III Ca 2143/22

Sygn. akt III Ca 2143/22 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 lipca 2022 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II C 408/21 z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę, Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi: 1. oddalił powództwo; 2. zasądził od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na rzecz (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 287,00 zł (dwieście osiemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty. Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając orzeczenie w całości. Skarżący wydanemu orzeczeniu zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: a. naruszenie przepisu art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 245 k.p.c. art. 243 1 k.p.c. na skutek nadużycia zasady swobodnej oceny dowodów w przedmiocie oceny dowodu z dokumentów w postaci: i. zweryfikowanej przez (...) S.A. w dniu 21 października 2020 roku kalkulacji naprawy serwisu Park Sp. z o.o. i wspólnicy gsp.k. (kalkulacji naprawy nr (...) z dnia 19 października 2020 roku) poprzez nieuprawnione przyjęcie i błąd w ustaleniach faktycznych co do tego, że „powód nie udowodnił roszczenia co do wysokości, a taki między innymi był zarzut strony pozwanej wprost wyartykułowany w odpowiedzi na pozew", podczas gdy stanowisko pozwanego (...) S.A. zarówno na etapie postępowania likwidacyjnego, jak i w toku procesu sądowego opierało się na stwierdzeniu, że za uznaną przez (...) kwotę „ (...) w warsztacie z SN może przywrócić pojazd do stanu poprzedniego", tak więc „wypłacone przez pozwanego odszkodowanie jest wystarczające do przywrócenia przedmiotowego pojazdu do stanu sprzed kolizji" - pozwany kwestionował więc rzeczywiste koszty naprawy pojazdu H. (...) po kolizji z dnia 9 października 2020 roku powstałe w serwisie Park Sp. z o.o. i wspólnicy sp.k., powołując się na możliwość przeprowadzenia naprawy ww. pojazdu taniej w warsztacie z sieci naprawczej (...) (podczas gdy było to jedynie twierdzenie pozwanego, niepoparte żadnymi dowodami), nie zdołał zaś skutecznie podważyć ich zasadności i rynkowego charakteru, a zawarta w weryfikacji kalkulacji serwisu Park „informacja stanowiła wyłącznie decyzje pozwanego w przedmiocie ostatecznej wysokości kwot u odszkodowania” (tak np. wyrok Sądu Okręgowego w Łomży I Wydział Cywilny z dnia 13 maja 2020 roku w sprawie sygn. I Ca 185/20); ii. kalkulacji naprawy serwisu Park Sp. z o.o. i wspólnicy sp.k. (kalkulacji naprawy nr (...) z dnia 19 października 2020 roku), faktury za naprawę pojazdu (Faktury nr: FV/BL/267/20 z dnia 11.12.2020 r.) oraz zestawienia cenników (zał. 18 do pozwu) i prywatnej opinii rzeczoznawców z biura R. - Opinii (...) z dnia (...) z dnia 15.10.2020 r. (zał. 20 do pozwu) poprzez nieuprawnione przyjęcie i błąd w ustaleniach faktycznych co do tego, że „przedstawione przez powoda dokumenty nie były dowodami, które przesądzałyby korzystnie dla powoda kwestię wysokości szkody, wysokości dochodzonego przez powoda żądania" i „powód nie udowodnił roszczenia co do wysokości [...] nie wykazał się adekwatną inicjatywą dowodową", podczas gdy rzeczywiste koszty naprawy pojazdu oraz rynkowy charakter stawki rbg serwisu Park (255 zł netto/l rbg) zostały w pełni wykazane przez powódkę ww. dowodami z dokumentów; b. naruszenie przepisu art. 278 1 k.p.c. poprzez niezastosowanie i zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego z innego postępowania tj. opinii biegłego sądowego D. Z. z dnia 28 lipca 2020 roku ze sprawy sygn. IX GC 3931/19, która toczyła się przed Sądem Rejonowym dla m.st. Warszawy IX Wydział Gospodarczy (zał. 19 do pozwu) - podczas gdy był to dowód istotny z punktu widzenia rozstrzygnięcia spornej stawki robocizny, którą pozwany obniżył z poziomu 225 zł do poziomu 145 zł netto/l rbg; c. art. 6 k.c. i art. 232 zd. 1 k.p.c. poprzez błędną wykładnię i nieuprawnione uznanie, że „powód nie udowodnił roszczenia co do wysokości [...] nie wykazał się adekwatną inicjatywą dowodową", podczas gdy powódka zaoferowanymi dowodami (m.in. kalkulacją naprawy serwisu, fakturą za naprawę, zestawieniem cenników, prywatną opinią rzeczoznawców z biura R. i opinią biegłego sądowego z innego postępowania) w pełni wykazała wysokość rzeczywistych kosztów naprawy pojazdu, zaś pozwany - który dokonał ich redukcji do uznaniowej i nieweryfikowalnej kwoty 5 899,74 zł - nie wykazał zasadności tej redukcji, nie podał, jakie komponenty kosztów naprawy kwestionuje i dlaczego; w tej sytuacji to na pozwanym spoczywał ciężar wykazania zasadności obniżenia rzeczywistych kosztów naprawy do zaakceptowanej przez (...) kwoty w myśl zasady, że „powódka jest zobowiązana do wykazania wysokości szkody, a pozwany do udowodnienia zasadności jej obniżenia" (tak m.in. Sąd Rejonowy Gdańsk - Północ w Gdańsku V Wydział Gospodarczy w wyroku z dnia 15 grudnia 2009 r. sygn. V GC 1318/09), 2) naruszenie prawa materialnego, a w szczególności: a. naruszenie przepisu art. 361 i art. 363 k.c. poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż przyznane odszkodowanie nie musi pokrywać w całości poniesionych przez poszkodowanego, udokumentowanych i uzasadnionych kosztów naprawy pojazdu, które winny rekompensować poszkodowanemu powstały z tego tytułu uszczerbek majątkowy zgodnie z zasadą pełnej kompensacji szkody. W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 1 491,16 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 30 grudnia 2020 roku do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego za I instancję wedle norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, wedle norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację powoda, pozwany wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jest zasadna, choć nie wszystkie zarzuty uznać można za prawidłowo postawione. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy i przyjął je za własne. Zarzut naruszenia art. 233 § 1 w zw. z art. 245 i art. 243 1 k.p.c. powiązany zarzucanymi błędami w ustaleniach faktycznych został źle zbudowany. Wywody Sądu Rejonowego, na które powołuje się skarżący nie stanowią podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, tylko dotyczą rozważań prawnych poczynionych w kontekście art. 6 k.c. Sąd I instancji nie zakwestionował mocy dowodowej dokumentów, na które powoływał się powód. Stwierdził tylko, że nie są one wystarczające do uznania powództwa za udowodnione. Rację ma natomiast skarżący, zarzucając naruszenie art. 6 k.c. i art. 232 zd. 1 k.p.c. poprzez uznanie przez Sąd Rejonowy, iż powód nie wykazał się adekwatną inicjatywą dowodową w zakresie udowodnienia roszczenia co do wysokości oraz włożenie na niego ciężaru dowodowego w tym zakresie. Podkreślić należy, że pozwany nie kwestionował faktu usunięcia szkody za kwotę wynikająca z faktury nr (...) z dnia 11 grudnia 2020 roku. Podniósł tylko, że istniała możliwość naprawy za niższą kwotę, jeśli poszkodowany skorzystałby z sieci naprawczej (...) . W odpowiedzi na pozew, pozwany powołał się na zasadność stawek za roboczogodzinę w przedziale od 120 do 240 zł netto (odwołał się w tym zakresie do opinii ze sprawy II C 166/21). W konsekwencji, nie można było przyjąć, że stawka roboczogodziny w wysokości 225 zł netto, którą zastosowano w omawianym przypadku, wykraczała poza granice stawek rynkowych. Kształtowała się wprawdzie powyżej średniej (wynoszącej niespełna 185 zł netto), ale – bezspornie – nie była stawką nierynkową. W tej sytuacji spór powinien zostać rozstrzygnięty na gruncie przepisów prawa materialnego, które regulują sposób ustalania odszkodowania. Sąd Rejonowy winien zatem ocenić czy koszty naprawy pojazdu, które poniósł poszkodowany były kosztami niezbędnymi do przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody, czy odmowa skorzystania przez poszkodowanego skorzystania z oferty naprawy pojazdu przedstawionej przez pozwanego mieściła się w zakresie swobody poszkodowanego do wyboru sposobu naprawienia szkody. Nie można odmówić skarżącemu słuszności, że doszło do naruszenia art. 361 i art. 363 k.c. Zgodnie z art. 361 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Pełne odszkodowanie w rozumieniu art. 363 § 1 k.c. obejmuje wszystkie szkodliwe skutki zdarzenia stanowiącego czyn niedozwolony, z którym ustawa łączy odpowiedzialność odszkodowawczą, pozostające z nim w adekwatnym związku przyczynowym (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 2 września 2019 r., III CZP 99/18, OSNC 2020, nr 2, poz. 13). Odpowiedzialność odszkodowawcza ubezpieczyciela z OC sprawcy wypadku drogowego za uszkodzony pojazd, która zgodnie z art. 822 § 1 k.c. może polegać wyłącznie na świadczeniu o charakterze pieniężnym, obejmuje niezbędne i ekonomicznie uzasadnione koszty naprawy (zob., np. postanowienie składu siedmiu sędziów SN z 24 lutego 2006 r., III CZP 91/05). Wysokość odszkodowania powinna być ustalona według poziomu cen części zamiennych i usług koniecznych do wykonania naprawy z daty ustalania odszkodowania (zob. wyrok SN z 7 sierpnia 2003 r., IV CKN 387/01). Nie ma wątpliwości, że strony stosunku zobowiązaniowego wynikającego z odpowiedzialności gwarancyjnej ubezpieczyciela mają obowiązek współdziałania ( art. 354 § 2 k.c. ). Poszkodowany, jako wierzyciel powinien lojalnie postępować wobec ubezpieczyciela przez ograniczanie zakresu świadczenia odszkodowawczego. Brak podjęcia takich działań nie może zwiększać odszkodowania należnego od ubezpieczyciela zobowiązanego do naprawienia szkody, jeżeli tylko leżały one w zakresie możliwości poszkodowanego (zob., np. postanowienie SN z 7 grudnia 2018 r., III CZP 51/18, OSNC 2019, nr 9, poz. 94). W uchwale SN z 15 lutego 2019 r., (III CZP 84/18, OSNC 2020, nr 1, poz. 6) słusznie wywiedziono, że „należy proporcjonalnie wyważyć interesy poszkodowanego i ubezpieczyciela kierując się standardem rozsądnie myślącej osoby, która określone zachowanie uznałaby za celowe, konieczne i racjonalne ekonomicznie”. Obowiązek współpracy poszkodowanego z ubezpieczycielem poprzez przeciwdziałanie zwiększeniu szkody i minimalizowanie jej skutków, w żadnym razie nie może oznaczać ograniczenia jego uprawnień – w szczególności prawa wyboru sposobu naprawienia już istniejącej (od dnia zdarzenia) szkody, a także swobody decyzji co do wyboru warsztatu naprawczego. Przekładając przywołane zasady odpowiedzialności odszkodowawczej na grunt niniejszej sprawy należy dostrzec, że pojęcie „niezbędnych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów naprawy” odwołuje się do uwarunkowań rynkowych, które wyznaczają poziom wydatków związanych z wyrównaniem konkretnej szkody. Nie można uznać, że poszkodowany ma obowiązek wybrania warsztatu naprawczego sugerowanego przez ubezpieczyciela. Takie rozwiązanie chroniłoby wyłącznie interesy ubezpieczyciela i przesadnie obciążało poszkodowanego, który najczęściej nie jest nawet klientem ubezpieczyciela likwidującego szkodę z OC sprawcy. W realiach rynkowych może okazać się, że warsztaty, które mają własne, ekonomicznie korzystne dla nich powiązania biznesowe (stała współpraca z możliwością uzyskiwania lepszych cen, szybszych i bardziej kompleksowych dostaw), nie będą zainteresowane naprawą aut na warunkach oczekiwanych przez ubezpieczyciela. Oczywiście trudno wykluczyć możliwość uwzględnienia propozycji naprawy w sieci naprawczej (...) , ale tylko wtedy, gdy z okoliczności sprawy wynikać będzie, że wyznaczają one niezbędne i ekonomicznie uzasadnione koszty naprawy w danym przypadku. Takich ustaleń w niniejszej sprawie zabrakło. Należało więc przyjąć zasadność stawek rynkowych, które posłużyły do wyliczenia odszkodowania dochodzonego w rozpoznawanym przypadku. Z tych wszystkich względów apelacja, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. , prowadziła do zmiany wyroku przez uwzględnienie powództwa w całości. Odsetki za opóźnienie od zasądzonej kwoty należą się powodowi od dnia określonego w wezwaniu do zapłaty związanego z przedstawieniem ubezpieczycielowi faktur nr (...) – art. 481 § 1 w zw. z art. 455 k.c. Merytoryczna zmiana rozstrzygnięcia prowadziła do korekty rozstrzygnięcia o kosztach procesu, zgodnie z zasadą z art. 98 w zw. z art. 99 k.p.c. Koszty te obejmują opłatę od pozwu (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (270 zł z opłatą w wysokości 17 zł) - § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. Koszty te obejmują opłatę od apelacji (100 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika (135 zł) - § 2 pkt 2 w zw. z §§ 10 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia z 2015 roku.