I C 361/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód D.C. wniósł pozew przeciwko R. Bankowi (...) o ustalenie nieistnienia stosunku kredytu hipotecznego indeksowanego do euro oraz o zapłatę kwot 40 022,53 zł i 28 318,08 EUR, argumentując nieważność umowy przekroczeniem granic swobody umów, sprzecznością z zasadami współżycia społecznego oraz zawarciem niedozwolonych postanowień umownych (art. 385¹ k.c.). Sąd Okręgowy w (...) podzielił stanowisko powoda, uznając umowę za nieważną. Podstawą nieważności nie były przepisy o zasadach współżycia społecznego czy granicach swobody umów, lecz występowanie w umowie niedozwolonych klauzul waloryzacyjnych (art. 385¹ k.c.). Sąd wskazał, że eliminacja tych klauzul i niemożność ich zastąpienia innym mechanizmem przeliczeniowym w oparciu o przepisy prawa o charakterze dyspozytywnym, w braku zgody konsumenta na takie rozwiązanie, skutkuje upadkiem umowy. Sąd podkreślił, że ocena abuzywności klauzul powinna być dokonana na datę zawarcia umowy, a mechanizm ustalania kursów waluty przez bank, pozostawiający mu swobodę, jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego III CZP 25/22, która stanowi, że w przypadku uznania klauzuli za niedozwoloną, nie można przyjąć, że zastępuje ją inny sposób określenia kursu, a umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. W konsekwencji ustalenia nieważności umowy, Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda zwrot spełnionych świadczeń w łącznej kwocie 40 022,53 zł i 28 318,08 EUR, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 31.03.2025 r. do dnia zapłaty. Sąd oddalił powództwo o zapłatę w pozostałej części z uwagi na błędne naliczenie odsetek w pozwie. Zasądzono również od pozwanego na rzecz powoda zwrot kosztów procesu w kwocie 11 817 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie nieważności umów kredytów indeksowanych do waluty obcej z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych, zwrot świadczeń spełnionych na podstawie takich umów.
Orzeczenie opiera się na ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie ochrony konsumentów i klauzul abuzywnych. Dotyczy umów z klauzulami indeksacyjnymi do waluty obcej, gdzie mechanizm ustalania kursu przez bank jest nieprzejrzysty.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej, zawierająca klauzule dotyczące sposobu ustalania kursu waluty obcej, jest nieważna z powodu abuzywności tych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej jest nieważna, jeśli zawiera niedozwolone postanowienia umowne dotyczące sposobu ustalania kursu waluty obcej, a ich eliminacja uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mechanizm ustalania kursów waluty przez bank, pozostawiający mu swobodę, jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. Eliminacja tych klauzul i brak możliwości ich zastąpienia innymi przepisami prawa skutkuje upadkiem umowy.
Czy konsument ma interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konsument ma interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego kredytu, ponieważ takie orzeczenie definitywnie rozstrzyga wątpliwości co do treści umowy i może stanowić podstawę do usunięcia zabezpieczeń.
Uzasadnienie
Ustalenie nieważności umowy w sentencji wyroku zapewnia pewność prawną i może mieć szersze skutki niż samo zasądzenie należności pieniężnych, które nie zawsze są traktowane jako powaga rzeczy osądzonej.
Jakie są skutki prawne uznania umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej za niewiążącą z powodu abuzywności postanowień?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku uznania umowy za niewiążącą, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron.
Uzasadnienie
Po stwierdzeniu nieważności umowy, strony nabywają wierzytelności o zwrot spełnionych świadczeń na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. C. | osoba_fizyczna | powód |
| R. Bank (...) w W. - Oddział w Polsce | spółka | pozwany |
| (...) S.A. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce | spółka | poprzednik prawny pozwanego |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) i ich skutki prawne (bezskuteczność).
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Interes prawny w ustaleniu istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
Pomocnicze
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Przekroczenie granic swobody umów jako podstawa nieważności umowy.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Sprzeczność umowy z zasadami współżycia społecznego jako podstawa nieważności umowy.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Bezpodstawne wzbogacenie jako podstawa roszczenia o zwrot świadczenia.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Bezpodstawne wzbogacenie jako podstawa roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Ustawowe odsetki za opóźnienie.
k.c. art. 100
Kodeks cywilny
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
Prawo bankowe art. 69
Ustawa Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu bankowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu zawiera niedozwolone postanowienia umowne dotyczące indeksacji do waluty obcej (art. 385¹ k.c.). • Eliminacja klauzul abuzywnych i brak możliwości ich zastąpienia skutkuje nieważnością całej umowy. • Konsument ma interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego kredytu (art. 189 k.p.c.). • Strony nabyły wierzytelności o zwrot spełnionych świadczeń na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c.).
Odrzucone argumenty
Pozwany kwestionował zasadę i wysokość powództwa, twierdząc, że nie doszło do rażącego naruszenia interesów powoda. • Pozwany zaprzeczył, by warunki umowy nie były negocjowane, by bank nie wypełnił obowiązków informacyjnych, by umowa zawierała klauzule niedozwolone, czy by była sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego. • Pozwany kwestionował interes prawny powoda w ustaleniu nieistnienia stosunku kredytu.
Godne uwagi sformułowania
mechanizm ustalania przez bank kursów waluty, który pozostawia mu swobodę (wręcz dowolność), jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta • nie tylko odniesienie do kursów banku jest abuzywne, lecz abuzywnością dotknięty jest cały mechanizm przeliczeniowy (międzywalutowy) • w przypadku uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. • w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Skład orzekający
Rafał Kubicki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie nieważności umów kredytów indeksowanych do waluty obcej z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych, zwrot świadczeń spełnionych na podstawie takich umów."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie ochrony konsumentów i klauzul abuzywnych. Dotyczy umów z klauzulami indeksacyjnymi do waluty obcej, gdzie mechanizm ustalania kursu przez bank jest nieprzejrzysty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów indeksowanych do walut obcych i ich potencjalnej nieważności z powodu klauzul abuzywnych, co ma ogromne znaczenie praktyczne dla wielu konsumentów i banków.
“Twój kredyt we frankach (lub euro) może być nieważny! Sąd Okręgowy zasądził zwrot pieniędzy od banku.”
Dane finansowe
zwrot świadczeń: 40 022,53 PLN
zwrot świadczeń: 28 318,08 PLN
zwrot kosztów procesu: 11 817 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.