I C 282/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Sieradzu rozpoznał sprawę z powództwa A. M. (1) i A. M. (2) przeciwko Bankowi (...) S.A. o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego z 2004 roku, denominowanego w CHF, oraz o zapłatę. Powodowie domagali się ustalenia, że stosunek prawny wynikający z umowy nie istnieje, a ewentualnie uznania za abuzywne konkretnych postanowień umowy i zasądzenia kwoty 14 954,98 CHF. Sąd ustalił, że powodowie, nie prowadzący działalności gospodarczej, zawarli umowę kredytu hipotecznego na zakup mieszkania, zapewniani o korzystności i stabilności franka szwajcarskiego. Umowa przewidywała denominację kredytu w CHF, z przeliczeniem na PLN według kursu kupna waluty obowiązującego w banku w dniu wypłaty. Sąd uznał umowę za nieważną z dwóch głównych powodów: po pierwsze, z powodu braku precyzyjnego określenia kwoty kredytu w złotych polskich w momencie zawarcia umowy, co narusza art. 69 Prawa bankowego i art. 353(1) k.c. (zasada swobody umów). Po drugie, sąd stwierdził abuzywność klauzul dotyczących denominacji i przeliczeń walutowych (art. 385(1) k.c.), które rażąco naruszały interesy konsumentów, nie były indywidualnie negocjowane i kształtowały stosunek prawny niezgodnie z dobrymi obyczajami oraz zasadą równowagi kontraktowej. Sąd, powołując się na orzecznictwo TSUE i SN, uznał, że wyeliminowanie klauzul abuzywnych prowadzi do nieważności całej umowy, ponieważ nie jest możliwe jej uzupełnienie przepisami prawa krajowego bez naruszenia celu dyrektywy 93/13/EWG. W konsekwencji, sąd zasądził od pozwanego banku na rzecz powodów zwrot wpłaconych środków w CHF (9 757,47 CHF) wraz z odsetkami, a także zwrot kosztów procesu (13 392,00 zł). Powództwo w pozostałej części zostało oddalone. Sąd odrzucił również zarzut zatrzymania podniesiony przez pozwanego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie nieważności umów kredytów frankowych z powodu klauzul abuzywnych i braku precyzyjnego określenia świadczenia, a także niedopuszczalność zarzutu zatrzymania w takich sprawach.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego i faktycznego z okresu zawarcia umowy (2004 r.) oraz specyfiki klauzul zastosowanych przez bank. Interpretacja przepisów UE i krajowych może ewoluować.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa kredytu denominowanego w walucie obcej, zawarta przed wejściem w życie nowelizacji Prawa bankowego z 2011 r., jest ważna, jeśli nie określa precyzyjnie kwoty kredytu w złotych polskich i zawiera klauzule dotyczące przeliczeń walutowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa jest nieważna z powodu braku precyzyjnego określenia kwoty kredytu w złotych polskich oraz z powodu abuzywności klauzul denominacyjnych i przeliczeniowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak precyzyjnego określenia kwoty kredytu w PLN narusza art. 69 Prawa bankowego i art. 353(1) k.c. Ponadto, klauzule dotyczące denominacji i przeliczeń walutowych zostały uznane za abuzywne (art. 385(1) k.c.), ponieważ rażąco naruszały interesy konsumentów, nie były negocjowane i naruszały równowagę kontraktową. Wyeliminowanie tych klauzul prowadzi do nieważności całej umowy.
Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego w walucie obcej dotyczące sposobu przeliczeń walutowych mogą być uznane za abuzywne w rozumieniu art. 385(1) k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, a nie zostały indywidualnie uzgodnione.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że klauzule te naruszały równowagę kontraktową, prowadziły do nierównomiernego rozłożenia ryzyka walutowego na korzyść banku i wykorzystywały przewagę kontraktową banku. Brak było też jednoznaczności w ich sformułowaniu.
Czy po stwierdzeniu abuzywności klauzul denominacyjnych w umowie kredytu, umowa może być uzupełniona przez sąd lub obowiązywać w zmienionym kształcie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wyeliminowanie klauzul abuzywnych prowadzi do nieważności całej umowy zgodnie z prawem krajowym i celem dyrektywy 93/13/EWG.
Uzasadnienie
Sąd, powołując się na orzecznictwo TSUE, uznał, że zastąpienie klauzul abuzywnych przez sąd przepisami dyspozytywnymi lub innymi mechanizmami krajowymi jest niedopuszczalne, gdyż mogłoby zniechęcać banki do stosowania nieuczciwych postanowień. W tym przypadku, wyeliminowanie klauzul denominacyjnych czyni umowę niemożliwą do wykonania w kształcie przewidzianym przez strony, co skutkuje jej całkowitą nieważnością.
Czy zarzut zatrzymania podniesiony przez bank jest dopuszczalny w sprawie o zwrot świadczeń na podstawie nieważnej umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut zatrzymania jest niedopuszczalny w świetle dyrektywy 93/13/EWG, jeśli jego uwzględnienie pozbawiłoby konsumenta możliwości uzyskania zasądzonych świadczeń.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na uchwałę SN i orzecznictwo TSUE, zgodnie z którym zarzut zatrzymania nie może być stosowany w sposób, który uniemożliwia konsumentowi realizację jego praw wynikających z nieważności umowy z powodu klauzul abuzywnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| A. M. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
pr. bank. art. 69
Prawo bankowe
Umowa kredytu powinna precyzyjnie określać kwotę i walutę kredytu. Brak takiego określenia, zwłaszcza w przypadku kredytów denominowanych, prowadzi do nieważności umowy.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów. Umowa nie może sprzeciwiać się naturze stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Pozostawienie jednej stronie swobody w kształtowaniu świadczenia drugiej strony narusza tę zasadę.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą jest nieważna.
k.c. art. 385¹ § 1
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) w umowach z konsumentami.
k.c. art. 410 § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna.
Pomocnicze
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Sąd uznał istnienie interesu prawnego powodów w ustaleniu nieważności umowy.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Odsetki za opóźnienie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu denominowanego w CHF jest nieważna z powodu braku precyzyjnego określenia kwoty kredytu w PLN. • Klauzule dotyczące denominacji i przeliczeń walutowych są abuzywne, rażąco naruszają interesy konsumentów i są sprzeczne z dobrymi obyczajami. • Wykluczenie klauzul abuzywnych prowadzi do nieważności całej umowy, ponieważ nie jest możliwe jej uzupełnienie przez sąd. • Zarzut zatrzymania podniesiony przez bank jest niedopuszczalny w kontekście ochrony konsumenta.
Odrzucone argumenty
Pozwany bank argumentował za ważnością umowy i dopuszczalnością zarzutu zatrzymania.
Godne uwagi sformułowania
brak precyzyjnego określenia kwoty kredytu • klauzule abuzywne • nierównomierne rozłożenie ryzyka • wykorzystanie przewagi kontraktowej banku • nie jest możliwe dalsze funkcjonowanie umowy po wyłączeniu klauzul abuzywnych • zarzut zatrzymania niedopuszczalny w świetle dyrektywy 93/13/EWG
Skład orzekający
Tomasz Choczaj
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie nieważności umów kredytów frankowych z powodu klauzul abuzywnych i braku precyzyjnego określenia świadczenia, a także niedopuszczalność zarzutu zatrzymania w takich sprawach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego i faktycznego z okresu zawarcia umowy (2004 r.) oraz specyfiki klauzul zastosowanych przez bank. Interpretacja przepisów UE i krajowych może ewoluować.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy popularnego problemu kredytów frankowych i pokazuje, jak sądy interpretują klauzule abuzywne oraz przepisy unijne, co jest niezwykle istotne dla wielu konsumentów i prawników.
“Kredyt frankowy okazał się nieważny! Bank musi oddać pieniądze.”
Dane finansowe
zwrot świadczenia: 9757,47 CHF
zwrot kosztów procesu: 13 392 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.