I C 380/17

Sąd Okręgowy w SieradzuSieradz2019-01-25
SAOSCywilneprawo rzeczoweŚredniaokręgowy
darowiznanakładynieruchomośćużyczenieroszczeniespadeksłużebnośćkoszty procesu

Sąd oddalił powództwo o zwrot nakładów na nieruchomość, uznając, że zostały one dokonane dla własnych potrzeb powodów, a nie w interesie właściciela.

Powodowie domagali się zwrotu nakładów poczynionych na gospodarstwo rolne, które wcześniej darowali swojemu synowi. Sąd Okręgowy w Sieradzu oddalił powództwo, stwierdzając, że nakłady (m.in. wymiana dachu, budowa garaży, remont domu) zostały dokonane przez powodów dla własnych potrzeb, a nie w interesie właściciela, który wyjechał za granicę. Sąd uznał, że stosunek prawny między stronami był umową użyczenia, a nakłady nie były konieczne ani uzgodnione z właścicielem.

Powodowie W. T. i L. T. wnieśli pozew o zapłatę 83.571,49 zł tytułem zwrotu nakładów poczynionych na gospodarstwo rolne, które w 2005 roku darowali swojemu synowi M. T. (3). Gospodarstwo to obejmowało działkę siedliskową z domem i zabudowaniami gospodarczymi. Po śmierci syna, spadek po nim nabyli jego żona E. T. oraz dzieci M. T. (1) i M. T. (2). Sąd Okręgowy w Sieradzu oddalił powództwo. Sąd ustalił, że powodowie, mimo darowizny, nadal mieszkali i korzystali z nieruchomości, a ich syn wyjechał za granicę. Powodowie dokonali szeregu nakładów, m.in. wymienili dach na stodole, zbudowali garaże, ocieplili dom, wymienili ogrodzenie. Sąd uznał, że stosunek prawny między powodami a ich synem po darowiźnie miał charakter użyczenia. Zgodnie z przepisami dotyczącymi użyczenia (art. 713 k.c. w zw. z art. 753 § 1 k.c.), nakłady inne niż konieczne do zwykłego utrzymania rzeczy wymagają zawiadomienia użyczającego i jego zgody lub zlecenia. Sąd stwierdził, że powodowie nie wykazali, aby uzgadniali te nakłady z synem ani że były one dokonane w jego interesie. Nakłady te miały służyć głównie powodom, którzy samodzielnie korzystali z nieruchomości. Wartość nakładów, w tym wymiana dachu stodoły, nie była uzasadniona w kontekście korzyści dla syna, który nie zamierzał wracać ani korzystać z nieruchomości. W związku z tym, sąd oddalił powództwo. Sąd nie obciążył powodów kosztami postępowania ze względu na ich trudną sytuację materialną (art. 102 k.p.c.). Zasądzono również wynagrodzenie dla adwokatów z urzędu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, powodom nie przysługuje roszczenie o zwrot nakładów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że stosunek prawny między powodami a ich synem po darowiźnie miał charakter użyczenia. Nakłady dokonane przez powodów nie były konieczne do zwykłego utrzymania rzeczy, nie zostały uzgodnione z właścicielem (synem) i służyły głównie potrzebom powodów, a nie interesowi właściciela. Zgodnie z przepisami o użyczeniu, takie nakłady nie podlegają zwrotowi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie powództwa

Strony

NazwaTypRola
W. T.osoba_fizycznapowód
L. T.osoba_fizycznapowód
E. T.osoba_fizycznapozwana
M. T. (1)osoba_fizycznapozwany
M. T. (2)osoba_fizycznapozwany

Przepisy (10)

Główne

k.c. art. 713

Kodeks cywilny

Nakłady poczynione przez biorącego do używania, inne niż wynikające ze zwykłego utrzymania rzeczy, podlegają rozliczeniu na podstawie przepisów o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

k.c. art. 753 § 1

Kodeks cywilny

Biorący do używania obowiązany jest zawiadomić użyczającego o potrzebie innych nakładów niż wynikające ze zwykłego utrzymania rzeczy i stosownie do okoliczności oczekiwać jego zleceń albo dokonywać nakładów dopóty, dopóki użyczający nie będzie mógł sam się sprawą zająć.

Pomocnicze

k.c. art. 710

Kodeks cywilny

Definicja umowy użyczenia.

k.c. art. 230

Kodeks cywilny

Przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia stosuje się odpowiednio w braku odmiennych postanowień umowy.

k.c. art. 224

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące rozliczenia nakładów samoistnego posiadacza w złej wierze (nie mają zastosowania w tym przypadku).

k.c. art. 226

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące rozliczenia nakładów samoistnego posiadacza w złej wierze (nie mają zastosowania w tym przypadku).

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia (nie mają zastosowania w tym przypadku).

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za wynik procesu.

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada słuszności w zakresie kosztów postępowania.

k.p.c. art. 339 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Wyrok zaoczny.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Roszczenie powodów o zwrot nakładów poczynionych na nieruchomość darowaną synowi, które miały służyć własnym potrzebom powodów, a nie interesom właściciela.

Godne uwagi sformułowania

nakłady miały służyć nie M. T. (3) ale samym powodom, którzy samodzielnie korzystali z działki siedliskowej i dostosowywali ją do swoich potrzeb i upodobań nie można uznać, by korzyść dla M. T. (3) [...] miało przynieść poczynienie nakładów [...] obciążeniu kosztami postępowania powodów [...] sprzeciwiają się względy słuszności

Skład orzekający

Dagmara Kos

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rozliczenia nakładów w ramach umowy użyczenia, zwłaszcza gdy nakłady nie były uzgodnione z właścicielem i służyły innym celom."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i stosunku prawnego (użyczenie po darowiźnie nieruchomości rolnej).

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne określenie stosunków prawnych i uzgodnień między stronami, szczególnie w kontekście darowizn i późniejszych nakładów na nieruchomość. Pokazuje też zastosowanie zasady słuszności w kosztach sądowych.

Darowizna nieruchomości a zwrot nakładów – kiedy sąd powie „nie”?

Dane finansowe

WPS: 83 571,49 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygnatura akt I C 380/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 stycznia 2019 r. Sąd Okręgowy w Sieradzu – Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: S.S.O. Dagmara Kos Protokolant: sekr. sąd. Joanna Wołczyńska – Kalus po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2019 roku w Sieradzu na rozprawie sprawy z powództwa W. T. i L. T. przeciwko E. T. , M. T. (1) i M. T. (2) o zapłatę 1. oddala powództwo, 2. nie obciąża powodów W. T. i L. T. kosztami postępowania w sprawie, 3. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu na rzecz adwokat K. B. kwotę 3.600,00 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej powodom z urzędu wraz z należnym podatkiem VAT w kwocie 828,00 (osiemset dwadzieścia osiem) oraz kwotę 491,36 (czterysta dziewięćdziesiąt jeden złotych trzydzieści sześć groszy) tytułem zwrotu kosztów przejazdu, 4. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu na rzecz adwokat M. W. kwotę 3.600,00 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu wraz z należnym podatkiem VAT w kwocie 828,00 (osiemset dwadzieścia osiem) złotych, 5. ustala, że wyrok ma charakter zaocznego w stosunku do pozwanych M. T. (1) i M. T. (2) . Sygn. akt I C 380/17 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 27 lipca 2017 r. wniesionym do Sądu Okręgowego w Łodzi powodowie W. T. i L. T. wnieśli o zasądzenie solidarnie na ich rzecz od pozwanych E. T. , M. T. (1) i M. T. (2) kwoty 83.571,49 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego z urzędu, które nie zostały uiszczone ani w całości ani w części. (pozew- k.3-4) Postanowieniem z dnia 24 października 2017 r. wydanym w sprawie sygn. akt II C 932/17 Sąd Okręgowy w Łodzi stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Sieradzu. (postanowienie Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 24 października 2017 r. wydane w sprawie sygn. akt II C 932/17- k.36) Na rozprawach w dniach 23 lutego 2018 r., 13 kwietnia 2018 r., 18 maja 2018 r., 19 października 2018 r. i 11 stycznia 2019 r. pełnomocnik powodów popierał powództwo a pełnomocnik pozwanej E. T. wnosił o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz od powodów zwrotu kosztów procesu. (protokoły rozpraw: z dnia 23 lutego 2018 r. na płycie CD 00:04:32 – 00:07:42, z dnia 13 kwietnia 2018 r. na płycie CD 00:05:09 – 00:07:42, z dnia 18 maja 2018 r. na płycie CD 00:03:10 – 00:03:36, z dnia 19 października 2018 r. na płycie CD 00:02:05 – 00:02:24, z dnia 11 stycznia 2019 r. na płycie CD 00:04:53 – 00:05:12- koperta k.195) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 6 kwietnia 2005 r. powodowie L. T. i W. T. zawarli ze swoim synem M. T. (3) umowę darowizny, na mocy której przekazali mu wchodzące w skład ich majątku wspólnego gospodarstwo rolne położone w S. Księżych składające się z działek o numerach (...) . W skład tego gospodarstwa rolnego wchodziła między innymi działka siedliskowa, na której znajdował się dom mieszkalny z oborą i stodołą pod jednym dachem oraz wolnostojąca stodoła z oborą. (bezsporne, zeznania świadków: E. G. - protokół rozprawy z dnia 23 lutego 2018 r. na płycie CD 02:10:05 – 02:43:38- koperta k.195, K. S. - protokół rozprawy z dnia 23 lutego 2018 r. na płycie CD 02:43:38 – 02:50:04- koperta k.195, R. S. - protokół rozprawy z dnia 18 maja 2018 r. na płycie CD 00:04:48 – 00:29:51- koperta k.195, zeznania powoda W. T. - protokół rozprawy z dnia 11 stycznia 2019 r. na płycie CD 00:06:49 – 00:15:09 w zw. z protokołem rozprawy z dnia 23 lutego 2018 r. na płycie CD 00:07:54 – 00:48:39- koperta k.195, kserokopia wypisu aktu notarialnego z dnia 6 kwietnia 2005 r.- k.7-12, kserokopia wypisów z rejestru gruntów i budynków- k.14-15) Przy zawarciu umowy darowizny syn powodów M. T. (3) ustanowił nieodpłatnie na ich rzecz dożywotnią służebność osobistą polegającą na korzystaniu z jednej izby w domu mieszkalnym na działce siedliskowej od strony południowej oraz swobodnym wejściu do domu, korzystaniu z wszystkich wspólnych pomieszczeń (kuchni, ubikacji, łazienki) i poruszaniu się po podwórzu. (bezsporne, kserokopia wypisu aktu notarialnego z dnia 6 kwietnia 2005 r.- k.7-12) Powodowie zdecydowali się przekazać synowi gospodarstwo rolne z uwagi na to, iż chcieli uzyskać na okres 10 lat prawo do renty strukturalnej, które nie przysługiwałyby im w sytuacji gdyby byli właścicielami gospodarstwa rolnego. (bezsporne, zeznania świadków: E. G. - protokół rozprawy z dnia 23 lutego 2018 r. na płycie CD 02:10:05 – 02:43:38- koperta k.195, R. S. - protokół rozprawy z dnia 18 maja 2018 r. na płycie CD 00:04:48 – 00:29:51- koperta k.195, zeznania powoda W. T. - protokół rozprawy z dnia 11 stycznia 2019 r. na płycie CD 00:06:49 – 00:15:09 w zw. z protokołem rozprawy z dnia 23 lutego 2018 r. na płycie CD 00:07:54 – 00:48:39- koperta k.195, kserokopia decyzji o przyznaniu renty strukturalnej- k.83-84, kserokopia decyzji o zmianie wysokości renty strukturalnej- k.85) Po zawarciu umowy darowizny M. T. (3) nie objął w posiadanie nabytego na jej mocy gospodarstwa rolnego i nie zamieszkał na działce siedliskowej wchodzącej w jego skład. Na działce tej nadal mieszkali powodowie i to wyłącznie oni w dalszym ciągu korzystali z tej działki i znajdujących się na niej zabudowań mieszkalnych i gospodarczych, co M. T. (3) akceptował. (bezsporne, zeznania świadków: E. G. - protokół rozprawy z dnia 23 lutego 2018 r. na płycie CD 02:10:05 – 02:43:38- koperta k.195, R. S. - protokół rozprawy z dnia 18 maja 2018 r. na płycie CD 00:04:48 – 00:29:51- koperta k.195,zeznania powoda W. T. - protokół rozprawy z dnia 11 stycznia 2019 r. na płycie CD 00:06:49 – 00:15:09 w zw. z protokołem rozprawy z dnia 23 lutego 2018 r. na płycie CD 00:07:54 – 00:48:39- koperta k.195) W krótkim czasie po zawarciu umowy darowizny M. T. (3) wyjechał do pracy za granicę. Było to powodem konfliktu pomiędzy nim a powodami. Po powstaniu tego konfliktu M. T. (3) nie przyjeżdżał często na działkę siedliskową a powodowie chcieli nawet odwołać dokonaną na jego rzecz darowiznę. (bezsporne, zeznania świadków: E. G. - protokół rozprawy z dnia 23 lutego 2018 r. na płycie CD 02:10:05 – 02:43:38- koperta k.195, K. S. - protokół rozprawy z dnia 23 lutego 2018 r. na płycie CD 02:43:38 – 02:50:04- koperta k.195, R. S. - protokół rozprawy z dnia 18 maja 2018 r. na płycie CD 00:04:48 – 00:29:51- koperta k.195, zeznania powoda W. T. - protokół rozprawy z dnia 11 stycznia 2019 r. na płycie CD 00:06:49 – 00:15:09 w zw. z protokołem rozprawy z dnia 23 lutego 2018 r. na płycie CD 00:07:54 – 00:48:39- koperta k.195) Gdy właścicielem działki siedliskowej był już M. T. (3) , powodowie bez uzgodnienia z nim dokonali na nią szeregu nakładów. Pomalowali oni dach na domu i przyłączonych do niego stodole i oborze. Zmienili też pokrycie dachowe na stodole i oborze z eternitu na blachę. Wymienili ponadto ogrodzenie nieruchomości z betonowego na metalowe i zrobili w nim trzy bramy w tym jedną sterowaną pilotem. Ponadto założyli oni nowe drzwi z blachy do stodoły i obory w miejsce drzwi drewnianych. Zbudowali też trzy garaże z betonowymi posadzkami, do których zamontowali metalowe drzwi. Otynkowali również stodołę i zrobili w niej nową posadzkę z betonu. Na podwórku zrobili skalniak, położyli chodnik z kostki brukowej i przy wnęce w bramie także położyli kostkę brukową. Ponadto ocieplili styropianem dom mieszkalny, obniżyli sufity w kuchni, łazience, przedpokoju i pokoju, położyli płytki na podłodze w kuchni, ganku i w korytarzu. Zrobili też zadaszenie przy wyjściu z budynku i zmienili w nim piec. W garażach, w których wcześniej nie było posadzek, zrobili posadzki z betonu. (zeznania świadków: A. B. - protokół rozprawy z dnia 23 lutego 2018 r. na płycie CD 02:02:18 – 02:10:05, częściowo E. G. - protokół rozprawy z dnia 23 lutego 2018 r. na płycie CD 02:10:05 – 02:43:38- koperta k.195, R. S. - protokół rozprawy z dnia 18 maja 2018 r. na płycie CD 00:04:48 – 00:29:51- koperta k.195, zeznania powoda W. T. - protokół rozprawy z dnia 11 stycznia 2019 r. na płycie CD 00:06:49 – 00:15:09 w zw. z protokołem rozprawy z dnia 23 lutego 2018 r. na płycie CD 00:07:54 – 00:48:39- koperta k.195) Powodem wymiany przez powodów dachu na stodole było to, że dotychczasowy dach przeciekał i w czasie deszczu woda lała się na trzymane przez nich w stodole zboże. Gdy powodowie wymieniali ogrodzenie, dotychczasowe ogrodzenie posesji było dobre i nie było konieczności jego wymiany. W pobudowanych przez powodów garażach trzymali oni swój samochód, ciągnik i rozrzutnik. (zeznania świadka E. G. - protokół rozprawy z dnia 23 lutego 2018 r. na płycie CD 02:10:05 – 02:43:38- koperta k.195, zeznania powoda W. T. - protokół rozprawy z dnia 11 stycznia 2019 r. na płycie CD 00:06:49 – 00:15:09 w zw. z protokołem rozprawy z dnia 23 lutego 2018 r. na płycie CD 00:07:54 – 00:48:39- koperta k.195) Za wymianę ogrodzenia i zrobienie w nim bram oraz wstawienie metalowych bram do trzech garaży, stodoły i obory powodowie zapłacili 41.000,00 zł. (zeznania świadka A. B. - protokół rozprawy z dnia 23 lutego 2018 r. na płycie CD 02:02:18 – 02:10:05, zeznania powoda W. T. - protokół rozprawy z dnia 11 stycznia 2019 r. na płycie CD 00:06:49 – 00:15:09 w zw. z protokołem rozprawy z dnia 23 lutego 2018 r. na płycie CD 00:07:54 – 00:48:39- koperta k.195) Wartość działki siedliskowej na skutek wymiany dachu na budynku stodoły i pomalowania tego dachu w celu zabezpieczenia przed czynnikami atmosferycznymi wzrosła w cenach z II kwartału 2018 r. o kwotę 5.990,00 zł. (opinia biegłego z zakresu (...) - k.132-141, uzupełniająca opinia biegłego z zakresu (...) - k.168-171, uzupełniająca opinia ustna biegłego z zakresu (...) - protokół rozprawy z dnia 19 października 2018 r. na płycie CD 00:02:48 – 00:10:33) W dniu 12 stycznia 2015 r. M. T. (3) zmarł a spadek po nim na podstawie ustawy i z dobrodziejstwem inwentarza nabyli jego żona – pozwana E. T. i jego dzieci – pozwani M. T. (1) i M. T. (2) w częściach równych po 1/3 części każdy z nich. (bezsporne, kserokopia postanowienia Sądu Rejonowego w Łasku wydanego w sprawie sygn. akt I Ns 228/15- k.13) Po śmierci M. T. (3) powodowie korzystali z działki siedliskowej tak samo jak przed jego śmiercią. (bezsporne) Powyższych ustaleń stanu faktycznego Sąd dokonał w oparciu o zeznania przesłuchanych w sprawie świadków A. B. , K. S. i R. S. oraz częściowo E. G. i częściowo zeznania powoda a także w oparciu o dokumenty, których treści strony nie kwestionowały i opinię biegłego z zakresu szacunku nieruchomości. Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka E. G. w tej części, w której twierdziła ona, iż powodowie uzgadniali z M. T. (3) czynienie nakładów na jego nieruchomość. Jej zeznania w tym zakresie były gołosłowne i nie znalazły potwierdzenia nawet w także gołosłownych zeznaniach samego powoda, z których wynikało jedynie to, iż M. T. (3) nie zakazywał im czynienia nakładów. Sąd nie dał też wiary zeznaniom powoda w tym zakresie, w którym twierdził on, iż M. T. (3) miał zwrócić powodom gospodarstwo rolne po upływie okresu 10 lat, na jaki przyznana im była renta strukturalna. Jego zeznania w tym zakresie były nie tylko gołosłowne, gdyż nie mogły ich potwierdzić zeznania świadka E. G. , która wiedzę o planowanych dalszych losach gospodarstwa czerpała jedynie od powodów a więc od zainteresowanych w sprawie, ale też i wewnętrznie sprzeczne, gdyż powód ostatecznie wycofał się z twierdzeń, iż M. T. (3) miał zwrócić powodom gospodarstwo i twierdził, że miał on je zwrócić jego wnuczce. Przy ustalaniu stanu faktycznego Sąd pominął dowód w postaci dokumentów (...) , gdyż z treści tych dokumentów nie wynika czego one dotyczą i wobec tego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia. Sąd pominął też dowody w postaci złożonych przez powodów dokumentów prywatnych mających dokumentować czynione przez nich wydatki na nakłady, jako że dokumenty te mogą stanowić jedynie dowody na to, iż osoby, które je podpisały złożyły oświadczenia zawarte w tych dokumentach a zatem były nieprzydatne dla ustaleń stanu faktycznego. Sąd oddalił wniosek pozwanej E. T. o zobowiązanie powodów do złożenia faktur i rachunków imiennych dokumentujących wykonanie prac na nieruchomości pozwanych, jako że dowody takie nie miałyby znaczenia dla rozstrzygnięcia. Ponadto Sąd oddalił wniosek powodów o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu szacunku nieruchomości na okoliczność wartości wszystkich dokonanych przez powodów nakładów na nieruchomość z uwagi na to, iż przeprowadzenie tego dowodu było zbędne dla rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy zważył co następuje: W przedmiotowej sprawie powodowie dochodzili zwrotu nakładów dokonanych przez nich na działkę siedliskową po zawarciu przez nich z ich zmarłym już synem M. T. (3) umowy darowizny gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodziła ta działka siedliskowa. Roszczenie to powodowie skierowali przeciwko pozwanym będącym następcami prawnymi M. T. (3) , w skład spadku po którym weszła działka siedliskowa, na której dokonane zostały nakłady. W sprawie o zwrot nakładów zawsze należy na wstępie ustalić na podstawie jakiego stosunku prawnego czyniący nakłady posiadał nieruchomość i dokonywał nakładów. Jeżeli z właścicielem nieruchomości łączyła go jakaś umowa, należy określić jej charakter oraz to czy w uzgodnieniach stron uregulowano sposób rozliczenia nakładów. Jeżeli takie uzgodnienia były, one powinny być podstawą rozliczenia nakładów, chyba, że bezwzględnie obowiązujące przepisy kodeksu cywilnego normujące tego rodzaju umowę przewidują inne rozliczenie nakładów, gdyż wtedy to te przepisy powinny mieć zastosowanie, podobnie jak w sytuacji, gdy umowa stron nie reguluje w ogóle rozliczenia nakładów. We wszystkich tych przypadkach do roszczenia o zwrot nakładów nie mają zastosowania przepisy art. 224 kc – 226 kc ani art. 405 kc , a jedynie postanowienia umowy stron lub przepisy szczególne regulujące rozliczenie nakładów w danym stosunku prawnym. Natomiast jeżeli stosunek prawny, na gruncie którego dokonano nakładów, nie reguluje ich rozliczenia, wówczas, zgodnie z art. 230 kc , mają odpowiednie zastosowanie przepisy art. 224 kc – 226 kc. Przepisy te mają zastosowanie wprost, gdy nakłady dokonywane były bez wiedzy czy zgody właściciela, a więc nie na podstawie umowy z nim zawartej. Dla przesądzenia zatem kwestii zasadności roszczenia powodów o zwrot nakładów decydujące znaczenie ma ustalenie na podstawie jakiego stosunku prawnego korzystali oni z nieruchomości, która weszła później w skład spadku po M. T. (3) i w ramach jakiego stosunku prawnego poczynili na niej nakłady, których zwrotu obecnie żądają. Nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie posiadanie przez powodów działki siedliskowej z budynkami gospodarczymi i pomieszczeń w domu mieszkalnym, w których nie została ustanowiona na ich rzecz służebność osobista, opierało się na prawie skutecznym wobec właściciela (poprzednika prawnego pozwanych) z uwagi na to, iż doszło do nawiązania stosunku użyczenia w rozumieniu art. 710 kc , gdyż poprzednik prawny pozwanych zezwolił powodom na bezpłatne używanie całej działki siedliskowej przez czas nieoznaczony. Wobec tego rozliczenie nakładów, które powodowie poczynili na użyczonej im nieruchomości w czasie trwania stosunku obligacyjnego wynikającego z umowy użyczenia, powinno nastąpić przy zastosowaniu reżimu właściwego dla tego stosunku prawnego a nie na podstawie art. 224 – 226 kc. W przedmiotowej sprawie nie zostało wykazane, by w umowie użyczenia strony ustaliły zasady rozliczenia nakładów na działkę siedliskową. Powodowie nie wykazali przy tym również, by poczynione przez nich na tę działkę nakłady dokonane zostały za zgodą poprzednika prawnego pozwanych. Jak wynika z art. 713 kc jeżeli biorący do używania poczynił inne nakłady, niż wynikające ze zwykłego utrzymania rzeczy użyczonej, rozliczenie następuje na podstawie odpowiednio stosowanych przepisów o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia. Do zwykłych kosztów utrzymania rzeczy należy zaliczyć wydatki związane z bieżącą konserwacją, niezbędną do utrzymania jej w stanie niepogorszonym. Zwykłymi kosztami będą więc koszty drobnych napraw i remontów na nieruchomości. Generalnie przyjmuje się, że biorący w użyczenie ponosi nakłady konieczne na utrzymanie rzeczy. Jeżeli zachodzi natomiast konieczność poniesienia dodatkowych nakładów w myśl art. 713 kc w zw. z art. 753 § 1 kc biorący w użyczenie obowiązany jest zawiadomić o nich użyczającego i stosownie do okoliczności oczekiwać jego zleceń albo dokonywać nakładów dopóty, dopóki użyczający nie będzie mógł sam się sprawą zająć. Dokonanie zawiadomienia ma na celu ustalenie rzeczywistej woli użyczającego odnośnie planowanych bądź realizowanych już nakładów na jego nieruchomość. Notyfikacja umożliwia użyczającemu podjęcie decyzji w szczególności przez wydanie polecenia nie dokonywania nakładów lub przez udzielenie wskazówek co do ich prowadzenia. Biorący w użyczenie dzięki zawiadomieniu użyczającego oraz zapoznaniu się z jego stanowiskiem, może zweryfikować swoje subiektywne przekonanie, że zamierzone lub realizowane nakłady są zgodne z rzeczywistą wolą użyczającego i prowadzą faktycznie do przysporzenia mu korzyści. Ze względu zatem na takie funkcje zawiadomienia w przypadkach, w których jest to możliwe, powinno być ono dokonane przed dokonaniem nakładów przez biorącego w używanie. W przedmiotowej sprawie, powodowie nie wykazali aby przed dokonaniem któregokolwiek z nakładów na działkę siedliskową, w tym nakładu polegającego na wymianie cieknącego dachu stodoły, informowali M. T. (3) o zamiarze jego przeprowadzenia. Takie ich działanie skłania do wyciągnięcia wniosku, iż dokonane nakłady miały służyć nie M. T. (3) ale samym powodom, którzy samodzielnie korzystali z działki siedliskowej i dostosowywali ją do swoich potrzeb i upodobań, co nie daje się pogodzić z istotą ani celem prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia. Jak wynika z art. 753 § 2 kc z czynności swoich prowadzący cudzą sprawę powinien złożyć rachunek oraz wydać wszystko, co przy prowadzeniu sprawy uzyskał dla osoby, której sprawę prowadzi. Jeżeli działał zgodnie ze swoimi obowiązkami, może żądać zwrotu uzasadnionych wydatków i nakładów wraz z ustawowymi odsetkami oraz zwolnienia od zobowiązań, które zaciągnął przy prowadzeniu sprawy. W myśl tego przepisu zwrotu poniesionych nakładów może żądać jedynie podmiot, który prowadził cudzą sprawę zgodnie z ciążącymi na nim ustawowymi obowiązkami. Miarodajna jest ocena, czy prowadząc sprawę i dokonując nakładów działał on w celu przysporzenia korzyści osobie zainteresowanej zgodnie z jej rzeczywistą wolą (jeśli jest mu ona znana) lub wolą prawdopodobną oraz przy dołożeniu należytej staranności. Oceniając zasadność nakładów dokonanych przez powodów na działkę siedliskową, których zwrotu wartości oni żądają, należało rozstrzygnąć, czy według stanu rzeczy istniejącego w chwili ich dokonania działający rozsądnie i z należytą starannością powodowie powinni byli uznać, że dany nakład przyniesie korzyść M. T. (3) i jest zgodny z jego wolą. Zdaniem Sądu w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można uznać, by korzyść dla M. T. (3) , który pracował za granicą, nie mieszkał na działce siedliskowej i nie zamierzał się na nią sprowadzić i który nie prowadził gospodarstwa rolnego, miało przynieść poczynienie nakładów polegających na malowaniu dachu domu i przyłączonych do niego stodoły i obory, zmianie pokrycia dachowego na oborze z eternitu na blachę, wymianie ogrodzenia działki z betonowego na metalowe i zrobieniu w nim trzech bram, założeniu nowych drzwi z blachy do stodoły i obory w miejsce drzwi drewnianych, wybudowaniu trzech garaży z metalowymi drzwiami i zrobieniu w nich betonowych posadzek, otynkowaniu stodoły i zrobieniu w niej nowej posadzki z betonu, zrobieniu skalniaka na podwórku i położeniu chodnika z kostki brukowej i położeniu tej kostki przy wnęce w bramie, ociepleniu styropianem domu mieszkalnego, obniżeniu sufitów w kuchni, łazience, przedpokoju i pokoju, położeniu płytek na podłodze w kuchni, ganku i w korytarzu, zrobieniu zadaszenia przy wyjściu z budynku i zmiana pieca. Zdaniem Sądu nie można również uznać, by wydatek na wymianę dachu na stodole z eternitu na blachę był dokonany dla korzyści M. T. (3) . Wprawdzie dach tego budynku przeciekał i jego wymiana zmierzała do zachowania substancji budynku ale biorąc pod uwagę wysokość kosztów tej wymiany w stosunku do niewielkiej wartości całego darowanego M. T. (3) gospodarstwa i fakt, iż M. T. (3) z budynku tego korzystać nie zamierzał, nie można jednak uznać, by nakład na wymianę dachu był uzasadniony. Mając na uwadze powyższe i uznając, iż wszelkie poczynione przez powodów nakłady były dokonane dla ich potrzeb i upodobań a nie w interesie poprzednia prawnego pozwanych, Sąd oddalił powództwo jako niezasadne. Z uwagi na to, że pozwani M. T. (1) i M. T. (2) nie wdali się w spór co do istoty sprawy i nie zajęli w niej żadnego stanowiska, zgodnie z art. 339 § 1 kpc Sąd ustalił, że wyrok w stosunku do tych pozwanych ma charakter wyroku zaocznego. Pomimo tego, iż powodowie przegrali sprawę i w myśl zasady odpowiedzialności finansowej za wynik sporu, wynikającej z art. 98 kpc , powinni ponieść koszty procesu, Sąd nie obciążył ich tymi kosztami, na co pozwala mu przepis art. 102 kpc . Sąd uznał bowiem, iż obciążeniu kosztami postępowania powodów, którzy są osobami starszymi i utrzymującymi się z niskich emerytur rolniczych, sprzeciwiają się względy słuszności. Z uwagi na to, iż powodowie korzystali w przedmiotowej sprawie z pomocy adwokata świadczącego im pomoc prawną z urzędu, którego wynagrodzenia nie pokryli w żadnej części, Sąd zasądził od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu na rzecz adwokat K. B. wynagrodzenie w kwocie 3.600,00 zł ustalone stosownie do treści § 4 ust. 1 w zw. z § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 18) podwyższone na mocy § 4 ust. 3 wskazanego rozporządzenia o należny od niego podatek VAT w kwocie 828,00 zł oraz zwrot kosztów dojazdu na rozprawy w wynikającej z zestawienia kosztów kwocie 491,36 zł. Ponieważ pozwana E. T. korzystała w przedmiotowej sprawie z pomocy adwokata świadczącego jej pomoc prawną z urzędu a nie pokryła ona w żadnej części jego wynagrodzenia, a powodowie nie zostali obciążeni kosztami procesu, Sąd zasądził od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu na rzecz adwokat M. W. wynagrodzenie w kwocie 3.600,00 zł ustalone stosownie do treści § 4 ust. 1 w zw. z § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 18) podwyższone na mocy § 4 ust. 3 wskazanego rozporządzenia o należny od niego podatek VAT w kwocie 828,00 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI