I C 301/23

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodnicząca: sędzia Alina Szymanowska po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2024 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Niestandaryzowany Fundusz Wierzytelności z siedzibą w G. przeciwko M. R. o zapłatę na skutek apelacji wniesionej przez powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Trzciance z dnia 10 stycznia 2024 r. sygn. akt I C 301/23 I. oddala apelację; II. zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 1 800 zł z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia o kosztach procesu do dnia zapłaty. Alina Szymanowska UZASADNIENIE W pozwie wniesionym do Sądu Rejonowego w Trzciance w dniu 23 maja 2023 r. (data wpływu) powód działający aktualnie pod nazwą (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Niestandaryzowany Fundusz Wierzytelności w G. domagał się zasądzenia od pozwanej M. R. kwoty 21.359,25 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Powód wniósł o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym. Zarządzeniem wydanym w dniu 10 lipca 2023 r. referendarz sądowy stwierdził brak podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z uwagi na wniesienie przez pozwaną sprzeciwu od nakazu zapłaty wydanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym. W piśmie z dnia 21 września 2023 r. pozwana M. R. złożyła odpowiedź na pozew, wnosząc o oddalenie w całości powództwa i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Pozwana w uzasadnieniu przyznała, że zostały jej wypłacone środki pieniężne w łącznej kwocie 12.900 zł, natomiast spłaciła kwotę 3.702 zł tytułem kapitału pożyczki. Pełnomocnik strony powodowej w dniu 11 października 2023 r. złożył pismo procesowe, ustosunkowując się do twierdzeń pozwanej zawartych w odpowiedzi na pozew, cofając powództwo co do kwoty 13,02 zł, podtrzymując żądanie zapłaty kwoty 21.346,02 zł. Zarządzeniem wydanym w dniu 2 lutego 2024 r. Przewodniczący zobowiązał pełnomocnika powoda do złożenia pisma przygotowawczego, w którym wskaże, na jakiej podstawie powód uznał, że wypowiedzenie pożyczki zostało pozwanej skutecznie doręczone, skoro zgodnie z treścią wypowiedzenia, nie zostało ono skierowane na adres pozwanej wskazany w umowie, pod rygorem uznania, że powód nie wypowiedział skutecznie umowy. Pomimo prawidłowego doręczenia zobowiązania, powód nie wyjaśnił wątpliwości związanych ze skutecznością wypowiedzenia umowy. W dniu 25 kwietnia 2024 r. Sąd Rejonowy w Szamotułach: w punkcie 1. wyroku zasądził od pozwanej M. R. na rzecz powoda (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Niestandaryzowany Fundusz Wierzytelności z siedzibą w G. kwotę 11.098 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwot po 300 zł płatnych w każdym kolejnym miesiącu począwszy od 16 sierpnia 2019 r. do lipca 2022 r. oraz od kwoty 298 zł za okres od dnia od dnia 16 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty; w punkcie 2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie; w punkcie 3. kosztami procesu obciążył powoda w 48%, pozwaną w 52% i z tego tytułu zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 700,04 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Apelację od tego wyroku złożył powód zaskarżając wyrok w części tj. w zakresie pkt. II, tj. co do kwoty 10 248,02 zł oraz w zakresie pkt III dotyczącego kosztów procesu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: a) naruszenie art. 385 k.c. poprzez uznanie, iż zapisy umowy pożyczki dotyczące opłaty operacyjnej naruszają interesy konsumenta i stanowią klauzule abuzywne; b) naruszenie art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim poprzez jego niezastosowanie co doprowadziło do odmowy zasądzenia kwot z tytułu pozaodsetkowych kosztów kredytu, podczas gdy koszty mieszczące się w limicie wprowadzonym przez ww. przepis są wyłączone spod możliwości badania, czy stosowne postanowienia stanowią niedozwolone klauzule umowne, c) naruszenie art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim poprzez przyjęcie, że wysokość prowizji zawartej w umowie jest niedopuszczalna, podczas gdy łączna kwota powyższych kosztów nie przekracza limitu kosztów pozaodsetkowych zawartych w ww. przepisie, d) naruszenie art. 58 k.c. poprzez uznanie, że zapisy umowy zmierzają do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych; e) naruszenie art. 385 1 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 353 1 k.c. w zw. art. 385 2 k.c. poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że w umowie wiążącej strony doszło do naruszenia wskazanych przepisów, w sytuacji pełnej akceptacji przez pozwaną warunków umowy w tym prowizji oraz w sytuacji, gdy postanowienia umowy nie kształtują obowiązków konsumenta sprzecznie z dobrymi obyczajami i nie naruszają interesów konsumenta; f) naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sporu, a to faktów wynikających z treści umowy pożyczki nr (...) w zakresie ustalenia warunków związanych z całkowitą kwotą pożyczki oraz wysokością prowizji, a także pozostałymi jej warunkami zaakceptowanymi przez pozwaną a tym samym twierdzenia, że powód nie wykazał zasadności wysokości roszczenia z uwagi na kwotę prowizji co skutkowało oddaleniem; g) naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sporu, a to faktów wynikających z treści zawartej i zaakceptowanej przez pozwaną umowy pożyczki nr (...) w zakresie poinformowania pozwanej o możliwości odstąpienia od zawartej umowy bez konieczności wskazania przyczyny a co umożliwiło pozwanej przeanalizowanie zaakceptowanych wcześniej warunków w tym wysokości prowizji i całkowitej kwoty do zapłaty, i ewentualnego odstąpienia a czego pozwana nie uczyniła; h) naruszenie art. 233 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, a tym samym nieprawidłowe przyjęcie, że kwota prowizji nie może być zaliczona do kwoty pożyczki; i) naruszenie art. 213 § 2 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że wpłaty pozwanej nie stanowią uznania roszczenia co do wysokości; W związku z powyższymi zarzutami apelujący wniósł o: 1. zmianę zaskarżonego wyroku w części tj. w zakresie pkt II w jakim Sąd powództwo oddalił poprzez zasądzenie roszczenia od pozwanej na rzecz powoda pozostałej kwoty 10 248,02 zł oraz zasądzenie na rzecz strony powodowej kosztów procesu za i instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; 2. zasądzenie od pozwanej na rzecz strony powodowej kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Pozwana złożyła odpowiedź na apelację, wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów procesu w instancji odwoławczej. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się bezzasadna i podlegała oddaleniu. Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym, a zatem zgodnie z art. 505 13 § 2 k.p.c. , sąd drugiej instancji, który nie przeprowadził postępowania dowodowego, sporządza uzasadnienie wyroku zawierające jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd Okręgowy w pełni podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy i przyjmuje je za własne. Na aprobatę zasługują również poczynione przez Sąd I instancji rozważania prawne. Niezasadny okazał się podniesiony w apelacji zarzut naruszenia prawa procesowego w szczególności art. 233 § 1 k.p.c. Ocena dowodów dokonana przez Sąd pierwszej instancji może być przedmiotem kontroli apelacyjnej, jednakże można ją podważyć tylko wówczas, jeżeli w świetle dyrektyw płynących z art. 233 § 1 k.p.c. jest rażąco wadliwa albo oczywiście błędna. W orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena taka nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów wymaganej normą art. 233 § 1 k.p.c. Tylko w przypadku braku logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie przeprowadzono wbrew zasadom doświadczenia życiowego, ocena dowodów przeprowadzona przez sąd może być skutecznie podważona (wyrok SN z 27.09.2001, II CKN 817/00, LEX nr 56906). Ocenie dowodów przeprowadzonej w niniejszej sprawie zarzutów postawić nie można. Sąd Rejonowy wszechstronnie rozważył zebrany materiał dowodowy i ocena tego materiału nie narusza wspomnianych kryteriów. Ocena dowodów dokonana przez Sąd, wbrew twierdzeniom apelującego nie jest dowolna. Zastrzeżeń nie budzi w szczególności ocena dowodu – dokumentu w postaci umowy pożyczki. Nadto wątpliwości nie budzą wyprowadzone przez sąd wnioski co do zasadności powództwa. Trzeba zauważyć, że sposób sformułowania zarzutu naruszenia prawa procesowego wskazuje, że apelujący w rzeczywistości podważa ocenę znaczenia konkretnych faktów z punktu widzenia rozstrzygnięcia w sprawie, co nie jest kwestią oceny dowodów i podstawy faktycznej wyroku, ale jej subsumcji pod zastosowane w sprawie normy prawnej. Sąd Rejonowy należycie zbadał wszystkie postanowienia umowy przewidujące opłaty dodatkowe pod kątem tego czy nie stanowią ono niedozwolonej klauzuli umownej i ocenił, że postanowienia przewidujące: prowizję za wypłatę środków w kwocie 17% oraz opłatę miesięczną za utrzymanie konta 50 zł, opłatę roczną 20 zł naruszają interesy konsumenta i są sprzeczne z dobrymi obyczajami. Argumenty podniesione przez Sąd I instancji Sąd odwoławczy w pełni podziela. Trzeba podkreślić, że wbrew twierdzeniom apelującego Sąd Rejonowy nie dopatrzył się podstaw do stwierdzenia nieważności umowy na podstawie art. 58 k.c. Niewątpliwie to na powodzie spoczywał ciężar wykazania zasadności powództwa, czemu powód częściowo nie sprostał. Bezzasadne okazały się podniesione w apelacji zarzuty naruszenia prawa materialnego w szczególności art. 58 k.c. , art. 385 1 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 353 1 k.c. oraz art. 385 k.c. , art. 385 2 k.c. a także art. 36a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim . Sąd Rejonowy uznał postanowienia umowy przewidujące opłaty dodatkowe za niedozwolone postanowienia umowy, które nie wiążą konsumenta. Ocena ta była możliwa. Wprawdzie, co podkreśla apelujący, pozwana zgodził się na warunki umowy, jednak postanowienia dotyczące pozadosetkowych kosztów pożyczki nie zostały ustalone przez powoda z pozwaną w sposób indywidualny. Analizując koszty umowy pożyczki Sąd stwierdził, iż ich zastrzeżenie kształtuje obowiązki pożyczkobiorcy w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Wynagrodzenie prowizyjne zostało ustalone na 17% - prowizja od wypłaty środków. Należy uznać, że zastrzeżenie tak wysokiej prowizji zmierza do obejścia przepisów regulujących wysokość odsetek maksymalnych. Takie unormowanie jest w ocenie Sądu odwoławczego sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. Biorąc pod uwagę argumenty podniesione w apelacji można dojść do wniosku, że istotnym kryterium, jakim kierował się pożyczkodawca ustalając wysokość wynagrodzenia prowizyjnego było nieprzekroczenie limitów z art. 36a u.k.k. , co jednak nie zmienia faktu, iż żądana kwota prowizji jest rażąco wygórowana i nieekwiwalentna w porównaniu z kosztami drugiej strony. Sąd Okręgowy nie kwestionuje uprawnienia pożyczkodawcy do pobierania od pozwanego klienta - konsumenta opłat prowizyjnych z tytułu udzielonej pożyczki, jednakże stoi na stanowisku, że opłaty takie winny być ustalone na rozsądnym poziomie i nie mogą godzić w interesy konsumenta. Należy w tym miejscu podkreślić, iż niezależnie od uregulowań ustawy o kredycie konsumenckim dotyczących maksymalnej wysokości kosztów pozaodsetkowych ( art. 36a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim ) koszty te nie mogą stanowić dodatkowego źródła zysku przedsiębiorcy. Powinny być kształtowane w sposób zgodny z rzeczywistym kosztem dokonywanych czynności, w związku z którymi pozostają. Z materiału dowodowego nie wynika aby zastrzeżone wynagrodzenie prowizyjne pozostawało w jakimkolwiek związku z konkretnymi czynnościami poniesionymi w związku z realizacją umowy. Tym samym należy uznać, że jest oderwane od faktycznych kosztów poniesionych przez pożyczkodawcę, stanowiąc dodatkowe wynagrodzenie za korzystanie przez pozwaną z pożyczonego kapitału. W istocie zatem opłaty te nie stanowią kosztu pozaodsetkowego, ten bowiem powinien być związany, zgodnie z zasadą ekwiwalentności świadczeń, z określonymi kosztami poniesionymi przez pożyczkodawcę w związku z udzieleniem pożyczki bądź usługami świadczonymi na rzecz pożyczkobiorcy. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że pozwana nie miała rzeczywistego wpływu na treść postanowień umownych dotyczących opłat, w tym postanowienia o wynagrodzeniu prowizyjnym. Sąd Okręgowy nie miał wątpliwości, że przedmiotowe postanowienia umowy nie obejmowały świadczenia głównego, zostały pozwanej narzucone przez pożyczkodawcę i kształtowały prawa i obowiązki pozwanej jako konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jej interesy, w związku z czym nie wiązały pozwanej. W świetle powyższego słusznie Sąd I instancji stwierdził, iż kwotę pożyczki stanowiła kwota pomniejszona o wysokość prowizji i opłat. Wobec stwierdzenia przez Sąd braku skutecznego wypowiedzenia umowy zasądzeniu na rzecz powoda mogła podlegać wyłącznie kwota uwzględniona przez Sąd Rejonowy z rozbiciem na poszczególne kwoty określone w punkcie 1 wyroku. W świetle powyższych argumentów nie można zgodzić się z apelującym, że pozwana spłacając część rat dokonała uznania roszczenia co powinno skutkować uwzględnieniem powództwa w całości. W związku z powyższym, apelacja powoda podlegała oddaleniu jako bezzasadna na podstawie art. 385 k.p.c. , o czym orzeczono w punkcie I. wyroku. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 98 § 1 1 k.p.c. Na koszty należne pozwanej złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika ustalone w oparciu o treść § 2 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. w wysokości 1.800 zł. Alina Szymanowska