I C 324/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie K. P., M. M. (1) i Ł. P. domagali się od (...) S.A. zadośćuczynienia i odszkodowania w związku ze śmiercią B. P. (1) w wypadku przy pracy w 2005 roku. Sąd Okręgowy w Siedlcach, opierając się na przepisach Kodeksu pracy i Kodeksu cywilnego (art. 120 kp, art. 23, 24, 448 kc, art. 446 § 3 kc), uznał odpowiedzialność pozwanego jako następcy prawnego pracodawcy. Przyznał powodom zadośćuczynienie (K. P. 60.000 zł, M. M. (1) i Ł. P. po 40.000 zł) oraz odszkodowanie za pogorszenie sytuacji życiowej (K. P. 25.000 zł, M. M. (1) i Ł. P. po 15.000 zł). Rozstrzygnięcie to zostało jednak pomniejszone o 50% z uwagi na stwierdzone przyczynienie się zmarłego B. P. (1) do zaistnienia i rozmiarów szkody, wynikające z jego nietrzeźwości (1,2 promila alkoholu we krwi) oraz naruszenia zasad BHP (brak kasku i rękawic). Sąd oddalił powództwo w pozostałej części i orzekł o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności pracodawcy za wypadek przy pracy, zasady przyznawania zadośćuczynienia i odszkodowania dla rodziny zmarłego pracownika, wpływ przyczynienia się poszkodowanego do wypadku na wysokość odszkodowania, a także kwestia zaliczania świadczeń ubezpieczeniowych.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji Kodeksu cywilnego w zakresie art. 446 § 4 kc. Kluczowe jest ustalenie przyczynienia się poszkodowanego, które może znacząco wpłynąć na wysokość zasądzonego świadczenia.
Zagadnienia prawne (5)
Czy pracodawca ponosi wyłączną odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną osobie trzeciej przez pracownika przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych, zgodnie z art. 120 § 1 kp?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracodawca ponosi wyłączną odpowiedzialność, jednakże podstawy prawne roszczenia poszkodowanego i sposób określenia szkody należy szukać w przepisach prawa cywilnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 120 § 1 kp ustanawia wyłączną legitymację bierną pracodawcy, ale nie określa podstawy prawnej roszczenia poszkodowanego ani sposobu określenia szkody, co należy regulować przepisami prawa cywilnego.
Czy śmierć pracownika w wyniku wypadku przy pracy, spowodowana przez innego pracownika, uzasadnia roszczenie o zadośćuczynienie i odszkodowanie dla najbliższych członków rodziny na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dóbr osobistych członków jej rodziny (prawo do życia rodzinnego, więzi emocjonalnej) i uzasadniać przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 23 i 24 kc, a także odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej na podstawie art. 446 § 3 kc.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, wskazując, że więź rodzinna jest dobrem osobistym podlegającym ochronie, a jej zerwanie wskutek śmierci bliskiego uzasadnia roszczenia cywilne.
Czy roszczenia o zadośćuczynienie i odszkodowanie na podstawie art. 446 § 4 kc przysługują, gdy śmierć nastąpiła przed wejściem w życie tej regulacji (przed 3 sierpnia 2008 r.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, najbliższym członkom rodziny zmarłego nie przysługuje roszczenie o zadośćuczynienie pieniężne na podstawie art. 446 § 4 kc, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu przed dniem 3 sierpnia 2008 roku. Podstawą może być art. 448 kc.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2010 r. (II CSK 248/2010), który potwierdza brak mocy wstecznej art. 446 § 4 kc.
Czy świadczenia otrzymane z ubezpieczenia wypadkowego (ZUS) lub grupowego ubezpieczenia majątkowego należy zaliczyć na poczet odszkodowania zasądzonego na podstawie art. 446 § 3 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenia te nie podlegają zaliczeniu na poczet odszkodowania z art. 446 § 3 kc, ponieważ pochodzą z innych tytułów prawnych i służą innym celom.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 11 stycznia 1967 r. I PR 510/66 i uchwałę z dnia 29 kwietnia 1965 r. OSNCP 1965, poz. 198), zgodnie z którym świadczenia ubezpieczeniowe nie są odszkodowaniem w rozumieniu Kodeksu cywilnego i nie podlegają zaliczeniu.
Czy przyczynienie się poszkodowanego (w tym przez nietrzeźwość i naruszenie BHP) do powstania lub rozmiaru szkody uzasadnia zmniejszenie należnego odszkodowania lub zadośćuczynienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zachowanie poszkodowanego polegające na wykonywaniu obowiązków pracowniczych w stanie nietrzeźwości oraz bagatelizowanie przepisów BHP może skutkować zmniejszeniem należnego odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie art. 362 kc.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nietrzeźwość i naruszenie zasad BHP przez zmarłego miały znaczący wpływ na wypadek i jego skutki, co uzasadnia zastosowanie art. 362 kc i zmniejszenie zasądzonych kwot o 50%.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. P. | osoba_fizyczna | powódka |
| M. M. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| Ł. P. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) S.A. Oddział z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p. art. 120 § § 1
Kodeks pracy
Pracodawca ponosi wyłączną odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną osobie trzeciej przez pracownika przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych.
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
Wymienia przykładowe dobra osobiste podlegające ochronie, w tym prawo do życia rodzinnego.
k.c. art. 24 § § 2
Kodeks cywilny
Umożliwia żądanie zaniechania naruszeń dóbr osobistych i usunięcia skutków naruszenia.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Przewiduje możliwość zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w razie naruszenia dóbr osobistych.
k.c. art. 446 § § 3
Kodeks cywilny
Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Określa możliwość zmniejszenia odszkodowania w razie przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody.
Pomocnicze
k.c. art. 446 § § 4
Kodeks cywilny
Przepis wprowadzony ustawą z dnia 30 maja 2008 r., nie stosowany z mocą wsteczną do zdarzeń sprzed 3 sierpnia 2008 r.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady orzekania o kosztach procesu.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Reguluje zasady naliczania odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
u.w.p.
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Podstawa wypłaty świadczeń przez ZUS.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Śmierć pracownika w wyniku wypadku przy pracy, spowodowana przez innego pracownika, stanowi naruszenie dóbr osobistych najbliższych członków rodziny (prawo do życia rodzinnego, więzi emocjonalnej). • Pracodawca ponosi wyłączną odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez pracownika, a podstawy prawne roszczeń poszkodowanych należy szukać w przepisach prawa cywilnego. • Śmierć pracownika spowodowała znaczne pogorszenie sytuacji życiowej powodów, zarówno materialnej, jak i niematerialnej (utrata wsparcia, osamotnienie, wstrząs psychiczny). • Świadczenia z ZUS i ubezpieczeń grupowych nie podlegają zaliczeniu na poczet odszkodowania z art. 446 § 3 kc.
Odrzucone argumenty
Roszczenia o zadośćuczynienie na podstawie art. 446 § 4 kc nie przysługują, gdy śmierć nastąpiła przed wejściem w życie tej regulacji. • Wypłaty z ZUS i ubezpieczeń grupowych powinny zostać zaliczone na poczet odszkodowania. • Powodowie nie wykazali znacznego pogorszenia sytuacji życiowej, a wręcz przeciwnie, ich sytuacja finansowa mogła się poprawić.
Godne uwagi sformułowania
„nieumyślnym skutkiem zawinionego postępowania pracownika M. Ł. było zaistnienie wypadku i odniesienie obrażeń przez B. P. (1), które skutkowały jego zgonem” • „nie ulega wątpliwości, że sprawcą wypadku, który polegał na nieumyślnym spowodowaniu śmierci B. P. (1), był pracownik Rejonu Energetycznego w S. M. Ł.” • „nie można uznać, aby istniały podstawy prawne do stosowania treści [art. 446 § 4 kc] z mocą wsteczną” • „nie ulega zaliczeniu na poczet odszkodowania z art. 446 par. 3 kc suma pieniężna otrzymana z ubezpieczenia zawartego przez bezpośrednio poszkodowanego (...) ani też kwoty pochodzące z innych tytułów i od innych podmiotów niż osoby odpowiedzialne za szkodę” • „zachowanie B. P. (1) polegające na wykonywaniu obowiązków pracowniczych w stanie nietrzeźwości, a nadto bagatelizowanie podstawowych przepisów i wymogów bhp, winno skutkować zmniejszeniem należnego powodom zadośćuczynienia i odszkodowania” • „paradoksalnie wiele wskazuje, że pod względem finansowym sytuacje można byłoby ocenić zgoła inaczej!” (cytat z odpowiedzi na pozew, odrzucony przez sąd)
Skład orzekający
Andrzej Kirsch
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności pracodawcy za wypadek przy pracy, zasady przyznawania zadośćuczynienia i odszkodowania dla rodziny zmarłego pracownika, wpływ przyczynienia się poszkodowanego do wypadku na wysokość odszkodowania, a także kwestia zaliczania świadczeń ubezpieczeniowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji Kodeksu cywilnego w zakresie art. 446 § 4 kc. Kluczowe jest ustalenie przyczynienia się poszkodowanego, które może znacząco wpłynąć na wysokość zasądzonego świadczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy tragicznego wypadku przy pracy i jego konsekwencji dla rodziny, co ma silny wymiar ludzki. Kluczowe jest rozstrzygnięcie dotyczące odpowiedzialności pracodawcy i znaczącego pomniejszenia odszkodowania z powodu przyczynienia się ofiary do własnej śmierci.
“Wypadek przy pracy: czy nietrzeźwość pracownika przekreśla szanse rodziny na pełne odszkodowanie?”
Dane finansowe
WPS: 550 000 PLN
zadośćuczynienie: 60 000 PLN
odszkodowanie: 25 000 PLN
zadośćuczynienie: 40 000 PLN
odszkodowanie: 15 000 PLN
zadośćuczynienie: 40 000 PLN
odszkodowanie: 15 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.