I C 385/20

Sygn. I C 385/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 listopada 2024 r. Sąd Okręgowy w Słupsku I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Hanna Kaflak-Januszko Protokolant: st. sekretarz sądowy Małgorzata Bugiel po rozpoznaniu w dniu 7 października 2024 r. w Słupsku na rozprawie sprawy z powództwa B. I. przeciwko W. G. o zapłatę I. ustala, że nieważne są umowy zawarte 18 grudnia 2013 r. przez powoda B. I. i pozwanego W. G. : a) pożyczki 800 000 zł (osiemset tysięcy i 00/100 zł), b) przewłaszczenia na zabezpieczenie w celu zabezpieczenia umowy z ppkt a poprzez przeniesienie przez B. I. na rzecz W. G. własności 50 (pięćdziesięciu) udziałów przysługujących mu w kapitale zakładowym spółki pod firmą (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w U. , KRS (...) , II. nakazuje pozwanemu W. G. , aby złożył oświadczenie woli o przeniesieniu na powoda B. I. własności 50 (pięćdziesięciu) udziałów – opisanych w I b o łącznej wartości nominalnej 25 000 zł (dwadzieścia pięć tysięcy i 00/100 zł); III. zasądza od pozwanego na rzecz powoda 36 573,72 zł (trzydzieści sześć tysięcy pięćset siedemdziesiąt trzy i 72/100 zł) kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty; IV. nakazuje ściągnąć od pozwanego W. G. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Słupsku 25 000,00 zł (dwadzieścia pięć tysięcy i 00/100 zł) nieuiszczonych kosztów sądowych. I C 385/20 UZASADNIENIE Powód B. I. 6.11.2019 r. pozwał W. C. – G. o /doprecyzowane w zakresie pkt. II i co do roszczeń ewentualnych w piśmie z 29. (...) . – k. 464 i n./: I. ustalenie, że nieważne są umowy zawarte 18 grudnia 2013 r. przez powoda B. I. i pozwanego W. G. : a) pożyczki 800 000 zł (osiemset tysięcy i 00/100 zł), b) przewłaszczenia na zabezpieczenie w celu zabezpieczenia umowy z ppkt a poprzez przeniesienie przez B. I. na rzecz W. G. własności 50 (pięćdziesięciu) udziałów przysługujących mu w kapitale zakładowym spółki pod firmą (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w U. , KRS (...) , II. nakazanie pozwanemu W. G. , aby złożył oświadczenie woli o przeniesieniu na powoda B. I. własności 50 (pięćdziesięciu) udziałów – opisanych w I b o łącznej wartości nominalnej 25 000 zł (dwadzieścia pięć tysięcy i 00/100 zł). Powód zgłosił też żądania ewentualne o rozliczenie w przypadku nieustalenia nieważności. Powód podał, że podpisał dokument spornej umowy pożyczki, ale składając zawarte w niej oświadczenie działał pod wpływem błędu wywołanego przez pozwanego co do treści dokonywanych czynności prawnych, jak i pozostawał w błędnym przekonaniu co do istniejącego w chwili składania oświadczenia stanu faktycznego (w toku sprawy powołał się także na podstęp). Do pożyczki bowiem nie doszło i wobec tego oświadczenie woli o przewłaszczeniu na zabezpieczenie pozbawiona jest podstawy (causy). Nadto powołał się na tzw. nadzabezpieczenie, które może być przyczyną nieważności umowy przewłaszczenia i wskazał na rażącą dysproporcję między wartością rynkową udziałów, wskazanych w spornej umowie zabezpieczenia i wysokością pożyczki, której miało dotyczyć. W dalszym toku sprawy rozbudował swoją argumentację. P o z w a n y wniósł o oddalenie powództwa. Wskazał, że sporne umowy zostały zawarte jako konsekwencja współpracy stron w wyniku nierozliczenia się przez powoda z należności przekazanych mu przez pozwanego. Kwestionował, by powód był wprowadzony w błąd składając oświadczenia w tych umowach lub pozostawał w błędzie co do stanu faktycznego, a więc nie mogło dojść do złożenia pozornych oświadczeń woli. Zauważył też, że na wadę oświadczenia woli jaką jest błąd - można powołać się w ciągu roku od jego wykrycia, a ze sprawy nie wynika, by termin ten został zachowany. Negował, by doszło do nadzabezpieczenia, zwłaszcza że powód nadal pozostaje zadłużony u pozwanego. Powołał się także na art. 5 kc wobec wytoczenia powództwa po tak długim okresie czasu, zwłaszcza że Spółka cały czas działała, a powód nie wykazywał nią zainteresowania. Podniósł zarzut przedawnienia. Argumentacja pozwanego również została poszerzona w toku sprawy w nawiązaniu do różnej możliwości oceny przedstawianych twierdzeń i dowodów. Sąd ustalił, że: Powód wpierw sam zajmował się prowadzeniem kilku stacji paliw. Pozwany prowadził działalność gospodarczą w innym zakresie. Strony były w dobrych relacjach. Strony zostały wspólnikami (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w U. , początkowo w R. (dalej: jako Spółka, umowa z 12.04.2011 r. – k. 127-136), która miała prowadzić stację benzynową w U. na nieruchomości nabytej za kredyt. Kapitał zakładowy ustalono na 50.000 zł. Został objęty przez każdą ze stron, jako jednych wspólników, w wysokości po 50 udziałów każdy. Nieruchomość ze stacją zabudowana była budynkiem stacji paliw i elementami związanymi z jej prowadzeniem (wiata, dystrybutory, zbiorniki z podziemnymi instalacjami, tablica z cenami) oraz budynkiem gastronomiczno-hotelowym. (...) była zaniedbana i wymagała inwestycji. Działalność tego typu wymaga koncesji, więc wspólnicy porozumieli się, że powód będzie ją prowadził w ramach swojej działalności gospodarczej, płacąc Spółce czynsz, a gdy Spółka uzyska koncesję – rozpocznie działalność, czyli - prowadzenie ww. stacji - samodzielnie. 26.07.2011 r. została więc zawarta umowa dzierżawy, którą rozwiązano w okresie przygotowań do przejęcia stacji od powoda do prowadzenia przez Spółkę. W międzyczasie stacja była modernizowana. Strony we własnym zakresie prowadziły indywidualne notatki z finansowania stacji, rozliczeń (w tym np. pracowali na stacji pracownicy zatrudnieni u pozwanego). W 2012 r. została zawarta umowa o dostawę paliw z S. Polska w ramach prowadzenia stacji partnerskiej na opisanej nieruchomości w U. – na 5 lat, a zabezpieczenie dała Spółka. W konsekwencji porozumienia stron, S. miał przenieść uprawnienia z umowy na Spółkę, gdy ta uzyska koncesję. Współpraca z S. wiązała się z (...) firmy (...) . Przygotowanie koncesji trwało ok. 10 miesięcy i Spółka uzyskała ją w listopadzie 2013r. 29.11.2013 r. odbyło się Zgromadzenie Wspólników, na którym powołano pełnomocnika Spółki do zawarcia z powodem porozumienia o rozwiązaniu umowy dzierżawy nieruchomości, na której znajduje się stacja paliw w U. . 18.12.2013 r. poza spornymi umowami zawarto 3-stronne Porozumienie w przedmiocie przejęcia praw i obowiązków z ww. umowy o dostawy przez Spółkę. Zawarte też zostało Porozumienie o zapłacie długu przejętego przez Spółkę w związku z zakończeniem umowy powoda z S. i powód zobowiązał się zapłacić 1.254.082,41 zł do 31.12.2013 r. i poddał się egzekucji w trybie 777 kpc (k. 95, 106-118, 123-124). Odbyło się też wówczas Zgromadzenie Wspólników Spółki (k. 125-127), na którym wyrażono zgodę na zbycie udziałów (vide poniżej). 18.12.2013 r. strony podpisały umowę pożyczki o treści jak na k. 6, czyli w wysokości 800 000 zł, co do której powód oświadczył, że ją otrzymał i zobowiązał się zwrócić z odsetkami do 28.02.2014 r. Oprocentowanie ustalono na 4 % w stosunku rocznym, jak i zastrzeżono odsetki ustawowe za opóźnienie za nieterminową wykonanie. Jednocześnie – 18.12.2013 r. - strony zawarły umowę przewłaszczenia na zabezpieczenie w formie aktu notarialnego jak na k. 7-9. Powołały się w niej na opisaną umowę pożyczki. Następnie : powód oświadczył, że posiada udziały – szczegółowo opisane powyżej w żądaniu pozwu; strony oświadczyły, że Zgromadzenie Wspólników także 18.12.2013 r. wyraziło zgodę na zbycie udziałów i zapisano oświadczenie powoda, że przenosi ich własność na pozwanego, który je przyjmuje i zobowiązuje nie zbywać do momentu upływu terminu zwrotu pożyczki, gdyż w dniu zwrotu pożyczki będzie zobowiązany przenieść przewłaszczone udziały z powrotem na rzecz powoda. Strony zastrzegły, że jeśli pożyczka będzie zwrócona częściowo, to powód będzie mógł złożyć oświadczenie o zachowaniu odpowiedniej części udziałów i szczegółowo opisano sposób rozliczenia się. W następstwie powód został odwołany przez Zgromadzenie Wspólników z funkcji członka zarządu Spółki. Poza tym : - dokonano rozwiązania wspomnianej powyżej umowy dzierżawy nieruchomości i podjęto inne czynności dotyczące realizacji umowy z S. , - zgłoszono, że powód zaprzestał działalności koncesjonowanej na stacji paliw w U. i zgłoszono działalność Spółki. fakty przyznane W dniu formalizowania przejęcia działalności przez Spółkę, powód został zaskoczony przygotowanymi projektami, tj. że ma potwierdzić uzyskanie pożyczki 800 000 zł z zabezpieczeniem na udziałach. Zgodził się jednak podpisać te dokumenty, by doszło do finalizacji inwestycji, co zagroziłoby jego zdolności finansowej wobec środków włożonych w perspektywie spodziewanych dochodów. Zaufał wówczas pozwanemu, że dokumenty te mają stanowić tylko zabezpieczenie na przyszłość dla jego rodziny w razie jego śmierci. Sytuacja ta jednak szybko wywołała jednak jego niepokój, co do dalszej współpracy stron i poczuł się oszukany, zwłaszcza że w umowie pożyczki był przewidziany szybki termin na jej spłatę. Zaczął rozmowy z pozwanym o swoich wątpliwościach, w tym pojawił się wariant zakończenia współpracy. Wystąpiły jednak trudności w porozumieniu się co do rozliczenia się. W tych okolicznościach powód przestał pojawiać się na stacji. dowód: zeznania powoda – k. 578v-583, 586 27.03.2014 r. pozwany złożył oświadczenie na podstawie umowy przewłaszczenia o zachowaniu przewłaszczonych udziałów i zwolnieniu z długu. Wartość udziałów ustalił wówczas na podstawie bilansu za ostatni rok obrotowy, czyli 2013 r. – na 112.839,70 zł i stąd 56.419,85zł jako przewłaszczoną połowę – zarachował na zadłużenie powoda. Powyższe oświadczenie przedłożył w tym samym dniu, na Nadzwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników, gdzie wobec tego pozwany został uznany za reprezentującego cały kapitał zakładowy, na którym m.in. odwołano powoda z funkcji członka zarządu i wyrażona została zgoda na darowanie 5 udziałów J. S. , która została powołana na członka zarządu. dowód: protokół – k. 137-142 Powód o powyższym dowiedział się później. dowód: zeznania powoda – k. 578v-583, 586, świadka W. S. – k. 269-271 16.12.2014 r. powód złożył o świadczenie w formie aktu notarialnego (k. 10-12) z żądaniem wobec notariusza doręczenia go pozwanemu, w którym uchylił się od skutków prawnych oświadczeń woli ww. umowach. Dodał, że wyjaśnia, że składając je, działał pod wpływem błędu co do treści dokonywanych czynności prawnych, jak i pozostawał w błędnym przekonaniu co do istniejącego w chwili ich składania stanu faktycznego. Uzupełnił, że – oświadczenia złożył w związku z planowanym dokonaniem rozliczeń między stronami jako udziałowcami ww. spółki (...) z tytułu rzekomej różnicy w wartości wkładów uiszczonych do jej kapitału. Tak jak w pozwie – zaprzeczył, by doszło do spornej umowy pożyczki. Stwierdził, że sporne umowy miały stanowić ramy prawne wskazanych rozliczeń, których kwota nie została jeszcze ustalona. Dodał, że okoliczności świadczą nie tylko o błędzie co do treści czynności prawnych, ale uzasadnione jest także twierdzenie o pozorności . Stąd umowa pożyczki jest nieważna, a umowa przewłaszczenia jest nieważna jako pozbawiona podstawy (causy). 17.12.2014 r. pozwany pokwitował odbiór korespondencji od notariusza (dowód doręczenia – k. 13). bezsporne Pozwany w odpowiedzi na powyższe - pismem z 21.12.2014 r., kwestionował skuteczność oświadczenia. Jednocześnie pismem z tej samej daty pozwany w imieniu Spółki wezwał powoda do wydania dokumentów księgowych spółki, gdyż mimo wielokrotnego występowania o nie, wydanie nie nastąpiło. dowód: ww. pisma – k. 143-144, jak i vide przyznanie k. 153v W 2016 r. powód bezskutecznie zawezwał pozwanego do próby ugodowej. Na posiedzeniu 29.05.2017 r. pełnomocnik pozwanego wspomniał o rozmowach w związku z innymi sprawami prowadzonymi przez strony, ale uznano, że na ten moment nie uzasadnia to zawarcia ugody. dowód: dowód doręczenia – k. 13 Powód pozwał spółkę o rozliczenie poprzez zapłatę 390 000 zł, gdzie nawiązał do twierdzeń jak w niniejszej sprawie. bezsporne (w tym k. 333 i n. odpowiedź na pozew z ww. sprawy) Na dzień zawarcia spornych umów wartość udziałów przypadających powodowi w Spółce można szacować w pułapie 532 193 zł – 680 826 zł przy zastosowaniu metody porównawczej, opartej na spółkach notowanych na giełdzie z tego samego zakresu działalności, przy uwzględnieniu niewielkiej skali Spółki w porównaniu do tych notowanych. Stałe przychody Spółki w latach 2012 i 2013 wynosiło odpowiednio 338 000 zł i 935 000 zł, a po uzyskaniu koncesji w listopadzie 2013 r. – w latach 2014-2016 pozostawały w przedziale ok. 24 000 zł. Na wynik ten miała wpływ spłaty zobowiązań na zakup nieruchomości oraz finansowanie aktywów trwałych. Mimo istotnego wzrostu przychodów po 2013 r. - zysk operacyjny ( (...) ) zniżkował (74 000 zł 2012 r., 211 000 zł 2013 r., 148 000 zł 2015 r. i 85 000 zł 2016 r.). Udział kapitału własnego w pasywach spółki pozostawał na niskim poziomie ok. 3 %, co uległo też niedużej zmianie po emisji nowych udziałów. dowód: opinia biegłego – k. 809-837 Na 30.11.2013 r. duży odbiorca paliwa na stacji potwierdził salo zadłużenia na 555 739,20 zł. dowód: potwierdzenie - k. 309 Sąd uwzględnił powództwo, stwierdzając, że mimo problemów dowodowych, doszło do ustaleń, umożliwiających ustalenie nieważności spornych czynności (a w konsekwencji orzeczenie o skutku jak w pkt. 2). 1. Strony obszernie przedstawiały swoje stanowiska, przeprowadzone zostało rozległe postępowania dowodowe. Wiedzę o kluczowych faktach miały jednak głównie same strony, które bezpośrednio przeprowadzały ustalenia. Nawet syn powoda nie brał bezpośredniego udziału w dniu podpisania spornych oświadczeń przez powoda. Z jego innych zeznań także wynikało, że mimo pracy wraz z ojcem, nie był wprowadzony w pełni w sprawy ojca, a głównie miał informacje od ojca czy z zadań przez niego zleconych, które nie miały bezpośredniego znaczenia w sprawie. Podobnie należy ocenić zeznań innych świadków, o ile w ogóle mieli widzę co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia. Stąd co do świadków sąd wspomni tylko, że sam R. J. potwierdził zeznania powoda i przedłożone przez niego potwierdzenie salda co do tego, w jak dużym zakresie był dłużnikiem i na którym etapie wydarzeń (mimo żalu co do niego za wpisanie go do rejestru dłużników). Za wiarygodne także można uznać potwierdzenie przez kontrahenta powoda - W. S. , że powód o zmianach we wpisach KRS w spółce, dowiedział się u niego. Zeznania tego świadka współuzupełniały się z dokumentami przedłożonymi przez pozwanego z zebrania, na którym pozwany egzekwował przewłaszczenie. 2. Sąd miał więc problem z oceną wskazanych zasadniczych dowodów – zeznań stron, mimo że znaczną część faktów można było ustalić jako przyznane, a nawet bezsporne, jak i potwierdzone dokumentami. Co do dokumentów nie było bowiem zarzutów formalnych, ale podważane były czynności w nich ujęte lub występował problem przeprowadzenia ustaleń na ich podstawie co do rozliczeń wobec ich niekompletności (w opisie, jak i zebranego zakresu). Trudność w ocenie zakresu, w jakim strony się różniły, wynikała także z zauważalnych braków w naturalności relacji, co z drugiej strony jest wytłumaczalne naturą sporu, gdyż dotyczył on intratnej działalności i wiązał się z zagadnieniami, które bywają chronione jako tajemnica przedsiębiorstwa. Automatycznie nie prowadziło to jednak do podważenia zeznań, gdyż strony decydowały, jaki zakres jest wystarczający do podania w sprawie. 3. W opisanej sytuacji dowodowej sąd uznał, że zasadnicze znaczenie będzie mieć dowód z opinii biegłego, który poprzez wiadomości specjalne odniesie się do materiału dowodowego, by sprawdzić korelacje finansowe potrzebne do oceny twierdzeń pozwu. Trudności dotyczące przeprowadzenia tego dowodu były oczywiste ze względu na specyfikę wycen z zakresu ekonomii, o czym wspomniał sam biegły, omawiając wybór metodologii, jak i znalazło potwierdzenie w stanowiskach stron. Sąd nie widział jednak potrzeby kontynuacji tego dowodu, gdyż biegły przedstawił tok swojego wywodu w sposób wystarczający dla oceny sądu – w ten sensie, że potwierdzony został potencjał Spółki (odbiegający znacząco od formalnej wysokości kapitału zakładowego), że powód mimo zaangażowania w inwestycję, finansowego i organizacyjnego, miał ją nagle utracić, gdy nadchodził moment korzystania z jej efektów. Zarzuty stron co do wyceny nie miały zatem znaczenia, gdyż nie podważały - zwłaszcza że biegły omówił dostępne dokumenty – potencjału inwestycji, nawet jeśli inne wyliczenie tego potencjału, mogłoby być w jakimś zakresie odmienne, gdyby chodziło o dokładne rozliczenie stron z zarachowania należności za udziały na zadłużenie powoda (generalnie było już wiadome, jaki pułap finansowy należy mieć na uwadze w sprawie, na ile może on korelować z kwotą zabezpieczenia, które prowadziło do utraty inwestycji, co z perspektywami dalszego zysku z niej, zwłaszcza po okresie zaciągania zobowiązań na jej wykreowanie). Istotna była tu zatem także ocena biegłego, że zaoferowany przez strony materiał dowodowy nie daje możliwości zweryfikowania – czy i w jakim zakresie powód był zadłużony wobec pozwanego 18.12.2013 r., jak i w ogóle odtworzenia finansów. Widoczne też jest, że zeznania stron czy świadków nie są na tyle pełne i dokładne, by je powiązać z dokumentami w zakresie niezbędnym dla ustaleń, Nawet zestawienie przygotowane przez powoda nie mogło być poddane finalnej ocenie wobec stanowiska pozwanego, który sam powołał się na upływ czasu jako uzasadnienie niemożności przedstawienia dokumentacji podważającej tę przedłożoną i omówioną przez powoda. Dlatego sąd nie prezentował w stanie faktycznym ustaleń na podstawie dokumentacji księgowej i finansowej. Przytoczony został tylko dokument z bilansem zadłużenia odbiorcy, by tak zobrazować skalę wysokości przepływów finansowych, jakie należy mieć na uwadze, dokonując ocen w niniejszej sprawie. Dane z innych dokumentów współgrały z tą informacją (w tym przywołano dane przytoczone przez biegłego). W tym kontekście sąd jednak nie znajdował podstaw do podważania wiarygodności zeznań powoda w zakresie, który uwzględnił. W konsekwencji bowiem sąd nie miał podstaw do ustalenia, że powód był dłużnikiem powoda na kwotę w wysokości określonej jako pożyczka, czyli tak określonej sumy należności, jakie miał być dłużny pozwanemu . Uwydatniało to twierdzenia powoda o pozorności tej umowy (jak i te o wprowadzeniu w błąd) , zwłaszcza że bezsporne było, że nie było formalnie tej pożyczki, a – według pozwanego w ten sposób miały być zbilansowane należności przekazane przez pozwanego dla prowadzenia wspólnego przedsięwzięcia, które nie kompensowały się z przekazanymi przez powoda, a według powoda kwota tego rzędu generalnie miała stanowić formę zabezpieczenia dla pozwanego (dla jego rodziny na wypadek jego śmierci). 4. W konsekwencji sąd uznał za wiarygodne zeznania powoda odnośnie okoliczności, w jakich zdecydował się na podpisanie spornych umów. Zarazem stanowią one wyjaśnienie, dlaczego powód, będący doświadczonym biznesmenem, podjął takie decyzje, w tym akceptując krótki termin zobowiązania, w którym miał dokonać wpłaty. Nadmienić należy, że sporne umowy od początku wzbudziły wątpliwości sądu wobec ich drastyczności, gdyż powód tracił cały „biznes” i to bez podania jego wyceny. Doświadczenie życiowe nasuwało różne hipotezy. Nawet jednak pewna zbieżność wyceny połowy udziałów Spółki z wysokością spornej pożyczki, mogła dodatkowo uwiarygadniać zeznania powoda. Ten argument sąd jednak podaje na marginesie rozważań, gdyż ustalenia i zaważenia opiera na faktach, które obiektywnie, bez spekulacji, mógł wysublimować ze sprawy. Na pewno jednak uwagę zwróciło, jak mogły i wzrosły przychody wobec pozyskania jako kontrahenta wielkiej spółki akcyjnej (...) . Uznanie, że w takim momencie powód nie będzie w stanie uregulować swoich zobowiązań i determinowanie go krótkim terminem do uiszczenia pokaźnej wpłaty, mogło tylko jednak uwiarygadniać zeznania powoda, że jego oświadczeń nie można uznać za ważne. 5. W następstwie przeprowadzonych ustaleń sąd stwierdził na podstawie art. 83 § 1 zd. 1 kc - że umowa pożyczki jest nieważna wobec pozorności złożonych w niej oświadczeń woli (tj. że udzielono pożyczki = powód stał dłużnikiem pozwanego na wskazaną kwotę pożyczki, gdyż w tym zakresie powinien zwrócić mu środki/zapłacić, by strony rozliczyły się na moment przystąpienia do prowadzenia stacji przez Spółkę). Nadto nie zostało potwierdzone też niższe zadłużenie powoda ze wskazanego w poprzednim nawiasie tytułu, które uzasadniałoby ocenę tej umowy na podstawie zd. 2 art. 83 § 1 kc. W konsekwencji tak samo – jako nieważną na podstawie art. 83 § 1 kc - należało ocenić umowę o przewłaszczenie, która została zawarta w połączeniu z umową pożyczki, a właściwie umowa pożyczki została zawarta dla niej. Nie uzasadnia też utrzymania umów opcja, że powód wyraził zgodę, by umowy te stanowiły swoisty „weksel” gwarantujący, że powód rozliczy się z rodziną pozwanego na wypadek jego śmierci (czyli gdy nie korzystaliby z jego działalności w Spółce). Jak bowiem ustalono - strony na bieżąco prowadziły rozmowy co do dalszego bytu spornych umów, a pozwany przystąpił do ich egzekwowania. Opcja aspektu gwarancyjnego umów została więc podważona i ten etap może także prowadzić do oceny twierdzeń powoda, że złożył oświadczenie pod wpływem błędu ( art. 84 § 2 kc ), a nawet podstępu ( art. 86 kc ). 6. Co do twierdzenia, że umowę przewłaszczenia należy uznać za nieważną ze względu na tzw. nadzabezpieczenie, to wobec nominalnej wartości udziałów wniosek wydawałby się oczywisty. Jednak nawet sam powód dostrzegał, że należy mieć na wadze rynkową wartość udziałów i wobec końcowej części rozważań z pkt. 4 można byłoby rozważać to zagadnienie, gdyby nie było wystarczający pkt. 5. 7. Wobec powyższego ustalenia poprzez art. 189 kpc nieważności spornych umów, mimo rozbieżności w zapatrywaniach na akcesoryjność umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie1, na podstawie art. 64 kc w zw. z art. 1047 kpc należało orzec jak w pkt. II sentencji, by ugruntować sporny stan prawny. Zmiany w kapitale zakładowym, jakie nastąpiły później, nie podważają dookreślania zwrotu zgodnie z zakresem, w jakim nastąpiło przewłaszczenie. 8. Zarzut przedawnienia nie był skuteczny. Wpierw należy zauważyć, że pozorność prowadzi do skutku nieważności bezwzględnej. Sporne czynności są z grudnia 2013 r., więc z upływem 2019 r. mijał termin przedawnienia zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 118 kc w zw. z przepisami przejściowymi ustawy nowelizującej (ustawa z 13.04.2018 r. o zmianie ustawy – kodeks cywilny), które go skróciły w 2018 r. Poza tym przegląd dat wskazuje, że powód zachował niezbędne terminy dla oceny jego roszczeń na podstawie, którą rozpoczął realizować przed wytoczeniem powództwa. Zgodnie z art. 88 kc uprawnienie do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia złożonego innej osobie pod wpływem błędu, następuje poprzez oświadczenie złożone na piśmie w ciągu roku od jego wykrycia. 18.12.2023 r. zostały zawarte sporne umowy, a 17.12.2013 r. doręczono pozwanemu oświadczenie powoda w formie aktu notarialnego o uchyleniu się od spornych umów z powołaniem się na błąd. Następnie pozew, zmierzający do potwierdzenia skuteczności złożonego oświadczenia, został wniesiony 6.11.2019 r. , czyli przed upływem 6 lat ( art. 120 w zw. z art. 118 § 1 kc ). Nie budziło sporu, że choć podłożem sporu były rozliczenia biznesowe, to strony uważały, że umowy dotyczą środków przekazywanych prywatnie, choć na cele biznesowe. Stąd gdyby inaczej ocenić charakter takich przepływów, to należałoby się powołać na art. 5 kc , by nie uwzględnić zarzutu przedawnienia. Trudno bowiem, gdy same strony tego nie doprecyzowywały, rozdzielić, w którym momencie przepływy finansowe następowały w ramach działalności gospodarczej, a kiedy wynikały z dysponowania środkami finansowymi ze względu na prywatne relacje stron (np. strona dokonywała sprzedaży z przesuniętym terminem płatności, finansując to środkami z prywatnego portfela, a nie środkami z działalności). Zauważyć też należy, że w międzyczasie powód zawezwał pozwanego do sądowej próby ugodowej i niniejszy pozew potwierdza, że nie było to nadużyciem ze strony powoda, skoro strony wciąż są w toku rozliczeń. Zawezwanie nastąpiło w 2016 r., a więc przed upływem 3 lat od oświadczenia z powołaniem się na błąd. Posiedzenie wówczas odbyło się 29.05.2017 r., a więc niniejszej pozew został wniesiony przed upływem 3 lat. Ze względy na zakres, na którym sąd poprzestał przy rozstrzyganiu, nie podejmuje dalszych rozważań co do przedawnienia. Wyrazi jednak ogólną ocenę, że wobec zawisłości sprawy i już przedstawionych argumentów na nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia, co do innych aspektów, gdzie zarzut ten mógłby się aktualizować, należy na podstawie art. 5 kc go zniweczyć, skoro powód cały czas podejmował sukcesywnie czynności celem dochodzenia swych praw, aż po ten pozew jako środek ostateczny. Jednocześnie sąd nie stwierdził podstaw do oddalenia powództwa na podstawie art. 5 kc , w tym mając na uwadze dobro Spółki, o czym wspomniała strona pozwana. Stan faktyczny sprawy nie uzasadnia odstąpienia od zapewnienia powodowi ochrony prawnej. Został bowiem pozbawiony w niejasnych okolicznościach swych praw do Spółki i obciążony wykreowanym dla tych potrzeb zadłużeniem. 9. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 98 § 1 i 1 1 kpc w zw. z § 2 pkt. 7 w sprawie opłat za czynności adwokackie …w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Na koszty powoda złożyły się: 15 000 zł częściowo uiszczonej opłaty od pozwu (dlatego 25 000 zł należało ściągnąć na Skarb Państwa), 10 817 zł kosztów zastępstwa procesowego (w tym 17 zł opłata skarbowa), 10 756,72 zł zaliczki na wynagrodzenie biegłego (uiścił 15 000 zł więc do zwrotu 4243,28 zł). 100 zł uiszczonych opłatę od wniosku o uzasadnienie postanowienia o przekazaniu sprawy, sąd nie rozliczał, skoro przekazanie doszło do skutku. 1 por. np. rozważania w : P. S. , Umowa przewłaszczenia nieruchomości na zabezpieczenie, Kwartalnik Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, Zeszyt 4 (40)/2020, https://www.kssip.gov.pl › 2020-4_40_-_umowa