I C 270/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd oddalił powództwo o stwierdzenie nieważności umowy przekazania kotłowni, uznając ją za zgodną z prawem i zasadami współżycia społecznego, mimo formalnej sprzeczności z ustawą.
Powódka (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa w K. domagała się stwierdzenia nieważności umowy z 2000 roku, na mocy której Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa przekazała (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w J. urządzenia kotłowni. Sąd, mimo wstępnego ustalenia sprzeczności umowy z ustawą (art. 44 ust. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa), oddalił powództwo. Argumentował, że powódka nie miała interesu prawnego w chwili zawarcia umowy, a ponadto uwzględnienie powództwa byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i mogłoby pozbawić mieszkańców ciepła, zwłaszcza że większość mieszkańców była zadowolona z usług pozwanej spółdzielni.
Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie rozpoznał sprawę z powództwa (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w K. przeciwko (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w J. i Krajowemu Ośrodkowi (...) w W. o stwierdzenie nieważności umowy z 29.03.2000 r. dotyczącej nieodpłatnego przekazania urządzeń kotłowni. Powódka zarzuciła sprzeczność umowy z art. 44 ust. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Sąd, mimo że w toku postępowania ustalono, iż (...) w J. na gruncie wskazanej ustawy nie powinna otrzymać mienia w ramach infrastruktury technicznej (brak faktycznego powiązania jej członków z infrastrukturą), oddalił powództwo. Kluczowe dla rozstrzygnięcia okazały się dwa argumenty: po pierwsze, sąd podzielił stanowisko o braku interesu prawnego powódki w chwili zawarcia umowy, gdyż powódka wówczas jeszcze nie istniała. Po drugie, i co ważniejsze, sąd uznał, że uwzględnienie powództwa byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.). Podkreślono, że od zawarcia umowy minęło prawie 20 lat, większość mieszkańców osiedla była zadowolona z usług pozwanej spółdzielni, a powódka nie dawała gwarancji należytego wywiązywania się z dostarczania ciepła. Ponadto, urządzenia kotłowni zostały skonsumowane i częściowo wymienione przez pozwaną spółdzielnię z jej własnych środków. Sąd uznał, że mechaniczne stwierdzanie nieważności umowy, oderwane od oceny skutków społecznych i życiowej sytuacji mieszkańców, byłoby niezasadne. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu nastąpiło na zasadach odpowiedzialności strony przegrywającej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Umowa, mimo że formalnie mogła być uznana za sprzeczną z ustawą, nie została uznana za nieważną w tym konkretnym przypadku ze względu na brak interesu prawnego powódki oraz sprzeczność uwzględnienia powództwa z zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powódka nie miała interesu prawnego w chwili zawarcia umowy, ponieważ jeszcze nie istniała. Ponadto, stwierdzenie nieważności umowy po prawie 20 latach, w sytuacji gdy większość mieszkańców była zadowolona z usług pozwanej spółdzielni, a powódka nie dawała gwarancji ciągłości dostaw ciepła, byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i mogłoby narazić mieszkańców na pozbawienie ogrzewania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie powództwa
Strona wygrywająca
pozwana (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa w J. i Krajowy Ośrodek (...) w W. O. w B.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w K. | spółka | powódka |
| (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa w J. | spółka | pozwana |
| Krajowy Ośrodek (...) w W. (...) w B. | instytucja | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo o ustalenie jest dopuszczalne, gdy powód żąda ustalenia prawa lub stosunku prawnego i ma w takim ustaleniu interes prawny. Interes prawny należy oceniać w dacie zawarcia umowy, jeśli wyrok ma skutek wsteczny.
u.g.n.r. art. 44 § ust. 1
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Reguluje możliwość nieodpłatnego przekazania przez Agencję gruntów Zasobu zabudowanych obiektami infrastruktury technicznej towarzyszącej budynkom mieszkalnym na rzecz gminy lub spółdzielni utworzonej przez nabywców mieszkań.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Sąd dopuścił możliwość stosowania tego przepisu w celu odmowy ochrony prawnej, nawet jeśli czynność prawna byłaby sprzeczna z ustawą.
k.p.c. art. 386 § § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd był związany stanowiskiem sądu odwoławczego co do konieczności merytorycznej oceny powództwa.
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych art. 1
Podstawowym celem spółdzielni mieszkaniowej jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych członków, a działalność pomocnicza musi pozostawać w bezpośrednim związku z celem podstawowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak interesu prawnego powódki w chwili zawarcia umowy. Sprzeczność uwzględnienia powództwa z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.) ze względu na potencjalne negatywne skutki dla mieszkańców. Długi okres od zawarcia umowy i zadowolenie większości mieszkańców z usług pozwanej spółdzielni. Brak gwarancji ze strony powódki co do zapewnienia dostaw ciepła.
Odrzucone argumenty
Umowa była sprzeczna z art. 44 ust. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
Godne uwagi sformułowania
nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego Rolą Sądu nie może być wyłącznie mechaniczne stwierdzanie nieważności czynności prawnej, oderwane od oceny roszczenia na gruncie art. 5 k.c. oraz skutków, które takie orzeczenie może wywołać doszło do skonsumowania przedmiotu umowy
Skład orzekający
Hanna Woźniak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Stosowanie art. 5 k.c. w kontekście nieważności umów, ocena interesu prawnego w sprawach o ustalenie, znaczenie zasad współżycia społecznego w prawie rzeczowym i umów dotyczących infrastruktury."
Ograniczenia: Specyfika stanu faktycznego dotyczącego konkretnej ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz specyfika spółdzielni mieszkaniowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak zasady współżycia społecznego mogą przeważyć nad formalną sprzecznością z ustawą, a także jak ważny jest interes prawny i faktyczne powiązania stron w obrocie nieruchomościami.
“Nieważna umowa, która nie jest nieważna? Sąd obronił mieszkańców przed skutkami przepisów.”
Dane finansowe
zwrot kosztów procesu: 4517 PLN
zwrot kosztów procesu: 4500 PLN
koszty nieopłaconej pomocy prawnej: 3530,76 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt: I C 270/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 października 2019 roku Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Hanna Woźniak Protokolant: sekretarz Jacek Kutta po rozpoznaniu w dniu 8 października 2019 roku w Wąbrzeźnie na rozprawie sprawy z powództwa: (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w K. przeciwko: (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w J. i Krajowemu Ośrodkowi (...) w W. (...) w B. - o stwierdzenie nieważności umowy I. oddala powództwo w całości; II. zasądza od powódki (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w K. na rzecz pozwanej (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w J. kwotę 4.517,00 zł (cztery tysiące pięćset siedemnaście złotych i zero groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu; III. zasądza od powódki (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w K. na rzecz pozwanego Krajowego Ośrodka (...) w W. O. w B. kwotę 4.500,00 zł (cztery tysiące pięćset złotych i zero groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu; IV. nie obciąża powódki kosztami sądowymi, od których była zwolniona i które w toku procesu zostały wydatkowane ze Skarbu Państwa; V. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Wąbrzeźnie na rzecz radcy prawnego M. L. (1) prowadzącego Kancelarię (...) s.c. A. A. M. L. przy ul. (...) (...) w T. kwotę 3.530,76 zł (trzy tysiące pięćset trzydzieści złotych siedemdziesiąt sześć groszy) brutto, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu. Sędzia Hanna Woźniak ZARZĄDZENIE 1. (...) C ; 2. (...) W. , dnia 22 października 2019 r. SSR Hanna Woźniak Sygn. akt I C 270/19 UZASADNIENIE Powódka (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w K. wystąpiła do Sądu z pozwem przeciwko (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w J. oraz Agencji Nieruchomości Rolnych w W. (...) w B. , domagając się stwierdzenia nieważności umowy z 29.03.2000 zawartej pomiędzy pozwanymi, na podstawie której (...) w J. zostały nieodpłatnie przekazane urządzenia kotłowni po byłym PGR K. , jako sprzecznej z art. 44 ust. 1 ustawy z 19.10.199r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (k.1-7). Powódka swoje stanowisko procesowe podtrzymała i rozwinęła w dalszych pismach procesowych. W odpowiedzi na pozew pozwana (...) w J. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na swoją rzecz kosztów procesu. W ocenie pozwanej przedmiotowa umowa była zgodna z ustawą, a roszczenie powódki uważa za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (k.29-35). W odpowiedzi na pozew pozwana Agencja Nieruchomości Rolnych w W. (...) w B. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na swoją rzecz kosztów procesu. Uzasadniając swoje stanowisko pozwana wskazała, iż przedmiotowa umowa była zgodna z ustawą, ponieważ (...) w J. w dacie jej zawarcia była najbardziej odpowiednim podmiotem do otrzymania mienia, który spełniał warunki ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi SP (k.56-57). Strony podtrzymały swoje stanowiska na rozprawie z 15 maja 2017 roku (czas zapisu: od 00:14:29) oraz w dalszych pismach procesowych. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Wąbrzeźnie z 27.08.2018, sygn. (...) powództwo w niniejszej sprawie zostało w całości oddalone (k.605). Orzeczenie to zostało następnie uchylone wyrokiem Sądu Okręgowego w (...) z (...) w sprawie (...) , a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Wąbrzeźnie (k.666-666v). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pismem z 01.10.1999 (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa w J. zwróciła się do Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa o przekazanie środków finansowych na niezbędne remonty i modernizację infrastruktury, w tym m.in. kotłowni osiedlowej w K. , których wartość określiła w kolejnym piśmie z 25.01.2000 na kwotę 45.261 zł. W dniu 29.03.2000 pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa w W. (...) w B. , a (...) Spółdzielnią Mieszkaniową w J. została zawarta umowa ‘w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność mienia niezbędnego do korzystania z infrastruktury technicznej na rzecz (...) w J. , utworzonej przez nabywców mieszkań.’ W umowie (...) w J. zawarła oświadczenie, że została utworzona przez nabywców mieszkań, o których mowa w art. 42 ust. 1 ustawy z 19.10.1991 o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Na podstawie tej umowy w oparciu o art. 44 ust. 1 wskazanej ustawy Agencja przekazała nieodpłatnie urządzenia infrastruktury położone w Ś. , J. i K. stanowiące mienie Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa po zlikwidowanym PGR w J. i K. , wówczas administrowane przez (...) w J. , a (...) w J. mienie to przejęła. Łączna wartość przekazanego mienia wynosiła 29.126,26 zł netto, w tym po PGR K. – 7.411,65 zł. Przekazaniu podlegały urządzenia kotłowni wymienione w protokole zdawczo-odbiorczym stanowiącym załącznik nr 1 do umowy, w szczególności po (...) K. były to 2 kotły c.o., pompa cyrkulacyjna, zlokalizowane w bloku przy ul. (...) w K. , (...) zewnętrznej sieci cieplnej, zbiornik na gnojowicę i linia NN. Od daty zawarcia umowy wszelkie opłaty i ciężary związane z tym mieniem miały obciążać (...) w J. . Przed zawarciem tej umowy pozwana Agencja prowadziła z przedstawicielami właściwej gminy rozmowy w sprawie przekazania na jej rzecz wskazanych urządzeń kotłowni, do spotkania doszło w siedzibie sekcji zamiejscowej Agencji w Ł. , lecz gmina nie wykazała zainteresowania tym mieniem. Wówczas w K. nie istniała żadna spółdzielnia mieszkaniowa, a (...) w J. była najbliższą spółdzielnią zainteresowaną przejęciem mienia i administrowała zasobem mieszkaniowym na terenie wielu osiedli. 18.04.2000 Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa zawarła z (...) w J. umowę subwencji, na podstawie której (...) w J. otrzymała kwotę 79.800 zł z przeznaczeniem na remont i modernizację przejętej kotłowni. W oparciu o umowy z 16.08.2001 oraz z 26.09.2001, (...) w J. otrzymała od (...) subwencje wynoszące 12.000,00 zł i 125.168,20 zł na opracowanie projektu budowlanego oraz wymianę sieci cieplnej oraz regulacji wewnętrznej instalacji ciepłowniczej dla osiedla mieszkaniowego w K. . Ponadto w oparciu o umowy nr (...) z 23.03.2004 i nr (...) , pozwanej (...) w J. została przyznana przez Agencję Nieruchomości Rolnych (...) w B. bezzwrotna pomoc finansowa w kwotach 11.000 zł na wykonanie prac projektowych związanych z budowa komina wraz z elementami kotłowni oraz 55.000,00 zł na wykonanie w trybie awaryjnym komina wolnostojącego z naczyniem wzbiorczym w miejscowości K. . Kwestia zawarcia przez Agencję umowy z 29.03.2000 była przedmiotem kontroli wielu instytucji, w tym także zespołu kontroli wewnętrznej i zespołu gospodarowania zasobem, jednak dotychczas nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Dowody: - kserokopia pism (...) w J. z 01.10.1999 i 25.01.2000 (k.699, k.702); - kserokopia faktury VAT nr (...) (k.703); - umowa z 29.03.200r. wraz z protokołem zdawczo-odbiorczym (k.10-13, k.66-69v); - umowa subwencji z 18.04.2000 (k.212-214); - umowa subwencji z 16.08.2001 (k. 551-552); - umowa subwencji z 26.09.2001 (k.553-554); - umowa nr (...) (k.555-556); - umowa nr (...) (k.557-559); - zeznania świadka J. Z. na rozprawie z 15.05.2017r. (czas zapisu: od 01:48:19); - zeznania świadka A. S. na rozprawie z 15.05.2017r. (czas zapisu: od 02:18:20); - zeznania prezesa pozwanej (...) w J. D. F. na rozprawie z 13.08.2018r. (czas zapisu: od 02:20:26). (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa w J. powstała jesienią 1999 roku, a działalność rozpoczęła od 01.06.2000. Została ona założona przez 10 członków założycieli, którzy byli nabywcami wcześniej wynajmowanych lokali należących do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. W dniu 11.02.2017 członkami (...) w J. zostali E. K. i Z. S. mieszkający w blokach przy ul. (...) , natomiast wcześniej, w tym w dacie zawarcia umowy z 29.03.2000 do (...) nie należał żaden z mieszkańców osiedla mieszkaniowego przy ul. (...) w K. . Dowody: - informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców w KRS (k.36-38v); - lista członków założycieli (...) w J. (k.18, k.39); - akty notarialne (k.41-53, k.59-65, k.70-76v); - rejestr członków (...) w J. (k.40); - deklaracje przystąpienia (k.198-199). (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w K. powstała z datą wpisu do rejestru przedsiębiorców w KRS, tj. 20.01.2014. Okoliczność bezsporna, ponadto dowód: - dane w (...) na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości. Ponieważ powódka domagała się przejęcia urządzeń kotłowni zlokalizowanych na osiedlu przy (...) w K. , od wiosny 2016 roku pomiędzy nią, a pozwaną (...) w J. , przy udziale przedstawiciela pozwanej Agencji Nieruchomości Rolnych toczyły się rozmowy pojednawcze. Do spotkania doszło 18.03.2016 w siedzibie oddziału terenowego Agencji w B. . Zarówno prezes (...) w J. , jaki i przedstawiciele wszystkich wspólnot działających na osiedlu mieszkaniowym w K. byli przeciwni przekazaniu wskazanych urządzeń na rzecz powódki. Dowody: - zeznania świadka A. S. na rozprawie z 15.05.2017 (czas zapisu: od 02:05:25); - notatka służbowa (k.20-21). Zdecydowana większość członkowi wspólnot mieszkaniowych utworzonych w blokach przy ul. (...) w K. , za wyjątkiem kilku rodzin, jest zadowolona z usług świadczonych przez pozwaną (...) w J. , sprzeciwia się przejęciu urządzeń kotłowni przez powodową (...) (...) w K. . Zarząd wspólnoty mieszkaniowej, w której znajduje się pomieszczenie kotłowni nie jest zainteresowany zawarciem z powódką umowy jego dzierżawy. Dowody: - zeznania świadka H. M. na rozprawie z 13.09.2017r. (czas zapisu: od 00:24:37); - zeznania świadka W. C. na rozprawie z 13.09.2017r. (czas zapisu: od 00:56:10); - zeznania świadka Z. P. na rozprawie z 13.09.2017r. (czas zapisu: od 01:45:43); - zeznania świadka E. J. na rozprawie z 13.09.2017r. (czas zapisu: od 02:34:06), - zeznania świadka Z. S. na rozprawie z 13.09.2017r. (czas zapisu: od 02:55:48), - zeznania świadka B. K. na rozprawie z 13.09.2017r. (czas zapisu: od 03:33:45), - zeznania świadka J. K. na rozprawie z 13.09.2017r. (czas zapisu: od 03:52:31); - zeznania świadka B. R. na rozprawie z 23.05.2018r. czas zapisu: od 00:21:40). Stan faktyczny został ustalony w oparciu o wskazane dowody, które Sąd uznał za wiarygodne i co do zasady miał charakter bezsporny, natomiast pozostałe z przeprowadzonych dowodów okazały się w tym zakresie nieprzydatne. Sąd zważył, co następuje: Powódka domagała się stwierdzenia nieważności umowy z dnia 29.03.2000, zawartej pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa w W. (...) w B. , a (...) Spółdzielnią Mieszkaniową w J. ‘w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność mienia niezbędnego do korzystania z infrastruktury technicznej na rzecz (...) w J. , utworzonej przez nabywców mieszkań’, jako sprzecznej z art. 44 ust. 1 ustawy z 19.10.1991 o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Podstawę prawną roszczenia stanowił art. 189 k.p.c. , zgodnie z którym powództwo o ustalenie jest dopuszczalne wtedy, gdy powód żąda ustalenia prawa lub stosunku prawnego i gdy ma w takim ustaleniu interes prawny. Tytułem wstępu należy wskazać, iż Sąd podziela argumentację zawartą w uzasadnieniu uchylonego wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia (...) , sygn. (...) , co do braku interesu prawnego strony powodowej w niniejszej sprawie, którą należałoby jednak poszerzyć o dodatkowy element. Zasadniczo interes prawny powinien istnieć w chwili wytoczenia powództwa, najpóźniej zaś w chwili wyrokowania. W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że jeżeli żądanie pozwu dotyczy ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego w określonej wcześniejszej chwili, przesłankami powództwa z art. 189 k.p.c. sa interes prawny powoda oraz istnienie lub nieistnienie wskazanego w pozwie stosunku prawnego w tej chwili (vide: wyrok SN z 04.04.2014, sygn. II CSK 403/13, Legalis nr 1048605). Ponieważ wyrok ustalający następującą z mocy prawa nieważność umowy w chwili jej zawarcia, ma charakter deklaratywny i wywołuje skutek wsteczny (ex tunc), interes prawny strony powodowej należy oceniać w dacie zawarcia przedmiotowej umowy, tj. na dzień 29.03.2000. Powódka wówczas jeszcze nie istniała, a więc infrastruktura kotłowni nie mogła jej zostać przekazana, dlatego w ocenie Sądu nie posiada ona interesu prawnego w wytoczeniu powództwa w niniejszej prawie. Analogiczne stanowisko wyraził Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 27.05.2019, sygn. I ACa 78/19 (Legalis nr 2238443). Jednak zgodnie z art. 386 § 6 k.p.c. , Sąd był w niniejszej sprawie związany stanowiskiem (oceną prawną) sądu odwoławczego, w którym został zobligowany do przeprowadzenia oceny merytorycznej powództwa, a więc po wcześniejszym przyjęciu, iż powódka jednak posiada interes prawny. Na podstawie art. 42 ust. 1 i 2 i 6 ustawy z dnia 19.10.1991 o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U.57.299), (...) (poprzednio (...) ) mógł przeznaczyć do sprzedaży dotychczasowym najemcom wchodzące w skład (...) Skarbu Państwa: domy, lokale mieszkalne i budynki gospodarcze wraz z niezbędnymi gruntami. Uzupełnieniem tej regulacji jest art. art. 44 u.g.n.r., zgodnie z którym (...) może nieodpłatnie przekazać grunty Zasobu zabudowane obiektami infrastruktury technicznej towarzyszącej budynkom mieszkalnym (ale niezwiązanymi z nimi bezpośrednio), takimi jak: oczyszczalnie ścieków, hydrofornie, kotłownie, drogi osiedlowe i chodniki itp. Przekazanie to może się odbyć jedynie na rzecz dwóch kategorii podmiotów: gminy lub spółdzielni utworzonej przez osoby, które nabyły mieszkania, o których mowa w art. 42 ust. 1 u.g.n.r. Członkami takiej spółdzielni są więc nabywcy mieszkań z Zasobu. Spółdzielnia nie jest właścicielem mieszkań, a celem jej utworzenia jest wyłącznie nabycie własności gruntów z obiektami infrastruktury technicznej oraz administrowanie nimi i budynkami, w których znajdują się te mieszkania. W ocenie Sądu przekazanie gruntów zabudowanych obiektami infrastruktury technicznej nie powinno się odbywać na rzecz dowolnej spółdzielni mieszkaniowej funkcjonującej na terenie kraju, którą tylko formalnie tworzą nabywcy mieszkań, o których mowa w art. 42 ust. 1 u.g.n.r., lecz powinno istnieć faktyczne powiązanie wskazanych mieszkań z obiektami infrastruktury technicznej. Za taką interpretacją przemawia także art. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U.2001.4.27), który stanowi, że celem spółdzielni mieszkaniowej jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków oraz ich rodzin, przez dostarczanie członkom samodzielnych lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych, a także lokali o innym przeznaczeniu. Podstawowym celem spółdzielni mieszkaniowej jest zatem dostarczanie członkom lokali mieszkalnych. Spółdzielnia może realizować również cele pomocnicze, m.in. przez prowadzenie innej działalności gospodarczej w zakresie usług, wytwórczości, handlu i budownictwa. Muszą one jednak pozostawać w bezpośrednim związku z celem podstawowym spółdzielni. W dacie przekazania przez (...) na rzecz (...) w J. kotłowni usytuowanej w K. , żaden z jej członków nie był nabywcą mieszkania wchodzącego w skład (...) , które w jakikolwiek sposób byłoby powiązane z przedmiotową infrastrukturą techniczną. Oznacza to, iż (...) w J. na gruncie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, nie powinna otrzymać mienia w ramach tej infrastruktury. Tym samym w ocenie Sądu umowa z dnia 29.03.2000 pozostawała w sprzeczności z ustawą. Zgodnie z art. 5 kodeksu cywilnego nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W orzecznictwie istnieje pogląd, zgodnie z którym stosowanie art. 5 k.c. jest wyłączone w wypadku praw podmiotowych wynikających z nieważności czynności prawnej (vide: wyrok SN z 10.10.2002, sygn. V CK 370/02, Legalis nr 56446; wyrok SN z 05.06.2014, sygn. IV CSK 576/13, Legalis nr 1079905). Stanowisko to nie jest jednak przyjmowane bez wyjątków, w części bowiem orzeczeń konstrukcja nadużycia prawa była stosowana także w celu wykluczenia możliwości powołania się na uprawnienia stanowiące rezultat nieważności, gdy byłoby to ewidentnie niesłuszne lub sprzeczne z żywionym przez stronę zaufaniem (vide: wyroki SN z 06.03.2003, sygn. I PK 40/02, Legalis nr 64730; wyrok SN z 27.03.2007, sygn. II PK 231/06, Legalis nr 99268). Świadczy to o tym, iż doszło co najmniej do umocnienia alternatywnej i mniej restrykcyjnej linii orzeczniczej. W aktualnym orzecznictwie ujawnia się więc, mająca charakter rozwojowy i znaczenie precedensowe, tendencja do odchodzenia od poglądu, że klauzula generalna z art. 5 k.c. nie może ingerować w treść przepisów ustawy. Dobrą tego ilustracją jest chociażby wyrok Sądu Najwyższego z 14.01.2015r., w sprawie I CSK 19/14 (Legalis nr 1186749). W ocenie Sądu roszczenie powódki na gruncie niniejszej sprawy, należy ocenić jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i niezasługujące na ochronę. Rolą Sądu nie może być wyłącznie mechaniczne stwierdzanie nieważności czynności prawnej, oderwane od oceny roszczenia na gruncie art. 5 k.c. oraz skutków, które takie orzeczenie może wywołać, w szczególności w odniesieniu do sytuacji życiowej wielu mieszkańców osiedla w K. , którzy w okresie jesienno-zimowym muszą mieć zapewnione nieprzerwane dostawy ciepła do mieszkań, a (...) nie jest instytucją powołaną do zajmowania się tego rodzaju sprawami. Podnieść należy, iż od zawarcia przedmiotowej umowy upłynęło prawie 20 lat, a z zeznań większości przesłuchanych świadków wynikało, iż prawie wszyscy członkowie wspólnot mieszkaniowych (z nielicznymi wyjątkami) są zadowoleni z usług świadczonych przez pozwaną (...) w J. i wyrażają sprzeciw wobec możliwości przejęcia urządzeń kotłowni przez powódkę. Powódka nie daje żadnej gwarancji należytego wywiązywania się dostarczania ciepła do lokali, ponieważ nie posiada żadnego majątku, w tym biura, środków finansowych niezbędnych do zajmowania się dostarczaniem ciepła dla mieszkańców czterech bloków, czy choćby pokrycia kosztów sądowych oraz pełnomocnika z wyboru (vide: wniosek powódki w sprawie (...) ). Członkowie zarządu wspólnoty, w której znajduje się pomieszczenie kotłowni wraz z urządzeniami infrastruktury nie są w ogóle zainteresowani zawarciem z powódką umowy jego dzierżawy. Istotne jest także, że doszło do skonsumowania przedmiotu umowy, ponieważ jak wynika z przeprowadzonych dowodów (vide: zeznania prezesa F. ), obecnie to (...) w J. jest właścicielem wszystkich kotłów, które kolejny raz podlegały wymianie za jej własne środki finansowe. Wprawdzie bezspornym było, iż pozwana spółdzielnia pobierała koszty amortyzacyjne i remontowe od mieszkańców osiedla, to jednak m.in. prezesowi powódki A. C. zostały one zwrócone w prowadzonej przed tut. Sądem sprawie o sygn. (...) , a kwestia uzyskania tych środków na zasadzie regresu przez pozwaną (...) w J. od właściwych wspólnot może się okazać nieskuteczna, z uwagi na przedawnienie roszczeń. Uwzględnienie roszczenia powódki pozostawałoby nie tylko w sprzeczności z wolą zdecydowanej większości właścicieli mieszkań korzystających z energii cieplnej dostarczanej przy pomocy urządzeń kotłowni, lecz w konsekwencji istniałaby obawa pozbawienia ich dostaw ciepła. Ze wskazanych względów powództwo podlegało oddaleniu, o czym orzeczono w pkt I wyroku. O kosztach procesu w pkt II i III Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c. , kierując się zasadami odpowiedzialności finansowej strony przegrywającej za wynik postępowania oraz rozstrzygania o kosztach w orzeczeniu kończącym sprawę w danej instancji. Koszty procesu pozwanej (...) w J. wynosiły 4.517 zł (2 x 1.800zl + 900 zł + 17zł), natomiast pozwanego (...) 4.500 zł (2 x 1800 zł + 900 zł). W pkt IV wyroku Sąd nie obciążył powódki kosztami sądowymi, od których była zwolniona, z uwagi na jej trudną sytuację materialną. W pkt V sentencji Sąd przyznał pełnomocnikowi z urzędu reprezentującemu powódkę, od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Wąbrzeźnie, koszty nieopłaconej pomocy prawnej w łącznej kwocie 3.530,76 zł, w tym: wynagrodzenie w oparciu o złożone zestawienie (1800 zł za I instancję + 900 zł za post. odwoławcze + 621 VAT = 3.321) oraz rzeczywiste koszty sześciu dojazdów do Sądu, w kwocie 209,76 zł (zamiast wnioskowanych 446,28zł), po przyjęciu, iż pojemność skokowa silnika pojazdu wynosiła 1600 cm 3 , średnie spalanie: 8l/100km, a średnia cena paliwa: 4,91 zł/l. Sędzia Hanna Woźniak ZARZĄDZENIE 1. (...) ; 2. (...) : (...) ; - (...) (...) ; 3. (...) W. , 11.12.2019 SSR Hanna Woźniak
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI