I C 286/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła sporu o ustalenie treści umowy sprzedaży nieruchomości rolnych, do której doszło w wyniku wykonania prawa pierwokupu przez Krajowy Ośrodek (...). Powodowie D. K. i K. K. zawarli pierwotnie warunkową umowę sprzedaży z osobami trzecimi, a następnie aneksowali ją, przyznając sobie prawo do zebrania plonów rolnych z zasiewów dokonanych przed sprzedażą, z obowiązkiem ponoszenia kosztów zbioru do 15.09.2020 r. Pozwany, wykonując prawo pierwokupu, nie uwzględnił tego aneksu, twierdząc, że nie został mu przedstawiony przed złożeniem oświadczenia o wykonaniu pierwokupu. Sąd Okręgowy w Olsztynie, analizując przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące prawa pierwokupu (art. 598 § 1, art. 600 § 1 k.c.) oraz pożytków naturalnych (art. 53 k.c.), uznał, że aneks z dnia 18.11.2019 r. był dopuszczalny i nie miał na celu udaremnienia prawa pierwokupu. Sąd ustalił, że umowa sprzedaży zawarta w wyniku wykonania prawa pierwokupu obejmuje również postanowienia aneksu dotyczące prawa powodów do zebrania plonów. Powództwo zostało uwzględnione w zakresie ustalenia treści umowy, a oddalone w dalej idącym zakresie. Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powodów zwrot kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących prawa pierwokupu nieruchomości rolnych, w szczególności w kontekście aneksu do umowy warunkowej przyznającego zbywcy prawo do zbioru plonów.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z prawem pierwokupu Skarbu Państwa i postanowieniami aneksu dotyczącymi plonów. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa sprzedaży nieruchomości, zawarta w wyniku wykonania prawa pierwokupu, obejmuje postanowienia aneksu do pierwotnej umowy warunkowej, który przyznawał zbywcom prawo do zbioru plonów rolnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa sprzedaży zawarta w wyniku wykonania prawa pierwokupu obejmuje postanowienia aneksu z dnia 18 listopada 2019 r., przyznające powodom prawo do zebrania plonów rolnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że aneks dotyczył pożytków naturalnych, a nie części składowych nieruchomości, i nie miał na celu udaremnienia prawa pierwokupu. Zgodnie z przepisami k.c., takie uregulowanie kwestii pożytków jest dopuszczalne, a niedochowanie obowiązku pisemnego zawiadomienia o aneksie nie wpływa na skuteczność umowy sprzedaży.
Czy powodowie mieli interes prawny w domaganiu się ustalenia treści umowy sprzedaży nieruchomości w zakresie prawa do zbioru plonów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie mieli interes prawny w ustaleniu treści umowy, ponieważ istniał spór co do tego, czy umowa obejmuje prawo do plonów rolnych, co mogło prowadzić do konfliktu dotyczącego rozliczeń i korzystania z nieruchomości.
Uzasadnienie
Interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. polega na obiektywnej potrzebie usunięcia wątpliwości co do stosunku prawnego. W tej sprawie spór o prawo do plonów uzasadniał potrzebę ustalenia treści umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. K. | osoba_fizyczna | powód |
| K. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Krajowy Ośrodek (...) w W. – Oddział Terenowy w O. | instytucja | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 598 § 1
Kodeks cywilny
Obowiązek niezwłocznego zawiadomienia uprawnionego o treści umowy sprzedaży zawartej z osobą trzecią spoczywa na zobowiązanym z tytułu prawa pierwokupu.
k.c. art. 600 § 1
Kodeks cywilny
Przez złożenie oświadczenia o wykonaniu prawa pierwokupu dochodzi do skutku umowa sprzedaży tej samej treści, co umowa zawarta z osobą trzecią. Bezskuteczne są tylko postanowienia udaremniające prawo pierwokupu lub przewidujące świadczenia dodatkowe niemożliwe do spełnienia przez Skarb Państwa.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Można domagać się ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli strona ma w tym interes prawny.
Pomocnicze
k.c. art. 53
Kodeks cywilny
Pożytki naturalne, takie jak płody rolne, stanowią normalny dochód związany z prowadzeniem gospodarki na gruncie.
k.c. art. 47
Kodeks cywilny
Części składowe gruntu nie mogą być odrębnym przedmiotem własności ani innych praw rzeczowych.
k.c. art. 48
Kodeks cywilny
Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności.
k.c. art. 55 § 2
Kodeks cywilny
Właścicielowi gruntu, który poczynił nakłady w celu uzyskania pożytków, a własność gruntu została przeniesiona przed pobraniem pożytków, przysługuje roszczenie wobec osoby, która pożytki pobrała, o wynagrodzenie za nakłady.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca obowiązana jest zwrócić stronie wygrywającej koszty procesu.
u.k.u.r. art. 3 § 4
Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego
Przepis określający prawo pierwokupu na rzecz Skarbu Państwa.
R.M.S. art. 2 § 7
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości
Określa wysokość opłat za czynności adwokackie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Aneks z dnia 18.11.2019 r. dotyczył pożytków naturalnych (plonów rolnych), a nie części składowych nieruchomości. • Prawo do zbioru plonów przez powodów było dopuszczalne i nie miało na celu udaremnienia prawa pierwokupu. • Niedochowanie obowiązku pisemnego zawiadomienia o aneksie nie wpływa na skuteczność umowy sprzedaży zawartej w wykonaniu prawa pierwokupu. • Powodowie mieli interes prawny w ustaleniu treści umowy sprzedaży w zakresie prawa do zbioru plonów.
Odrzucone argumenty
Aneks z dnia 18.11.2019 r. był bezskuteczny, ponieważ nie został przedstawiony pozwanemu przed wykonaniem prawa pierwokupu. • Postanowienia aneksu dotyczyły części składowych nieruchomości, które nie mogły być przedmiotem odrębnej umowy.
Godne uwagi sformułowania
prawo powodów do zebrania plonów rolnych powstałych z obsiewu sprzedawanych nieruchomości w terminie do 15.09.2020 r. na koszt powodów • interes prawny, rozumiany jako obiektywna potrzeba usunięcia wątpliwości lub niepewności co do istnienia lub charakteru stosunku prawnego • pożytki naturalne, tj. płody rolne, które stanowią normalny dochód związany z prowadzeniem prawidłowej gospodarki na gruntach rolnych • nie można uznać go za nieważny lub bezskuteczny • nie wykazał nadto, aby wskazane postanowienie aneksu miało na celu udaremnienie prawa pierwokupu
Skład orzekający
Przemysław Jagosz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa pierwokupu nieruchomości rolnych, w szczególności w kontekście aneksu do umowy warunkowej przyznającego zbywcy prawo do zbioru plonów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z prawem pierwokupu Skarbu Państwa i postanowieniami aneksu dotyczącymi plonów. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania prawa pierwokupu w kontekście nieruchomości rolnych i możliwości zachowania przez zbywcę prawa do zebrania plonów. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie umów i aneksów.
“Czy sprzedając ziemię rolną, możesz zachować prawo do zebrania swoich plonów? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 400 000 PLN
zwrot kosztów procesu: 30 800 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.