I C 3014/19

Sąd Rejonowy w KaliszuKalisz2019-12-11
SAOSCywilnezobowiązaniaWysokarejonowy
pożyczkawekselklauzule abuzywneochrona konsumentastosunek podstawowykosztyroszczenie

Sąd Rejonowy w Kaliszu zasądził od pozwanej na rzecz powoda część dochodzonej kwoty z umowy pożyczki, uznając część opłat za abuzywne.

Powód (...) S.A. domagał się zapłaty 17.421,35 zł od pozwanej I. L. na podstawie weksla in blanco zabezpieczającego umowę pożyczki. Pozwana zarzuciła nieudowodnienie roszczenia. Sąd Rejonowy w Kaliszu, badając stosunek podstawowy, uznał część opłat (prowizję i opłatę za pakiet) za abuzywne i sprzeczne z prawem, zasądzając jedynie kapitał, odsetki i opłatę przygotowawczą. Pozostała część powództwa została oddalona.

Powód (...) S.A. z siedzibą w B. skierował pozew przeciwko I. L. o zapłatę kwoty 17.421,35 zł wraz z odsetkami, opierając swoje żądanie na wekslu in blanco. Weksel ten zabezpieczał umowę pożyczki gotówkowej zawartą między stronami, w ramach której pozwanej przyznano 9.000,00 zł. Umowa przewidywała również opłatę przygotowawczą (129,00 zł), wynagrodzenie prowizyjne (7.771,00 zł) oraz opłatę za pakiet (1.100,00 zł), co dawało łączną kwotę do zapłaty 20.880,00 zł, płatną w 36 ratach. Pozwana dokonała wpłat na łączną kwotę 3.480,00 zł. Powód wypowiedział umowę i wezwał do wykupu weksla. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut nieudowodnienia roszczenia. Sąd Rejonowy w Kaliszu, rozpoznając sprawę jako wyrok zaoczny, uznał, że w relacji przedsiębiorca-konsument możliwe jest badanie stosunku podstawowego, z którego wynika zobowiązanie wekslowe. Sąd stwierdził, że wynagrodzenie prowizyjne i opłata za pakiet, ustalone w umowie pożyczki, stanowią klauzule abuzywne, rażąco naruszające interesy konsumenta i sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz zasadami współżycia społecznego. W związku z tym, uznał te opłaty za nieważne i niezasadne. Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 8.550,35 zł (obejmującą kapitał, odsetki i opłatę przygotowawczą), oddalając powództwo w pozostałej części. Orzeczono również o kosztach procesu i nakazano pobranie części opłaty sądowej od powoda.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, w relacji przedsiębiorca-konsument sąd może badać stosunek podstawowy, z którego wynika zobowiązanie wekslowe, w tym zasadność i wysokość naliczonych opłat, a także oceniać je pod kątem klauzul abuzywnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ograniczające badanie stosunku podstawowego nie mają zastosowania w relacji przedsiębiorca-konsument, co pozwala na ocenę legalności, prawidłowości i zasadności stosunku podstawowego, w tym jego wysokości, warunków i podstaw ukształtowania kapitału, odsetek oraz innych kosztów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zasądzenie części roszczenia

Strona wygrywająca

(...) S.A.

Strony

NazwaTypRola
(...) S.A.spółkapowód
I. L.osoba_fizycznapozwana

Przepisy (23)

Pomocnicze

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 232

Kodeks postępowania cywilnego

k.c. art. 353 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 354

Kodeks cywilny

k.c. art. 355

Kodeks cywilny

k.c. art. 471

Kodeks cywilny

k.c. art. 361 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Nadużycie prawa podmiotowego jako zachowanie rażące i nieakceptowane, godzące w zasady słuszności, dobrej wiary i lojalności.

k.c. art. 58 § § 1 - 3

Kodeks cywilny

Nieważność czynności prawnej z powodu sprzeczności z ustawą lub zasadami współżycia społecznego; częściowa nieważność czynności prawnej.

k.c. art. 385 i n.

Kodeks cywilny

Klauzule abuzywne - postanowienia umowne kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszające jego interesy i godzące w równowagę kontraktową.

u.k.k. art. 36 a

Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim

k.p.c. art. 187 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 333 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

rozp. Min. Spraw. z 22.10.2015 art. § 2 pkt 5

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie

u.k.s.c.s.c. art. 113 § § 1

Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

u.o.s. art. 1 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej

u.o.s. art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej

p.w. art. 10

Ustawa Prawo wekslowe

p.w. art. 17

Ustawa Prawo wekslowe

k.c. art. 481 § § 1 i 2-4

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Część opłat w umowie pożyczki (prowizja, opłata za pakiet) ma charakter klauzul abuzywnych, rażąco naruszających interesy konsumenta. W relacji przedsiębiorca-konsument sąd może badać stosunek podstawowy zabezpieczony wekslem. Wysokość naliczonych opłat była rażąco wygórowana i nie została przez powoda udowodniona.

Odrzucone argumenty

Roszczenie powoda w całości zasługuje na uwzględnienie na podstawie weksla. Wszystkie opłaty i koszty wskazane w umowie pożyczki są zasadne i należne.

Godne uwagi sformułowania

ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne cechą charakterystyczną zobowiązań wekslowych jest abstrakcyjność, która oznacza oderwanie od swojej podstawy - causy w niniejszym procesie toczy się między remitentem jako pierwszym wierzycielem (powodem) a wystawcą weksla (pozwaną) działającym jako konsument przepisy ograniczają abstrakcyjny charakter zobowiązania wekslowego klauzule abuzywności postanowień umownych, tj. takich które kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, a wskutek takiego układu praw i obowiązków dochodzi do rażącego naruszenia interesów konsumenta i godzenia w równowagę kontraktową koszty tej działalności to właśnie koszty prowadzenia działalności gospodarczej, które to koszty są przerzucane przez tego przedsiębiorcę na konsumenta każda kwota, która miałaby zostać przyznana powodowi w ramach prowizji i opłaty za pakiet byłaby wartością abstrakcyjną i dowolną

Skład orzekający

Michał Włodarek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości badania stosunku podstawowego w sprawach wekslowych z udziałem konsumentów oraz oceny opłat jako klauzul abuzywnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej relacji przedsiębiorca-konsument i konkretnych opłat w umowie pożyczki.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak konsumenci mogą bronić się przed nadmiernymi opłatami w umowach pożyczkowych, nawet jeśli zabezpieczeniem jest weksel. Pokazuje też, że sądy badają stosunek podstawowy w takich sytuacjach.

Weksel in blanco nie zawsze oznacza pełną zapłatę – sąd chroni konsumenta przed abuzywnymi opłatami!

Dane finansowe

WPS: 17 421,35 PLN

kapitał i odsetki: 8550,35 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I C 3014/19 WYROK ZAOCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 grudnia 2019r. Sąd Rejonowy w Kaliszu w I Wydziale Cywilnym , w składzie: Przewodniczący: sędzia Michał Włodarek Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Dulas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2019r. w K. sprawy z powództwa (...) S.A. z/s w B. (KRS (...) ) przeciwko pozwanej I. L. ( PESEL (...) ) o zapłatę 1. zasądza od pozwanej I. L. na rzecz powoda (...) S.A. z/s w B. kwotę 8.550,35zł (osiem tysięcy pięćset pięćdziesiąt złotych 35/100) wraz z odsetkami umownymi za opóźnienie w wysokości w stosunku rocznym dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie, z tym zastrzeżeniem w wysokości nie przekraczającej w stosunku rocznym odsetek maksymalnych za opóźnienie, liczonymi od dnia 24 sierpnia 2019r. do dnia zapłaty, 2. oddala powództwo w pozostałej części, 3. nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kaliszu od powoda (...) S.A. z/s w B. kwote 750,00zł (siedemset pięćdziesiąt złotych 00/100) tytułem części nieuiszczonej opłaty sądowej od pozwu, 4. zasądza od pozwanej I. L. na rzecz powoda (...) S.A. z/s w B. kwotę 2.020,63zł (dwa tysiące dwadzieścia złotych 63/100) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, 5. nadaje wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności. Sygn. akt I C 3014/19 UZASADNIENIE W dniu 9 września 2019r. powód (...) S.A. z/s w B. skierował do tut. Sądu żądanie zasądzenia od pozwanej I. L. kwoty pieniężnej w wysokości 17.421,35zł wraz z odsetkami umownymi za opóźnienie w wysokości dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie liczonymi od dnia 24 sierpnia 2019r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż pozwana poprzez podpisanie weksla w dniu 15 października 2018r. zobowiązała się w dniu 23 sierpnia 2019r. do zapłaty kwoty wskazanej w wekslu w wysokości 17.421,35zł. W dniu 24 lipca 2019r. powód wezwał pozwaną do wykupu weksla. W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu tego pisma procesowego pozwana podniosła zarzut nieudowodnienia roszczenia co do istnienia jak i wysokości. W replice do stanowiska procesowego pozwanej powód podtrzymał w całości żądania pozwu. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny . W dniu 15 października 2018r. pozwana I. L. zawarła z powodem (...) S.A. z/s w B. umowę pożyczki gotówkowej nr (...) . W ramach przedmiotowej umowy (...) S.A. z/s w B. przyznał pozwanej do korzystania kwotę pieniężną w wysokości 9.000,00zł. Ponadto powód oznaczył w treści umowy, iż zobowiązanie łączące strony poza należnością pożyczkową obejmuje opłatę przygotowawczą w wysokości 129,00zł, wynagrodzenie prowizyjne w wysokości 7.771,00zł i opłatę za (...) w wysokości 1.100,00zł. Całkowitą kwotę do zapłaty powód oznaczył w wysokości 20.880,00zł. Kontrakt miał charakter terminowy. Pozwana była zobowiązany do zwrotu kapitału i pozostałych należności pożyczkowych w 36 ratach, po 580,00zł każda, od dnia 25 listopada 2018r. do dnia 25 października 2021r. Zabezpieczeniem spłaty pożyczki był weksel in blanco . Powód przy zawieraniu opisanego wyżej kontraktu posługiwał się wzorcem umowy. W dniu 24 lipca 2019r. powód wypowiedział pozwanej umowę pożyczki i wezwał do wykupienia weksla w terminie 30 dni. ( wypowiedzenie umowy pożyczki k. 8, 30, 75, weksel k. 7, deklaracja wekslowa k. 9, 28, 48, 66, umowa pożyczki k. 22-26, 42-46, 60-64, harmonogram spłat k. 28, 47, 65, ostateczne wezwanie do zapłaty k. 69 ) Pozwana z tytułu kontraktu dokonała na rzecz powoda wpłat w łącznej wysokości 3.480,00zł. ( zakładka P. k. 29, 49, karta klienta k. 67-68 ) Powód wypełnił weksel na kwotę 17.421,35zł płatną w dniu 23 sierpnia 2019r. ( weksel k. 7, deklaracja wekslowa k. 9, 28, 48, 66) Sąd Rejonowy zważył, co następuje . Powództwo podlegało uwzględnieniu w części. Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach ( art. 232 kpc ), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie ( art. 227 kpc ) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne ( art. 6 kc ). Dobór dowodów należy do strony, to ona powinna wskazywać wyłącznie takie, które są dopuszczalne i wiarygodne. Rzeczą Sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia spraw. Przepis prawa materialnego – art. 6 kc określa na czyje ryzyko idzie nieudowodnienie określonego faktu. Z kolei art. 232 kpc stanowi procesowe narzędzie za pomocą, którego strony mogą osiągnąć skutek w postaci udowodnienia dla nich korzystnych faktów istotnych z punktu widzenia dochodzonego roszczenia w znaczeniu materialnoprawnym. Art. 6 kc zawiera normę decyzyjną, pozwalającą ocenić wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego. Obowiązkiem powoda było przytoczenie okoliczności faktycznych, z których wywodzi roszczenie ( art. 187 § 1 pkt 2 kpc ) i wskazanie na dowody, których przeprowadzenie potwierdzi zasadność jego twierdzeń o faktach ( art. 232 kpc i art. 6 kc ), czemu nie sprostał. Zgodnie z zasadami procesu cywilnego ciężar gromadzenia materiału dowodowego spoczywa na stronach ( art. 232 kpc , art. 3 kpc , art. 6 kc ). Jego istota sprowadza się do ryzyka poniesienia przez stronę ujemnych konsekwencji braku wywiązania się z powinności przedstawienia dowodów. Skutkiem braku wykazania przez stronę prawdziwości twierdzeń o faktach istotnych dla sprawy jest tylko to, że twierdzenia takie zasadniczo nie będą mogły leżeć u podstaw sądowego rozstrzygnięcia. Strona, która nie udowodni przytoczonych twierdzeń, utraci korzyści, jakie uzyskałaby aktywnym działaniem (por. wyrok s.apel w B. z dnia 28sierpnia 2014r. w sprawie o sygn. akt I ACa 286/14, opubl. LEX nr 1511625). Cechą charakterystyczną zobowiązań wekslowych jest abstrakcyjność, która oznacza oderwanie od swojej podstawy - causy . Abstrakcyjność ta ulega złagodzeniu we wzajemnych stosunkach miedzy wystawcą a remitentem (pierwszym wierzycielem) także przy wekslach gwarancyjnych i in blanco i polega na tym, że wystawca może przedstawić remitentowi zarzuty osobiste wynikające ze stosunku podstawowego, z którego wynika wierzytelność stanowiąca przyczynę wystawienia weksla. Celem wystawienia weksla in blanco jest uzyskanie przez wierzyciela dodatkowego zabezpieczenia wekslowego umożliwiającego uzyskanie zaspokojenia roszczeń wynikających z określonego stosunku prawnego w wysokości wynikającej z tego stosunku lub roszczeń, które mogą wyniknąć w przyszłości, a ich wysokość jest w dacie wystawienia weksla nieznana. Innymi słowy, zobowiązanie wekslowe zabezpiecza określony stosunek zobowiązaniowy. Ten stosunek podstawowy określa cel udzielonego poręczenia wekslowego i ogranicza jego samodzielność prawną. Roszczenie wekslowe ma co prawda charakter samodzielny, a zobowiązanie wekslowe jest zobowiązaniem abstrakcyjnym, ale jego związek ze stosunkiem podstawowym, w szczególności gdy chodzi o weksel niezupełny w chwili wypełnienia, wynika z zakresu zarzutów przysługujących dłużnikowi, które mogą także wiązać się ze stosunkiem podstawowym. Zobowiązanie wekslowe nie powstanie zatem jeżeli nie istnieje pierwotne roszczenie cywilnoprawne, a pozwana może w tym przypadku podnieść skuteczny zarzut oparty na powyższym stosunku prawnym – por. wyrok SA w Szczecinie z dnia 11 października 2016 I ACa 333/16, opubl. L. , wyrok SA w Katowicach z dnia 4 marca 2016r. I ACa 985/15, opubl. L. . Jeżeli zobowiązanie wekslowe jest ważne wystawca może, w braku skutecznych zarzutów wekslowych, podnieść zarzuty oparte na stosunku podstawowym i na ich podstawie podważać zarówno istnienie jak i rozmiar zobowiązania wekslowego ze względu na jego związek ze stosunkiem podstawowym. Spór przenosi się wówczas na płaszczyznę stosunku prawa cywilnego, który w związku z zarzutami wystawcy podlega badaniu przez sąd – por. wyrok SN z dnia 20 czerwca 2008r. w sprawie o sygn. akt IV CSK 65/08, opubl. L. , wyrok SA w Poznaniu z dnia 17 listopada 2011r. w sprawie o sygn. akt I ACa 926/11, opubl. L. , wyrok SA w Szczecinie z dnia 12 grudnia 2012r. w sprawie o sygn. akt I ACa 508/12, opubl. L. , wyrok SA we Wrocławiu z dnia 7 marca 2013r. w sprawie o sygn. akt I ACa 140/13, opubl. L. , wyrok SA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2014r. w sprawie o sygn. akt I ACa 1244/12, opubl. L. , wyrok SN z dnia 11 października 2013r. w sprawie o sygn. akt I CSK 763/12, opubl. L. , wyrok SN z dnia 17 marca 2016r. w sprawie o sygn. akt V CSK 442/15, opubl. L. . Niniejszy proces toczy się między remitentem jako pierwszym wierzycielem (powodem) i zarazem przedsiębiorcą, a wystawcą weksla (pozwaną) działającym jako konsument. W takiej konfiguracji osobowej przepisy art. 10 i art. 17 ustawy prawo wekslowe ograniczają abstrakcyjny charakter zobowiązania wekslowego. Zdaniem Sądu oznacza to, że w sprawie nie mają zastosowania ograniczenia przewidziane w art. 10 i art. 17 ustawy prawo wekslowe , a Sąd może badać legalność, prawidłowość i zasadność stosunku podstawowego, z którego wynikało źródło zobowiązania, w tym jego wysokość, w tym warunki i podstawy ukształtowania wartości kapitału, należności odsetkowych oraz innych dodatkowych kosztów obciążających pożyczkobiorcę, a jednostronnie oznaczonych przez pożyczkodawcę i ostatecznie ujawnionych w treści weksla. Stosownie do treści art. 353 § 1 kc , podstawowym obowiązkiem dłużnika jest spełnienie świadczenia. Prowadzi ono do zaspokojenia interesu wierzyciela, wskutek czego zobowiązanie wygasa. Artykuł 354 kc określa obowiązki dłużnika w ten sposób, że oprócz treści zobowiązania rozumianej jako nakazy wyrażone w czynności prawnej stanowiącej źródło zobowiązania oraz odnoszących się do tego zobowiązania normach prawnych jego zachowanie powinno odpowiadać trzem dalszym wzorcom postępowania - celowi społeczno-gospodarczemu, zasadom współżycia społecznego, a także ewentualnie ustalonym zwyczajom, natomiast art. 355 kc określa sposób, w jaki dłużnik powinien wykonywać zobowiązanie i w tym znaczeniu stanowi swoistą kontynuację uregulowań zawartych w art. 354 kc i jednocześnie przepis ten definiuje pojęcie należytej staranności oraz ustanawia obowiązek dokładania owej staranności. Niedostosowanie się przez dłużnika do opisanych wyżej wymagań sprawia, że dojdzie do nienależytego wykonania zobowiązania lub niewykonania całkowitego ( art. 471 kc ). Każda bowiem rozbieżność pomiędzy prawidłowym spełnieniem świadczenia a rzeczywistym zachowaniem się dłużnika rodzi odpowiedzialność kontraktową. Nienależyte wykonanie zobowiązania ma bowiem miejsce wtedy, gdy zachowanie dłużnika zmierzało do spełnienia świadczenia, jednak osiągnięty przez niego wynik nie spełnia wymogów świadczenia, do którego dłużnik był zobowiązany. Wskazać jednak należy, że dłużnik zawsze, bez względu na rodzaj winy, odpowiada wobec wierzyciela za uchybienia obowiązkowi dołożenia należytej staranności ( art. 355 kc ). Powoda oraz pozwaną wiązała ważna i skuteczna umowa pożyczki w rozumieniu art. 720 i n. kc. Strony w ramach istniejącego kontraktu uzgodniły elementy przedmiotowo i podmiotowe istotne oraz w sposób jednoznaczny i indywidualny określiły prawa i obowiązki podmiotów zobowiązań. Powód w sposób właściwy przekazał pozwanej umówione świadczenie, natomiast pozwana w sposób nienależyty wykonała zobowiązanie zachowując się wbrew treści umowy poprzez niekontynuowanie spłaty należności wynikających z istniejącego stosunku obligacyjnego. Po stronie pozwanej powstała odpowiedzialność kontraktową i obowiązek naprawienia szkody albowiem pozwana uchybiła swoim obowiązkom (por. art. 471 kc i art. 361 § 1 i 2 kc ). Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, iż powództwo podlegało uwzględnieniu w części. Żądanie powództwa należało uznać za zasadne jedynie w zakresie kwot pożyczki – kapitału i odsetek oraz opłaty przygotowawczej, które pozwana wykonała w części przed jego wytoczeniem poprzez wpłaty na rzecz powoda kwot pieniężnych w łącznej wysokości 3.480,00zł. Jako niezasadne i bezpodstawne, a także naruszające przepisy prawa, w tym prowadzące do obejścia przepisów ustaw należało uznać żądania zapłaty od pozwanej z tytułu umowy pożyczki gotówkowej wynagrodzenia prowizyjnego w wysokości 7.771,00zł i opłaty za (...) w wysokości 1.100,00zł (por. art. 385 i n. kc oraz art. 5 kc i art. 58 § 1 - 3 kc przy uwzględnieniu przepisów ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. 2019.1083 – j.t.)). We wskazanych częściach żądania powoda należy potraktować jako postanowienie nieważne i nieznajdujące uzasadnienia normatywnego, stanowiące klauzule abuzywne, sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa. Jednakże pomimo, że takie postanowienia umowne zostały ustalone między stronami i zapisane w treści łączącego te podmioty kontraktu, to nie powoduje to nieważności całej umowy, a jedynie ich część we wskazanych zakresach (por. art. 58 § 3 kc , art. 5 kc i art. 385 i n. kc , art. 361 – 363 kc ). Nadużycie prawa podmiotowego traktuje się jako zachowanie rażące i nieakceptowane albowiem klauzula generalna zawarta w art. 5 kc zawiera odesłanie do zasad słuszności, dobrej wiary w sensie obiektywnym, zasad uczciwości obowiązującej w stosunkach cywilnoprawnych i zasady lojalności wobec partnera. Przepis art. 58 kc wyznacza od strony negatywnej ogólne ramy dopuszczalnej treści oraz celów czynności prawnych, natomiast art. 385 i n. kc określa klauzule abuzywności postanowień umownych, tj. takich które kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, a wskutek takiego układu praw i obowiązków dochodzi do rażącego naruszenia interesów konsumenta i godzenia w równowagę kontraktową. Rażące naruszenie interesów konsumenta należy rozumieć jako nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym. Natomiast działanie wbrew dobrym obyczajom w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego oznacza tworzenie przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową stron stosunku umownego. Działalność windykacyjna to zwykła część działalności każdego przedsiębiorcy oferującego instrumenty finansowe w postaci pożyczek, zaś koszty tej działalności to właśnie koszty prowadzenia działalności gospodarczej, które to koszty są przerzucane przez tego przedsiębiorcę na konsumenta. Koszty działalności windykacyjnej pokrywane powinny być z odsetek za uchybienia w płatności poszczególnych rat kredytu, na tym polega ryzyko gospodarcze, że nie wiadomo z góry, ilu konsumentów nie będzie spłacało swych pożyczek. Działalność pośrednictwa finansowego jako część działalności przedsiębiorcy powinna być opłacalna dla tegoż podmiotu, ale też nie naruszać rażąco interesów klienta, poszczególne czynności z zakresu tego pośrednictwa powinny być zaś wycenione realnie, w oparciu o rzeczywiście ponoszone koszty. Potrzebę zwrotu kosztów pośrednictwa uzasadniona jest tym, że konieczna jest uczciwa rekompensata za ponoszone przez wierzyciela koszty pozyskiwania i umożliwienia dostępu do instrumentów finansowych jakimi są pożyczka czy kredyt. Możliwość żądania zwrotu kosztów pośrednictwa finansowego przez wierzyciela poza typowymi kosztami wierzyciel winien udowodnić, w tym fakt i zasadność ich poniesienia. Nie może być tu, pomimo istnienia zapisu z art. 36 a ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. 2019.1083 – j.t.), zupełnej dowolności wierzyciela, jeśli chodzi o skalę wydatków poniesionych w celu zaoferowania instrumentów finansowych. Choć przedsiębiorca może stosować postanowienia wzorca umownego określające zasady odpowiedzialności finansowej konsumenta, to jednak zasady tej odpowiedzialności muszą pozostawać w zawiązku z kosztami i ryzykiem przedsiębiorcy. Obowiązkiem Sądu jest natomiast zbadanie z punktu widzenia tego kryterium wielkości wydatków poniesionych przez wierzyciela, a której zasądzenia domaga się w procesie, a także konieczność i celowość ich poniesienia. Konstatując wykładnia zasadności ponoszenia wydatków koniecznych i celowych winna uwzględniać z jednej strony potrzebę ochrony wierzyciela, a z drugiej strony nie można stracić z pola widzenia potrzeby ochrony dłużnika przed takimi działaniami wierzyciela, które prowadziłyby do nadmiernego i nieuzasadnionego okolicznościami sprawy obciążenia kosztami. Wysokość kosztów pośrednictwa finansowego winna więc uwzględniać interesy obu stron. Należy wskazać, iż w niniejszej sprawie z uwagi na rodzaj i charakter czynności podjętych przez powoda przy zawieraniu kontraktu z pozwaną ustalona przez niego wysokość wynagrodzenia stanowiąca prowizję w wysokości 7.771,00 i dodatkowe opłaty za pakiet w wysokości 1.100,00zł, za udzielenie pożyczki przy ustaleniu jej kapitału w wysokości 9.000,00zł, pomimo że zostały przyjęte przez pozwaną są rażąco wygórowane. W konsekwencji stwierdzić należy, że domaganie się przez powoda zasądzenia od pozwanej kwoty pieniężnej w wysokości oznaczonej w pozwie jako wynagrodzenie prowizyjne i opłata za pakiet są niezasadne. Żądanie to nie zostało przez powoda należycie udowodnione i uzasadnione, a ponadto ma w istocie charakter dowolny. Powód nie przedstawił bliższych faktów i dowodów w tym zakresie, a oparł się jedynie o dokument umowy pożyczki, który stanowi wzorzec umowny. Dodać też trzeba, że z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby powód przedsięwziął jakieś ekstraordynaryjne czynności poza typowymi dla tego obszaru działalności gospodarczej. W ocenie Sądu wynagrodzenie za udzielenie pożyczki żądane od pozwanej musi być w pewnym przynajmniej stopniu adekwatne do wykonanej pracy ponadstandardowej powoda, przy dalszym założeniu, że była ona celowa. Dlatego należy stwierdzić, iż żądanie powoda zasądzenia od pozwanej z tytułu prowizji i innych kosztów należności w jakiejkolwiek wysokości stanowi nadużycie prawa i jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego. Ustalanie tak wygórowanych opłat z tytułu prowizji i innych kosztów, czy też czynności windykacyjnych, prowadzi bowiem do apriorycznego przyjęcia odpowiedzialności odszkodowawczej konsumenta (por. wyrok SN z 4 marca 2010r. w sprawie o sygn. akt I CSK 404/09, opubl. L. ). Biorąc pod uwagę powyższe dywagacje, w ocenie Sądu brak było jakichkolwiek podstaw do miarkowania wysokości prowizji i opłaty za pakiet należnej powodowi, tym bardziej, co już wskazano powód nie wskazał na żadne obiektywne przesłanki, które stanowiłyby źródło ustaleń w tym zakresie. Zatem w przedstawionych warunkach każda kwota, która miałaby zostać przyznana powodowi w ramach prowizji i opłaty za pakiet byłaby wartością abstrakcyjną i dowolną, a ocena Sądu przy braku dostatecznych danych dotknięta wadą subiektywności i nierealna. Powyższe powoduje, że brak jest podstaw do uznania, iż pozwana w sposób nienależyty w całości wykonała zobowiązanie zachowując się wbrew treści umowy poprzez zaniechanie uiszczenia rat pożyczki wynikających z istniejącego stosunku obligacyjnego oraz że zaniechanie po stronie pozwanej było w całości zawinione (por. art. 353 § 1 kc , art. 354 kc , art. 355 kc , art. 471 kc i art. 361 § 1 i 2 kc ), przy uwzględnieniu, iż łączna wartość dokonanych przez pozwaną wpłat z tytułu opisanej wyżej pożyczki podlega zaliczeniu na kwoty kapitału i odsetek oraz opłaty przygotowawczej, jako uznanych za należne powodowi. Przy czym nie zmienia nic w ocenie Sądu sposób zaliczenia przez powoda wpłat pozwanej albowiem wobec stwierdzenia nieważności opisanego wyżej postanowienia kontraktowego świadczenia te należy uznać za nienależne w zakresie dokonanych czynności rachunkowych i uznania ich za wpłaty na kapitał i odsetki oraz opłatę przygotowawczą. Wskutek stwierdzonej nieważności części postanowień umownych zawartych w kontrakcie powód nie miał prawa do wypełnienia weksla z uwzględnieniem zakwestionowanych wartości. Weksel w omawianym zakresie został wypełniony więc niezgodnie w części z ważną umową (porozumieniem wekslowym). Zarzut wadliwości ustalenia, że weksel uzupełniony został zgodnie z porozumieniem w istocie bowiem odnosi się nie do kwestii ustaleń faktycznych, a do oceny ustalonego stanu faktycznego w świetle prawa materialnego. O roszczeniu ubocznym orzeczono w oparciu o treść art. 481 § 1 i 2 - 2 4 kc. O rygorze natychmiastowej wykonalności orzeczono na podstawie art. 333 § 1 pkt 3 kpc , przy czym przez należy stwierdzić, iż nadanie temu orzeczeniu atrybutu zaoczności wobec zajęcia stanowiska procesowego przez pozwaną reprezentowaną w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika, stanowi oczywistą omyłkę. O kosztach procesu, w tym kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 108 § 1 kpc w zw. z art. 98 § 1 i 3 kpc i art. 100 kpc i w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015.1800 ze zm.) oraz w oparciu o treść art. 13 ust. 1 oraz art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. 2019.785 – j.t. ze zm.) i art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej (Dz. U. 2019.1000 – j.t. ze zm.), przy czym wobec omyłki jak wyżej nie rozliczono kosztów zastępstwa procesowego pozwanej reprezentowanej w postępowaniu poprzez profesjonalnego pełnomocnika. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI