I C 345/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Kętrzynie zasądził od pozwanego na rzecz powoda część dochodzonej kwoty z tytułu umowy pożyczki, uznając część klauzul dotyczących dodatkowych opłat za abuzywne.
Powód (...) S.A. domagał się zapłaty od pozwanego K. K. kwoty 8 932,33 zł z tytułu umowy pożyczki zabezpieczonej wekslem. Sąd Rejonowy w Kętrzynie, rozpoznając sprawę w trybie zaocznym, ustalił, że umowa pożyczki zawierała klauzule abuzywne dotyczące dodatkowych opłat (opłata przygotowawcza, prowizje), które nie były indywidualnie uzgodnione i rażąco naruszały interesy konsumenta. W związku z tym, sąd uznał, że pozwany był zobowiązany do zwrotu jedynie kwoty udzielonej pożyczki (6 250 zł) pomniejszonej o wpłaty (2 627 zł), co dało 3 623 zł. Sąd zasądził tę kwotę wraz z odsetkami umownymi, oddalając powództwo w pozostałej części i zasądzając koszty procesu.
Powód (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł pozew o zapłatę kwoty 8 932,33 zł wraz z odsetkami umownymi od pozwanego K. K., wskazując jako podstawę umowy pożyczki gotówkowej z dnia 7 lutego 2023 roku, zabezpieczonej wekslem in blanco. Pozwany miał spłacić pożyczkę w 36 ratach. Powód wezwał pozwanego do wykupu weksla po wypowiedzeniu umowy z powodu zaległości w spłacie. Pozwany nie złożył odpowiedzi na pozew. Sąd Rejonowy w Kętrzynie, rozpoznając sprawę w trybie zaocznym, ustalił stan faktyczny na podstawie przedłożonych dokumentów, w tym umowy pożyczki, deklaracji wekslowej i wypowiedzenia umowy. Sąd rozważył możliwość badania stosunku podstawowego (umowy pożyczki) w sprawie o zapłatę z weksla in blanco, stwierdzając, że jest to dopuszczalne z urzędu, zwłaszcza w relacji pierwszego wierzyciela do wystawcy weksla. Analiza umowy pożyczki wykazała obecność klauzul abuzywnych dotyczących opłaty przygotowawczej i prowizji (łącznie 2 501 zł), które nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem i rażąco naruszały jego interesy. Sąd uznał te postanowienia za niewiążące, co oznaczało, że pozwany był zobowiązany do zwrotu jedynie kwoty udzielonej pożyczki (6 250 zł) pomniejszonej o dokonane wpłaty (2 627 zł), co dało kwotę 3 623 zł. Sąd zasądził tę kwotę wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 16 lutego 2024 r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo w pozostałej części. O kosztach postępowania orzeczono stosunkowo, zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 939,77 zł. Wyrokowi nadano rygor natychmiastowej wykonalności w punktach I i III.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może z urzędu badać stosunek podstawowy, nawet jeśli pozwany nie podniósł zarzutu niezgodności wypełnienia weksla z porozumieniem wekslowym. Abstrakcyjność weksla nie wyklucza badania stosunku podstawowego, gdy ustawodawca dopuszcza taką możliwość.
Uzasadnienie
Sąd powołuje się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych, wskazując, że badanie stosunku podstawowego jest dopuszczalne w przypadku dochodzenia zapłaty z weksla in blanco przez pierwszego wierzyciela. Abstrakcyjność weksla nie oznacza, że badanie stosunku podstawowego jest zawsze niedopuszczalne, a jego dopuszczalność zależy od decyzji ustawodawcy. Sąd stoi na stanowisku, że badanie to może nastąpić z urzędu, a nie tylko na zarzut dłużnika.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zasądzenie częściowe
Strona wygrywająca
(...) S.A.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) S.A. | spółka | powód |
| K. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
k.c. art. 385¹ § § 4
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidulanie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
Pomocnicze
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, nawet jeśli nie poniósł szkody.
k.c. art. 481 § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie. Wierzyciel może żądać odsetek według wyższej stopy, jeśli wierzytelność jest oprocentowana według tej stopy.
pr. weks. art. 10
Prawo wekslowe
Dłużnik wekslowy może podnosić zarzuty wypełnienia weksla niezgodnie z porozumieniem wekslowym.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
O kosztach procesu orzeka się stosunkowo je rozdzielając.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa pożyczki zawiera klauzule abuzywne dotyczące opłat dodatkowych (przygotowawcza, prowizje). Opłaty te nie były indywidualnie uzgodnione z konsumentem. Opłaty te rażąco naruszają interesy konsumenta i są sprzeczne z dobrymi obyczajami. Sąd może z urzędu badać stosunek podstawowy w sprawie o zapłatę z weksla in blanco.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powoda w całości zasługuje na uwzględnienie. Weksel in blanco wypełniony zgodnie z deklaracją wekslową jest w pełni wymagalny. Oświadczenie o uznaniu długu przez pozwanego wyklucza możliwość badania klauzul abuzywnych.
Godne uwagi sformułowania
abstrakcyjność weksla nie wyraża się w tym, że tylko od woli dłużnika zależy możliwość badania stosunku podstawowego istotą dobrego obyczaju jest szeroko rozumiany szacunek do drugiego człowieka koszty udzielonej pozwanemu pożyczki zostały w pełni skredytowane brak mocy wiążącej dotyczy całości klauzuli niedozwolonej, nie jest więc dopuszczalne uznanie, że jest ona skuteczna w zakresie w jakim nie naruszałaby kryterium określonego w art. 385 1 § 1 kc
Skład orzekający
Izabela Maruchacz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Badanie stosunku podstawowego z urzędu w sprawach wekslowych, ocena klauzul abuzywnych w umowach pożyczek konsumenckich, skutki prawne abuzywności postanowień umownych."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, gdzie wierzyciel jest pierwszym remitentem weksla in blanco i gdzie występują umowy konsumenckie z potencjalnie abuzywnymi klauzulami dotyczącymi kosztów pożyczki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może chronić konsumentów przed nieuczciwymi praktykami finansowymi, nawet jeśli konsument podpisał weksel i uznał dług. Podkreśla rolę sądu w wykrywaniu nadużyć z urzędu.
“Weksel i uznanie długu nie chronią parabanku przed zarzutem abuzywności klauzul!”
Dane finansowe
WPS: 8932,33 PLN
kwota główna pożyczki: 3623 PLN
zwrot kosztów procesu: 939,77 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt: I C 345/24 WYROK ZAOCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 lipca 2024 r. Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Izabela Maruchacz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 lipca 2024 r. w K. sprawy z powództwa (...) S.A. z siedzibą W. przeciwko K. K. o zapłatę I. zasądza od pozwanego K. K. na rzecz powoda (...) S.A. z siedzibą W. kwotę 3.623,00 zł (trzy tysiące sześćset dwadzieścia trzy złote) wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 16.02.2024 r. do dnia zapłaty; II. w pozostałej części powództwo oddala; III. zasądza od pozwanego K. K. na rzecz powoda (...) S.A. z siedzibą W. kwotę 939,77 zł (dziewięćset trzydzieści dziewięć złotych i siedemdziesiąt siedem groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za okres od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu; IV. wyrokowi w punktach I i III nadaje rygor natychmiastowej wykonalności. UZASADNIENIE Pozwem wniesionym w dniu 20 maja 2024 r. powód (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie od pozwanego K. K. kwoty 8 932,33 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia 16 lutego 2024 roku oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu żądania wskazano, że poprzez podpisanie weksla z dnia 7 lutego 2023 roku pozwany zobowiązał się do zapłaty w dniu 15 lutego 2024 roku kwoty wskazanej w wekslu w wysokości 8 932,33 zł. Dlatego w dniu 16 stycznia 2024 roku powód wezwał po zwanego do wykupu weksla. Weksel został wystawiony przez pozwanego na zabezpieczenie zwrotu całego zadłużenia z tytułu pożyczki udzielonej przez (...) S.A na podstawie umowy pożyczki gotówkowej numer (...) z dnia 7 lutego 2023 roku. Na dochodzoną pozwem należność składa się suma pozostałych do zapłaty rat pożyczki oraz należne maksymalne odsetki za opóźnienie liczone zgodnie z artykułem 481 § 2 1 KC za każdy dzień opóźnienia w płatności każdej z rat. Pozwany podpisując własnoręcznie kalendarz spłaty znał doskonale wysokość swojego zobowiązania i terminy spłat. Powód wskazał również, że granice wypełnia weksla określała deklarację wekslowa załączona do mniejszego pozwu, którą również podpisał. Do dnia wypowiedzenia umowy pożyczki strona pozwana wpłaciła na rzecz powódki kwotę 2 627 zł. Po wypowiedzeniu umowy pożyczki strona pozwana nie dokonała żadnej wpłaty. Powód wysłał ostateczne wezwanie do zapłaty na adres wskazany przez pozwanego. Z uwagi na niezrealizowanie postanowień umowy, po bezskutecznym upływie terminu zakreślonego w ostatecznym wyzwaniu do zapłaty, powódka wypowiedziała umowę i wypełniła weksel zgodnie z warunkami uzgodnionymi w deklaracji wekslowej. Roszczenie stało się wymagalne 16 lutego 2024 r. Pozwany w dniu 15 lutego 2024 roku złożył oświadczenie o uznaniu długu. Pozwany D. P. nie złożył odpowiedzi na pozew i nie zajął stanowiska w sprawie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Umową z dnia 6 lutego 2023 roku powód (...) S.A. z siedzibą w W. (pożyczkodawca) oraz pozwany K. K. (pożyczkobiorca) zawarli umowę pożyczki nr (...) . Umowa została podpisana przez strony dnia 7 lutego 2023 roku. Zgodnie z umową całkowita kwota pożyczki wyniosła 6 250,00 zł, natomiast całkowita kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę 11 1772,00 zł. Pożyczka miała zostać spłacona w 36 równych ratach po 585 zł każda z rat. Jednocześnie w punkcie 1.1 umowy zostało wskazane, że pożyczkodawca udziela Pożyczkobiorcy pożyczki gotówkowej w kwocie 8 751,00 zł., na którą składają się: całkowita kwota pożyczki, czyli suma wszystkich środków pieniężnych, nieobejmujących kredytowanych kosztów pożyczki, które pożyczkodawca udostępnił Pożyczkobiorcy na podstawie umowy wynosząca 6 250,00 zł. oraz kredytowane koszty pożyczki, czyli kwota pieniężna wynosząca 2 501,00 zł, która zostanie przeznaczona na zapłatę należnych w dniu zawarcia umowy, stanowiących sumę kosztów o których mowa w pkt 1.4 umowy, a która zostanie ograniczona do limitu określonego w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim. Zgodnie z zapisem 1.4 umowy, pożyczkobiorca w związku z udzieleniem pożyczki został zobowiązany do poniesienia następujących opłat: opłaty przygotowawczej w wysokości 340 zł, prowizji pośrednika finansowego 250,00 zł. oraz prowizji pożyczkodawcy w kwocie 1 911,00 zł. Całkowity koszt pożyczki został określony na 5 522,00 zł. Spłata pożyczki została rozłożona na 36 równych miesięcznych rat w kwotach po 327 zł. Pozwany dokonał wpłat na łączną kwotę 2 627,00 zł. W związku z zaprzestaniem spłat i zaleganiem w spłacie rat wymagalnych, powód pismem z dnia 19 grudnia 2023 r. wezwał pozwanego do zapłaty zaległości w kwocie 615 zł. w terminie 7 dni. Następnie powód pismem z dnia 17 stycznia 2024 wypowiedział umowę pożyczki. Pozwany nie dokonał kolejnych wpłat na rzecz powoda. W dniu 15 lutego 2024 roku pozwany podpisał oświadczenie o uznaniu długu związanego z rzeczoną umową. (kwota uznana jest nieczytelna) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów przedłożonych przez powoda w szczególności umowy pożyczki z załącznikami k. 4-7, dyspozycji wypłaty całkowitej kwoty pozyczki – k.8, wykazu operacji finansowych na koncie rozliczeniowym pozwanego – k. 9, wezwania do zapłaty k. 10, wypełnionego weksla – k. 11, deklaracji wekslowej – k. 12, wypowiedzenia umowy pożyczki k. 13, oświadczenie o uznaniu długu – k.16, które nie były przez strony kwestionowane, nie budziły też zastrzeżeń Sądu co do ich wiarygodności. Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie jedynie w części. Powód domagał się zasądzenia od pozwanego kwoty 8 932,33 zł z umownymi odsetkami za opóźnienie równymi odsetkom maksymalnym za opóźnienie od dnia 16 lutego 2024 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu według norm przepisanych, w tym kosztami zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Dochodzona pozwem należność wynikała z weksla in blanco wystawionego jako zabezpieczenie roszczeń, wynikających z wiążącej strony umowy pożyczki z dnia 6 lutego 2023 roku. W związku z powstaniem zaległości z tytułu tej umowy, powód wypełnił weksel in blanco na kwotę 8 932,33 zł z terminem płatności 15 lutego 2024 r. W niniejszej sprawie powód wystąpił przeciwko pozwanemu o zapłatę z weksla. Zobowiązanie wekslowe co do zasady ma charakter abstrakcyjny, oderwany od konkretnego stosunku prawnego podstawowego, jednakże zobowiązany wekslowo może podnosić zarzuty wypełnienia weksla niezgodnie z porozumieniem wekslowym, odwołując się do stosunku podstawowego, w tym również do umowy pożyczki gotówkowej. Za dopuszczalne uznaje się badanie treści stosunku podstawowego w przypadku dochodzenia przez pierwszego wierzyciela należności z weksla in blanco przeciwko jego wystawcy ( por. wyrok SN z dnia 18.11.1970 r., I PR 407/70, wyrok SA w Katowicach z dnia 04.11.1993 r. w sprawie Acr 607/93 opubl. W OSA i SN nr 11-12/1994 poz. 58). W niniejszej sprawie powód, który jest pierwszym wierzycielem, dochodził zapłaty z weksla niezupełnego w chwili jego wystawienia przez pozwaną (weksla in blanco), wystawionego w celu zabezpieczenia zobowiązania ze stosunku podstawowego. Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że istnieje możliwość badania stosunku podstawowego łączącego strony bez zarzutu, tj. z urzędu, na co wskazał też Sąd Okręgowy w Olsztynie w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 września 2017 r. w sprawie IX Ca 406/17. Wskazać bowiem należy, że abstrakcyjność weksla nie wyraża się w tym, że tylko od woli dłużnika zależy możliwość badania stosunku podstawowego. Ze stanowiska doktryny i orzecznictwa wynika, iż abstrakcyjność wyraża się w niedopuszczalności badania stosunku podstawowego i jest niezależna od woli dłużnika. O tej dopuszczalności lub jej braku, w odniesieniu do konkretnego rodzaju weksla i uczestnika stosunku wekslowego, decyduje sam ustawodawca. Podyktowane to jest koniecznością zapewnienia obiegowości weksla. W sytuacji, gdy ustawodawca dopuszcza możliwość badania stosunku podstawowego, kwestia czy badanie to nastąpić ma na zarzut czy też przez sąd z urzędu, nie jest zagadnieniem odnoszącym się do abstrakcyjności weksla, ale do zakresu stosowania zasady kontradyktoryjności. Ustawodawca w art. 10 prawa wekslowego operuje sformułowaniem „zarzut”. Samo to sformułowanie nie przesądza jednak o tym, że rozpatrywanie stosunku podstawowego może nastąpić tylko na zarzut dłużnika. Przede wszystkim sformułowanie to nie zostało użyte w ujęciu ścisłym jako uprawnienie do odmowy spełnienia żądania o charakterze prawnokształtującym. Takim zarzutem może być np. zarzut przedawnienia czy zarzut potrącenia. Nie ma wątpliwości, że podniesienie takiego zarzutu zależy wyłącznie od woli dłużnika i nie może być on zastępowany przez działanie sądu z urzędu. W ocenie Sądu możliwość podniesienia zarzutu, że weksel został wystawiony niezgodnie z porozumieniem, nie stanowi zarzutu sensu stricto . Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 stycznia 2001 r. II CKN 25/00, OSNC 2001/7-8/117, wskazując, że w treści art. 10 prawa wekslowego nie chodzi o zarzut w ścisłym tego słowa znaczeniu, tj. o uprawnienie do odmowy spełnienia żądanego świadczenia, mimo powstania zobowiązania uzasadniającego to świadczenie, lecz o zarzut w szerokim tego słowa znaczeniu, tj. o powołanie się jedynie na fakt niepowstania zobowiązania o treści wyrażonej w wekslu. Skoro sformułowanie użyte przez ustawodawcę stanowi zatem jedynie o dopuszczeniu przez ustawodawcę możliwości powołania się na konkretne fakty lub zarzuty sensu stricto , wynikające ze stosunku podstawowego, nie przewiduje zaś uprawnienia prawnokształtującego to nie ma żadnych podstaw, by racjonalnie przyjmować, że taka możliwość zastrzeżona jest wyłącznie dla samego tylko dłużnika. W świetle powyższego brak jest przeszkód, aby z urzędu uwzględnić treść umowy pożyczki łączącej strony. Sąd nie narusza bowiem treści art. 10 prawa wekslowego , gdyż uwzględnia stosunek podstawowy wobec pierwszego wierzyciela, który wypełnił weksel in blanco . Ten zaś kto jako pierwszy wierzyciel wypełnia weksel in blanco nie może korzystać z ułatwień, jakie prawo przewiduje dla obrotu wekslowego. W niniejszej sprawie pozwany nie negował istnienia stosunku podstawowego, na mocy którego został następnie wystawiony weksel. W ocenie Sądu wobec przedstawienia przez powoda podpisanych przez pozwanego: umowy pożyczki gotówkowej z załącznikami i deklaracji wekslowej, fakt zawarcia umowy pożyczki wskazanej w pozwie nie budzi wątpliwości. Natomiast istotne w niniejszej sprawie jest istnienie – w ocenie Sądu - w umowie pożyczki zawartej przez powodową spółkę klauzul abuzywnych, jak też obowiązek Sądu meriti do zbadania z urzędu, czy postanowienia stosowane w umowach zawieranych z konsumentami nie stanowią nieuczciwych warunków umownych tak, by nie mogły one wywołać wiążącego skutku wobec konsumenta. Wskazać należy, iż sąd krajowy jest zobowiązany do zbadania z urzędu, czy dane warunki umowy wchodzące w zakres stosowania dyrektywy 93/13 z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich mają nieuczciwy charakter, a także do tego, aby dokonawszy takiego badania, zniwelować brak równowagi między konsumentem a przedsiębiorcą, o ile sąd ów posiada niezbędne ku temu informacje dotyczące stanu prawnego i faktycznego (podobnie wyroki: z dnia 21 kwietnia 2016 r. , R. i R., C-377/14, EU:C:2016:283, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo, z dnia 21 grudnia 2016 r. 2016 r. ., G.N. i in. , C-154/15, C- 307/15 i C – 308/15, EU : C:2016:980, pkt 58.) Ma to istotne znaczenie w kontekście wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 września 2018 r. w sprawie C 176- 17 (…) S.A. w B przeciwko M.W. Z uwagi na powyższe, Sąd dokonał analizy postanowień zawartej pomiędzy stronami umowy pożyczki pod kątem zaistnienia ewentualnych klauzul abuzywnych, o których mowa w art. 385 1 § 1 kc , a zgodnie z którym postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Art. 385 1 i nast. k.c. regulują materię niedozwolonych postanowień umownych, nazywanych także klauzulami abuzywnymi. W niniejszej sprawie powód wykazał istnienie stosunku podstawowego, na podstawie którego następnie został wystawiony weksel – zawarcie przez pozwanego z powodem umowy pożyczki wskazanej w pozwie. Wykonanie tej umowy nie było przez pozwanego kwestionowane. Jednakże w ocenie Sądu w łączącej strony umowie zostały zawarte przez powodową spółkę klauzule abuzywne. Umowa pożyczki łącząca strony, została zawarta w dniu 6 lutego 2023 r. na okres 36 miesięcy. Całkowita kwota pożyczki wynosiła 6 250,00 zł., całkowita kwota do zapłaty przez pozwanego jako pożyczkobiorcę wynosiła 11 772,00 zł. Na podstawie umowy pozwany był zobowiązany do poniesienia kosztów opłaty przygotowawczej – 340 zł prowizji pośrednika finansowego – 250 zł. oraz prowizji pożyczkodawcy w kwocie 1 911,00 zł. Całkowity koszt pożyczki wyniósł 5522,00 zł. Powód wykazał, iż wierzytelność wynikająca z w/w umowy pożyczki stała się w całości wymagalna w dniu 16 lutego 2024 roku. Zgodnie z treścią art. 385 1 § 1 kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Stosownie do treści art. 385 1 § 2 kc jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. § 3 cytowanego przepisu stanowi natomiast, iż nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż pozwany miał przymiot konsumenta. Odnosząc się do pojęcia „główne świadczenia stron” wskazać należy, iż pojęcie to należy rozumieć wąsko i odnieść do essentialia negotii umowy, a więc takich jej elementów konstrukcyjnych, bez których uzgodnienia nie doszłoby do zawarcia umowy pożyczki. Chodzi więc o klauzule regulujące świadczenia typowe dla danego stosunku prawnego, stanowiące te jego elementy, które konstytuują istotę danego porozumienia. Mając na względzie treść art. 720§1 kc stwierdzić należy, iż prowizja od pożyczki nie jest świadczeniem głównym stron umowy pożyczki. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że zapisy umowy nakładające na pozwanego obowiązek zapłaty opłat dodatkowych w tym w szczególności opłaty przygotowawczej oraz prowizji nie zostały z pozwanym uzgodnione indywidulanie. Zgodnie z treścią art. 385 1 § 3 kc nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W piśmiennictwie wskazuje się, że postanowieniami indywidulanie uzgodnionymi będą tylko takie, które były w sposób rzeczywisty negocjowane lub włączone do umowy wskutek propozycji zgłoszonej przez konsumenta. Dla oceny umowy stron w kontekście nieważności postanowień umowy istotne jest również porównanie wartości świadczenia, które ze względu na wysokość ustalonej prowizji pożyczkodawca zamierzał uzyskać ze świadczeniem, jakie pozwana otrzymał w wyniku jej zawarcia. Na gruncie niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż zapisy umowne przewidujące obowiązek zapłaty dodatkowych opłat przez pozwanego w wysokości 2 501,00 zł. udzielonej kwoty pożyczki nie były indywidualnie uzgodnione z pozwanym. Przedmiotowe opłaty zostały określone we wzorcu umowy, wydrukowanym uprzednio i przedłożonym stronie pozwanej. Żaden punkt umowy łączącej strony nie wyjaśnia, w jaki sposób została obliczona prowizja. Treść umowy wskazuje natomiast, że wysokość opłaty przygotowawczej, oraz obu prowizji została ustalona w sposób automatyczny, nieznajdujący odniesienia do kwoty udzielonej pożyczki. Wskazać przy tym należy, iż stosownie do treści art. 385 1 § 4 kc ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidulanie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Zatem to na stronie powodowej spoczywał ciężar wykazania, że postanowienia nakładające na pozwaną obowiązek zapłaty prowizji zostały uzgodnione indywidualnie. Powód w niniejszej sprawie okoliczności tej nie udowodnił. Kolejnym warunkiem uznania za abuzywne danego postanowienia umownego w rozumieniu art. 385 1 § 1 kc jest kształtowanie przez sporne postanowienie umowne praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, przy czym na skutek tej sprzeczności musi dojść do rażącego naruszenia jego interesów. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż istotą dobrego obyczaju jest szeroko rozumiany szacunek do drugiego człowieka, sprzeczne z obyczajami będą więc takie działania, które zmierzają do niedoinformowania, dezinformacji, wykorzystania naiwności lub niewiedzy klienta. Natomiast termin „interesy konsumenta” należy rozumieć szeroko, nie tylko jako interes ekonomiczny, ale również przy uwzględnieniu aspektu zdrowia konsumenta i jego bliskich oraz dyskomfortu konsumenta, spowodowanego takimi czynnikami jak strata czasu, dezorganizacja życia, niewygoda, nierzetelne traktowanie, przykrości, naruszenie prywatności, doznanie zawodu, itd. Ponadto podkreślenia wymaga, że koszty udzielonej pozwanemu pożyczki zostały w pełni skredytowane Tym samym w ocenie Sądu nałożenie na pozwanego opłat – opłaty przygotowawczej oraz kosztów obu prowizji w łącznej kwocie 2 501,00 zł, które zostały skredytowane, stanowiły było rażącym naruszeniem dobrych obyczajów, rzetelności kupieckiej i uczciwości, przy czym godziły w interes finansowy pozwanego jako konsumenta. W tym zakresie należy podkreślić, iż skutkiem uznania klauzuli za abuzywną nie może być jej częściowa bezskuteczność ani „ miarkowanie” abuzywności. Brak mocy wiążącej dotyczy całości klauzuli niedozwolonej, nie jest więc dopuszczalne uznanie, że jest ona skuteczna w zakresie w jakim nie naruszałaby kryterium określonego w art. 385 1 § 1 kc. W szczególności wniosek o częściowej bezskuteczności postanowień uznanych za abuzywne nie wypływa z art. 385 1 § 2 kc. Przepis ten przewiduje jedynie, że jeżeli postanowienia umowy zgodnie z §1 nie wiążą konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Prawidłowa wykładnia powołanego przepisu prowadzi do wyeliminowania całej klauzuli, a nie ograniczeniu zakresu jej obowiązywania (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 lipca 2-18 r. V ACa 542/17 , wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 1 marca 2019 r., IX Ca 259/19). W konsekwencji powyższych rozważań stwierdzić należy, iż umowa pożyczki wskazana w pozwie jako stosunek podstawowy wiążący strony jest ważna, natomiast te postanowienia umowy w zakresie opłat dodatkowych – opłaty przygotowawczej oraz obu prowizji - jako nieważne nie są dla strony pozwanej wiążące, zaś strony związane są umową w pozostałym zakresie. Pozwany nie był zatem zobowiązany do spłaty na rzecz wierzyciela kwoty 2 501,00 zł jako opłat dodatkowych – opłaty przygotowawczej i prowizji. W konsekwencji pozwany był zobowiązany do zwrotu kwoty jedynie udzielonej pożyczki w wysokości 6 250 zł. oraz wskazanych w umowie odsetek. Pozwany dokonał spłat na łączną kwotę 2 627,00 zł. Jednocześnie z uwagi na brak odpowiednich danych nie jest możliwe ustalenie przez Sąd wysokości odsetek należnych powodowi od kwoty udzielonej pozwanemu pożyczki. W tej sytuacji całą uiszczoną przez pozwanego dotychczas kwotę należało zaliczyć na poczet spłaty kapitału pożyczki. Powodowi tym samym należała się kwota 3 623 zł jako pozostała do zapłaty przez pozwanego kwota z tytułu udzielonej pożyczki. Oceny tej nie zmienia fakt uznania w dniu 15 lutego 2024 r., przez pozwanego względem powoda, długu wynikającego z przedmiotowego stosunku zobowiązaniowego. Ustawodawca przyznał konsumentowi uprawnienie do jednostronnego ukształtowania stosunku prawnego w sytuacji naruszenia przez przedsiębiorcę obowiązku informacyjnego. Wcześniejsze oświadczenie o uznaniu długu należy w ocenie Sądu zrównać w skutkach prawnych z oświadczeniem złożonym pod umową oraz z następnym wykonywaniem umowy przez pozwanego. Każda zapłata poszczególnej raty stanowiła przecież częściowe uznanie długu przez pozwanego per facta concludentia . Wskazać również przy tym należy, iż nie można było w przedmiotowej sprawie uznać, że pozwany nie przedstawiając swojego stanowiska w rzeczywistości uznał powództwo. Powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego, winien przejawiać staranność w wykazaniu zasadności powództwa. Brak merytorycznego zaprzeczenia jego twierdzeń przez pozwanego nie zwalniał go od wykazania podstawowych okoliczności wskazujących na zasadność żądania. Sąd jest zobligowany do uznania twierdzeń powoda przy bezczynności pozwanego jedynie w przypadku braku wątpliwości co do zasadności pozwu. Rozstrzygając o żądaniu pozwu co do zasądzenia od dochodzonej przez powoda kwoty odsetek umownych za opóźnienie Sąd miał na względzie, iż zgodnie z treścią art. 481 § 1 kc jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy ( art. 481 §2 kc ). Wysokość odsetek umownych, o których zasądzenie wnosił powód, wynika z łączącej strony umowy pożyczki – pkt 1.2 i nie przekracza odsetek maksymalnych. W konsekwencji Sąd uwzględnił powództwo w części zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3 623 zł z umownymi odsetkami za opóźnienie w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 16 lutego 2024 r. do dnia zapłaty (punkt I wyroku), zaś w pozostałej części powództwo jako nieuzasadnione Sąd oddalił (punkt II wyroku). O kosztach procesu Sąd orzekł stosownie do treści art. 100 kpc stosunkowo je rozdzielając. Koszty procesu poniesione przez powoda wynoszą 2 317 zł (opłata od pozwu 500 zł, koszty zastępstwa procesowego 1 800 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł). Powód wygrał proces w 40,56 %, wobec czego pozwany zobowiązany jest do zwrotu powodowi kwoty 939,77 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (punkt III wyroku). W punkcie IV z uwagi na fakt, iż wyrok był zaoczny, Sąd nadał z urzędu wyrokowi w punkcie I i III rygor natychmiastowej wymagalności. ZARZĄDZENIE 1. Proszę odnotować; 2. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem proszę doręczyć pełnomocnikowi powoda, 3. Za 14 dni lub z apelacją. K. , 09.09.2024 r.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI