I C 307/18Niedozwolone klauzule kredyt CHF nieważność umowy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka B. G. wniosła pozew przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. o zapłatę kwoty 28 157,48 zł wraz z odsetkami, domagając się zwrotu wpłaconych rat kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem CHF. Argumentowała, że umowa jest nieważna z powodu naruszenia przepisów Prawa bankowego, zasad określoności świadczenia, zasady walutowości oraz przepisów o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, a także z powodu abuzywności klauzul dotyczących waloryzacji i zmiennego oprocentowania. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia. Sąd Rejonowy w Gdyni ustalił, że powódka zawarła z bankiem umowę kredytu hipotecznego w 2006 roku, waloryzowanego kursem CHF. Sąd uznał, że klauzule umowne dotyczące sposobu ustalania kursu waluty obcej były niejednoznaczne i przyznawały bankowi jednostronne uprawnienie do kształtowania świadczenia kredytobiorcy, co jest sprzeczne z naturą stosunku zobowiązaniowego i dobrymi obyczajami. Sąd stwierdził również, że postanowienia dotyczące zmiennego oprocentowania były nieprecyzyjne i umożliwiały bankowi dowolne ustalanie wysokości odsetek. W związku z tym, sąd uznał umowę za nieważną w całości na podstawie art. 58 § 1 kc w zw. z art. 353 1 kc oraz art. 385 1 kc. Sąd oddalił zarzut przedawnienia, wskazując na 10-letni termin przedawnienia dla roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia. Ostatecznie, sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 28 157,48 zł wraz z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałym zakresie (dotyczącym odsetek za okres poprzedzający wezwanie do zapłaty). Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie umowy kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej za nieważną w całości z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych i zmiennego oprocentowania, a także ocena obowiązku informacyjnego banku.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy; ocena abuzywności zależy od indywidualnych postanowień umowy i okoliczności jej zawarcia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem waluty obcej, zawarta przed wejściem w życie ustawy antyspreadowej, może być uznana za nieważną z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych i zmiennego oprocentowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem waluty obcej może być uznana za nieważną w całości, jeśli klauzule dotyczące indeksacji i zmiennego oprocentowania są abuzywne, niejednoznaczne, sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał klauzule indeksacyjne za abuzywne z powodu braku przejrzystości w sposobie ustalania kursu waluty przez bank, co przyznawało bankowi jednostronne uprawnienie do kształtowania świadczenia kredytobiorcy. Klauzule dotyczące zmiennego oprocentowania również uznano za abuzywne z powodu ich blankietowego charakteru i braku precyzyjnego określenia czynników wpływających na zmianę oprocentowania. Brak możliwości zastąpienia abuzywnych klauzul przepisami dyspozytywnymi lub uzgodnieniem stron doprowadził do uznania całej umowy za nieważną.
Czy zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia z tytułu spłaty rat kredytu jest zasadny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut przedawnienia jest bezzasadny, ponieważ roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy, a zastosowanie ma ogólny 10-letni termin przedawnienia, który nie upłynął przed wniesieniem pozwu.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia nie jest roszczeniem okresowym, a jego bieg rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Pozew został złożony przed upływem 10 lat od dnia zapłaty każdej z rat.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. G. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 353
Kodeks cywilny
Zasada wolności umów z ograniczeniami wynikającymi z natury stosunku, ustawy i zasad współżycia społecznego. Jednostronne kształtowanie świadczenia przez jedną stronę jest sprzeczne z naturą umowy.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 385¹ § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).
k.c. art. 410 § 1
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
k.c. art. 410 § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że ustawy przewidują inny skutek, w szczególności, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wstępują odpowiednie przepisy ustawy.
Prawo bankowe art. 69 § 1
Ustawa - Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Prawo bankowe art. 69 § 2
Ustawa - Prawo bankowe
Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: kwotę i walutę kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, wysokość prowizji.
Prawo bankowe art. 69 § 2
Ustawa - Prawo bankowe
pkt 4a: umowa o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska powinna określać szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § 3
Kodeks cywilny
Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania tej korzyści w naturze, a jeżeli nie można tego uczynić, obowiązany jest do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 58 § 3
Kodeks cywilny
Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
u.p.n.p.r. art. 12 § 1
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
pkt 4: zakaz stosowania praktyk rynkowych wprowadzających w błąd.
k.p.c. art. 235 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd pomija dowody, gdy okoliczności, na jakie mają być przeprowadzone, mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik sprawy w zakresie kosztów postępowania.
u.k.s.c.
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Przepisy dotyczące kosztów sądowych i ich ściągania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niejednoznaczność i brak przejrzystości klauzul indeksacyjnych dotyczących sposobu ustalania kursu waluty obcej. • Niejednoznaczność i blankietowy charakter klauzul dotyczących zmiennego oprocentowania. • Naruszenie zasady wolności umów poprzez jednostronne kształtowanie świadczenia przez bank. • Rażące naruszenie interesów konsumenta i sprzeczność z dobrymi obyczajami. • Niewystarczający obowiązek informacyjny banku w zakresie ryzyka kursowego. • Brak możliwości zastąpienia abuzywnych klauzul przepisami dyspozytywnymi lub uzgodnieniem stron, co prowadzi do nieważności całej umowy.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia roszczenia. • Argumenty banku dotyczące ważności umowy i braku abuzywności klauzul (nie zostały szczegółowo opisane w uzasadnieniu, ale zostały odrzucone).
Godne uwagi sformułowania
klauzule umowne dopuszczające dokonywanie jednostronnej zmiany wysokości zobowiązania w sposób niekontrolowany jest sprzeczne z naturą stosunku zobowiązaniowego • brak określenia w umowie szczegółowego i precyzyjnego sposobu ustalania kursu (...) pozwala bankowi na dowolne, jednostronne kształtowanie świadczenia kredytobiorcy • postanowienia umowy chronią wyłącznie interesy banku, natomiast nie przewidują żadnych instrumentów chroniących interesy konsumenta • nie można uznać, że oświadczenia podpisane przez nią przy zawarciu umowy oraz aneksu wypełniały obowiązek informacyjny banku • nie jest wystarczające wskazanie w umowie, że ryzyko związane ze zmianą kursu waluty ponosi kredytobiorca oraz odebranie od kredytobiorcy oświadczenia [...] o standardowej treści
Skład orzekający
Joanna Jank
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie umowy kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej za nieważną w całości z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych i zmiennego oprocentowania, a także ocena obowiązku informacyjnego banku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy; ocena abuzywności zależy od indywidualnych postanowień umowy i okoliczności jej zawarcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul bankowych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Kredyt frankowy okazał się nieważny! Bank musi zwrócić klientce ponad 28 tys. zł.”
Dane finansowe
WPS: 28 157,48 PLN
zwrot wpłaconych rat: 28 157,48 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.