I C 321/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód Z. B. wniósł o zasądzenie od pozwanego M. Ł. kwoty 200.000 zł tytułem zachowku po zmarłym ojcu M. B., który na podstawie testamentu powołał do całości spadku pozwanego. Pozwany nie kwestionował zasady prawa powoda do zachowku, ale podnosił, że jego wysokość powinna być obniżona z uwagi na rażąco naganną postawę powoda wobec spadkodawcy, który wymagał opieki po udarze mózgu. Sąd ustalił, że powód odwiedzał ojca rzadko, nie zapewniał mu właściwej opieki ani pomocy finansowej, a jego wizyty miały na celu głównie pobranie emerytury. Ojciec powoda obawiał się syna i ostatecznie zamieszkał u rodziny pozwanego, gdzie otrzymał niezbędną opiekę. Sąd, podzielając stanowisko pozwanego i opierając się na orzecznictwie dotyczącym stosowania art. 5 k.c. w sprawach o zachowek, uznał, że naganne zachowanie powoda uzasadnia obniżenie należnego mu zachowku o 30%. Wartość udziału spadkowego M. B. w nieruchomości wynosiła 134.450 zł, a połowa tego udziału (należny zachowek ustawowy) to 67.363 zł. Po obniżeniu o 30%, sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 47.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku. O kosztach postępowania orzeczono stosunkowo, obciążając powoda w 77% i pozwanego w 23%.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie obniżenia zachowku na podstawie art. 5 k.c. z powodu rażąco nagannego zachowania uprawnionego wobec spadkodawcy.
Każda sprawa o zachowek jest indywidualna i wymaga oceny wszystkich okoliczności faktycznych dotyczących relacji między spadkodawcą a uprawnionym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naganne zachowanie uprawnionego do zachowku wobec spadkodawcy może stanowić podstawę do obniżenia należnego zachowku na podstawie art. 5 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naganne zachowanie uprawnionego do zachowku wobec spadkodawcy, polegające na braku opieki, szacunku i pomocy, może stanowić podstawę do obniżenia należnego zachowku na podstawie art. 5 k.c.
Uzasadnienie
Sąd powołując się na uchwałę SN III CZP 18/81 oraz orzecznictwo SA, stwierdził, że instytucja zachowku ma na celu ochronę interesów majątkowych najbliższych, ale nie może pomijać zachowań uprawnionego wskazujących na jego wywiązywanie się z obowiązków wobec spadkodawcy. Ocena moralna postępowania uprawnionego jest dopuszczalna, a obniżenie zachowku na podstawie art. 5 k.c. jest możliwe w szczególnych sytuacjach, uwzględniając zasady współżycia społecznego.
Jaka jest wartość rynkowa nieruchomości stanowiącej przedmiot spadku?
Odpowiedź sądu
Wartość rynkowa całej nieruchomości wynosi 269.450,00 zł.
Uzasadnienie
Wartość nieruchomości została ustalona przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego, uwzględniając powierzchnię działki, zabudowę, stan techniczny budynków oraz potencjał inwestycyjny niezabudowanej części gruntu.
Od kiedy należą się ustawowe odsetki od zasądzonej kwoty zachowku?
Odpowiedź sądu
Ustawowe odsetki należą się od dnia wydania wyroku, tj. od dnia ustalenia przez sąd wysokości zachowku.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym odsetki ustawowe stają się wymagalne od daty ustalenia przez sąd wysokości zachowku, a w niniejszej sprawie datą tą jest dzień wydania wyroku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. B. | osoba_fizyczna | powód |
| M. Ł. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 991 § § 1
Kodeks cywilny
Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).
k.c. art. 991 § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o prawa majątkowe, w razie uwzględnienia powództwa w części, a w części oddalenia, sąd stosunkowo rozliczy koszty między stronami.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
W przypadku gdy powództwo zostało oddalone w części, powód ponosi koszty sądowe w takiej części, w jakiej jego żądanie zostało oddalone.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo powoda do zachowku po zmarłym ojcu. • Wartość nieruchomości spadkowej ustalona przez biegłego. • Możliwość obniżenia zachowku na podstawie art. 5 k.c. z uwagi na naganne zachowanie powoda.
Odrzucone argumenty
Żądanie zasądzenia pełnej kwoty 200.000 zł tytułem zachowku. • Twierdzenia powoda o właściwej opiece nad ojcem.
Godne uwagi sformułowania
powód odwiedzał ojca tylko po to, aby wziąć jego emeryturę • pytał „ czy stary jeszcze żyje” • nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego • nie mogą zostać pominięte te zachowania uprawnionego, które wskazują na to, jak ten wywiązywał się ze swych obowiązków względem najbliższych
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obniżenia zachowku na podstawie art. 5 k.c. z powodu rażąco nagannego zachowania uprawnionego wobec spadkodawcy."
Ograniczenia: Każda sprawa o zachowek jest indywidualna i wymaga oceny wszystkich okoliczności faktycznych dotyczących relacji między spadkodawcą a uprawnionym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, że nawet prawo do zachowku, które wydaje się gwarantowane, może być ograniczone przez naganne zachowanie spadkobiercy wobec spadkodawcy, co jest ważnym aspektem prawa spadkowego.
“Czy można stracić prawo do spadku przez złe traktowanie rodzica?”
Dane finansowe
WPS: 200 000 PLN
zachowek: 47 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.