I C 39/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim rozpoznał sprawę z powództwa E. B. i M. B. przeciwko (...) Bankowi (...) S.A. o ustalenie nieważności umowy kredytu mieszkaniowego nr (...) z dnia 10.10.2008 r. oraz o zapłatę. Powodowie domagali się ustalenia, że umowa jest nieważna w całości z powodu abuzywnych postanowień dotyczących indeksacji do waluty obcej (CHF), a także zasądzenia od banku zwrotu wpłaconych przez nich środków wraz z odsetkami. Bank wniósł o oddalenie powództwa. Sąd, po analizie materiału dowodowego, w tym umowy kredytu i zeznań świadków, ustalił, że umowa została zawarta w oparciu o standardowy wzorzec bankowy, a klauzule dotyczące indeksacji nie były indywidualnie negocjowane z konsumentami. Sąd uznał te klauzule za niedozwolone (abuzywne) na podstawie art. 385¹ k.c. i Dyrektywy 93/13/EWG, wskazując na brak jasności, możliwość jednostronnego ustalania kursów przez bank oraz rażące naruszenie interesów konsumentów. W związku z tym, że wyeliminowanie abuzywnych klauzul uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy, sąd stwierdził jej nieważność w całości na podstawie art. 58 § 1 k.c. Następnie, uwzględniając żądanie powodów, sąd zasądził od banku na ich rzecz zwrot wpłaconych kwot w łącznej wysokości 389.943,74 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych i przeliczeniowych, brak możliwości utrzymania umowy jako kredytu złotowego po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych, istnienie interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy.
Orzeczenie dotyczy umów zawartych na podstawie wzorców umownych, gdzie klauzule nie były indywidualnie negocjowane. Ocena abuzywności może być różna w zależności od konkretnych postanowień umowy i okoliczności jej zawarcia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu mieszkaniowego denominowanego do waluty obcej, zawarta w oparciu o wzorzec umowny, zawierająca klauzule dotyczące indeksacji i przeliczeń kursowych, może być uznana za nieważną w całości z powodu abuzywności tych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa kredytu mieszkaniowego denominowanego do waluty obcej, zawarta w oparciu o wzorzec umowny, zawierająca klauzule dotyczące indeksacji i przeliczeń kursowych, może być uznana za nieważną w całości z powodu abuzywności tych klauzul, jeśli ich wyeliminowanie uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał klauzule indeksacyjne za abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie negocjowane, nie były sformułowane w sposób jasny i zrozumiały, a także rażąco naruszały interesy konsumentów, dając bankowi swobodę w ustalaniu kursów walut. Ponieważ wyeliminowanie tych klauzul czyni umowę niewykonalną, sąd stwierdził jej nieważność w całości.
Czy konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu, która jest nadal wykonywana, zwłaszcza gdy dochodzi do sporu o jej ważność?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu, nawet jeśli jest ona nadal wykonywana, ponieważ takie ustalenie zapewnia mu ochronę prawnie chronionych interesów, kończy istniejący spór i zapobiega przyszłym sporom, a także umożliwia dochodzenie zwrotu nienależnie spełnionych świadczeń.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustalenie nieważności umowy jest konieczne do zapewnienia ochrony prawnej konsumentowi, zakończenia niepewności co do stosunku prawnego i umożliwienia dochodzenia zwrotu świadczeń. Brak takiego ustalenia mógłby prowadzić do konieczności wielokrotnego wytaczania powództw o zapłatę i uniemożliwiłby np. wykreślenie hipoteki.
Czy umowa kredytu denominowanego do waluty obcej, po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul indeksacyjnych, może być utrzymana jako kredyt złotowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa kredytu denominowanego do waluty obcej, po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul indeksacyjnych, nie może być utrzymana jako kredyt złotowy, ponieważ takie przekształcenie nie jest dopuszczalne, a umowa staje się niewykonalna.
Uzasadnienie
Sąd powołując się na orzecznictwo TSUE i SN stwierdził, że sąd nie może modyfikować treści abuzywnych klauzul ani przekształcać umowy kredytu denominowanego w złotowy. Eliminacja klauzul indeksacyjnych prowadzi do nieważności całej umowy, gdyż bez nich nie wiadomo, jak ma być ona wykonywana.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. B. | osoba_fizyczna | powód |
| M. B. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności możliwość unieważnienia czynności.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Pr. bank. art. 69
Prawo bankowe
Podstawowe regulacje dotyczące umowy kredytu bankowego.
Pomocnicze
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta jako osoby fizycznej dokonującej czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Strony są związane umową w pozostałym zakresie.
k.c. art. 385¹ § § 4
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu, że klauzule zostały indywidualnie uzgodnione, spoczywa na banku.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna.
k.c. art. 411 § pkt 1
Kodeks cywilny
Spełnienie świadczenia w wykonaniu nieważnej czynności prawnej rodzi obowiązek zwrotu, nawet jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie jest do tego zobowiązany.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik sprawy w zakresie kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa zawiera klauzule abuzywne dotyczące indeksacji i przeliczeń kursowych. • Klauzule te nie były indywidualnie negocjowane. • Brak jasności i zrozumiałości klauzul indeksacyjnych. • Rażące naruszenie interesów konsumentów przez bank. • Nieważność umowy w całości po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych. • Istnienie interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy.
Odrzucone argumenty
Brak podstaw do uznania umowy za nieważną. • Brak klauzul niedozwolonych (abuzywnych). • Brak interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy. • Umowa została zawarta zgodnie z prawem i nie narusza interesów konsumentów.
Godne uwagi sformułowania
umowa jest nieważna w całości • postanowienia mają charakter abuzywny • brak indywidualnego uzgodnienia spornych postanowień umownych • rażąco naruszający jego interesy • nie można przyjąć, że strony są związane pozostałą częścią umowy • eliminacja abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej jako kredytu złotowego • interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu
Skład orzekający
Dorota Krawczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych i przeliczeniowych, brak możliwości utrzymania umowy jako kredytu złotowego po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych, istnienie interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy umów zawartych na podstawie wzorców umownych, gdzie klauzule nie były indywidualnie negocjowane. Ocena abuzywności może być różna w zależności od konkretnych postanowień umowy i okoliczności jej zawarcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu umów frankowych i ich nieważności z powodu klauzul abuzywnych, co ma ogromne znaczenie praktyczne dla wielu konsumentów i banków. Wyrok potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą i stanowi cenne źródło informacji dla prawników i kredytobiorców.
“Bank przegrał sprawę o kredyt frankowy! Sąd uznał umowę za nieważną i nakazał zwrot ponad 389 tys. zł.”
Dane finansowe
WPS: 389 943,74 PLN
zwrot świadczenia: 354 654,62 PLN
zwrot świadczenia: 35 289,12 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.