I C 3112/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im. F. S. z siedzibą w G. przeciwko J. F. o zapłatę kwoty 3.010,74 zł z tytułu niespłaconej umowy pożyczki konsumenckiej zawartej we wrześniu 2008 r. Powódka pierwotnie wniosła pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym, a nakazem zapłaty Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie uwzględnił jej żądanie. Pozwana J. F. została całkowicie ubezwłasnowolniona w 1992 r. z powodu choroby psychicznej, a jej opiekunem prawnym była córka, M. S. Opiekun prawny wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty, podnosząc zarzut nieważności umowy pożyczki z uwagi na całkowite ubezwłasnowolnienie pozwanej oraz zarzut przedawnienia roszczenia. Sąd Rejonowy w Kaliszu, rozpoznając sprawę, ustalił, że umowa pożyczki jest nieważna na mocy art. 12 i 14 k.c., ponieważ pozwana nie posiadała zdolności do czynności prawnych w chwili jej zawierania. Powódka, po uzyskaniu informacji o ubezwłasnowolnieniu, zmodyfikowała podstawę prawną swojego roszczenia, opierając je na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu. Sąd uznał, że wypłata środków przez powódkę stanowiła nienależne świadczenie w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. i podlegała zwrotowi na podstawie art. 405 k.c. Sąd stwierdził jednak, że cała kwota nienależnego świadczenia (6.100,00 zł) została już przez pozwaną zwrócona – część dobrowolnie (5.338,68 zł), a część w wyniku egzekucji (1.195,57 zł). W związku z tym, że świadczenie zostało w całości zwrócone, a sąd orzeka na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy, powództwo zostało oddalone. Sąd nie rozważał kwestii zużycia korzyści przez pozwaną (art. 409 k.c.), wskazując jedynie, że część środków posłużyła do spłaty innych zobowiązań pozwanej. O kosztach postępowania orzeczono na rzecz pozwanej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących nieważności czynności prawnych osób ubezwłasnowolnionych, nienależnego świadczenia i przedawnienia roszczeń w takich przypadkach.
Dotyczy specyficznej sytuacji całkowitego ubezwłasnowolnienia i nieważności umowy pożyczki.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa pożyczki zawarta przez osobę całkowicie ubezwłasnowolnioną jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa zawarta przez osobę całkowicie ubezwłasnowolnioną jest nieważna z mocy prawa.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 12 i 14 § 1 k.c., zgodnie z którymi osoba całkowicie ubezwłasnowolniona nie ma zdolności do czynności prawnych, a czynność prawna dokonana przez taką osobę jest nieważna.
Czy roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia z nieważnej umowy pożyczki jest przedawnione, jeśli zostało podniesione dopiero w toku postępowania sądowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia nie jest przedawnione, jeśli zostało podniesione w toku postępowania sądowego, a strony nie podjęły wcześniej wyraźnych czynności zmierzających do odzyskania świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym dopóki strony nieważnej umowy respektują stan faktyczny nią ukształtowany, roszczenie o zwrot świadczeń wzajemnych nie staje się wymagalne. W tym przypadku roszczenie zostało podniesione w toku procesu.
Czy powódka może dochodzić zwrotu nienależnego świadczenia, jeśli zostało ono już w całości zwrócone przez pozwaną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powództwo o zwrot nienależnego świadczenia podlega oddaleniu, jeśli świadczenie zostało już w całości zwrócone.
Uzasadnienie
Sąd orzeka na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy. Skoro cała kwota nienależnego świadczenia została już zwrócona przez pozwaną (dobrowolnie lub w wyniku egzekucji), brak jest podstaw do uwzględnienia powództwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa im. F. S. | spółka | powód |
| J. F. | osoba_fizyczna | pozwana |
| M. S. | osoba_fizyczna | opiekun prawny pozwanej |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 12
Kodeks cywilny
k.c. art. 14 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 410 § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd wydaje wyrok, biorąc pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Pomocnicze
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
Obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, gdy korzyść została zużyta lub utracona, chyba że osoba obowiązana do wydania korzyści wiedziała, że nie była do niej uprawniona.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa pożyczki zawarta przez osobę całkowicie ubezwłasnowolnioną jest nieważna. • Świadczenie spełnione na podstawie nieważnej umowy jest nienależne i podlega zwrotowi. • Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia nie jest przedawnione, jeśli zostało podniesione w toku postępowania. • Całość nienależnego świadczenia została już zwrócona przez pozwaną.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powódki o zapłatę z tytułu umowy pożyczki jest zasadne. • Roszczenie powódki o zwrot nienależnego świadczenia jest przedawnione.
Godne uwagi sformułowania
nie mając zdolności do czynności prawnych, zawrzeć ważnego kontraktu • świadczenie jest nienależne, jeżeli [...] czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna • dopóki strony umowy nieważnej respektują stan faktyczny tą umową ukształtowany, to roszczenie o zwrot świadczeń wzajemnych nie staje się wymagalne.
Skład orzekający
Katarzyna Michalak-Łabeńska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nieważności czynności prawnych osób ubezwłasnowolnionych, nienależnego świadczenia i przedawnienia roszczeń w takich przypadkach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji całkowitego ubezwłasnowolnienia i nieważności umowy pożyczki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest sprawdzenie zdolności do czynności prawnych drugiej strony umowy, zwłaszcza w kontekście ubezwłasnowolnienia. Pokazuje również, że nawet jeśli pierwotne roszczenie jest wadliwe, sąd bada sprawę merytorycznie.
“Czy SKOK może dochodzić zapłaty od osoby ubezwłasnowolnionej? Sąd odpowiada: umowa była nieważna od początku!”
Dane finansowe
WPS: 3010,74 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.