I C 356/23

Sygn. akt: I C 356/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 sierpnia 2025 r. Sąd Rejonowy w Grudziądzu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Dominik Bednarski po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2025 r. w Grudziądzu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa: Z. W. przeciwko: F. G. oraz J. G. (1) o zapłatę 1. rozprawę zamyka; 2. zasądza od pozwanego F. G. na rzecz powódki Z. W. kwotę 9.500 zł (dziewięć tysięcy pięćset złotych 00/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 7 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty; 3. co do pozwanego J. G. (1) powództwo oddala; 4. zasądza od pozwanego F. G. na rzecz powódki kwotę 2. 214,00 zł (dwa tysiące dwieście czternaście złotych 00/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu; 5. pozostałymi nieuiszczonymi kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa. Sygn. akt I C 356/23 UZASADNIENIE pkt 3. wyroku z dnia 25.08.2025 r. W pkt 3. wyroku powództwo oddalono co do pozwanego J. G. (1) . Sąd uznał, iż pozwany ten nie posiadał legitymacji procesowej biernej. Przedmiot roszczenia powódki nie wszedł bowiem do spadku po A. G. . Wynika to z dokonanych przez Sąd Rejonowy następujących ustaleń faktycznych: Powódka Z. W. dokonała nakładów na przysługującej pozwanej A. G. działce ROD w wysokości 9.500 zł. Prawo do powyższej działki A. G. uzyskała albo pod rządami ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z dnia 13 grudnia 2013 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 40 ze zm.) albo też wcześniej - na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2005 r., Nr 169, poz.1419 ze zm.). A. G. zmarła dnia 20 marca 2022 r. w G. . Prawo do wyżej wymienionej działki nabył mąż A. G. - pozwany F. G. , który następnie zbył to prawo osobie trzeciej. ( okoliczności bezsporne – e-protokół rozprawy w dniu 02.10.2023 r. oraz protokół skrócony - k. 163 v., domniemania faktyczne, a także dowody: akt zgonu – k. 66, przesłuchanie pozwanego J. G. (2) - e protokół rozprawy w dniu 21 marca 2024 r. oraz protokół skrócony – k. 192) Wedle twierdzeń strony powodowej prawo do działki przysługiwało wyłącznie pozwanej A. G. . Strona pozwana temu nie zaprzeczyła. Z kolei z zeznań pozwanego J. G. (1) wynika, iż pozwany F. G. zbył prawo do wyżej opisanej działki ROD osobie trzeciej. Te fakty Sąd uznał za ustalone. I wyprowadził z nich fakt kolejny (negatywny): zmarłej A. G. nie przysługiwało prawo do powyższej działki na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2005 r., Nr 169, poz.1419 ze zm.) tj. prawo użytkowania działki - w rozumieniu Kodeksu cywilnego . Przypomnieć wypada, że prawo to ma charakter niezbywalny, związane jest ściśle z osobą, na rzecz której zostało ustanowione i – co do zasady - wygasa wraz ze śmiercią uprawnionego (wyr. SN z 18.3.2005 r., II CK 526/04, OSNC 2006, Nr 2, poz. 37, s. 91). Poza tym po wejściu w życie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z dnia 13 grudnia 2013 r. brak jest możliwości ustanawiania nowych praw tego typu. Innymi słowy - skoro A. G. zmarła a pozwany F. G. dalej skutecznie rozporządzał działką, to albo: - prawo do powyższej działki A. G. uzyskała na podstawie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z dnia 13 grudnia 2013 r., - prawo to uzyskała wcześniej, na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych ; wówczas – na zasadzie art. 66 ust. 2 ww. ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. - przekształciło się ono w prawo do działki w rozumieniu ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r., poza tym w obu wypadkach należało przyjąć, iż pozwany F. G. , jako mąż zmarłej A. G. , wstąpił w stosunek prawny wynikający z prawa do działki (na podstawie art. 38 ust. 1 zd. II ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z dnia 13 grudnia 2013 r.). Logicznym jest, iż żeby zbyć przedmiotowe prawo, pozwany F. G. musiał najpierw w nie wstąpić. I dalej - jeżeli pozwany F. G. w prawo to wstąpił, to nie wygasło ono, lecz było kontynuowane. W takiej sytuacji własność pozostawionych przez zmarłą A. G. (wraz z nakładami powódki) na działce naniesień nie wygasła, lecz przeszła na małżonka wraz z niewygasającym w tym przypadku prawem do działki. Innymi słowy - nastąpił transfer uprawnień i obowiązków wynikających z takiego prawa i z nim związanych na rzecz osoby wstępującej w dotychczasowy stosunek prawny. Własność naniesień działkowca na działce nie podlegała wtenczas ogólnym zasadom dziedziczenia, lecz podzieliła los prawa do działki. W przeciwnym wypadku dochodziłoby do rozerwania tożsamości podmiotowej osoby uprawnionej do korzystania z działki oraz osoby, której przysługuje prawo własności znajdujących się na działce nasadzeń i obiektów, co nie znajduje oparcia w jakimkolwiek przepisie ustawy i byłoby całkowicie dysfunkcjonalne (tak: J. Lipski, Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych. Komentarz, wyd. 1, 2022, komentarz do art. 38, zob. też: T. Justyński, Dziedziczenie rodzinnych ogrodów działkowych. Uwagi de lege lata i de lege ferenda, RPEiS 2021, Nr 3). Tak więc, to na pozwanego F. G. – poza ogólnymi zasadami dziedziczenia - przeszła własność naniesień (nasadzeń, urządzeń i obiektów) pozostawionych przez zmarłą żonę; w tym nakładów dokonanych przez powódkę). I to wobec F. G. przysługiwało powódce roszczenie o zwrot nakładów. Natomiast pozwany J. G. (1) , jako jedynie spadkobierca A. G. , nie miał w niniejszej sprawie legitymacji procesowej biernej. Dlatego powództwo względem niego Sąd oddalił w pkt 3. wyroku. Na marginesie Sąd pragnie wskazać, iż sprawa rozpoznawała była w postępowaniu uproszczonym, gdzie rozszerzenie powództwa nie jest dopuszczalne ( art. 505(4) § 1 zd. I k.p.c. ).