I C 333/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił powództwo o odszkodowanie za rzekomo wadliwy wyrok sądu rejonowego, uznając, że nie spełniono przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa.
Powódka domagała się odszkodowania od Skarbu Państwa za wyrok sądu rejonowego nakazujący zapłatę czynszu najmu, twierdząc, że wyrok był niezgodny z prawem i wydany bez jej wiedzy. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, wskazując, że powódka nie wykazała niezgodności wyroku z prawem ani nie spełniła wymogów formalnych do dochodzenia odszkodowania, a także odpowiadała za dług jako pełnoletnia osoba zamieszkująca lokal.
Powódka M. K. wniosła o zapłatę odszkodowania od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Olsztynie, twierdząc, że wyrok z dnia 8 lutego 2018 r. w sprawie (...) był niezgodny z prawem i wyrządził jej szkodę. W uzasadnieniu wskazała, że o wyroku dowiedziała się dopiero z postępowania egzekucyjnego, a kurator ustanowiony w tamtej sprawie nie chronił jej należycie interesów. Podniosła również, że nie mieszkała w lokalu w okresie, za który zasądzono opłaty, co skutkować powinno oddaleniem powództwa. Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił powództwo, uznając je za bezzasadne. Sąd podkreślił, że powódka nie wykazała niezgodności wyroku z prawem ani nie spełniła przesłanek z art. 417¹ § 2 k.c. w zw. z art. 424¹ § 2 k.p.c. oraz art. 424¹b k.p.c. Wskazano, że powódka mogła skorzystać ze skargi o wznowienie postępowania, ale uczyniła to po terminie. Ponadto, sąd uznał, że powódka, jako pełnoletnia osoba podpisująca umowę najmu i zamieszkująca w lokalu, odpowiadała solidarnie za czynsz, a po zakończeniu umowy najmu – za bezumowne korzystanie z lokalu. Sąd nie obciążył powódki kosztami procesu ze względu na jej trudną sytuację życiową i subiektywne przekonanie o słuszności swojego stanowiska.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, naprawienia szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia można dochodzić po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu jego niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że powódka nie wykazała niezgodności wyroku z prawem ani nie spełniła wymogów formalnych do dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 417¹ § 2 k.c. w zw. z art. 424¹ § 2 k.p.c. oraz art. 424¹b k.p.c., w szczególności nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych w terminie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie powództwa
Strona wygrywająca
Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w Olsztynie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w Olsztynie | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 417¹ § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu jego niezgodności z prawem.
k.p.c. art. 424¹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, można także żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu pierwszej lub drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie wyroku w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.
Pomocnicze
k.p.c. art. 424¹b
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można dochodzić bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych.
k.c. art. 688¹ § § 1
Kodeks cywilny
Za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie, z wyjątkiem pełnoletnich zstępnych pozostających na jego utrzymaniu, którzy nie są w stanie utrzymać się samodzielnie.
k.c. art. 675 § § 1
Kodeks cywilny
Po zakończeniu najmu najemca obowiązany jest zwrócić rzecz w stanie niepogorszonym; jednakże nie ponosi odpowiedzialności za zużycie będące następstwem prawidłowego używania.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne orzeczenie sądu wiąże strony oraz sąd, który je wydał, jak również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy samorządu terytorialnego, a w wypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może nie obciążyć strony przegrywającej kosztami w całości lub części.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niespełnienie przesłanek z art. 417¹ § 2 k.c. w zw. z art. 424¹ § 2 k.p.c. i art. 424¹b k.p.c. Brak wykazania niezgodności wyroku z prawem. Nieskorzystanie ze środków prawnych w terminie. Odpowiedzialność powódki za dług jako pełnoletniej osoby zamieszkującej lokal. Prawomocność wyroku sądu rejonowego i związanie nim sądu w niniejszej sprawie.
Odrzucone argumenty
Wyrok sądu rejonowego był niezgodny z prawem i wydany bez wiedzy powódki. Kurator nie chronił należycie interesów powódki. Powódka nie mieszkała w lokalu w okresie, za który zasądzono opłaty.
Godne uwagi sformułowania
"Wyjątkowe wypadki w rozumieniu § 2 przepisu. Artykuł 424 1 § 2 KPC wymaga wykazania, że zachodzi wyjątkowy wypadek w odniesieniu do przyczyn niezgodności z prawem, należy zatem wykazać, że wynikają one z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela." "W ocenie Sądu powódka nie może skutecznie poszukiwać ochrony swoich praw na gruncie przepisu art. 417 ( 1) § 2 k.c. w zw. z art. 424 ( 1) § 2 k.p.c." "W sytuacji spełnienia obowiązku meldunkowego ustalenie przez Sąd czy też powoda w tamtym postępowaniu adresu zamieszkania powódki i doręczenie jej korespondencji nie stanowiłoby żadnej trudności." "Powódka, w niniejszej sprawie, na rozprawie w dniu 29.11.2024 r. po okazaniu jej umowy najmu z dnia 09.03.2011 r. oświadczyła, że widniej na niej jej podpis." "Za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie..." "Wobec kategorycznej treści art. 417 1 § 2 k.c. zgodnie z którym jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia, naprawienia jej można się domagać dopiero po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu jej niezgodności z prawem." "Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taki szczególny wypadek [nieobciążania kosztami]."
Skład orzekający
Juliusz Ciejek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa za niezgodne z prawem orzeczenia sądowe, w tym wymogów formalnych i wyjątkowych okoliczności."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z umową najmu i postępowaniem, w którym ustanowiono kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak trudne jest dochodzenie odszkodowania od Skarbu Państwa za błędy sądowe i podkreśla znaczenie terminów procesowych oraz prawidłowego korzystania ze środków prawnych.
“Czy można dostać odszkodowanie za błąd sądu? Ta sprawa pokazuje, dlaczego jest to niezwykle trudne.”
Dane finansowe
WPS: 15 664,59 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt: I C 333/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 listopada 2024 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Juliusz Ciejek Protokolant: sekretarz sądowy Karolina Tyc po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2024 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy z powództwa M. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w Olsztynie o zapłatę I. powództwo oddala, II. nie obciąża powódki kosztami procesu na rzecz pozwanego. Sygn. akt: I C 333/24 UZASADNIENIE W pozwie wniesionym w dniu 30 grudnia 2022 r. powódka M. K. domagała się od pozwanego Skarbu Państwa – Sąd Rejonowy w O. zapłaty kwoty 15.664,59 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie w dniu 8 lutego 2018 r. przez Sąd Rejonowy w O. Wydział I Cywilny wyroku w sprawie (...) Nadto, wniosła o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów postępowania z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 21 grudnia 2017 roku Sąd Rejonowy w O. Wydział I Cywilny wydał wyrok zasądzający od I. K. na rzecz Gminy O. – Zakład (...) w O. kwotę 15.664,59 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty. Powyższa kwota została zasądzona z tytułu nieuiszczonych opłat czynszu najmu przydzielonego mieszkania. Kolejno w tej samej sprawie w dniu 8 lutego 2018 roku Sąd Rejonowy w O. I Wydział Cywilny wydał wyrok zobowiązujący M. K. i Z. K. do zapłaty solidarnie z I. K. kwoty 15.664,59 zł wraz z odsetkami. Podniosła, że o powyższym wyroku dowiedziała się dopiero na skutek prowadzonego przez Komornika Sądowego postępowania egzekucyjnego. Wskazała, że ustanowiony w sprawie kurator nie podjął czynności zmierzających do ustalenia pobytu powódki, ale również nie chronił należycie jej interesów poprzez aktywne uczestniczenie w postępowaniu dowodowym. Podniosła, że pozew wytoczony przed Sądem Rejonowym w O. o zapłatę dotyczył okresu, w którym powódka nie mieszkała w lokalu wynajmowanym od Gminy O. wobec czego nie odpowiada ona za zadłużenie lokalu. Tym samym brak było po stronie powódki legitymacji biernej do występowania w procesie skutkować powinien oddaleniem powództwa. Zatem wyrok wydany przez Sąd w sprawie (...) przeciwko powódce jest oczywiście i jednoznacznie niezgodny z prawem. (pozew k. 4-6) Sąd Okręgowy w O. w dniu 09.01.2023 r. wydał wyrok, którym oddalił powództwo jako oczywiście bezzasadne. Od powyższego wyroku apelację wywiodła powódka. Sąd Apelacyjny w B. wyrokiem z dnia 19.12.2023 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w O. , pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego. (wyrok SO Olsztyn z dnia 09.01.2023 r. wraz z uzasadnieniem – k. 54-56, apelacja – k. 65-67, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 19.12.2023 r. wraz z uzasadnieniem – k. 87-90v) W odpowiedzi na pozew Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Olsztynie wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że z stanowiskiem powódki wyrażonym w pozwie nie można się zgodzić. Z akt sprawy (...) Sądu Rejonowego w O. wynika bezspornie, że powódka była stroną umowy najmu lokalu mieszkalnego przy ul (...) stanowiącej własność Gminy O. . Umowa najmu była zawarta do dnia 09.03.2012 r . i po upływie okresu trwania najmu powódka miała obowiązek lokal zwrócić Gminie O. . Pomimo zakończenia umowy najmu nieruchomość nie została zwrócona pozwanej. Z tego względu wystąpiła ona o zapłatę kwoty 15.664,59 zł tytułem odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu bez tytułu prawnego. Ponadto podniósł, że na skutek zawinionego zachowania powódki, jej skarga o wznowienie postępowania została odrzucona jako spóźniona. Nie może zatem domagać się odszkodowania na podstawie art. 424 ( 1b) k.p.c. Nadto, powódka nie wykazała, by we właściwym postępowaniu wykazano niezgodność z prawem wyroku z dnia 08.02.2018 r. wydanego w sprawie o sygn. akt (...) . (odpowiedź na pozew – k. 124-126) Pismem z dnia 29.07.2024 r. Prokuratoria Generalna Rzeczpospolitej Polskiej przekazała wykonywanie zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie Prezesowi Sądu Rejonowego w O. . (pismo Prokuratorii Generalnej RP – k. 137) W piśmie z dnia 22.08.2024 r. powódka wniosła o nieobarczanie jej kosztami postępowania w sprawie z uwagi na jej sytuację materialno-rodzinną, a także zasady współżycia społecznego. (pismo powodów – k. 139-140) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powódka M. K. urodziła się (...) , jako córka I. i Z. K. . W dniu 09.03.2011 r. została zawarta z Gminą O. umowa najmu lokalu mieszkalnego przy ul. (...) . Jako osoby zawierające umowę zostały wskazane: I. K. , M. K. , S. K. i Z. K. . Umowa została podpisana wyłącznie przez powódkę i jej matkę. W chwili podpisania umowy powódka miała 15 lat. Umowa obowiązywała do dnia 09.03.2012 r. (dowód: umowa najmu lokalu z dnia 09.03.2011 r. – k. 8-10 – znajdująca się w aktach sprawy Sądu Rejonowego w O. (...) stanowiących załącznik do niniejszej sprawy, zeznania powódki – k. 163v-164) Powódka w okresie od 13.04.2011 r. do 09.03.2012 r. była zameldowana pod adresem ul. (...) w O. . (dowód: zaświadczenie z rejestru mieszkańców – k. 41, zeznania powódki – k. 163v-164) Powódka w okresie od 03.07.2012 r. do 08.07.2015 r. była wychowanką Centrum P. Opiekuńczo-Wychowawczych w O. . Wobec matki powódki zapadł wyrok za znęcanie się nad nią psychiczne i fizyczne, zaś wobec ojca powódki za jej molestowanie, (dowód: zaświadczenie z dnia 23.09.2019 r. – k. 40, zeznania powódki – k. 163v-164) Powódka w okresie od 30.08.2015 r. mieszkała w wynajętych mieszkaniach - nie mieszkała w mieszkaniu przy ul. (...) . (dowód: umowa najmu lokalu mieszkalnego – k. 19, k. 27-34, 36-39, 42-44, rozwiązanie umowy najmu lokalu mieszkalnego – k. 35, zeznania powódki – k. 163v-164) Gmina O. – Zakład (...) w O. skierował do Sądu Rejonowego w Olsztynie pozew przeciwko M. K. , Z. K. oraz I. K. o zapłatę kwoty 15.664,59 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Podstawą faktyczną dochodzonego roszczenia było nieuiszczenie opłat czynszu najmu przydzielonego mieszkania. Wobec tego Gmina O. – Zakład (...) w O. żądał odszkodowania za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego i opłat za korzystanie z lokalu za okres od 01.11.2015 r. do 30.04.2017 r. W dniu 21.12.2017 roku Sąd Rejonowy w (...) Wydział I Cywilny w sprawie (...) wydał wyrok zasądzający od I. K. na rzecz Gminy O. – Zakład (...) w O. kwotę 15.664,59 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 18.05.2017 r. do dnia zapłaty. Postanowieniem wydanym w dniu 21.12.2017 r. na rozprawie Sąd Rejonowy podjął postępowanie zawieszone dotąd w sprawie przeciwko Z. i M. K. i ustanowił im kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Kurator skierował pismo na znany mu adres M. K. oraz złożył odpowiedź na pozew. W dniu 8 lutego 2018 roku Sąd Rejonowy w O. I Wydział Cywilny wydał wyrok zobowiązujący M. K. i Z. K. do zapłaty solidarnie z I. K. kwoty 15.664,59 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 18.05.2017 r. do dnia zapłaty. Od powyższych wyroków nie została wywiedziona apelacja. (dowód: pozew z dnia 15.05.2017 r. k. 2-3, protokół rozprawy przed Sądem Rejonowym w O. z dnia 21.12.2017 r. – k. 56-57, wyrok SR O. z dnia 21.12.2017 r. sygn. akt (...) – k. 58, pisma kuratora – k. 66,71 – znajdujące się w aktach sprawy Sądu Rejonowego w O. (...) stanowiących załącznik do niniejszej sprawy) Komornik Sądowy pismem z dnia 04.09.2019 r. poinformował powódkę o wszczęciu postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego – Wyroku Sądu Rejonowego w O. w sprawie (...) . W dniu 26 maja 2020 r. powódka umocowała adwokat A. G. do zapoznania się z aktami (...) . (dowód: zawiadomienie o wszczęciu egzekucji – k. 45, k 89 akt (...) ) Powódka w dniu 24.07.2020 r. wniosła do Sądu Rejonowego w O. skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 08.02.2018 r. sygn. akt (...) . Powódka żądała uchylenie ww. wyroku oraz oddalenia powództwa w całości i pozbawienia go klauzuli wykonalności w części dotyczącej powódki. Postanowieniem z dnia 05.11.2020 r. Sąd Rejonowy odrzucił skargę jako wniesioną po terminie. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone. Sąd II instancji postanowieniem z dnia 26.02.2021 r. oddalił zależnie. (dowód: skarga o wznowienie postępowania – k. 3-4, postanowienie SR O. z dnia 05.11.2020 r. wraz z uzasadnieniem – k. 140 oraz k. 143-147, postanowienie SO O. z dnia 26.02.2021 r. k. 172– znajdujące się w aktach sprawy Sądu Rejonowego w O. (...) stanowiących załącznik do niniejszej sprawy) Powódka pismem z dnia 09.12.2022 r. skierowała do Rzecznika Praw Obywatelskich wniosek o wniesienie skargi nadzwyczajnej. Rzecznik Praw Obywatelskich nie uwzględnił wniosku powódki. (dowód: pismo powódki z dnia 09.12.2022 r. wraz z potwierdzeniem nadania – k. 48-49, pismo Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 02.02.2023 r. – k. 68-69) O zapadłym przeciwko powódce wyroku ta dowiedziała się pod koniec 2019 r. gdy komornik zajął jej konto. Zasięgnęła wówczas porady u notariusza w W. , który poradził jej aby skontaktowała się z miejscowym adwokatem. W okresie od 12.11.2019 r. do 04.05.2021 r. Komornik Sądowy w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego (...) wyegzekwował od powódki kwotę 16.729,08 zł. (dowód: zeznania powódki k. 164v akt sprawy i k. 139 akt (...) , zaświadczenie o dokonanych wpłatach – k. 53) Ojciec powódki Z. K. zmarł w dniu 07.01.2018 r. Powódka w dniu 17.04.2018 r. odrzuciła spadek po spadkodawcy. (dowód: kopia odpisu skróconego aktu zgonu – k. 16, akt notarialny repertorium A nr (...) – k. 17-18) Sąd zważył, co następuje: W świetle ustalonych okoliczności faktycznych powództwo o zapłatę odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie przez Sąd Rejonowy w O. I Wydział Cywilny wyroku w dniu 08.02.2018 r. w sprawie (...) podlegało oddaleniu w całości. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie powódka nie mogła poszukiwać ochrony w art. 417 ( 1) § 2 k.c. w zw. z art. 424 ( 1) § 2 k.p.c. oraz w art. 424 ( 1b ) k.p.c. Stan faktyczny został ustalony w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach spraw prowadzonych przed Sądem Rejonowym w O. o sygn. akt (...) oraz przedłożone do akt niniejszej sprawy, których wiarygodności żadna ze stron nie kwestionowała jak również zeznania powódki. Zgodnie z art. 417 1 § 2 k.c. jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją , ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Przepis art. 424 1 § 2 k.p.c. stanowi, że w wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, można także żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu pierwszej lub drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie wyroku w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych. Komentatorzy pochyli się nad tym jak należy rozumieć wyjątkowe wypadki, które przewidział ustawodawca w wyżej cytowanym przepisie. Wskazano, że „Wyjątkowe wypadki w rozumieniu § 2 przepisu. Artykuł 424 1 § 2 KPC wymaga wykazania, że zachodzi wyjątkowy wypadek w odniesieniu do przyczyn niezgodności z prawem, należy zatem wykazać, że wynikają one z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela. (…) W wypadku powołania się na naruszenie podstawowych zasad porządku prawnego konieczne jest wykazanie, że dana zasada istnieje i ma podstawowe znaczenie dla porządku prawnego oraz dokładne określenie, w jaki sposób doszło do naruszenia tej zasady w wyniku wydania orzeczenia. Za potraktowaniem sytuacji jako wyjątkowej w rozumieniu art. 424 1 § 2 KPC może dojść w sytuacji, gdy strona nie skorzystała z przysługującego jej środka zaskarżenia z powodu ciężkiej choroby, katastrofy, klęski żywiołowej lub uzyskania błędnej informacji od pracownika sądu (post. SN z 26.4.2023 r., I CNP 127/22, L. ) ( K. Flaga-Gieruszyńska , A. Zieliński , Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Wyd. 12, Warszawa 2024, Legalis) oraz „Przez podstawowe zasady porządku prawnego należy rozumieć nie tylko fundamentalne zasady ustroju społeczno-politycznego, a więc zasady konstytucyjne, ale również naczelne zasady rządzące poszczególnymi dziedzinami prawa – cywilnego, rodzinnego, pracy, a także prawa procesowego. Jeżeli chodzi o konstytucyjne wolności i prawa oraz prawa człowieka i obywatela, to są one określone w Konstytucji RP ( rozdział II ). Chociaż są to również i te prawa, które wyraźnie nie zostały tam określone (w rozdziale II ). Akt ten zawiera również inne przepisy, które definiują określone wolności i prawa. One również mogą określać status prawny człowieka czy obywatela” ( P. Rylski (red. nacz.), A. Olaś (red. cz. III) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2024, Legalis). W ocenie Sądu powódka nie może skutecznie poszukiwać ochrony swoich praw na gruncie przepisu art. 417 ( 1) § 2 k.c. w zw. z art. 424 ( 1) § 2 k.p.c. Przede wszystkim dopuszczalne było poddanie kontroli w drodze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu pierwszej instancji o czym stanowi wyraźnie art. 424 ( 1) § 2 k.p.c. Z tej przyczyny uprzednie wystąpienie z tą skargą stanowi warunek wytoczenia niniejszego powództwa o zapłatę. Powódka mogła to uczynić w przepisanym terminie, albowiem egzekucję wobec niej wszczęto 4 września 2019 r., czyli przed upływem 2 lat od uprawomocnienia się wyroku. Co więcej, w niniejszej sprawie nie zachodzi wyjątkowy wypadek, o którym mowa w art. 424 ( 1) § 2 k.p.c. Powódka nie wykazała aby, w wyniku wydania wyroku w dniu 08.02.2017 r. w sprawie (...) doszło w rezultacie naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela. Przede wszystkim wskazać należy, że w wspomnianym wyżej postępowaniu Sąd ustanowił dla nieznanej z miejsca pobytu powódki kuratora. Kurator w tamtym postępowaniu podjął próbę ustalenia miejsca zamieszkania powódki, a ponadto złożył pismo procesowego, w którym wniósł o oddalenie powództwa. Wobec tego uznać należy, że prawo do obrony powódki w procesie przed Sądem Rejonowym w O. toczącym się pod sygn. akt (...) zostało zachowane. Jak zeznawała sama powódka w tamtym okresie nie była nigdzie zameldowana (k. 140). W tej sytuacji kurator powódki miała niewielkie szanse na skuteczne ustalenie miejsca jej pobytu. W sytuacji spełnienia obowiązku meldunkowego ustalenie przez Sąd czy też powoda w tamtym postępowaniu adresu zamieszkania powódki i doręczenie jej korespondencji nie stanowiłoby żadnej trudności. Trudno więc mówić tu o wadliwości postępowania przed Sądem Rejonowym. Podnoszony przez pełnomocnika powódki zarzut wydania w sprawie (...) „dwóch wyroków” jest bezzasadny. Wyrok z dnia 21 grudnia 2017 r. wydany przeciwko jednej z pozwanych - I. K. był w istocie wyrokiem częściowym. Wyrok z 8 lutego 2018 r. obejmował pozostałych pozwanych - w tym powódkę. Był to wyrok końcowy. Sąd Rejonowy nie oznaczył tych orzeczeń we wskazany sposób, co może uczynić w drodze sprostowania. Nie oznacza to jednak ich nieważności. Niemniej jednak, nawet aktywny udział powódki w sprawie (...) nie skutkowałby wydaniem odmiennego wyroku, bowiem odpowiada on prawu. Powódka, w niniejszej sprawie, na rozprawie w dniu 29.11.2024 r. po okazaniu jej umowy najmu z dnia 09.03.2011 r. oświadczyła, że widniej na niej jej podpis (k. 164). Powyższe oznacza, że powódka podpisała umowę najmu lokalu mieszkalnego i zgodnie z art. 688 ( 1) § 1 k.c. odpowiadała ona za zapłatę czynszu „ Za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie, z wyjątkiem pełnoletnich zstępnych pozostających na jego utrzymaniu, którzy nie są w stanie utrzymać się samodzielnie.”. Natomiast po upływie terminu obowiązywania umowy najmu tj. 09.03.2012 r. na podstawie przepisu art. 675 § 1 k.p.c. powinna ona zwrócić przedmiot najmu. Powódka mimo, że w okresie od 03.07.2012 r. do 08.07.2015 r. była wychowanką Centrum P. Opiekuńczo-Wychowawczych w O. , zaś następnie wynajmowała inny lokal mieszkalny, nigdy nie dokonała zwrotu pozwanej przedmiotu najmu. Wobec powyższego w ocenie Sądu odpowiada ona za zobowiązania z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości w okresie od 01.11.2015 r. do 30.04.2017 r. - była już wówczas pełnoletnia, które były dochodzone przed Sądem Rejonowym w O. w sprawie (...) . Na marginesie wskazać należy, że również Rzecznik Praw Obywatelskich nie dopatrzył się w sytuacji prawnej i faktycznej powódki okoliczności, które mogłyby skutkować wniesieniem przez niego skargi nadzwyczajnej. Podsumowując, w niniejszej sprawie nie zachodzi wyjątkowy wypadek, który uzasadniałby zastosowanie przepisu art. 424 1 § 2 k.p.c. w stosunku do powódki i zasądzenie na jej rzecz od Sądu Rejonowego w Olsztynie odszkodowania na podstawie przepisu art. 417 1 § 2 k.c. W ocenie Sądu powódka nie może skutecznie poszukiwać ochrony swoich praw również na gruncie przepisu art. 417 1 § 2 k.c. w zw. art. 424 1b k.p.c. Zastosowania w sprawie niniejszej nie znajduje regulacja art. 424 1b k.p.c. , gdyż dotyczy ona innych orzeczeń. Przepis art. 424 1b k.p.c. stanowi, że w wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych. W komentarzu do tego przepisu wskazano, że według znowelizowanego stanu prawnego przeprowadzenie odrębnego postępowania przewidzianego w art. 424 1 i n. KPC w celu uzyskania prejudykatu stwierdzającego, że prawomocne orzeczenie, które wyrządziło szkodę, jest niezgodne z prawem, stanowi niezbędny etap umożliwiający dochodzenie odszkodowania od Skarbu Państwa tylko w wypadku niektórych orzeczeń sądowych, skonkretyzowanych w przepisach. Są nimi wyroki ( art. 424 1 KPC ), postanowienia w postępowaniu nieprocesowym orzekające co do istoty sprawy i kończące postępowanie w sprawie ( art. 519 2 KPC ) oraz inne orzeczenia, co do których taką możliwość przewidziano np. w art. 1148 1 § 3, art. 1151 1 § 3 czy art. 1215 KPC . W wypadku pozostałych prawomocnych orzeczeń skarga o stwierdzenie ich niezgodności z prawem jest niedopuszczalna, a poszkodowany może – po myśli art. 424 1b KPC – dochodzić odszkodowania bezpośrednio od Skarbu Państwa (post. SN z 25.1.2012 r., V CNP 42/11, L. ) (K. Flaga-Gieruszyńska, A. Zieliński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Wyd. 12, Warszawa 2024, Legalis). Zaznaczyć należy, że regulacja ta też, nie może też być zamiennie stosowana w przypadku upływu terminu do wystąpienia ze skargą przewidzianego w art. 424 6 § 2 k.p.c. Podsumowując, powódka w niniejszej sprawie domagała się odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie przez Sąd Rejonowy w Olsztynie wyroku – a więc takiego orzeczenia, od którego powódce skarga przysługiwała. Niemniej jednak nie zachowała ona terminu na jej wniesienie. Z tego względu wskazany wyżej przepis nie może zostać zastosowany w niniejszej sprawie. Co więcej, stwierdzić należy, iż wobec prawomocności zapadłego rozstrzygnięcia i jak dotąd niewzruszenia go w trybie zwyczajnych lub nadzwyczajnych środków odwoławczych, Sąd w niniejszej sprawie jest nim związany zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. Jak dotąd przesądził on prawomocnie o zasadności roszczenia Gminy wobec powódki. Tym samym nie sposób przypisać pozwanemu bezprawności. Natomiast wobec kategorycznej treści art. 417 1 § 2 k.c. zgodnie z którym jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia, naprawienia jej można się domagać dopiero po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu jej niezgodności z prawem. Z tych względów, wobec niespełnienia przesłanek z art. 417 1 § 2 k.c. w zw. z art. 424 1 § 2 k.p.c. oraz art. 424 1b k.p.c. powództwo podlegało oddaleniu jako całkowicie bezzasadne, o czym Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. Na podstawie powołanego przepisu, w szczególnie uzasadnionych wypadkach Sąd może nie obciążyć strony przegrywającej kosztami w całości lub części. Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taki szczególny wypadek. Powódka była subiektywnie przekonana o słuszności swojego stanowiska odnoszącego się do braku prawidłowości działań po stronie Sądu Rejonowego w Olsztynie w związku z zapadłym przeciwko jej wyrokiem. Mogła takie wnioski wyciągnąć z tego względu, że umowę najmu lokalu podpisała w wieku 15 lat, zaś już w następnym roku w lipcu była wychowanką Centrum P. Opiekuńczo-Wychowawczych w O. i nigdy już nie zamieszkała wynajmowanej nieruchomości. Co więcej, nie brała osobistego udziału w sprawie przed Sądem Rejonowym w Olsztynie, w której nie zostało sporządzone uzasadnienie wyroku – a więc powódka nie wiedziała do było podstawą prawną i faktyczną wydania przez Sąd Rejonowy takiego rozstrzygnięcia. Sąd miał również na względzie trudną sytuację życiową powódki w okresie podpisania umowy najmu - wobec matki powódki zapadł wyrok za znęcanie się nad nią psychiczne i fizyczne, zaś wobec ojca powódki za jej molestowanie. Z tych przyczyn Sąd nie obciążył powódki kosztami procesu na rzecz pozwanego, o czym orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI