I C 33/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła żądania banku Raiffeisen Bank (...) o zwrot kapitału kredytu w kwocie 200.000 zł wraz z odsetkami, a także o zasądzenie kwot tytułem bezpodstawnego wzbogacenia z tytułu bezumownego korzystania z kapitału oraz waloryzacji. Roszczenia te wynikały z umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, która została prawomocnie uznana za nieważną wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie (sygn. akt XXVII Ca 1426/17). W poprzednim postępowaniu zasądzono na rzecz pozwanych (kredytobiorców) kwotę 52.466,77 zł tytułem zwrotu nadpłat wynikających z abuzywnych klauzul indeksacyjnych. Bank argumentował, że przysługuje mu roszczenie o zwrot kapitału z uwzględnieniem zmiany siły nabywczej pieniądza oraz o zwrot kosztu korzystania z kapitału. Pozwani wnieśli o odrzucenie pozwu z uwagi na tożsamość sporu, a następnie o jego oddalenie, podnosząc zarzuty przedwczesności, przedawnienia, bezzasadności roszczeń, a także nadużycia prawa procesowego i podmiotowego. Sąd uznał, że nie zachodzi tożsamość sporu ani res iudicata, ponieważ poprzednie postępowanie dotyczyło zwrotu rat przez bank, a obecne rozliczenia między stronami po unieważnieniu umowy. Sąd oddalił zarzut przedawnienia, wskazując, że bieg terminu należy liczyć od daty prawomocnego wyroku stwierdzającego nieważność umowy. Oddalono również zarzut przedwczesności. Sąd uznał, że bankowi przysługuje roszczenie o zwrot kapitału kredytu na podstawie art. 410 § 1 i 2 w zw. z art. 405 k.c., zasądzając kwotę 200.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwu. Pozostałe żądania banku, dotyczące wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału, waloryzacji oraz zwrotu korzyści uzyskanych z zaniechania żądania zwrotu środków, zostały oddalone. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz przepisy krajowe (art. 358¹ § 4 k.c.), które wykluczają możliwość żądania przez banki dodatkowych świadczeń ponad zwrot kapitału i odsetek, w tym wynagrodzenia za korzystanie z kapitału czy waloryzacji, zwłaszcza gdy bank sam był autorem wadliwej umowy. Sąd zasądził również od pozwanych na rzecz powoda zwrot kosztów procesu w części uwzględnionego powództwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie, że po unieważnieniu umowy kredytu z powodu klauzul abuzywnych, bank może dochodzić jedynie zwrotu kapitału i odsetek, a nie dodatkowych świadczeń jak wynagrodzenie za korzystanie z kapitału czy waloryzacja, zgodnie z prawem UE i polskim.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji unieważnienia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej z powodu klauzul abuzywnych. Interpretacja art. 358¹ § 4 k.c. w kontekście świadczeń nienależnych może być przedmiotem dalszych sporów.
Zagadnienia prawne (4)
Czy bankowi przysługuje roszczenie o zwrot kapitału kredytu, wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału oraz waloryzację po prawomocnym uznaniu umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej za nieważną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bankowi przysługuje roszczenie o zwrot kapitału kredytu, ale nie przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału ani waloryzację.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie TSUE i przepisach krajowych, które wykluczają możliwość żądania przez banki dodatkowych świadczeń ponad zwrot kapitału i odsetek po unieważnieniu umowy kredytu z powodu abuzywnych klauzul. Zasądzenie takich świadczeń penalizowałoby konsumenta i zachęcało przedsiębiorców do stosowania nieuczciwych praktyk. Ponadto, art. 358¹ § 4 k.c. wyklucza waloryzację na żądanie przedsiębiorcy, gdy świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa.
Czy w sprawie o zwrot świadczeń z nieważnej umowy kredytu zachodzi tożsamość sporu z wcześniejszym postępowaniem dotyczącym zwrotu rat przez bank?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie zachodzi tożsamość sporu.
Uzasadnienie
Poprzednie postępowanie dotyczyło zwrotu rat przez bank na rzecz kredytobiorców, podczas gdy obecna sprawa dotyczy rozliczeń stron po unieważnieniu umowy, w tym zwrotu kapitału przez kredytobiorców na rzecz banku. Strony miały świadomość odmienności tych roszczeń.
Od kiedy należy liczyć bieg terminu przedawnienia roszczeń banku o zwrot kapitału kredytu po stwierdzeniu nieważności umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bieg terminu przedawnienia należy liczyć od daty wydania prawomocnego wyroku stwierdzającego nieważność umowy kredytowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nie można wymagać od banku wytaczania powództwa opartego na konstrukcji nieważności umowy, z którą się nie zgadza, przed prawomocnym rozstrzygnięciem tej kwestii. Wniesienie skargi kasacyjnej nie umniejsza prawomocności wyroku.
Czy wytoczenie przez bank powództwa o zwrot kapitału kredytu po prawomocnym stwierdzeniu nieważności umowy stanowi nadużycie prawa procesowego lub podmiotowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie stanowi nadużycia prawa procesowego ani podmiotowego.
Uzasadnienie
Bankowi przysługuje roszczenie o zwrot kapitału, a kredytobiorcy byli świadomi konsekwencji unieważnienia umowy i możliwości wytoczenia przez bank dalszych roszczeń. Powództwo nie jest oczywiście bezzasadne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Raiffeisen Bank (...) z siedzibą w W. | spółka | powód |
| T. P. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. P. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Podstawa do zwrotu nienależnego świadczenia.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa do zwrotu nienależnego świadczenia.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia ustawowych odsetek za opóźnienie.
Pomocnicze
k.c. art. 358 § 1 § 4
Kodeks cywilny
Wyklucza waloryzację sądową na żądanie przedsiębiorcy, gdy świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego zniesienia lub stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nadużycie prawa podmiotowego.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń związanych z działalnością gospodarczą.
k.c. art. 385 § 1-3
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne).
k.c. art. 354
Kodeks cywilny
Zasady współżycia społecznego przy wykonywaniu zobowiązań.
k.c. art. 355
Kodeks cywilny
Należyta staranność przy wykonywaniu zobowiązań.
k.c. art. 224 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bankowi przysługuje roszczenie o zwrot kapitału kredytu na podstawie przepisów o nienależnym świadczeniu. • Roszczenia banku o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału i waloryzację są bezzasadne w świetle prawa unijnego i krajowego. • Nie zachodzi tożsamość sporu z poprzednim postępowaniem. • Roszczenia banku nie są przedawnione ani przedwczesne. • Nie doszło do nadużycia prawa procesowego ani podmiotowego przez bank.
Odrzucone argumenty
Roszczenie banku o zwrot kapitału, wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału i waloryzację. • Zarzut tożsamości sporu. • Zarzut przedawnienia. • Zarzut przedwczesności pozwu. • Zarzut nadużycia prawa procesowego i podmiotowego. • Zarzut oczywistej bezzasadności powództwa.
Godne uwagi sformułowania
Prawo Unii Europejskiej stoi na przeszkodzie, aby banki mogły żądać od kredytobiorców dodatkowych świadczeń, w tym wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. • Zasądzenie na rzecz banku wynagrodzenia za „bezumowne korzystanie” z kapitału penalizowałoby nie bank, lecz kredytobiorcę, zachęcając przedsiębiorcę do wprowadzania abuzywnych postanowień w kolejnych umowach. • W polskim systemie prawnym brak jakiegokolwiek przepisu mogącego stanowić podstawę prawną przedmiotowego roszczenia, w szczególności nie jest nim art. 405 k.c. w związku z art. 410 k.c. • W związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa było sformułowanie wadliwej umowy, następnie wykonywanie nieważnego stosunku prawnego, a obecnie rozliczenie się z kontrahentami w wyniku sądowego unieważnienia umowy. Związek nie został zerwany na żadnym etapie.
Skład orzekający
Rafał Kubicki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że po unieważnieniu umowy kredytu z powodu klauzul abuzywnych, bank może dochodzić jedynie zwrotu kapitału i odsetek, a nie dodatkowych świadczeń jak wynagrodzenie za korzystanie z kapitału czy waloryzacja, zgodnie z prawem UE i polskim."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji unieważnienia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej z powodu klauzul abuzywnych. Interpretacja art. 358¹ § 4 k.c. w kontekście świadczeń nienależnych może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich unieważniania, a także pokazuje, jak prawo UE chroni konsumentów przed nadmiernymi roszczeniami banków po stwierdzeniu nieważności umowy. Wyrok ten ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu osób.
“Bank chciał odzyskać pieniądze z nieważnego kredytu, ale sąd ograniczył jego roszczenia do zwrotu kapitału. Kluczowa rola prawa UE w ochronie konsumentów.”
Dane finansowe
WPS: 573 202,48 PLN
zwrot kapitału kredytu: 200 000 PLN
zwrot kosztów procesu: 5453,45 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.