I C 298/19

Sygn. akt I C 298/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ dnia 8 września 2020 roku Sąd Rejonowy w Łęczycy, I Wydział Cywilny, w składzie: Przewodniczący: Sędzia Wojciech Wysoczyński Protokolant: st. sek. sąd. Katarzyna Retkowska po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2020 roku, w Ł. , na rozprawie, sprawy z powództwa A. K. i D. K. przeciwko B. O. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym 1. uzgadnia treść księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Łęczycy o numerze Kw (...) z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie w miejsce numeru działki oznaczonej numerem ewidencyjnym (...) o powierzchni 0,3600 ha działki oznaczonej numerem ewidencyjnym (...) o powierzchni 0,3208 ha ld działki (...) _2. (...) . (...) nr jednostki rejestrowej (...) ; 2. obciąża i nakazuje pobrać solidarnie od A. K. i D. K. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Łęczycy kwotę 1.016 (jeden tysiąc szesnaście złotych ) tytułem zwrotu nieuiszczonych kosztów sądowych; 3. znosi pomiędzy stronami koszty procesu. Sygnatura akt I C 298/19 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 5 sierpnia 2019 roku, skierowanym przeciwko B. O. , powodowie A. K. i D. K. – reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika – adwokata wnieśli o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości, stanowiącej własność A. K. i D. K. , ujawnionej w księdze wieczystej nr (...) , prowadzonej przez Sąd Rejonowy IV Wydział Ksiąg Wieczystych w Ł. , z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie w miejsce działki oznaczonej numerem ewidencyjnym (...) o powierzchni 0,3600 ha o powierzchni 0,3208 ha działki oznaczonej numerem ewidencyjnym (...) . Powodowie wnieśli o zabezpieczenie powództwa przez nakazanie wpisania ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego nieruchomości stanowiącej własność B. O. ujawnionego w księdze wieczystej KW nr (...) prowadzonej przez IV Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Łęczycy dotyczącego działki nr (...) o powierzchni 0,3208 ha z rzeczywistym stanem prawnym / pozew k. 2-8/. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2019 roku, Sąd Rejonowy w Łęczycy udzielił zabezpieczenia zgodnie z żądaniem strony powodowej / postanowienie k. 59/. Pozwany B. O. przyłączył się do żądań pozwu / protokół rozprawy z dnia 5 listopada 2019 roku 00:01:20/. Na rozprawie w dniu pełnomocnik powodów popierał powództwo wnosząc o wzajemne zniesienie kosztów procesu pomiędzy stronami / protokół rozprawy z dnia 25.8.2020 r. 01:19:11/. Sąd Rejonowy ustalił: Księga wieczysta nr (...) prowadzona jest dla nieruchomości rolnej zabudowanej położonej w miejscowości P. , oznaczonej jako działka ewidencyjna nr. (...) o obszarze 0,3600 ha. W dziale I sp księgi wieczystej brak wpisu, zaś w dziale II jako właściciel nieruchomości ujawnieni zostali: D. K. i A. K. we współwłasności majątkowej małżeńskiej. W dziale III księgi wieczystej brak wpisu; W dziale IV księgi wieczystej brak wpisu /bezsporne, odpis KW k. 35-45/. Pozwany B. O. , jest właścicielem działki oznaczonej numerem ewidencyjnym (...) ujawnionej w księdze wieczystej nr (...) , prowadzonej przez Sąd Rejonowy IV Wydział Ksiąg Wieczystych w Ł. /bezsporne /. Działki o numerach ewidencyjnych (...) są położone we wsi P. , gminie P. . Pierwotnie zostały zapisane w jednej księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy IV Wydział Ksiąg Wieczystych w Ł. za nr (...) jako własność Ł. G. , który nabył je w drodze spadkobrania po swoich dziadkach J. i Z. małż. G. . Działki te nie przylegały do siebie / bezsporne/. Aktem notarialnym Rep. A nr (...) sporządzonym w dniu 31 marca 2009r. przed notariuszem A. P. w Kancelarii Notarialnej w Ł. pozwany B. O. nabył od Ł. G. działkę opisaną w tym akcie jako noszącą numer ewidencyjny (...) z powołaniem się na wyrys mapy, wydany przez Starostwo Powiatowe w Ł. w dniu 17 grudnia 2008 roku za numerem (...) (...) , jako działkę niezabudowaną, zawierającą obszaru 3300 metrów kwadratowych na powiększenie posiadanego gospodarstwa, co stanowiło podstawę do wykreślenia wpisu dotyczącego tej działki w dotychczasowej księdze i przeniesienia jej do nowej księgi wieczystej, założonej pod numerem (...) . W trybie § 49 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. 2016.1034 J.T.j w dniu 02.12.2016r. powierzchnia tej działki została oznaczona jako 0,3208 ha / akt notarialny Umowy Sprzedaży Rep. A nr (...) / (...) dokonanej przez Ł. G. na rzecz B. O. działki nr (...) o pow. 0,3600 ha sporządzony w dniu 31 marca 2009r. k. 12-13, opis i mapa oraz wypis z rejestru gruntów działki (...) sporządzony dnia 31.10.2008r. przez Starostwo Powiatowe w Ł. , wydany dnia 17.12.2008r. znak: (...) . (...) , k. 14 odpis zupełny KW nr (...) dot. działki nr (...) k. 15-18/. Pozwany B. O. był już właścicielem nieruchomości obejmującej między innymi działkę nr (...) , zabudowaną domem mieszkalnym oraz budynkami gospodarczymi, zapisaną w Kw nr (...) prowadzoną w tym samym sądzie wieczystoksięgowym. Działka ta była uprzednio własnością jego rodziców Z. i W. małżonków O. i została mu przekazana aktem notarialnym umowy darowizny z dnia 7.04.1995r. Rep A Nr (...) sporządzonym w dniu 7 kwietnia 1995r. przed notariuszem K. P. w jej Kancelarii Notarialnej w Ł. / bezsporne, akt notarialny umowy darowizny działki nr (...) z dnia 7.04.1995r.Rep A Nr (...) na rzecz B. O. przez jego rodziców k. 19-22. odpis zupełny KW nr (...) dot. działki nr (...) z dnia 26.04.2019r. k.23-30/. Aktem notarialnym Umowy Sprzedaży Rep. A nr (...) sporządzonym w dniu 3 września 2010r. przed notariuszem B. J. prowadzącą Kancelarię Notarialną w Z. powodowie nabyli od Ł. G. drugą działkę objętą księgą wieczystą nr KW (...) opisaną w tym akcie jako noszącą numer ewidencyjny (...) z powołaniem się na wyrys mapy, sporządzony przez Starostwo Powiatowe w Ł. w dniu 20 maja 2009 roku za numerem (...) (...) i wydany w dniu 23.07.2009r., jako działkę zabudowaną, zawierającą obszaru 3600 metrów kwadratowych na powiększenie posiadanego gospodarstwa / akt notarialny Rep. A nr (...) z dnia 3 września 2010 r. działki nr (...) o pow. 0,3300 ha k.31 -33, opis i mapa oraz wypis z rejestru gruntów działki (...) o pow. 0,3600 ha sporządzony dnia 20.05.2009r. i wydany dnia 23.07.2009r. znak: (...) . (...) k. 34, odpis zupełny KW nr (...) dot. działki nr (...) z dnia 18.04.2019r k. 35-45/. Przy badaniu stanów w ewidencji gruntów, przeprowadzonym na przełomie lat 2014/2015, ujawniono, że pomiędzy rzeczywistym stanem wymienionych działek a ich finalnie błędnym opisem w ewidencji gruntów wystąpiły istotne różnice, które powstały podczas zakładania na przełomie lat 50-tych i 60-tych XX wieku ewidencji gruntów. Wynikały one z faktu, iż pomiary działek oraz wytyczenie granic działek były przeprowadzane bez obecności właścicieli gruntów, a jedynie na podstawie subiektywnie ocenianego przez geodetę stanu posiadania poszczególnych działek. Wówczas ustalono, że: - działka o numerze ewidencyjnym (...) to w rzeczywistości działka zabudowana domem mieszkalnym, murowanym, parterowym i budynkiem gospodarczym, posiadająca aktualnie powierzchnię 3208 metrów kwadratowych / wyrys z mapy ewidencyjnej, wypis z rejestru gruntów, informacja o budynkach dot. działki nr (...) Id działki (...) _ 2. (...) . (...) z dnia 30 kwietnia 2019r. znak: (...) . (...) . (...) o pow. 0,3208 ha nr jednostki rejestrowej (...) k. 46/. - działka o numerze ewidencyjnym (...) to w rzeczywistości działka niezabudowana, granicząca bezpośrednio z działką o numerze ewidencyjnym (...) , posiadająca aktualnie powierzchnię 3564 metry kwadratowe / wyrys z mapy ewidencyjnej, wypis z rejestru gruntów dot. działki nr (...) Id działki (...) _ (...) z dnia 25 kwietnia 2019r. znak: (...) . (...) (...) o pow. 0, 3564 ha nr jednostki rejestrowej 112 k. 47/. Dopiero powyższe badania wykazały, że przy zakładaniu pierwotnej ewidencji gruntów w opisie działki nr (...) nie zostały ujęte znajdujące się tam budynki, zaś granica działki (...) została błędnie nakreślona i w rzeczywistości jedna z linii granicznych przecinała działkę (...) , która była zabudowana / wyrys z mapy ewidencyjnej, wypis z rejestru gruntów, informacja o budynkach dot. działki nr (...) Id działki (...) _ (...) z dnia 30 kwietnia 2019r. znak: (...) . (...) . (...) nr jednostki rejestrowej (...) k. 46 i k. 47/. Ustalenie powyższego okazało się możliwe dopiero w dniu 16 listopada 2013r. po protokolarnym ustaleniu przebiegu igranie działek nr (...) do celów ewidencji gruntów i budynków przez geodetę uprawnionego mgr inż. A. S. z firmy (...) z Ł. na podstawie zlecenia pozwanego B. O. /bezsporne, protokół ustalenia przebiegu granic działek (...) dla celów ewidencji gruntów i budynków wraz z załącznikami w postaci szkicu przebiegu przyjętych granic z dnia 16.11.2013r., trzy wykazy oraz wykaz współrzędnych dla działek (...) . K. 49-56/. W wyniku powyższych błędów popełnionych przy zakładaniu pierwotnej ewidencji gruntów działka (...) była w ewidencji gruntów błędnie ujmowana jako działka niezabudowana, a z kolei działka (...) , która formalnie błędnie obejmowała w części swoimi granicami zabudowaną działkę (...) , była ujmowana w ewidencji jako działka zabudowana. Na skutek powyższego, zarówno przy zawieraniu przez Ł. G. powodami w dniu 3 września 2010r. aktu notarialnego Rep A nr (...) przed notariuszem B. J. umowy sprzedaży z ustanowieniem hipoteki, jak i przy zawieraniu przez tegoż Ł. G. z pozwanym przed notariuszem A. P. aktu notarialnego umowy sprzedaży Rep A Nr (...) z dnia 31 marca 2009r. doszło do błędnego określenia numerów działek, które w zamiarze stron transakcji miały być przedmiotem umowy. W trakcie zawierania pierwszego z wymienionych aktów notarialnych przedmiotem umowy była działka błędnie oznaczona jako działka nr (...) zamiast (...) , co znajduje potwierdzenie w samej treści aktu, zgodnie z którym przedmiotem umowy miała być działka zabudowana (a taką była w rzeczywistości działka (...) , a nie (...) . Błąd ten był konsekwencją błędu powstałego przy sporządzeniu przez Ł. G. i B. O. przed notariuszem A. P. aktu notarialnego umowy sprzedaży Rep A Nr (...) z dnia 31 marca 2009r., którzy akt ten sporządzili w usprawiedliwionym przekonaniu, że przedmiotem umowy jest działka stanowiąca grunty orne, która została błędnie określona jako działka nr (...) , zamiast nr (...) . Potwierdzeniem rzeczywistego błędnego stanu świadomości wszystkich wymienionych stron co do numeracji działek jest okoliczność, że począwszy od daty sporządzenia wymienionego wyżej aktu powodowie wspólnie z żoną nieprzerwanie posiadają działkę nr (...) do chwili obecnej, na działce tej małżonkowie wyremontowali znajdujący się tam budynek mieszkalny, a nadto w całości spłacili zaciągnięte w tym celu zadłużenie hipoteczne uzyskując zwolnienie hipoteki. Natomiast pozwany B. O. również nieprzerwanie od chwili sporządzenia opisanego aktu notarialnego z 31 marca 2009 roku posiada i uprawia w rzeczywistości niezabudowaną działkę nr (...) aż do dziś / opinia biegłego k. 77 – 137, zeznania stron złożone na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2020 roku/. Ustalając powyższy, bezsporny pomiędzy stronami stan faktyczny, Sąd oparł się na powołanych wyżej dowodach, w postaci dokumentów. Podstawą ustaleń Sądu, była również opinia biegłego geodety oraz korelujące z dowodami dokumentalnymi i opiniami biegłego wzajemnie niesprzeczne zeznania stron. Sąd Rejonowy zważył: Powództwo jest zasadne. Dokonane ustalenia faktyczne jednoznacznie wskazują na fakt, że w księgach wieczystych KW nr (...) dot. działki nr (...) i KW nr (...) dot. działki nr (...) każda z tych ksi ąg w zakresie odnoszącym się do opisu nieruchomości odnosi się do nieruchomości o numerze przeciwstawnym, co ma ten skutek, że dla każdej z tych nieruchomości są prowadzone równocześnie dwie księgi wieczyste; nastąpiło więc tzw. „podwójne hipotekowanie” . Powództwo o wpisanie w miejsce działki oznaczonej numerem ewidencyjnym (...) o powierzchni 0,3600 ha o powierzchni 0,3208 ha działki oznaczonej numerem ewidencyjnym (...) nie jest tylko powództwem o sprostowanie oznaczenia nieruchomości , lecz w swej istocie powództwem o ustalenie prawa własności. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 29 lutego 1996 r. , w sprawie III CZP 16/96 ( OSNC 1996/5, poz. 73 ) wyraził pogląd , że w sytuacji, gdy ta sama, oznaczona ewidencyjnie działka, objęta jest dwiema księgami wieczystymi, w których ujawnieni są różni właściciele, dopuszczalne jest powództwo o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w jednej z tych ksiąg z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ustawy ż dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. 1982 r. Nr 19 poz. 147 ze zm.). Uzasadniając tę uchwałę , Sąd Najwyższy podniósł, że powództwo przewidziane w art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece dotyczy niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Tak rozumiany zakres przedmiotowy tego powództwa nie może obejmować wszystkich wpisów w księdze wieczystej, gdyż oprócz wpisów dotyczących stanu prawnego nieruchomości, w księdze znajdują się także wpisy nie dotyczące stanu prawnego, np. wpisy dotyczące oznaczenia nieruchomości z działu I-0. Zgodnie z art. 26 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy, podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane z ewidencji gruntów i budynków, a więc - co konkretyzuje § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1992 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. 1992 r. Nr 29 poz. 128) - „ wyrys z mapy ewidencji gruntów i wypis z rejestru gruntów Według zaś § 13 pkt 2 tego rozporządzenia, oznaczenie nieruchomości powinno obejmować dane o jej położeniu, sposobie korzystania i powierzchni oraz o znajdujących się na tym gruncie budynkach i urządzeniach. Konsekwentnie zatem należy przyjąć, że nie jest uzgodnieniem, w rozumieniu art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece , sprostowanie danych, które są składowymi elementami pojęcia „oznaczenie nieruchomości”, przy czym sprostowanie to następuje w trybie uproszczonym na podstawię art. 27 i art. 57 ust. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece . Trafność tej tezy potwierdza fakt, że nie są to wpisy dotyczące stanu prawnego nieruchomości; nie są one objęte domniemaniem prawdziwości z art. 3 cytowanej ustawy, nie są też chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 1994 r. III CZP 15/94 Wokanda 1994/4 str. 5). Ta zasada nie może jednak eliminować możliwości wykorzystania powództwa z art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w sytuacji, gdy ta sama działka objęta jest dwiema księgami wieczystymi, w których ujawnieni są różni właściciele, mimo że żądany sposób usunięcia zaistniałej niezgodności - poprzez wykreślenie określonej działki oraz zmianę powierzchni nieruchomości - może pozornie wskazywać, iż chodzi o dane dotyczące „oznaczenia nieruchomości”. Taką wykładnię przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece należy jednak odrzucić, gdyż nie uwzględnia ona istoty sporu. Istota zaś sporu sprowadza się do sporu o własność, a zatem powinien być on rozstrzygnięty w drodze procesu o ustalenie prawa własności. Jest zaś bezsporne, że sprawa o usunięcie niezgodności z art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece jest sui generis sprawą o ustalenie prawa ( art. 189 k.p.c. ) albo szczególną postacią powództwa ustalającego (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 października 1985 r. II CR 281/85 OSNCP 1986/7-8 poz. 125), od którego odróżnia ją wprawdzie odmienność podstawy prawnej i funkcji, ale upodabnia ją przesłanka interesu prawnego w ustaleniu rzeczywistego stanu prawnego (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 grudnia 1988 r. III CRN 434/88 OSNCP 1991/1 poz. 12). Jeśli tak, to wytoczenie powództwa przewidzianego w art. 10 powołanej ustawy jest właściwym trybem do rozstrzygnięcia sporu o własność. Powyższą argumentację Sądu Najwyższego - Sąd Rejonowy podziela w pełni. Mając powyższe na uwadze działając na podstawie art. art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece , Sąd uwzględnił żądanie pozwu. O kosztach procesu orzeczono zgodnie z wnioskiem stron działając na podstawie art. 100 k.p.c. Sąd na postawie na podstawie art. 113 ust.1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. j. Dz. U. z 2010r., nr 90, poz. 594 z późn. zm.) w zw. z art. 100 k.p.c. w punktach 2 wyroku obciążył powodów solidarnie nieuiszczonymi kosztami sądowymi, które wyniosły łącznie jeden tysiąc szesnaście złotych.