I C 315/13

Sąd Apelacyjny w KrakowieKraków2015-04-01
SAOSRodzinnerozwódŚredniaapelacyjny
wyłączenie sędziegobezstronnośćKpcpostępowanie cywilnezażalenierozwódsąd apelacyjnysąd okręgowy

Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego, uznając brak obiektywnych podstaw do wątpliwości co do jego bezstronności.

Pozwany wniósł o wyłączenie sędziego z powodu rzekomego naruszenia przepisów procesowych i Konstytucji RP, co miało świadczyć o jego braku bezstronności. Sąd Okręgowy oddalił ten wniosek, uznając zarzuty za nieuzasadnione. Pozwany złożył zażalenie, które Sąd Apelacyjny również oddalił. Sąd odwoławczy podkreślił, że zarzuty dotyczące wadliwości postępowania lub orzeczeń powinny być zwalczane za pomocą środków odwoławczych, a nie wniosków o wyłączenie sędziego, które muszą opierać się na obiektywnych przesłankach budzących wątpliwości co do bezstronności.

Sprawa dotyczyła zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Okręgowego w Kielcach, które oddaliło jego wniosek o wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy rozwodowej. Pozwany argumentował, że sędzia naruszył przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (Kpc) oraz Konstytucję RP, co miało świadczyć o jego braku bezstronności. Sąd Okręgowy uznał, że zarzuty pozwanego nie stanowiły podstawy do wyłączenia sędziego, wskazując, że podstawą mogą być jedynie okoliczności budzące rzeczywiste wątpliwości co do bezstronności, a nie zarzuty dotyczące wydanych orzeczeń czy czynności procesowych, które można zwalczać w drodze środków odwoławczych. Sąd Apelacyjny w Krakowie, rozpoznając zażalenie, podzielił stanowisko Sądu Okręgowego. Podkreślono, że zgodnie z art. 49 Kpc, wyłączenie sędziego może nastąpić, gdy istnieją okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, jednak wątpliwości te muszą być uzasadnione obiektywnie, a nie wynikać jedynie z subiektywnego przekonania strony. Sąd odwoławczy zaznaczył, że samo przeświadczenie strony o wadliwym prowadzeniu procesu nie jest wystarczającą przesłanką do żądania wyłączenia sędziego. Wskazano również, że termin na rozpoznanie wniosku o zabezpieczenie ma charakter instrukcyjny, a specyfika postępowania zabezpieczającego w sprawie rozwodowej wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego. Dezawuowanie zeznań świadków przed ich oceną przez sąd mogłoby budzić wątpliwości co do bezstronności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty dotyczące wadliwości postępowania lub orzeczeń nie stanowią podstawy do wyłączenia sędziego, jeśli nie wynikają z obiektywnych okoliczności budzących uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny podkreślił, że przepisy Kpc dotyczące wyłączenia sędziego (art. 48 i 49) wymagają obiektywnych przesłanek budzących wątpliwości co do bezstronności. Samo przekonanie strony o wadliwym prowadzeniu procesu nie jest wystarczające. Wadliwe orzeczenia należy zwalczać środkami odwoławczymi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić zażalenie

Strona wygrywająca

pozwany (w zakresie zażalenia)

Strony

NazwaTypRola
J. G.osoba_fizycznapowód
K. G.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (4)

Główne

Kpc art. 49

Kodeks postępowania cywilnego

Wymaga obiektywnych okoliczności budzących uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego.

Pomocnicze

Kpc art. 48

Kodeks postępowania cywilnego

Kpc art. 397

Kodeks postępowania cywilnego

Kpc art. 737

Kodeks postępowania cywilnego

Termin ma charakter instrukcyjny.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzuty pozwanego dotyczące naruszenia przepisów procesowych i Konstytucji RP nie stanowią obiektywnych podstaw do wyłączenia sędziego. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą być uzasadnione obiektywnie, a nie wynikać z subiektywnego przekonania strony. Termin do rozpoznania wniosku o zabezpieczenie ma charakter instrukcyjny. Specyfika postępowania zabezpieczającego w sprawie rozwodowej wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego.

Odrzucone argumenty

Sędzia naruszył przepisy Kpc i Konstytucji RP, co świadczy o jego braku bezstronności. Uzasadnienie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego jest pozbawione logiki. Sędziowie orzekający o wyłączeniu koleżanki z pracy budzą uzasadnione podejrzenie braku bezstronności.

Godne uwagi sformułowania

Nie są taką podstawą zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia, czy też dokonywanych czynności, bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania, które mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego i kontroli tych czynności, czy rozstrzygnięć w toku instancji. Samo przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie, nie jest przesłanka do żądania wyłączenia sędziego. Nie może natomiast, poprzez składanie nieuzasadnionego wniosku o wyłączenie sędziego, wpływać na skład sądu rozpoznającego sprawę. Powyższe nie oznacza jednak, że do wyłączenia sędziego wystarczające jest stwierdzenie, że w przekonaniu strony zachodzą obawy co do bezstronności sędziego. Muszą być one uzasadnione obiektywnie. Dezawuowanie tych zeznań przed jego wydaniem nie jest dopuszczalne gdyż właśnie takie zachowanie mogłoby budzić wątpliwości co bezstronności sędziego.

Skład orzekający

Jan Kremer

przewodniczący

Robert Jurga

sprawozdawca

Regina Kurek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego z powodu braku bezstronności oraz charakteru terminów instrukcyjnych w postępowaniu zabezpieczającym."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnej sytuacji procesowej, ale zasady ogólne dotyczące wyłączenia sędziego mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia ważne zasady dotyczące wyłączenia sędziego i bezstronności, co jest kluczowe dla prawników procesowych. Nie zawiera jednak nietypowych faktów ani zaskakujących rozstrzygnięć.

Kiedy zarzuty procesowe mogą prowadzić do wyłączenia sędziego? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I ACz 541/15 POSTANOWIENIE Dnia 1 kwietnia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSA Jan Kremer Sędziowie : SA Regina Kurek SA Robert Jurga - sprawozdawca po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2014 r. w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa J. G. przeciwko K. G. o rozwód w przedmiocie wniosku pozwanego o wyłączenie sędziego na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie Sąd Okręgowego w Kielcach z dnia 31 grudnia 2014 r. r. sygn. akt I C 315/13 postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w Kielcach oddalił wniosek pozwanego o wyłączenie SSO W. P. od rozpoznania niniejszej sprawy. W jego uzasadnieniu wskazano, że wniosek o wyłączenie sędziego musi opierać się na uzasadnionych okolicznościach, budzących rzeczywiste wątpliwości co do bezstronności sędziego. Nie są taką podstawą zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia, czy też dokonywanych czynności, bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania, które mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego i kontroli tych czynności, czy rozstrzygnięć w toku instancji. Podstawą wyłączenia mogą natomiast być w szczególności stosunki o charakterze emocjonalnym (przyjaźń, sympatia, niechęć, nienawiść), ale także osobiste powiązania gospodarcze, np. powiązania majątkowe, kredytowe. Z oświadczenia złożonego przez Sędziego W. P. , referenta w niniejszej sprawie, nie wynika, aby zachodziły okoliczności uzasadniające wyłączenie Sędziego od rozpoznania niniejszej sprawy. Natomiast okoliczności podnoszone przez pozwanego nie mają żadnego znaczenia dla oceny zasadności wniosku, w szczególności nie uzasadniają one wątpliwości co do bezstronności Sędziego. W złożonym zażaleniu ( nazwanym skargą ) pozwany wskazywał na złamanie przez Sędziego przepisów Kpc oraz Konstytucji RP . W ocenie pozwanego uzasadnienie odrzucenia wniosku jest całkowicie pozbawione logiki dlatego, że oświadczenie Sędzi nijak się ma do stanu faktycznego. Występują jasne przesłanki co do jej bezstronności ponieważ łamie ona przepisy Kpc , Kpk i Konstytucji RP . Dowody na jego stwierdzenia znajdują się w nagraniach z rozpraw. W takiej sytuacji zachodzi uzasadnione podejrzenie braku bezstronności sędziów orzekających o oddaleniu jego wniosku, którzy wydają postanowienie w sprawie ich koleżanki z pracy. W cywilizowanych krajach sytuacja taka byłaby niedopuszczalna. Sąd Apelacyjny zważył co następuje Zażalenie jest nieuzasadnione. Powoływane przez pozwanego okoliczności nie wyczerpują przesłanek wyłączenia sędziego z mocy ustawy, określonych w art. 48 Kpc . Zgodnie jednak z art. 49 Kpc , niezależnie od przyczyn przewidzianych w art. 48 Kpc , sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Przepisy te spełniają funkcję gwarancyjną dla zachowania prawa do sądu - bezstronnego i niezawisłego. Art. 49 Kpc odwołuje się do takich okoliczności, które w sferze zewnętrznej mogą prowadzić do wątpliwości co do bezstronności sędziego. Powyższe nie oznacza jednak, że do wyłączenia sędziego wystarczające jest stwierdzenie, że w przekonaniu strony zachodzą obawy co do bezstronności sędziego. Muszą być one uzasadnione obiektywnie. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 maja 2010 r. II PK 344/10 samo przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie, nie jest przesłanka do żądania wyłączenia sędziego. Strona może zwalczać wadliwe orzeczenia wydawane przez sąd przy pomocy środków odwoławczych ( działania takie są przez strony podejmowane ). Nie może natomiast, poprzez składanie nieuzasadnionego wniosku o wyłączenie sędziego, wpływać na skład sądu rozpoznającego sprawę. W ocenie Sądu Apelacyjnego, w sprawie nie zachodzi obiektywna okoliczność budząca wątpliwości co do bezstronności sędziego. Prawem skarżącego jest informowanie o przebiegu niniejszego postępowania wybranych przez niego organów. To, że takie działania podejmuje nie świadczy jeszcze o tym, że postępowanie to prowadzone jest wadliwie a sędzia je prowadzący powinien zostać wyłączony. Bez wpływu na ocenę złożonego wniosku a dalej jego zażalenia jest także to czy organy lub instytucje, do których pozwany kieruje swoje uwagi udzielają mu odpowiedzi. Analiza toku całego postępowania nie upoważnia do twierdzenia, że którakolwiek ze stron jest przez sąd faworyzowana czego dopatruje się pozwany. Przy ustalaniu istnienia takiej sytuacji znaczenie mają konkretne fakty, świadczące o różnym traktowaniu stron, a nie subiektywne wrażenie strony. Pozwany takich okoliczności nie wskazuje ograniczając się do ogólnych zarzutów co zbyt długiego prowadzenia postępowania zabezpieczającego czy innych uchybień procesowych. Co terminu w jakim ma być rozpoznany wniosek o udzielenie zabezpieczenia Sąd Apelacyjny zwraca uwagę na to, że pozwany odwołuje się do literalnego brzmienia art. 737 Kpc pomijając w swoich wywodach dwie bardzo istotne okoliczności. Po pierwsze, nie budzi wątpliwości, że termin ten ma charakter instrukcyjny ( por. np. A. Zieliński /w/ Kodeks postępowania cywilnego, Komentarz pod redakcją A. Zielińskiego, Wydanie 3, Warszawa 2008, Wydawnictwo CH Beck, uwaga nr 1 do art. 737 Kpc, str. 1166, a także Ewa Stefańska /w/ Kodeks postepowania cywilnego, Komentarz pod redakcją Małgorzaty Manowskiej, Wydanie 2, Warszawa 2013r., Wydawnictwo LexisNexis, uwaga nr 5 do art. 737 Kpc, str. 1255). Po drugie całkowicie pomija specyfikę postępowania zabezpieczającego w tej konkretnej sprawie, a przecież stawiany przez niego zarzut nie dotyczy abstrakcyjnego naruszenia przepisu art. 737 Kpc , lecz jego zastosowania w sprawie rozwodowej zainicjowanej wystąpieniem powódki. Pokreślenie wymaga, że obowiązkiem sądu jest przeprowadzenie postępowania dowodowego, które pozwoli na ustalenie istotnych okoliczności sprawy pozwalających na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. W jego ramach nastąpi ocena zgromadzonego materiału dowodowego tym także zeznań przesłuchanych w sprawie świadków. Dezawuowanie tych zeznań przed jego wydaniem nie jest dopuszczalne gdyż właśnie takie zachowanie mogłoby budzić wątpliwości co bezstronności sędziego. Prawem pozwanego jest natomiast samodzielne zawiadomienie organów ścigania w sytuacji gdy uznaje, że ich zeznania mijają się z prawdą. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia na zasadzie art. 385 w zw. z art. 397 Kpc .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI