I C 326/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M.K. (1) wniósł pozew przeciwko swoim wujom, Z.K. (1) i I.K. (1), domagając się zasądzenia od każdego z nich kwoty 25 000 zł tytułem zachowku po zmarłej matce, M.K. (2). Spadkodawczyni pozostawiła testament, w którym powołała do spadku pozwanych w udziałach po 1/2. W skład spadku wchodziła nieruchomość gruntowa o wartości szacowanej przez powoda na 300 000 zł. Powód, jako wnuk spadkodawczyni, domagał się zachowku w wysokości 1/6 spadku, czyli 50 000 zł. Pozwani zakwestionowali wartość nieruchomości, przedstawiając operat szacunkowy wskazujący na 198 000 zł i oferując zapłatę 33 000 zł. Sąd ustalił, że spadek po M.K. (2) obejmował udział w wysokości 1/2 w prawie współwłasności nieruchomości, której wartość biegły sądowy oszacował na 225 000 zł. Uwzględniając, że powodowi przysługuje zachowek w wysokości 1/6 substratu zachowku (połowa jego ustawowego udziału spadkowego), sąd zasądził od każdego z pozwanych po 18 750 zł. O kosztach procesu orzeczono stosunkowo, zasądzając od każdego z pozwanych na rzecz powoda kwotę 2 856,38 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie wartości nieruchomości dla celów zachowku, zasady obliczania zachowku dla zstępnych zmarłego dziedzica ustawowego, moment wymagalności roszczenia o zachowek.
Konkretna wycena nieruchomości zależy od indywidualnej opinii biegłego i stanu faktycznego. Zasady obliczania zachowku są ugruntowane w orzecznictwie.
Zagadnienia prawne (3)
Jaka jest wysokość zachowku należnego zstępnemu, który nie został powołany do spadku z ustawy ani testamentem, a jego ojciec (syn spadkodawcy) zmarł przed spadkodawcą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zstępnemu, którego ojciec (syn spadkodawcy) zmarł przed spadkodawcą, przysługuje zachowek w wysokości połowy wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na art. 931 § 2 k.c. i art. 991 § 1 k.c., wskazując, że udział spadkowy zmarłego syna przypada jego dzieciom, a wysokość zachowku to połowa tego udziału.
Jak należy ustalić wartość nieruchomości wchodzącej w skład spadku dla celów obliczenia zachowku, gdy strony spierają się o jej wartość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wartość nieruchomości dla celów obliczenia zachowku ustala się na podstawie opinii biegłego sądowego, uwzględniając ceny transakcyjne, a nie ceny ofertowe.
Uzasadnienie
Sąd uznał opinię biegłego za rzetelną i profesjonalną, odrzucając zarzuty strony powodowej o zaniżeniu wartości. Podkreślono, że ceny ofertowe mogą być wyższe od cen transakcyjnych, a wycena powinna opierać się na faktycznej wartości rynkowej.
Od kiedy należą się odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonej kwoty zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonej kwoty zachowku należą się od dnia wezwania do zapłaty, a nie od dnia wyrokowania.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo wskazujące, że roszczenie o zachowek jest zobowiązaniem bezterminowym, którego termin spełnienia następuje w wyniku wezwania dłużnika do zapłaty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| Z. K. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| I. K. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. K. (2) | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| J. K. | osoba_fizyczna | syn spadkodawcy |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 991 § 1
Kodeks cywilny
Zstępnym, małżonkom oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).
k.c. art. 991 § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.
Pomocnicze
k.c. art. 931 § 1
Kodeks cywilny
W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
k.c. art. 931 § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
k.c. art. 481 § 2
Kodeks cywilny
Nawet jeżeli strony nie umówiły się o zapłatę odsetek, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, jeśli są one należne.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o prawa majątkowe, w których może być przyznane odszkodowanie lub zadośćuczynienie, kosztami procesu w stosunku do wygranej strony obciąża się stronę przegrywającą.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Do niezbędnych kosztów procesu poniesionych przez jedną ze stron zalicza się koszty sądowe, koszty nakazów zapłaty, koszty egzekucyjne, koszty zastępstwa procesowego, koszty mediacji, koszty przyznane od Skarbu Państwa na rzecz strony, która poniosła koszty, koszty niecelowych czynności strony podjętych wyłącznie w celu przedłużenia postępowania, koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd, koszty związane z poddaniem się egzekucji.
k.p.c. art. 252
Kodeks postępowania cywilnego
Strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu prywatnego albo twierdzi, że dowód z dokumentu jest nieprzydatny do rozstrzygnięcia sprawy, powinna okazic dokument lub podać, jaki jest jego cel.
k.p.c. art. 235 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd pomija dowód, jeżeli okoliczności sporne zostały już dostatecznie wyjaśnione lub jeżeli dowód byłby dla sprawy nieprzydatny.
Dz.U. 2015 poz. 1774 art. 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Określa stawki minimalne za czynności radców prawnych, w tym w sprawach o zachowek.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wartość nieruchomości ustalona przez biegłego sądowego jest miarodajna dla określenia wysokości zachowku. • Powodowi przysługuje zachowek w wysokości połowy wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym. • Odsetki ustawowe za opóźnienie od zachowku należą się od dnia wezwania do zapłaty.
Odrzucone argumenty
Wartość nieruchomości jest wyższa niż ustalona przez biegłego (argumentacja powoda oparta na cenie ofertowej). • Pozwani nie ponoszą odpowiedzialności za odsetki od daty wskazanej w pozwie.
Godne uwagi sformułowania
Ceny ofertowe często znacznie odbiegają od cen transakcyjnych, co jest spowodowane tym, że sprzedający chcą uzyskać jak najwyższą cenę z tytułu sprzedaży. • W zobowiązaniu łączącym uprawnionego do zachowku i spadkobiercę należy dostrzec elementy zobowiązania bezterminowego, co oznacza, że określenie terminu spełnienia świadczenia pieniężnego w tym zobowiązaniu następuje w wyniku wezwania dłużnika (spadkobiercy) do zapłaty.
Skład orzekający
Joanna Jank
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie wartości nieruchomości dla celów zachowku, zasady obliczania zachowku dla zstępnych zmarłego dziedzica ustawowego, moment wymagalności roszczenia o zachowek."
Ograniczenia: Konkretna wycena nieruchomości zależy od indywidualnej opinii biegłego i stanu faktycznego. Zasady obliczania zachowku są ugruntowane w orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu dziedziczenia i zachowku, a także kwestii wyceny nieruchomości, co jest istotne dla wielu osób. Rozstrzygnięcie sądu w kwestii wartości nieruchomości i momentu naliczania odsetek jest praktyczne.
“Jak wycenić spadek po zmarłym i ile zachowku należy się rodzinie?”
Dane finansowe
WPS: 50 000 PLN
zachowek: 18 750 PLN
zachowek: 18 750 PLN
zwrot kosztów procesu: 2856,38 PLN
zwrot kosztów procesu: 2856,38 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.