I C 353/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o zapłatę skierowanego przeciwko bankowi. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze zasądził od pozwanego banku na rzecz powodów kwotę 165 620,84 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu. Bank złożył apelację, kwestionując wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego, w tym przepisów dotyczących klauzul abuzywnych (art. 385¹ k.c.) i Dyrektywy 93/13/EWG. W trakcie postępowania apelacyjnego powodowie cofnęli powództwo w zakresie części należności głównej (44 340,65 zł) oraz odsetek ustawowych za opóźnienie za określony okres. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, przyjmując ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, dokonał odmiennej oceny prawnej. Opierając się na orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), w szczególności dotyczącym interpretacji Dyrektywy 93/13 w sprawach kredytów denominowanych w walucie obcej i klauzul abuzywnych, Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej umorzonej kwoty i postępowania w tej części. W pozostałym zakresie zmienił wyrok, oddalając powództwo ponad kwotę 65 163,27 zł z odsetkami od określonej daty. Sąd Apelacyjny szczegółowo omówił kwestię rozliczenia stron w przypadku stwierdzenia nieważności umowy z powodu klauzul abuzywnych, odwołując się do orzecznictwa TSUE kwestionującego teorię dwóch kondykcji w dotychczasowym polskim ujęciu oraz wskazując na konieczność zwrotu przez konsumenta jedynie kapitału. Sąd orzekł również o kosztach postępowania, stosunkowo je rozdzielając, co skutkowało zasądzeniem od powodów na rzecz pozwanego banku kwoty 2 620,66 zł tytułem kosztów procesu i 5 943,02 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie Dyrektywy 93/13/EWG w sprawach kredytów waloryzowanych walutą obcą, rozliczenia stron po stwierdzeniu nieważności umowy z powodu klauzul abuzywnych, ograniczenia w dochodzeniu roszczeń przez banki.
Orzeczenie opiera się na specyficznej interpretacji prawa unijnego i orzecznictwie TSUE, które ewoluuje. Konkretne rozliczenia mogą zależeć od indywidualnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu denominowanego w walucie obcej, zawierająca warunki przenoszące ryzyko kursowe na konsumenta i przyznające bankowi korzyści z różnicy kursowej, może zostać uznana za nieważną w całości lub części?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa może zostać uznana za nieważną w całości lub części, jeśli warunki dotyczące ryzyka kursowego i różnic kursowych są nieuczciwe i prowadzą do znaczącej nierównowagi praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, zgodnie z Dyrektywą 93/13/EWG i orzecznictwem TSUE.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na orzecznictwie TSUE, które wskazuje, że przeniesienie nielimitowanego ryzyka kursowego na konsumenta i przyznanie bankowi korzyści z różnicy kursowej może czynić umowę nieważną. Usunięcie takich warunków może prowadzić do zmiany istoty umowy, co skutkuje jej nieważnością w całości, a bank może żądać zwrotu jedynie kapitału.
Jak należy dokonać rozliczenia stron w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu denominowanego w walucie obcej z powodu klauzul abuzywnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Rozliczenie stron powinno uwzględniać zwrot przez konsumenta jedynie kapitału wypłaconego z tytułu wykonania umowy, a nie stosować teorii dwóch kondykcji w sposób prowadzący do nadmiernego wzbogacenia banku lub nadmiernego zubożenia konsumenta. Bank ma prawo do zwrotu kapitału.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, odwołując się do najnowszego orzecznictwa TSUE (m.in. C-396/24), zakwestionował stosowanie teorii dwóch kondykcji w polskim prawie jako sposobu rozliczenia stron nieważnej umowy kredytowej. Podkreślono, że bank ma prawo do zwrotu udzielonego kapitału, a konsument nie może żądać niczego ponad nadpłatę ponad kwotę kapitału. Rozliczenie powinno nastąpić w jednym postępowaniu.
Czy zarzut potrącenia przez bank wierzytelności z tytułu kapitału kredytu jest dopuszczalny w sprawie o stwierdzenie nieważności umowy z powodu klauzul abuzywnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zarzut potrącenia jest dopuszczalny, ale jego skutki należy oceniać w kontekście orzecznictwa TSUE, które ogranicza możliwość dochodzenia przez bank rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału i ustawowych odsetek za zwłokę. Sąd Apelacyjny dopuścił potrącenie kapitału, co skutkowało umorzeniem części roszczenia.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że bank ma prawo do zwrotu kapitału, a konsument nie powinien żądać zapłaty należnej mu kwoty, nie uwzględniając swojego długu. Potrącenie kapitału przez bank zostało uwzględnione, co doprowadziło do umorzenia części roszczenia powodów. Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE i SN, wskazując na możliwość rozliczenia nienależnych świadczeń stron w jednym postępowaniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. C. | osoba_fizyczna | powód |
| C. C. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (24)
Główne
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 358 § 1
Kodeks cywilny
p.b. art. 69 § 1
Prawo bankowe
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
k.c. art. 410 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
k.c. art. 497
Kodeks cywilny
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
k.c. art. 411
Kodeks cywilny
k.c. art. 499
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 203 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 387 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 203 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 231
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd Okręgowy przepisów prawa materialnego dotyczących klauzul abuzywnych (art. 385¹ k.c.) i Dyrektywy 93/13/EWG. • Konieczność rozliczenia stron zgodnie z orzecznictwem TSUE, które ogranicza możliwość dochodzenia przez bank rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału. • Dopuszczalność potrącenia przez bank wierzytelności z tytułu kapitału kredytu.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powodów o zasądzenie pełnej kwoty dochodzonej należności głównej i odsetek. • Argumentacja powodów oparta na teorii dwóch kondykcji w dotychczasowym polskim ujęciu.
Godne uwagi sformułowania
przeniesienie nielimitowanego żadnymi wartościami ryzyka kursowego na konsumenta czyni umowę nieważną • nie stoi on na przeszkodzie temu, aby zawarta z konsumentem umowa kredytu denominowanego w walucie obcej została uznana za nieważną i aby konsument został w ten sposób uwolniony od konsekwencji finansowych wynikających z objętego ową umową warunku dotyczącego przeniesienia ryzyka kursowego • nie można przyjąć, iż rozliczenie jednej ze stron – konsumentów może zostać w dalszym ciągu oparte na teorii dwóch kondykcji a instytucji kredytowej na teorii salda • instytucja kredytowa ma prawo do domagania się zwrotu kapitału a ponadto konsument nie może żądać nic więcej ponad nadpłatą nad kwotą kapitału • nie ma możliwości w inny sposób dokonania wzajemnego rozliczenia stron niż opisany wyżej
Skład orzekający
Agnieszka Terpiłowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie Dyrektywy 93/13/EWG w sprawach kredytów waloryzowanych walutą obcą, rozliczenia stron po stwierdzeniu nieważności umowy z powodu klauzul abuzywnych, ograniczenia w dochodzeniu roszczeń przez banki."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na specyficznej interpretacji prawa unijnego i orzecznictwie TSUE, które ewoluuje. Konkretne rozliczenia mogą zależeć od indywidualnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu klauzul abuzywnych w umowach bankowych i pokazuje, jak orzecznictwo TSUE wpływa na polskie prawo, prowadząc do istotnych zmian w rozliczeniach między bankami a konsumentami. Szczególnie interesujące jest odrzucenie teorii dwóch kondykcji.
“Banki tracą na klauzulach abuzywnych: TSUE zmienia zasady gry w kredytach walutowych!”
Dane finansowe
WPS: 165 620,84 PLN
należność główna: 65 163,27 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.