I C 272/23

sygn. akt I C 272/23 WYROK a. W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 listopada 2024 r. Sąd Rejonowy w Tczewie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: asesor sądowy Karol Kowalski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Monika Pietruszewska po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. w T. (...) na rozprawie sprawy z powództwa M. R. przeciwko K. R. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności I. 
        pozbawia wykonalności tytuł wykonawczy w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w K. (...) z dnia 26 sierpnia 2021 roku, sygn. akt III RC 315/21, zaopatrzony w klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2023 roku, w części to jest zakresie należności wymagalnych za poszczególne miesiące od sierpnia 2021 roku do sierpnia 2022 roku włącznie; II. 
        oddala powództwo w pozostałym zakresie; III. 
        znosi wzajemnie między stronami koszty procesu. sygn. akt I C 272/23 UZASADNIENIE wyroku z dnia 28 listopada 2024 r. Powód M. R. wniósł o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci postanowienia Sądu Rejonowe w K. (...) z dni 26 sierpnia 2021 roku, sygn. akt III RC 315/21, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2023 roku. Nadto, wniósł o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazał, że wskazanym postanowieniem Sąd orzekł w trybie zabezpieczenia o zaspokajaniu potrzeb rodziny. Powód płacił wskazane w postanowieniu kwoty co miesiąc. Następnie w toku sprawy rozwodowej Sąd Okręgowy orzekł m.in. o alimentach na rzecz małoletniej córki stron. Wyrok Sądu Okręgowego został zaskarżony. Pozwana zaliczała wpłaty dokonywane przez powoda na należność alimentacyjną wobec małoletniej córki stron o którego orzekł w wyroku rozwodowym Sąd Okręgowy, jednocześnie wszczęła egzekucję na podstawie przedmiotowego tytułu (postanowienia SR w K. (...) ). Pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu (k. 100). S ąd ustalił następujący stan faktyczny: Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2021 roku Sąd Rejonowy w K. (...) udzielił zabezpieczenia w ten sposób, że zobowiązał pozwanego M. R. do zaspokajania potrzeb rodziny w ten sposób, że zobowiązał pozwanego do zapłaty kwoty po 2.000 zł miesięcznie płatnej do rąk powódki K. R. z góry do 10 – tego dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności raty poczynając od dnia 26 sierpnia 2021 roku. Postanowieniem z 4 kwietnia 2023 r. nadano w/w postanowieniu klauzulę wykonalności. (dow ód: postanowienie SR w K. (...) k. 17 -18; postanowienie SR w K. (...) k. 28) Od września 2021 roku do kwietnia 2023 roku, co miesiąc, M. R. przelewał na kontro K. R. kwoty po 2.000. W tytule przelewu wskazywano „alimenty” lub (...) . (dow ód: potwierdzenia przelewów k. 29-49) Wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2022 roku Sąd Okręgowy w G. (...) rozwiązał związek małżeński zawarty pomiędzy K. R. i M. R. przez rozwód z winy powoda M. R. (pkt. 1) oraz kosztami utrzymania i wychowania małoletniej A. R. (1) obciążył oboje rodziców w ten sposób, że udział M. R. ustalił na kwotę po 2.000 zł miesięcznie (pkt. 3a), a nadto zasądził od M. R. na rzecz K. R. tytułem alimentów kwotę po 2.000 zł miesięcznie (pkt 5). Apelację od powyższego wyroku wywiodła pozwana K. R. , zaskarżając go co w zakresie pkt. 3, 5 i 6. Apelację złożył również powód M. R. , zaskarżając wyrok co do pkt. 1, 5 i 8. (dow ód: wyrok SO w G. (...) k. 50; apelacja K. R. k. 147-150; apelacja M. R. k. 151-157) Postanowieniem z dnia 27 lutego 2023 r. Sad Apelacyjny w G. (...) oddalił wniosek w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia żądania alimentacyjnego, albowiem obowiązuje zabezpieczenie potrzeb rodziny orzeczone postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2021 roku przez Sąd Rejonowy w K. (...) zaś alimenty na rzecz córki stron A. R. (2) w zakresie kwoty zasądzonej po 2.000 zł miesięcznie wobec ich niezaskarżenia przez pozwanego są prawomocne. (dow ód: postanowienie SA w G. (...) z 27 lutego 2023 r. k. 68) Pełnomocnik K. R. złożył do Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. (...) A. Ś. wniosek o wszczęcie egzekucji wobec M. R. w zakresie kwot po 2.000 zł miesięcznie, począwszy od 26 sierpnia 2021 roku, wraz z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek raty – na podstawie postanowienia Sadu Rejonowego w K. (...) z dnia 26 sierpnia 2021 roku. W piśmie z dnia 11 maja 2023 r. skierowanym do Komornika sądowego pełnomocnik K. R. wskazuje, że precyzuje wniosek egzekucyjny i wnosi o wyegzekwowanie należności od dnia 26 sierpnia 2022 r. wraz z kosztami postępowania. W piśmie Komornika sądowego z dnia 18 maja 2023 r. poinformowano M. R. o stanie zadłużenia wskazując, że zaległe alimenty na rzecz wierzyciela to 18.000 zł. Z kolei postanowieniem z dnia 23 maja 2023 r. Komornik sądowy ustalił koszty niecelowego wszczęcia egzekucji w kwocie 2.779,11 zł i obciążył nimi wierzyciela. W uzasadnieniu wskazał, iż postępowanie wszczęto niecelowo co do kwoty 27.791,09 zł, albowiem z przedłożonych przez dłużnika dowodów wpłat wynika, że na dzień złożenia wniosku nie było takiej zaległości. Natomiast postanowieniem z dnia 11 marca 2024 r. Komornik sądowy m.in. umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 825 pkt 1 k.p.c. Komornik Sądowy wyegzekwował od M. R. kwotę 28.418,11 zł, z czego wierzycielowi przekazano 23.828,18 zł. Komornik wyegzekwował należności wymagalne od miesiąca września 2022 roku. (dow ód: wniosek egzekucyjny k. 139-140; pismo z 11 maja 2023 r. k. 141; informacja o stanie zadłużenia k. 144; postanowienie Komornika sądowego z 23.05.2023 r. k. 145; postanowienie Komornika sądowego z 11.03.2024 r. k. 146; zaświadczenie o wyegzekwowanych kwotach k. 113) Wyrokiem z dnia 19 lipca 2023 roku Sąd Apelacyjny w G. (...) zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 3a w ten tylko sposób, że zasądzoną w nim kwotę po 2.000 zł miesięcznie podwyższył do kwoty po 2.800 zł miesięcznie (pkt I), oddalił apelację pozwanej w pozostałej części (pkt II), oddalił apelację powoda (pkt III) oraz orzekł o kosztach (pkt IV). (dow ód: wyrok SA w G. (...) k. 158) S ąd zważył co następuje: Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił na podstawie dokumentów złożonych przez strony postępowania do akt niniejszej sprawy. Żadna ze stron nie kwestionowała prawdziwości ani rzetelności wskazanych dokumentów. Sąd dopuścił również dowody z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy egzekucyjnej, sprawy rozwodowej (przed SO w G. (...) ) oraz sprawy o zaspokajanie potrzeb rodziny (przed SR w K. (...) ). Dały one obraz co do tego jak przebiegło postępowania egzekucyjne, w szczególności, iż wyegzekwowano świadczenia od powoda zgodnie z wnioskiem. Z kolei z akt sprawy rozwodowej oraz o zaspokajanie potrzeb rodziny wynika m.in. zakres orzekania, podstawy rozstrzygnięć, zakres zaskarżenia wyroku rozwodowego przez strony. Przechodząc do oceny prawnej wskazać należy, iż powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części. Stan faktyczny sprawy jest pomiędzy stronami bezsporny. Pozwana nie kwestionuje, iż powód przelewał na jej konto wskazane kwoty i nie kwestionuje przedłożonych potwierdzeń przelewów. Spór ogniskuje się wokół kwestii prawnych i oceny czy doszło do wygaśnięcia obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny w sytuacji wydania przez Sąd Okręgowy nieprawomocnego wyroku rozwodowego, w którym jednocześnie zasądzono alimenty od powoda na rzecz małoletniej córki stron. Podstawę prawną żądania w niniejszej sprawie stanowi art. 840 § 1 k.p.c. , zgodnie z którym dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli: 1) 
        przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście; 2) 
        po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może oprzeć powództwo także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, na zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zgłoszenie tego zarzutu w sprawie było z mocy ustawy niedopuszczalne, a także na zarzucie potrącenia; 3) 
        małżonek, przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawie art. 787, wykaże, że egzekwowane świadczenie wierzycielowi nie należy się, przy czym małżonkowi temu przysługują zarzuty nie tylko z własnego prawa, lecz także zarzuty, których jego małżonek wcześniej nie mógł podnieść. Powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego (opozycyjne) służy merytorycznej obronie dłużnika przed egzekucją prowadzoną zgodnie z przepisami postępowania egzekucyjnego, jako konsekwencja zasady, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Powództwo o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, o którym mowa w art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. , oparte może być na zdarzeniach o charakterze materialnoprawnym, które nastąpiły po powstaniu tytułu egzekucyjnego bądź po zamknięciu rozprawy w wypadku orzeczenia sądowego, z którymi odpowiednie przepisy wiążą skutek w postaci wygaśnięcia zobowiązania albo niemożności prowadzenia egzekucji. Poza wprost wymienionymi w tym przepisie zarzutami spełnienia świadczenia i potrącenia, nie budzi wątpliwości, że do zdarzeń, wskutek których zobowiązanie wygasło na gruncie powołanej podstawy powództwa można zaliczyć m.in.: spełnienie świadczenia, zwolnienie dłużnika z długu przez wierzyciela ( art. 508 k.c. ). Do zdarzeń tych należą również te, które nie są zależne od woli stron, jak na przykład przedawnienie roszczenia stwierdzonego tytułem egzekucyjnym ( art. 117 § 2 k.c. ), niemożliwość świadczenia wskutek okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności ( art. 457 § 1 k.c. ) czy też wejście w życie nowego przepisu prawnego powodującego wygaśnięcie zobowiązania (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 października 2023 r., sygn. akt III CZ 168/23, LEX nr 3621124). Powództwo podlegało oddaleniu w zakresie w jakim komornik wyegzekwował świadczenie. Należy bowiem zauważyć, że powództwo przeciwegzekucyjne może być realizowane tylko pod warunkiem, że istnieje potencjalna możliwość wykonania tytułu wykonawczego. Żądanie pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności nie może być jednak skutecznie złożone po wyegzekwowaniu należności. Żądanie pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego znajduje uzasadnienie tylko dopóty dopóki istnieje możliwość wykonania tego tytułu. W doktrynie możliwość ta określana jest jako zdolność tytułu wykonawczego do egzekucji (tak np. T. Żyznowski, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom IV - red. H. Dolecki, Komentarz do art. 840 k.p.c.). Powództwo przeciwegzekucyjne staje się zatem niecelowe, gdy wygasła wykonalność tytułu wykonawczego na skutek wyegzekwowania świadczenia albo też, gdy zobowiązanie w związku z zapłatą lub innym zdarzeniem przestało istnieć (porównaj także postanowienia Sądu Najwyższego z 30 maja 2014 r., II CSK 679/13, LEX nr 1475081; oraz wyroki z 14 maja 2010 r., II CSK 592/09, LEX nr 677750; z 4 kwietnia 2002 r., I PKN 197/01, Wokanda 2002/12/27; z 17 listopada 1988 r., I CR 255/88, LEX nr 8929). Nie ma potrzeby pozbawienia wykonalności tytułu w wyegzekwowanej części, albowiem po zakończeniu postępowania komornik umieści wzmiankę o tym w jakim zakresie wyegzekwowano świadczenie, co uniemożliwi ponowne wykorzystanie tego tytułu. W niniejszej sprawie komornik prowadził postępowanie egzekucyjne zgodnie z wnioskiem pozwanej. Finalnie wniosła o to, aby egzekwować należności od dnia 26 sierpnia 2022 r. (k. 141; data wyroku SO w G. (...) ). Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w K. (...) z 26 sierpnia 2021 r. płatność miała następować z góry do 10 – tego dnia każdego miesiąca. Za miesiąc sierpień 2022 roku powód przelał środki w dniu 9 sierpnia 2022 r. (k. 40). Wobec tego Komornik prowadził egzekucję należności wymagalnych od września 2022 r. aż do lipca 2023 r. Pozwany był zobowiązany do płatności za lipiec 2023 r. (do 10. dnia tego miesiąca), albowiem wyrok rozwodowy uprawomocnił się w dniu 19 lipca 2023 r., w chwili wydania wyroku przez Sąd Apelacyjny w G. (...) . Trzeba bowiem zauważyć, że powód skarżąc wyrok SO w G. (...) co do punku I – wobec istnienia zasady integralności wyroku rozwodowego – zaskarżył całe orzeczenie o rozwodzie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt V CK 364/04, LEX nr 148170). W tej dacie upada więc zabezpieczenie dotyczące zaspokajania potrzeb rodziny udzielone postanowieniem Sądu Rejonowego w K. (...) i wygasa zobowiązanie powoda z tego tytułu. Dlatego też pozwana wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji trzeba stwierdzić, że komornik prowadził egzekucję należności wymagalnych za 11 kolejnych miesięcy (od września 2022 do lipca 2023), co daje kwotę 22.000 zł. Kwota ta została w całości wyegzekwowana (k. 113), co jest też okolicznością bezsporną. Z kolei co do wcześniejszych świadczeń, nie będących przedmiotem egzekucji, powództwo podlegało uwzględnieniu. Nie było pomiędzy stronami sporu co do tego, że pozwany realizował obowiązek poprzez dokonywanie comiesięcznych przelewów. Spełnienie świadczenia poza postępowaniem egzekucyjnym jest zdarzeniem materialnoprawnym, skutkującym wygaśnięciem zobowiązania. Wobec tego wpisuje się w zakres normowania art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. Dlatego też należało pozbawić wykonalności przedmiotowy tytuł wykonawczy w zakresie należności od sierpnia 2021 r. (data początkowa wskazana w postanowieniu to 26 sierpnia 2021 r.) aż do sierpnia 2022 r. albowiem te raty powód płacił na konto pozwanej, nie był w zwłoce z ich zapłatą i nie były one przedmiotem egzekucji komorniczej. Powyżej przedstawiona argumentacja determinowała rozstrzygnięcie Sądu. Trzeba więc wskazać, że w tym kontekście argumenty i zarzuty podnoszone przez strony postępowania miały znaczenie wtórne i nie mogły wpłynąć na treść orzeczenia. Trzeba podkreślić, że Sąd bierze pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy ( art. 316 § 1 k.p.c. ). Fakt więc, że zanim doszło do wyegzekwowania świadczenia przez komornika miało dojść – wg twierdzeń strony powodowej - do wygaśnięcia zobowiązania w związku z wydaniem wyroku przez Sąd Okręgowy w G. (...) , nie ma aktualnie znaczenia. Co więcej, okoliczność wyegzekwowania tytułu jest dalej idąca gdyż w zasadzie powoduje, że nie jest możliwa realizacja funkcji powództwa przeciwegzekucyjnego, na co wskazuje Sąd Najwyższy w powyżej przytaczanym orzecznictwie. W tym stanie rzeczy argumentacja powoda nie mogła mieć wpływu na treść orzeczenia, niemniej należy się również do niej odnieść. Sąd nie podziela oceny powoda, iż orzeczenie o alimentach w nieprawomocnym wyroku rozwodowym wpływa na postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia w przedmiocie zaspokajania potrzeb rodziny. Należy przypomnieć, że „alimenty” na rzecz pozwanej zostały zasądzone w trybie zabezpieczenia na podstawie art. 27 k.r.o. , zgodnie z którym oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się zatem, że obowiązek z art. 27 k.r.o. nie jest sensu stricte obowiązkiem alimentacyjnym, mimo używania, również przez sądy takiego określenia. Po pierwsze, stosunek alimentacyjny jest stosunkiem obligacyjnym, a w trakcie trwania małżeństwa żadne z małżonków nie jest wobec siebie wierzycielem, ani dłużnikiem. Po drugie, dostarczanie środków utrzymania stanowi jeden ze sposobów „współdziałania” w celu zaspokajania potrzeb rodziny. Po trzecie, przepisy art. 27 k.r.o. nie mogą być zmienione w drodze umowy, tymczasem zgodnie z poglądem orzecznictwa, dopuszczalne są umowy dotyczące obowiązku alimentacyjnego. Celem art. 27 k.r.o. stanowi zapewnienie równej stopy życiowej wszystkim członkom rodziny. Obowiązek z art. 27 k.r.o. wygasa ponadto, jak wskazano wcześniej, wraz z ustaniem małżeństwa. Natomiast po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego, były małżonek może żądać alimentów od byłego współmałżonka wyłącznie na podstawie art. 60 k.r.o. Określenie obowiązku z art. 27 k.r.o. jako obowiązku alimentacyjnego stanowi zatem użyteczny skrót myślowy. Należy w związku z tym przyjąć, że jeżeli sądy zasądzają na podstawie art. 27 k.r.o. alimenty na rzecz drugiego małżonka, to posługują się pewnym skrótem. (por.: Kodeks rodzinny i opiekuńczy . Komentarz – Jędrejek Grzegorz – WKP 2017 teza 4, 5, 6; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2011 roku z uzasadnieniem, III CZP 39/11, OSNC 2012/3/33; LEX nr 852349). Trzeba zauważyć, że obowiązek (materialnoprawny) zaspokajania potrzeb rodziny wygasł dopiero gdy uprawomocniło się rozstrzygnięcie o rozwodzie – w niniejszej sprawie w dniu wydania wyroku przez Sąd Apelacyjny w G. (...) . Chociaż dostrzegalny jest merytoryczny związek pomiędzy orzeczeniem o alimentach na rzecz małoletniego dziecka, a zaspokajaniem potrzeb rodziny to jednak w niniejszej sprawie nie jest on tego rodzaju, aby można było twierdzić, iż doszło do wygaśnięcia obowiązku orzeczonego postanowieniem o zabezpieczeniu wcześniej, tj. gdy Sąd Okręgowy w G. (...) orzekł m.in. o alimentach. Trzeba bowiem stwierdzić, że już na poziomie normatywnym są to dwie odrębne instytucje. Ponadto, obowiązek zaspokajania rodziny wygasa dopiero gdy dojdzie do prawomocnego orzeczenia rozwodu. W konsekwencji postanowienie wydane w trybie zabezpieczenia upadnie dopiero w tym momencie, o ile nie zostanie wcześniej uchylone. Fakt istnienia tego rodzaju orzeczenia winien być brany pod uwagę przez orzekający sąd rodziny lub rozwodowy. Nie jest rolą sądu orzekającego w przedmiocie pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego, aby dokonywać merytorycznej kontroli tych rozstrzygnięć. Trudno też nie zauważyć, że strona powodowa poza ogólną argumentacją podkreślającą podobieństwo obu instytucji, nie przytacza żadnej podstawy prawnej, która stanowiłaby o wygaśnięciu kwestionowanego tytułu wykonawczego w tego rodzaju sytuacjach. Jeżeli więc powód podziela pogląd, że wyrok Sądu Okręgowego w G. (...) stał się prawomocny w zakresie orzeczenia o alimentach na rzecz małoletniej córki stron (co może budzić wątpliwość w kontekście zasady integralności wyroku rozwodowego), to winien zainicjować postępowanie w przedmiocie zmiany lub uchylenia postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia wydanego przez Sąd Rejonowy w K. (...) , czego nie uczynił. Nie budzi wątpliwości, iż powód kwestionuje zasadność istnienia zobowiązania z dwóch tytułów wykonawczych. Natomiast wobec wyegzekwowania części świadczenia przez Komornika sądowego nie było zasadne domaganie się pozbawienia wykonalności tytułu. W świetle ustalonego stanu faktycznego postepowaniem adekwatnym do podnoszonej przez powoda argumentacji może być powództwo o zapłatę z tytułu zwrotu świadczeń nienależnie wyegzekwowanych. Nie jest jednak rolą Sądu w niniejszej sprawie ocena zasadności tego żądania. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w punkcie I i II wyrok. W punkcie III wyroku orzeczono o kosztach w ten sposób, że zniesiono wzajemnie między stronami koszty procesu. Zgodnie z art. 102 k.p.c , w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Sposób korzystania z przepisu art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu orzekającego i do jego oceny należy przesądzenie, czy wystąpił szczególnie uzasadniony wypadek, który uzasadnia odstąpienie, a jeśli tak, to w jakim zakresie, od generalnej zasady obciążania kosztami procesu strony przegrywającej spór (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2006 roku, III CK 221/05, Legalis nr 104333). W ocenie Sądu mając na uwadze przedmiot postepowania – fakt, iż roszczenie wynikające z kwestionowanego tytułu wykonawczego dotyczyło zaspokajania potrzeb rodziny, że u podstaw twierdzeń o wygaśnięciu zobowiązania leżało odrębne orzeczenie o alimentach na rzecz małoletniej córki stron, że w istocie rzeczy u podstaw sporu leżą stosunki rodzinne – zasadne było aby koszty zostały wzajemnie zniesione. Nawet gdyby przyjąć, że art. 102 k.p.c. nie ma zastosowania, to zgodnie z art. 100 zdanie 1 k.p.c. , w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Powód wygrał sprawę w nieco ponad połowę (żądanie obejmowało należności z 23. kolejnych miesięcy, uwzględniono je co do 12 miesięcy, zaś oddalono co do 11 miesięcy). Taki stosunek w jakim strony wygrały sprawę uzasadnia zastosowanie zasady wzajemnego zniesienia kosztów.