I C 266/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił apelację powoda domagającego się odszkodowania od Skarbu Państwa za nieprawomocne wyroki skazujące, uznając brak podstaw do odpowiedzialności.
Powód domagał się od Skarbu Państwa zapłaty 15 000 zł odszkodowania, twierdząc, że poniósł szkodę w wyniku nieprawomocnych wyroków skazujących, które ostatecznie zostały uchylone, a on sam uniewinniony. Sąd Rejonowy umorzył postępowanie w części ponad 15 000 zł i oddalił powództwo, uznając brak podstaw do odpowiedzialności Skarbu Państwa. Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda, podkreślając, że odpowiedzialność Skarbu Państwa powstaje tylko w przypadku prawomocnych orzeczeń niezgodnych z prawem, a powód nie wykazał szkody ani związku przyczynowego.
Sprawa dotyczyła żądania powoda R. R. zasądzenia od Skarbu Państwa kwoty 15 000 zł tytułem odszkodowania za doznaną krzywdę. Powód argumentował, że poniósł szkodę w wyniku wydawania wobec niego nieprawomocnych wyroków skazujących przez Sąd Rejonowy w Kłodzku, które następnie były uchylane i ostatecznie doprowadziły do jego uniewinnienia. Sąd Rejonowy w Kłodzku wyrokiem z dnia 27 listopada 2012 r. umorzył postępowanie w części dotyczącej żądania ponad kwotę 15 000 zł, a dalej idące powództwo oddalił, uznając brak podstaw do przyjęcia odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Sąd pierwszej instancji ustalił, że powód był wcześniej skazywany, odbywał kary pozbawienia wolności, ale w okresie, którego dotyczyło postępowanie karne będące podstawą żądania, nie był tymczasowo aresztowany ani nie przebywał w zakładzie karnym. Stwierdzono również, że zaburzenia adaptacyjno-neurotyczne, na które powoływał się powód, nie miały bezpośredniego związku przyczynowego z toczącą się sprawą karną, a wystąpiły wcześniej w związku z jego ogólną sytuacją prawną i osobistą. Sąd Rejonowy podkreślił, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność wyłącznie za szkody wynikłe z prawomocnych orzeczeń, po stwierdzeniu ich niezgodności z prawem. Powód wniósł apelację, zarzucając rażące naruszenie prawa i błąd w ustaleniach faktycznych. Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy, wyrokiem z dnia 26 marca 2013 r. oddalił apelację, podzielając ustalenia i ocenę prawną sądu pierwszej instancji. Sąd Okręgowy wskazał, że powód nie wykazał skutecznie przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa, takich jak szkoda i związek przyczynowy. Podkreślono, że każde orzeczenie sądu pierwszej instancji podlega kontroli instancyjnej, a sama okoliczność uchylenia lub zmiany wyroku nie przesądza o bezprawności działania sądu. Odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa wymaga kwalifikowanego i oczywistego charakteru niezgodności orzeczenia z prawem, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Sąd oddalił apelację jako pozbawioną uzasadnionych podstaw i zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej koszty postępowania apelacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność wyłącznie za szkody i krzywdy wynikłe na skutek wydania prawomocnego orzeczenia i tylko po stwierdzeniu jego niezgodności z prawem.
Uzasadnienie
Odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa za niezgodne z prawem działanie organów władzy publicznej, w tym sądów, powstaje jedynie w przypadku prawomocnych orzeczeń, które zostały stwierdzone jako niezgodne z prawem. Sama okoliczność uchylenia lub zmiany wyroku przez sąd wyższej instancji nie przesądza o bezprawności działania sądu pierwszej instancji i nie rodzi automatycznie odpowiedzialności odszkodowawczej. Niezgodność z prawem musi mieć charakter kwalifikowany i oczywisty.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w Kłodzku
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. R. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w Kłodzku | organ_państwowy | strona pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 417
Kodeks cywilny
Nie jest wystarczającą podstawą poszukiwania odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa wyłącznie sama okoliczność, że w postępowaniu karnosądowym oskarżony został uniewinniony od zarzutu popełnienia zarzucanego mu czynu zabronionego.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nie jest wystarczającą podstawą poszukiwania odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa wyłącznie sama okoliczność, że w postępowaniu karnosądowym oskarżony został uniewinniony od zarzutu popełnienia zarzucanego mu czynu zabronionego.
Dz.U. 2002 nr 173 poz. 1419 art. 19
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Dz.U. 2002 nr 173 poz. 1419 art. 20
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą tylko za szkody wynikłe z prawomocnych orzeczeń. Powód nie wykazał szkody ani związku przyczynowego. Niezgodność z prawem musi mieć charakter kwalifikowany i oczywisty. Uchylenie lub zmiana wyroku przez sąd wyższej instancji nie przesądza o bezprawności działania sądu pierwszej instancji.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji dotyczące rażącego naruszenia prawa i błędu w ustaleniach faktycznych.
Godne uwagi sformułowania
Skarb Państwa ponosi bowiem odpowiedzialność wyłącznie za szkody i krzywdy wynikłe na skutek wydania prawomocnego orzeczenia i tylko po stwierdzeniu, we właściwym postępowaniu, jego niezgodności z prawem. każde orzeczenie sądowe wydane przez sąd pierwszej instancji podlega kontroli przez sąd wyższego rzędu, co ma zapewnić usunięcie ewentualnych uchybień nie może prowadzić do uznania, że każde orzeczenie – które w wyniku apelacji zostało uchylone czy zmienione - zostało wydane w warunkach bezprawności działania nie jest wystarczającą podstawą poszukiwanie odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa na podstawie art. 417 (1 ) kc albo art. 77 ust. 1 Konstytucji RP wyłącznie sama okoliczność, że w postępowaniu karnosądowym oskarżony został uniewinniony od zarzutu popełnienia zarzucanego mu czynu zabronionego.
Skład orzekający
Anatol Gul
przewodniczący
Alicja Chrzan
sędzia
Piotr Rajczakowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności Skarbu Państwa za niezgodne z prawem działania władzy sądowniczej, w szczególności w kontekście nieprawomocnych orzeczeń."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy powód domaga się odszkodowania od Skarbu Państwa wyłącznie z powodu wydania nieprawomocnych wyroków skazujących, które ostatecznie zostały uchylone lub doprowadziły do uniewinnienia, bez wykazania kwalifikowanej niezgodności z prawem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się odpowiedzialnością Skarbu Państwa, ponieważ precyzuje warunki odpowiedzialności za działania sądów, zwłaszcza w kontekście nieprawomocnych orzeczeń.
“Czy Skarb Państwa zapłaci za błędy sądów, które nie zapadły prawomocnie?”
Dane finansowe
WPS: 15 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI.Sygn.akt Ca 106/13 II.WYROK III.W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 marca 2013r. Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Anatol Gul Sędziowie: SO Alicja Chrzan SO Piotr Rajczakowski Protokolant: Alicja Marciniak po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2013r. w Świdnicy na rozprawie sprawy z powództwa R. R. przeciwko Skarbowi Państwa -Sądowi Rejonowemu w Kłodzku o zapłatę 15.000zł na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 27 listopada 2012r., sygn. akt I C 266/12 I oddala apelację; II zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej 1.200zł kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt II Ca 106/13 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem umorzono postępowanie w części dotyczącej żądania ponad kwotę 15 000 zł, dalej idące powództwo oddalono oraz orzeczono o kosztach procesu i kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, opierając rozstrzygnięcie o następujące ustalenia faktyczne i oceny: - powód był dwukrotnie skazywany nieprawomocnymi wyrokami Sądu Rejonowego w Kłodzku na kary pozbawienia wolności w wymiarze 5 lat oraz 4 lat i 4 miesięcy, wyroki te – w następstwie apelacji oskarżonego / powoda / - były uchylane do ponownego rozpoznania, a ostatecznie wyrokiem z dnia 3 lutego 2010 r. powód został uniewinniony od popełnienia zarzucanych mu czynów; po raz pierwszy w zakładzie karnym powód został osadzony w 1994 r., później wyrokiem łącznym wymierzono mu karę 11 lat pozbawienia wolności, którą powód odbywał do 2008 r..; w związku ze sprawą będącą podstawą niniejszego postępowania powód nie był tymczasowo aresztowany ani nie przebywał w zakładzie karnym; w okresie od 1998 r. do 2002 lub 2003 r. powód pozostawał w nieformalnym związku z A. P. , z tego związku ma dziecko; powód jest zdrowy, nie leczył się u psychiatry ani nie korzystał z pomocy psychologa, nie cierpi na chorobę psychiczną; zaburzenia adaptacyjno – neurotyczne w związku ze sprawą II K 312/09 mieściły się w granicach normy fizjologicznej i nie spowodowały uszczerbku na zdrowiu powoda; zaburzenia te nie miały bezpośredniego podłoża w toczącej się sprawie karnej, natomiast wystąpiły wcześniej, w związku z jego sytuacją prawną i osobistą spowodowaną wyrokami w innych sprawach karnych, w których wyrokiem łącznym wymierzono mu karę 11 lat pozbawienia wolności; nie istnieje także związek przyczynowy miedzy wystąpieniem zaburzeń adaptacyjno – neurotycznych a sprawą II K 312/09 Sądu Rejonowego w Kłodzku; W ocenie sądu brak było zatem podstaw prawnych do przyjęcia odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za nieprawomocne orzeczenia, które w toku postępowania apelacyjnego zostały skorygowane zgodnie z oczekiwaniami powoda. Skarb Państwa ponosi bowiem odpowiedzialność wyłącznie za szkody i krzywdy wynikłe na skutek wydania prawomocnego orzeczenia i tylko po stwierdzeniu, we właściwym postępowaniu, jego niezgodności z prawem. Dlatego też powództwo nie było zasadne, skoro nie było podstaw do przyjęcia, że powód w wyniku toczącego się przeciwko niemu postępowania karnego oraz zapadających nieprawomocnych wyroków skazujących, poniósł jakąkolwiek szkodę lub krzywdę, a w konsekwencji - aby odpowiedzialność z tego tytułu ponosił Skarb Państwa- Sąd Rejonowy w Kłodzku. W apelacji powód zarzucił rażące naruszenie litery prawa oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, polegający na złej ocenie materiału dowodowego, co doprowadziło do oddalenia powództwa. Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie powództwa w zakresie zadośćuczynienia w wysokości 15 000 zł za doznaną krzywdę. Sąd Okręgowy zważył co następuje : Apelacja nie podlega uwzględnieniu, a podniesione w niej jedynie ogólnikowe zarzuty w najmniejszym stopniu nie podważają trafności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przyjmując ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji za swoje , Sąd Okręgowy podziela także ocenę prawną tego stanu faktycznego oraz wyciągnięte z tej oceny wnioski, co zwalnia z potrzeby ponownego przytaczania szeregu powołanych już wcześniej trafnych argumentów. Tylko dodatkowo należy wskazać na następujące kwestie : - ogólnikowa i skrótowa apelacja powoda nawet nie wskazuje, na czym miałaby polegać zła / błędna / ocena materiału dowodowego, co nie pozwala na zajęcie w tym zakresie jednoznacznego stanowiska; - trzeba jednak podkreślić, że to na powodzie jako poszkodowanym spoczywał ciężar wykazania wszystkich przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa , czyli szkody i związku przyczynowego, co nie zostało skutecznie uczynione, skoro powód nie wykazał poniesienia szkody, zarówno co do zasady, jak i jej wysokości , jak również związku przyczynowego miedzy poniesioną szkodą a wydaniem przez Sąd Rejonowy w Kłodzku nieprawomocnych wyroków skazujących; - uwaga ta odnosi się również do przesłanki zawinienia tego sądu, skoro każde orzeczenie sądowe wydane przez sąd pierwszej instancji podlega kontroli przez sąd wyższego rzędu, co ma zapewnić usunięcie ewentualnych uchybień , jak również nie może prowadzić do uznania, że każde orzeczenie – które w wyniku apelacji zostało uchylone czy zmienione - zostało wydane w warunkach bezprawności działania; - w odniesieniu do władzy sądowniczej przyjmuje się ponadto, że niezgodność z prawem rodząca odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa musi mieć charakter kwalifikowany i oczywisty, ponieważ tylko w takim przypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechy bezprawności, a taka sytuacja w niniejszym przypadku nie miała miejsca; ponadto nie jest wystarczającą podstawą poszukiwanie odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa na podstawie art. 417 (1 ) kc albo art. 77 ust. 1 Konstytucji RP wyłącznie sama okoliczność, że w postępowaniu karnosądowym oskarżony został uniewinniony od zarzutu popełnienia zarzucanego mu czynu zabronionego. Z tych przyczyn apelacja jako pozbawiona jakichkolwiek uzasadnionych podstaw została oddalona / art. 385 kpc /, natomiast o kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 i 99 kpc w zw. z art. 391 § 1 kpc , natomiast o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej - § 19 i 20 Rozporządzenia MS z dnia28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów...
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI