I C 332/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód Z. B. wniósł o zasądzenie od pozwanego banku kwoty 7969,95 zł tytułem nienależnego świadczenia spełnionego w związku z umową kredytu hipotecznego, zarzucając niedozwolone klauzule umowne. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, kwestionując abuzywność klauzul i podnosząc zarzut przedawnienia. Sąd Rejonowy w Koszalinie, po analizie umowy z 2008 roku, uznał klauzule dotyczące denominacji kredytu i spłaty rat w walucie obcej (§2 i §9) za niedozwolone (abuzywne) na podstawie art. 385¹ k.c. Sąd podkreślił, że bank jednostronnie ustalał kursy walut, co rażąco naruszało interesy konsumenta i było sprzeczne z dobrymi obyczajami. Sąd odrzucił zarzut przedawnienia, uznając roszczenie za jednorazowe. Po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul, sąd ustalił, że powód nadpłacił kwotę 7487 zł i zasądził ją wraz z odsetkami od banku. Powództwo w pozostałej części zostało oddalone. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności umowy ani do zastąpienia abuzywnych klauzul innymi przepisami, zgodnie z orzecznictwem TSUE. Koszty postępowania obciążono w całości pozwanego banku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytów denominowanych w walucie obcej, brak możliwości zastępowania klauzul przez sąd, skutki prawne eliminacji klauzul abuzywnych, przedawnienie roszczeń z tytułu nadpłat.
Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie ustawy antyspreadowej i specyficznych zapisów umownych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy klauzule umowne określające mechanizm ustalania wysokości zadłużenia i spłaty kredytu hipotecznego według kursu waluty ustalanego samodzielnie przez bank stanowią niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te stanowią niedozwolone postanowienia umowne, ponieważ kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, przyznając bankowi uprzywilejowaną pozycję.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że bank jednostronnie ustalał kursy walut bez obiektywnych kryteriów, co dawało mu swobodę w kształtowaniu zobowiązania konsumenta. Stosowanie różnych kursów kupna i sprzedaży waluty dla denominacji kredytu i spłaty rat również naruszało interesy konsumenta.
Czy po wyeliminowaniu niedozwolonych klauzul umownych umowa kredytu hipotecznego może nadal funkcjonować?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa może nadal funkcjonować, ponieważ po wyeliminowaniu abuzywnych zapisów możliwe jest ustalenie wszystkich istotnych parametrów umowy, takich jak wysokość zobowiązania i rat.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że suma kredytu jest znana (300.000 zł), a wysokość rat może być obliczona bez klauzuli waloryzacyjnej, co potwierdziła opinia biegłego. Umowa może być wykonywana jako złotówkowa.
Czy sąd może zastąpić niedozwolone klauzule umowne inną treścią, np. średnim kursem NBP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może zastępować niedozwolonych klauzul umownych inną treścią. Może jedynie wyeliminować abuzywny zapis, pozostawiając umowę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE, zgodnie z którym sądy krajowe są zobowiązane do zaniechania stosowania nieuczciwego warunku, ale nie do zmiany jego treści. Zastępowanie klauzul naruszałoby cel dyrektywy ochronnej.
Czy zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia (nadpłaconych rat) jest zasadny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut przedawnienia jest niezasadny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że świadczenie nienależne w postaci nadpłaconych rat ma charakter jednorazowy i przedawnia się osobno od terminu każdej wpłaty. Roszczenie nie uległo przedawnieniu z uwagi na datę wniesienia pozwu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. B. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
k.c. art. 385¹ § § 4
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone, dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 100
Kodeks cywilny
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Sąd obciążył pozwanego kosztami sądowymi w postaci wynagrodzenia biegłego sądowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule waloryzacyjne w umowie kredytu hipotecznego są niedozwolone (abuzywne). • Bank jednostronnie ustalał kursy walut, naruszając interesy konsumenta. • Stosowanie różnych kursów kupna i sprzedaży waluty dla denominacji i spłaty rat jest abuzywne. • Umowa może funkcjonować po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych. • Roszczenie o zwrot nadpłaty nie uległo przedawnieniu.
Odrzucone argumenty
Klauzule waloryzacyjne nie są abuzywne. • Roszczenie uległo przedawnieniu. • Umowa powinna zostać unieważniona lub zastąpiona innymi przepisami. • Zastosowanie stawki LIBOR do kredytu złotowego jest sprzeczne z rozporządzeniem UE.
Godne uwagi sformułowania
klauzule umowne zawierające niedozwolone postanowienia umowne • kształtuje prawa i obowiązki strony powodowej w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jej interesy • przyznanie bankowi pozycji uprzywilejowanej i niejako władczej wobec kredytobiorcy • brak było czynników obiektywnych, a zatem sprawdzalnych z punktu widzenia konsumenta • nie ma przy tym żadnego znaczenia w jaki sposób pozwany po zawarciu umowy tworzył tabele kursów i czy kursy te miały charakter rynkowy • sąd w niniejszym składzie stanowczo sprzeciwia się poglądom dopuszczającym możliwość zastąpienia klauzuli abuzywnej przez sąd inną treścią • brak byłoby mechanizmu zniechęcającego przedsiębiorców do zaniechania niewłaściwych praktyk • kwota tę należy uznać za świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410§2 k.c.
Skład orzekający
Marta Knotz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytów denominowanych w walucie obcej, brak możliwości zastępowania klauzul przez sąd, skutki prawne eliminacji klauzul abuzywnych, przedawnienie roszczeń z tytułu nadpłat."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie ustawy antyspreadowej i specyficznych zapisów umownych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu abuzywnych klauzul w umowach kredytowych, co jest nadal aktualne dla wielu konsumentów. Wyrok jasno określa skutki prawne i potwierdza stanowisko sądów w tej materii.
“Bank musi zwrócić tysiące złotych za abuzywne klauzule w kredycie hipotecznym! Sąd wyjaśnia, jak chronić się przed nieuczciwymi zapisami.”
Dane finansowe
WPS: 7969,95 PLN
nadpłacony kredyt: 7487 PLN
zwrot kosztów procesu: 2216 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.