.
Skład orzekający
Krzysztof Połomski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 19 ust. 2 specustawy drogowej w kontekście odpowiedzialności odszkodowawczej wydzierżawiającego i dzierżawcy w przypadku wypowiedzenia umowy przez zarządcę drogi. Zastosowanie art. 102 kpc w sprawach o odszkodowanie."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji związanej z inwestycją drogową i wypowiedzeniem umowy dzierżawy przez GDDKiA. Interpretacja art. 102 kpc jest zawsze uznaniowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje konflikt między interesami dzierżawcy a potrzebami inwestycji infrastrukturalnych, a także pokazuje, jak przepisy prawa mogą przenosić odpowiedzialność między podmiotami. Kwestia kosztów procesu jest również istotna praktycznie.
“Czy stracisz dzierżawę przez budowę drogi? Sąd wyjaśnia, kto odpowiada za Twoje straty.”
Dane finansowe
WPS: 18 260 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.