I C 33/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuStrona powodowa (...) Finanse I (...) Fundusz (...) z siedzibą w K. dochodziła zapłaty kwoty 105.753,52 zł wraz z odsetkami umownymi od pozwanych D. K. i Gminy Z. (następcy prawnego zmarłego K. K.). Pierwotna umowa kredytu gospodarczego została zawarta w 2008 roku pomiędzy Bankiem (...) SA a K. K., z poręczeniem wekslowym D. K. do kwoty 380.000 zł. Pozwany K. K. nie spłacił kredytu, a wierzytelność została następnie scedowana na rzecz strony powodowej. Po śmierci K. K., spadek po nim na podstawie ustawy nabyła Gmina Z. (pozostali spadkobiercy odrzucili spadek). Sąd Okręgowy w Świdnicy, rozpoznając sprawę, ustalił, że zobowiązanie kredytowe nie zostało spłacone. Sąd uznał, że przelew wierzytelności był skuteczny, a Gmina Z., jako spadkobierca ustawowy, ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe z dobrodziejstwem inwentarza. Odpowiedzialność D. K. jako poręczycielki została ograniczona do kwoty 380.000 zł. Sąd zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwotę 105.753,52 zł z odsetkami umownymi, zastrzegając Gminie Z. prawo do powoływania się na ograniczoną odpowiedzialność. Ze względu na trudną sytuację materialną i życiową pozwanych (D. K. wychowująca dwoje małoletnich dzieci, Gmina Z. jako spadkobierca przymusowy), sąd, stosując art. 102 kpc, nie obciążył ich kosztami procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przelewu wierzytelności bankowych objętych bankowymi tytułami egzekucyjnymi, odpowiedzialności spadkowej gminy, stosowania art. 102 kpc w sprawach o zapłatę, ograniczenia odpowiedzialności poręczyciela.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z bankowymi tytułami egzekucyjnymi i przelewem wierzytelności. Zastosowanie art. 102 kpc jest zawsze oceniane indywidualnie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy nabywca wierzytelności objętej bankowym tytułem egzekucyjnym, który uzyskał klauzulę wykonalności, może dochodzić roszczenia na drodze sądowej, czy też musi kontynuować postępowanie egzekucyjne na podstawie pierwotnego tytułu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że niedopuszczalne jest nadanie na podstawie art. 788 § 1 k.p.c. klauzuli wykonalności na rzecz niebędącego bankiem nabywcy wierzytelności objętej bankowym tytułem egzekucyjnym, nawet po zaopatrzeniu go w sądową klauzulę wykonalności. W związku z tym, strona powodowa musiała dochodzić roszczenia w nowym postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale Sądu Najwyższego (III CZP 9/04), zgodnie z którą bankowy tytuł egzekucyjny jest przywilejem banków, a jego przeniesienie na osoby trzecie nie pozwala na nadanie klauzuli wykonalności na podstawie art. 788 § 1 kpc.
Jakie są konsekwencje prawne nabycia spadku przez gminę i jakie ograniczenia odpowiedzialności spadkowej ją dotyczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Gmina, jako spadkobierca ustawowy, nabywa spadek z dobrodziejstwem inwentarza, co oznacza, że jej odpowiedzialność za długi spadkowe jest ograniczona do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Sąd zastrzegł Gminie prawo do powoływania się na to ograniczenie w postępowaniu egzekucyjnym.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na przepisy Kodeksu cywilnego (art. 1023 § 1 i 2 kc), zgodnie z którymi gmina nie może odrzucić spadku przypadającego jej z mocy ustawy i uważa się go za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.
Czy w wyjątkowych okolicznościach, ze względu na trudną sytuację materialną i życiową stron, sąd może nie obciążać ich kosztami procesu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może nie obciążać strony przegrywającej kosztami procesu w wypadkach szczególnie uzasadnionych, stosując art. 102 kpc.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że trudna sytuacja materialna i życiowa D. K. (wychowującej dzieci) oraz fakt, że Gmina Z. jest spadkobiercą przymusowym, stanowią szczególnie uzasadnione przypadki do zastosowania art. 102 kpc, co uzasadnia nieobciążanie ich kosztami procesu.
Czy poręczyciel odpowiada za zobowiązanie, jeśli nie kwestionuje jego wysokości i w miarę możliwości stara się je spłacać?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, poręczyciel odpowiada za zobowiązanie, jeśli nie kwestionuje jego wysokości i w miarę możliwości stara się je spłacać.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 876 § 1 kc, zgodnie z którym przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik go nie wykonał. Pozwana D. K. nie kwestionowała swojego zobowiązania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Finanse I (...) Fundusz (...) | instytucja | powód |
| D. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Gmina Z. | instytucja | pozwany |
| K. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 509 § 1
Kodeks cywilny
Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.
k.c. art. 922 § 1
Kodeks cywilny
Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów prawa spadkowego.
k.c. art. 1023 § 1
Kodeks cywilny
Skarb Państwa ani gmina nie mogą odrzucić spadku, który im przypadł z mocy ustawy.
k.c. art. 1023 § 2
Kodeks cywilny
Skarb Państwa ani gmina nie składają oświadczenia o przyjęciu spadku, a spadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
k.c. art. 876 § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał.
pr. bank. art. 69 § 1
Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać kredytobiorcy do dyspozycji na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Pomocnicze
k.c. art. 512
Kodeks cywilny
Dopóki zbywca nie zawiadomił dłużnika o przelewie, spełnienie świadczenia do rąk poprzedniego wierzyciela ma skutek względem nabywcy, chyba że w chwili spełnienia świadczenia dłużnik wiedział o przelewie. Przepis ten stosuje się odpowiednio do innych czynności prawnych dokonanych między dłużnikiem a poprzednim wierzycielem.
k.p.c. art. 788 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli uprawnienie lub obowiązek po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy przed wydaniem tytułu przeszły na inną osobę, sąd nada klauzulę wykonalności na rzecz lub przeciwko tej osobie, gdy przejście to będzie wykazane dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym.
k.c. art. 922 § 2
Kodeks cywilny
Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.
k.c. art. 359 § 2
Kodeks cywilny
Odsetki maksymalne nie mogą w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne).
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony, ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
k.c. art. 876 § 2
Kodeks cywilny
Oświadczenie poręczyciela powinno być pod rygorem nieważności złożone na piśmie.
pr. bank. art. 69 § 2
Prawo bankowe
Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i spełniać określone warunki.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczność przelewu wierzytelności. • Odpowiedzialność Gminy Z. jako spadkobiercy ustawowego z dobrodziejstwem inwentarza. • Odpowiedzialność D. K. jako poręczycielki. • Zastosowanie art. 359 § 2 1 k.c. do odsetek maksymalnych. • Zastosowanie art. 102 kpc ze względu na trudną sytuację materialną i życiową pozwanych.
Odrzucone argumenty
Zarzut Gminy Z. dotyczący konieczności zgody banku na przejście zobowiązań i uprawnień na następców prawnych. • Zarzut Gminy Z. dotyczący przedawnienia (nieudowodniony).
Godne uwagi sformułowania
Bankowy tytuł egzekucyjny stanowi ustawowy przywilej banków, polegający na ułatwianiu im dochodzenia swoich wierzytelności wynikających z dokonywanych czynności bankowych, chodzi tu o przywilej kwalifikowany i wyjątkowy, ponieważ dochodzenie wierzytelności cywilnoprawnych następuje z reguły przy zastosowaniu sądowego postępowania rozpoznawczego. • Niedopuszczalne jest nadanie na podstawie art. 788 § 1 k.p.c. klauzuli wykonalności na rzecz niebędącego bankiem nabywcy wierzytelności objętej bankowym tytułem egzekucyjnym, także po zaopatrzeniu go w sądową klauzulę wykonalności. • Wszyscy spadkobiercy spadek odrzucili, a więc pozwana Gmina Z. została jedynym spadkobiercą po pozwanym K. K. • Skarb Państwa ani gmina nie mogą odrzucić spadku, który im przypadł z mocy ustawy. Zgodnie z §2 tego przepisu Skarb Państwa ani gmina nie składają oświadczenia o przyjęciu spadku, a spadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. • W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją zgoła odmienną, pozwana D. K. w ogóle nie kwestionowała swego zobowiązania wobec strony powodowej i w miarę swoich możliwości finansowych starała się go spłacić, natomiast pozwana Gmina Z. jest spadkobiercą przymusowym, który nie mógł odrzucić spadku po pozwanym K. K. • W art. 102 kpc. ustawodawca odwołuje się do pojęcia "wypadków szczególnie uzasadnionych". […]
Skład orzekający
Jadwiga Wójcikiewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przelewu wierzytelności bankowych objętych bankowymi tytułami egzekucyjnymi, odpowiedzialności spadkowej gminy, stosowania art. 102 kpc w sprawach o zapłatę, ograniczenia odpowiedzialności poręczyciela."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z bankowymi tytułami egzekucyjnymi i przelewem wierzytelności. Zastosowanie art. 102 kpc jest zawsze oceniane indywidualnie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność dochodzenia wierzytelności przez fundusze sekurytyzacyjne oraz praktyczne aspekty odpowiedzialności spadkowej gminy i zastosowania klauzuli "szczególnych wypadków" w kosztach procesu.
“Gmina z długami zmarłego: jak sąd rozstrzygnął odpowiedzialność za kredyt i koszty procesu?”
Dane finansowe
WPS: 105 753,52 PLN
kwota główna: 105 753,52 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.