I C 293/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie E. S. i S. S. zawarli z pozwanymi spółkami (...) sp. z o.o. sp. k. i (...) sp. z o.o. trzy umowy o dzieło na wykonanie i montaż schodów, garderoby i drzwi, wpłacając łącznie 265 202 zł zaliczki. Termin realizacji umów upłynął najpóźniej w styczniu 2022 roku. Pozwani nie rozpoczęli prac montażowych, a przedstawiciel spółki przestał odbierać telefony. Powodowie odstąpili od umów i wezwali pozwanych do zapłaty 265 202 zł. W pozwie domagali się zasądzenia 50 000 zł z odsetkami. Pozwani tłumaczyli opóźnienie wojną na Ukrainie, podwyżkami stóp procentowych, pandemią oraz problemami po stronie powodów (opóźnienia w budowie, zalanie budynku). Sąd ustalił, że pozwani nie dokonali skutecznego zamówienia u podwykonawcy z powodu braku zaliczki, a także mieli problemy finansowe, co uniemożliwiło realizację dzieła. Sąd uznał, że zapisy Ogólnych Warunków Handlowych pozwalające na jednostronną zmianę warunków umowy przez przedsiębiorcę były abuzywne i nie mogły stanowić podstawy do zmiany terminów czy wynagrodzenia. Zarzut pozwanych oparty na nadzwyczajnej zmianie stosunków (pandemia, wojna) został odrzucony, ponieważ nie mógł być podniesiony jako zarzut w toku postępowania. Sąd uznał odstąpienie powodów od umowy za skuteczne na podstawie art. 635 k.c. z uwagi na istotne opóźnienie wykonawcy, które czyniło niemożliwym ukończenie dzieła w terminie. W związku z tym, na podstawie art. 494 § 1 k.c., zasądzono od pozwanych solidarnie na rzecz powodów kwotę 50 000 zł z odsetkami, a także całość kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odstąpienia od umowy o dzieło z powodu opóźnienia wykonawcy, ocena abuzywności klauzul umownych w umowach z konsumentami oraz stosowanie art. 357 1 k.c.
Dotyczy umów o dzieło, w szczególności zawieranych przez konsumentów z przedsiębiorcami. Ocena abuzywności klauzul wymaga indywidualnej analizy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy odstąpienie od umowy o dzieło na podstawie art. 635 k.c. jest skuteczne, gdy przyjmujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne jego ukończenie w terminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odstąpienie jest skuteczne, jeśli opóźnienie jest na tyle istotne, że ukończenie dzieła w terminie nie jest prawdopodobne, nawet jeśli nie wynika ono z winy przyjmującego zamówienie, o ile nie wynika z przyczyn leżących po stronie zamawiającego.
Uzasadnienie
Sąd ocenił, że opóźnienie pozwanego w rozpoczęciu prac było na tyle znaczące (brak zamówienia u podwykonawcy z powodu braku zaliczki, problemy finansowe spółki), że ukończenie dzieła w terminie było nieprawdopodobne, co uzasadniało odstąpienie od umowy na podstawie art. 635 k.c.
Czy postanowienie ogólnych warunków umownych pozwalające na jednostronną zmianę terminu wykonania dzieła i wynagrodzenia przez przedsiębiorcę jest abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienie jest abuzywne, jeśli nie zostało indywidualnie uzgodnione i rażąco narusza interesy konsumenta, dając przedsiębiorcy dowolność w zmianie warunków umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał klauzulę z § 3 ust. 3 OWU za abuzywną, ponieważ nie została indywidualnie uzgodniona, jej przesłanki były ogólnikowe, a dawała przedsiębiorcy jednostronne uprawnienie do dowolnej zmiany warunków umowy, naruszając tym samym zasady lojalności kupieckiej i interesy konsumenta.
Czy okoliczności takie jak pandemia COVID-19 i wojna na Ukrainie mogą stanowić podstawę do zastosowania art. 357 1 k.c. (nadzwyczajna zmiana stosunków) podniesioną jako zarzut w odpowiedzi na pozew?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powołanie się na nadzwyczajną zmianę stosunków w formie zarzutu w toku postępowania sądowego nie jest skuteczne; wymaga to wytoczenia odrębnego powództwa lub pozwu wzajemnego.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym zastosowanie art. 357 1 k.c. może nastąpić jedynie na skutek żądania strony skierowanego do sądu w powództwie lub pozwie wzajemnym, a nie jako zarzut w odpowiedzi na pozew.
Czy wspólnicy spółki komandytowej ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki wobec wierzyciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, komplementariusz spółki komandytowej ponosi subsydiarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki, zgodnie z art. 31 k.s.h. w zw. z art. 103 k.s.h.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że spółka z o.o. jako komplementariusz ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki komandytowej, co uzasadnia zasądzenie świadczenia od pozwanych solidarnie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. S. | osoba_fizyczna | powód |
| E. S. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa w (...) | spółka | pozwany |
| (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 635
Kodeks cywilny
Jeżeli przyjmujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je ukończyć w czasie umówionym, zamawiający może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić jeszcze przed upływem terminu do wykonania dzieła.
k.c. art. 494 § § 1
Kodeks cywilny
Strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy, a druga strona obowiązana jest to przyjąć. Strona, która odstępuje od umowy, może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również na zasadach ogólnych naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.
k.s.h. art. 31 § § 1
Kodeks spółek handlowych
Wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika do oznaczonej sumy odpowiadającej wartości wniesionego przez niego wkładu, jednakże po bezskutecznej egzekucji z majątku spółki.
k.s.h. art. 31 § § 2
Kodeks spółek handlowych
Przepis § 1 nie stanowi przeszkody do wniesienia powództwa przeciwko wspólnikowi, zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.
k.s.h. art. 103 § § 1
Kodeks spółek handlowych
W sprawach nieuregulowanych w niniejszym dziale do spółki komandytowej stosuje się odpowiednio przepisy o spółce jawnej, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Pomocnicze
k.c. art. 357 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, orzec o sposobie wykonania zobowiązania, o oznaczeniu wysokości świadczenia lub o rozwiązaniu umowy.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie były indywidualnie uzgodnione, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).
k.p.c. art. 69 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli strona nie ma zdolności procesowej lub nie może sama prowadzić sprawy, sąd ustanowi dla niej kuratora.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W wyroku zasądzającym koszty sąd orzeka o zasadach ich ponoszenia, nie wyliczając ich szczegółowo.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istotne opóźnienie wykonawcy w rozpoczęciu prac uniemożliwiające ukończenie dzieła w terminie. • Abuzywność klauzuli pozwalającej na jednostronną zmianę warunków umowy przez przedsiębiorcę. • Brak dowodów na istnienie przyczyn leżących po stronie powodów uniemożliwiających wykonanie dzieła. • Solidarna odpowiedzialność spółek pozwany za zobowiązania.
Odrzucone argumenty
Opóźnienie spowodowane pandemią, wojną, podwyżkami stóp procentowych. • Opóźnienie spowodowane problemami budowlanymi i zalaniem domu powodów. • Akceptacja przez powodów zmiany terminów wykonania dzieła. • Niewykazanie przez powodów, że pozwana nie złożyła zamówień u podwykonawcy. • Zastosowanie art. 357 1 k.c. jako zarzut w odpowiedzi na pozew.
Godne uwagi sformułowania
przyjmujący zamówienie opóźniał się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła tak dalece, że nie było prawdopodobne, że zdoła je ukończyć nawet w tym kwietniowym terminie • postanowienie wzorca umownego stanowiło niedozwolone postanowienie umowne • przedsiębiorca może w sposób dowolny manipulować zarówno wysokością wynagrodzenia, jak też terminem realizacji dzieła, a konsumentowi nie służą żadne narzędzia umożliwiające weryfikację zasadności zmiany warunków umowy • powołanie się przez pozwanych na nadzwyczajną zmianę stosunków w formie zarzutu w niniejszym postępowaniu nie mogło okazać się skuteczne
Skład orzekający
Małgorzata Żelewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odstąpienia od umowy o dzieło z powodu opóźnienia wykonawcy, ocena abuzywności klauzul umownych w umowach z konsumentami oraz stosowanie art. 357 1 k.c."
Ograniczenia: Dotyczy umów o dzieło, w szczególności zawieranych przez konsumentów z przedsiębiorcami. Ocena abuzywności klauzul wymaga indywidualnej analizy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak konsumenci mogą dochodzić swoich praw w przypadku niewykonania umowy przez przedsiębiorcę, a także podkreśla znaczenie ochrony konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami umownymi.
“Konsumencie, uważaj na klauzule zmieniające terminy i ceny! Sąd chroni przed nieuczciwymi praktykami.”
Dane finansowe
WPS: 50 000 PLN
zwrot zaliczki: 50 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.