Orzeczenie · 2017-12-14

I C 3112/17

Sąd
Sąd Rejonowy w Kaliszu
Miejsce
Kalisz
Data
2017-12-14
SAOSCywilnezobowiązaniaŚredniarejonowy
ubezwłasnowolnienienieważność czynności prawnejbezpodstawne wzbogacenienienależne świadczeniekoszty procesuSKOKpożyczka konsumencka

Sprawa dotyczyła powództwa Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im. F. S. z siedzibą w G. przeciwko J. F. o zapłatę kwoty 3.010,74 zł z tytułu niespłaconej umowy pożyczki konsumenckiej zawartej we wrześniu 2008 r. Powódka pierwotnie wniosła pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym, a nakazem zapłaty Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie uwzględnił jej żądanie. Pozwana J. F. została całkowicie ubezwłasnowolniona w 1992 r. z powodu choroby psychicznej, a jej opiekunem prawnym była córka, M. S. Opiekun prawny wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty, podnosząc zarzut nieważności umowy pożyczki z uwagi na całkowite ubezwłasnowolnienie pozwanej oraz zarzut przedawnienia roszczenia. Sąd Rejonowy w Kaliszu, rozpoznając sprawę, ustalił, że umowa pożyczki jest nieważna na mocy art. 12 i 14 k.c., ponieważ pozwana nie posiadała zdolności do czynności prawnych w chwili jej zawierania. Powódka, po uzyskaniu informacji o ubezwłasnowolnieniu, zmodyfikowała podstawę prawną swojego roszczenia, opierając je na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu. Sąd uznał, że wypłata środków przez powódkę stanowiła nienależne świadczenie w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. i podlegała zwrotowi na podstawie art. 405 k.c. Sąd stwierdził jednak, że cała kwota nienależnego świadczenia (6.100,00 zł) została już przez pozwaną zwrócona – część dobrowolnie (5.338,68 zł), a część w wyniku egzekucji (1.195,57 zł). W związku z tym, że świadczenie zostało w całości zwrócone, a sąd orzeka na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy, powództwo zostało oddalone. Sąd nie rozważał kwestii zużycia korzyści przez pozwaną (art. 409 k.c.), wskazując jedynie, że część środków posłużyła do spłaty innych zobowiązań pozwanej. O kosztach postępowania orzeczono na rzecz pozwanej.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących nieważności czynności prawnych osób ubezwłasnowolnionych, nienależnego świadczenia i przedawnienia roszczeń w takich przypadkach.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji całkowitego ubezwłasnowolnienia i nieważności umowy pożyczki.

Zagadnienia prawne (3)

Czy umowa pożyczki zawarta przez osobę całkowicie ubezwłasnowolnioną jest ważna?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, umowa zawarta przez osobę całkowicie ubezwłasnowolnioną jest nieważna z mocy prawa.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 12 i 14 § 1 k.c., zgodnie z którymi osoba całkowicie ubezwłasnowolniona nie ma zdolności do czynności prawnych, a czynność prawna dokonana przez taką osobę jest nieważna.

Czy roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia z nieważnej umowy pożyczki jest przedawnione, jeśli zostało podniesione dopiero w toku postępowania sądowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia nie jest przedawnione, jeśli zostało podniesione w toku postępowania sądowego, a strony nie podjęły wcześniej wyraźnych czynności zmierzających do odzyskania świadczenia.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym dopóki strony nieważnej umowy respektują stan faktyczny nią ukształtowany, roszczenie o zwrot świadczeń wzajemnych nie staje się wymagalne. W tym przypadku roszczenie zostało podniesione w toku procesu.

Czy powódka może dochodzić zwrotu nienależnego świadczenia, jeśli zostało ono już w całości zwrócone przez pozwaną?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, powództwo o zwrot nienależnego świadczenia podlega oddaleniu, jeśli świadczenie zostało już w całości zwrócone.

Uzasadnienie

Sąd orzeka na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy. Skoro cała kwota nienależnego świadczenia została już zwrócona przez pozwaną (dobrowolnie lub w wyniku egzekucji), brak jest podstaw do uwzględnienia powództwa.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie powództwa
Strona wygrywająca
J. F.

Strony

NazwaTypRola
Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa im. F. S.spółkapowód
J. F.osoba_fizycznapozwana
M. S.osoba_fizycznaopiekun prawny pozwanej

Przepisy (7)

Główne

k.c. art. 12

Kodeks cywilny

k.c. art. 14 § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 410 § 2

Kodeks cywilny

Świadczenie jest nienależne, jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

k.p.c. art. 316 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd wydaje wyrok, biorąc pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy.

k.p.c. art. 98 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.

Pomocnicze

k.c. art. 409

Kodeks cywilny

Obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, gdy korzyść została zużyta lub utracona, chyba że osoba obowiązana do wydania korzyści wiedziała, że nie była do niej uprawniona.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa pożyczki zawarta przez osobę całkowicie ubezwłasnowolnioną jest nieważna. • Świadczenie spełnione na podstawie nieważnej umowy jest nienależne i podlega zwrotowi. • Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia nie jest przedawnione, jeśli zostało podniesione w toku postępowania. • Całość nienależnego świadczenia została już zwrócona przez pozwaną.

Odrzucone argumenty

Roszczenie powódki o zapłatę z tytułu umowy pożyczki jest zasadne. • Roszczenie powódki o zwrot nienależnego świadczenia jest przedawnione.

Godne uwagi sformułowania

nie mając zdolności do czynności prawnych, zawrzeć ważnego kontraktu • świadczenie jest nienależne, jeżeli [...] czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna • dopóki strony umowy nieważnej respektują stan faktyczny tą umową ukształtowany, to roszczenie o zwrot świadczeń wzajemnych nie staje się wymagalne.

Skład orzekający

Katarzyna Michalak-Łabeńska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nieważności czynności prawnych osób ubezwłasnowolnionych, nienależnego świadczenia i przedawnienia roszczeń w takich przypadkach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji całkowitego ubezwłasnowolnienia i nieważności umowy pożyczki.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest sprawdzenie zdolności do czynności prawnych drugiej strony umowy, zwłaszcza w kontekście ubezwłasnowolnienia. Pokazuje również, że nawet jeśli pierwotne roszczenie jest wadliwe, sąd bada sprawę merytorycznie.

Czy SKOK może dochodzić zapłaty od osoby ubezwłasnowolnionej? Sąd odpowiada: umowa była nieważna od początku!

Dane finansowe

WPS: 3010,74 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst