I C 264/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Gdańsku zasądził od pozwanego na rzecz powódki 177.250 zł tytułem wynagrodzenia za prowadzenie sprawy, oddalając powództwo w pozostałym zakresie i wzajemnie znosząc koszty zastępstwa procesowego.
Powódka, jako spadkobierczyni radcy prawnego R. D., dochodziła od pozwanego wynagrodzenia za prowadzenie sprawy sądowej przeciwko Gminie Miasta G. na podstawie umowy zlecenia. Pozwany kwestionował wysokość żądania, zarzucał przedawnienie i podnosił, że umowa miała charakter umowy o rezultat, a nie o świadczenie usług. Sąd uznał umowę za umowę o świadczenie usług, a zarzut przedawnienia za nadużycie prawa, zasądzając część dochodzonego wynagrodzenia.
Powódka L. D. (1), spadkobierczyni radcy prawnego R. D., wniosła o zasądzenie od pozwanego Z. S. kwoty 436.035 zł tytułem wynagrodzenia za prowadzenie sprawy sądowej przeciwko Gminie Miasta G. na podstawie umowy zlecenia z dnia 24 stycznia 2008 r. Pozwany kwestionował zasadność i wysokość żądania, podnosząc m.in. zarzut przedawnienia oraz twierdząc, że umowa miała charakter umowy o rezultat. Sąd Okręgowy w Gdańsku, po analizie materiału dowodowego, uznał umowę za umowę o świadczenie usług (art. 750 k.c.), do której stosuje się przepisy o zleceniu. Sąd ustalił, że wynagrodzenie miało być wypłacone po otrzymaniu przez pozwanego zasądzonej kwoty od Gminy Miasta G., co nastąpiło 2 lutego 2010 r. Roszczenie powódki stało się wymagalne 3 lutego 2010 r., a pozew został złożony 30 listopada 2012 r., co wskazywało na przedawnienie. Jednakże sąd uznał podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwanego za nadużycie prawa (art. 5 k.c.), biorąc pod uwagę obiektywne przyczyny opóźnienia w dochodzeniu roszczenia przez powódkę, związane z postępowaniem spadkowym. Sąd, stosując art. 322 k.p.c., zasądził na rzecz powódki kwotę 177.250 zł, oceniając nakład pracy zmarłego radcy prawnego na 50% wartości przedmiotu sporu. Powództwo w pozostałym zakresie oddalono. Sąd wzajemnie zniósł koszty zastępstwa procesowego i obciążył strony nieuiszczonymi kosztami sądowymi proporcjonalnie do wyniku sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Umowa o prowadzenie sprawy sądowej przez radcę prawnego, nawet z uzależnieniem wynagrodzenia od wartości przedmiotu sporu, stanowi umowę o świadczenie usług (art. 750 k.c.), a nie umowę o rezultat.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego i Sądu Apelacyjnego, wskazując, że do istoty umowy o zastępstwo procesowe nie należy odpowiedzialność za konkretny wynik sprawy, a jedynie za profesjonalne prowadzenie sprawy z należytą starannością. Wynik sprawy był niepewny od początku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zasądzenie części powództwa i oddalenie w pozostałym zakresie
Strona wygrywająca
L. D. (1)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L. D. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| Z. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Umowa o prowadzenie sprawy sądowej przez radcę prawnego stanowi umowę o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
k.c. art. 751 § pkt 1
Kodeks cywilny
Roszczenia o wynagrodzenie za spełnione czynności przysługujące osobom trudniącym się czynnościami danego rodzaju przedawniają się z upływem lat dwóch.
k.p.c. art. 322
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione, sąd może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy.
u.p.t.u. art. 15 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podatnikami podatku od towarów i usług są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą.
Pomocnicze
k.c. art. 119
Kodeks cywilny
Terminy przedawnienia roszczeń majątkowych nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia rozpoczyna bieg od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można korzystać z prawa podmiotowego w sposób, który byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa; takie działanie nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z jego ochrony.
k.c. art. 748
Kodeks cywilny
Zlecenie wygasa wskutek śmierci przyjmującego zlecenie.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu stanowiła podstawę do ustalenia opłat sądowych, sąd rozstrzyga o kosztach w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji, stosując odpowiednio zasady z art. 98-109.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W wyroku zasądzającym świadczenie od strony przegrywającej zasądza się od niej na rzecz strony wygrywającej zwrot kosztów procesu według norm przepisanych.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1 i 2
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży strony w sposób proporcjonalny do ich udzialu w sprawie nieuiszczonymi kosztami sądowymi.
u.r.p. art. 3 § ust. 3
Ustawa o radcach prawnych
Radca prawny jest zobowiązany do utrzymania w tajemnicy wszystkiego, o czym dowiedział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o prowadzenie sprawy sądowej jest umową o świadczenie usług, a nie o rezultat. Podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwanego stanowi nadużycie prawa (art. 5 k.c.). Powódka działała z należytą starannością w postępowaniu spadkowym i dochodzeniu roszczenia. Zastosowanie art. 322 k.p.c. do ustalenia wysokości wynagrodzenia z uwagi na trudność w ścisłym udowodnieniu.
Odrzucone argumenty
Umowa zlecenia miała charakter umowy o rezultat. Roszczenie powódki uległo przedawnieniu zgodnie z art. 751 pkt 1 k.c. Powódka powinna otrzymać pełne wynagrodzenie wraz z podatkiem VAT. Bieg terminu przedawnienia został przerwany przez uznanie roszczenia przez pozwanego w toku rozmów ugodowych.
Godne uwagi sformułowania
podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwanego stanowi nadużycie prawa i na podstawie art. 5 k.c. nie może korzystać z ochrony prawnej w okolicznościach sprawy koliduje on z zasadą uczciwego i lojalnego postępowania wobec drugiej strony umowy oraz z zasadą ekwiwalentności świadczeń ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione, może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny
Skład orzekający
Piotr Daniszewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 5 k.c. w kontekście zarzutu przedawnienia w sprawach o wynagrodzenie za usługi prawne, kwalifikacja prawna umowy o zastępstwo procesowe, zastosowanie art. 322 k.p.c. w sprawach o wynagrodzenie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji śmierci pełnomocnika w trakcie prowadzenia sprawy i związanych z tym kwestii spadkowych oraz przedawnienia. Zastosowanie art. 5 k.c. wymaga oceny konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy interesującego zagadnienia prawnego dotyczącego przedawnienia roszczeń w kontekście śmierci pełnomocnika i zastosowania klauzuli nadużycia prawa. Pokazuje, jak sąd może interweniować, aby zapobiec niesprawiedliwości.
“Czy zarzut przedawnienia może być nadużyciem prawa? Sąd Okręgowy w Gdańsku odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 1 772 500 PLN
wynagrodzenie: 177 250 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I C 1749 / 12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 września 2013r. Sąd Okręgowy w Gdańsku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący SSO Piotr Daniszewski Protokolant st. sekr. sąd. Marzena Łabędkowska po rozpoznaniu w dniu 4 września 2013r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa L. D. (1) przeciwko Z. S. o zapłatę I. zasądza od pozwanego Z. S. na rzecz powódki L. D. (1) kwotę 177.250 zł ( sto siedemdziesiąt siedem tysięcy dwieście pięćdziesiąt złotych ) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 06.08.2012r. do dnia zapłaty, II. w pozostałym zakresie powództwo oddala, III. znosi wzajemnie między stronami poniesione koszty zastępstwa procesowego, IV. nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Gdańsku z zasądzonego na rzecz powódki w pkt. I wyroku roszczenia kwotę 13.082 zł ( trzynaście tysięcy osiemdziesiąt dwa złote ) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych, V. nakazuje ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Gdańsku kwotę 8720 zł ( osiem tysięcy siedemset dwadzieścia złotych ) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. UZASADNIENIE Powódka L. D. (1) wniosła o zasądzenie od pozwanego Z. S. kwoty 436.035 zł wraz z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu. W uzasadnieniu swego żądania powódka wskazała, że na podstawie umowy zlecenia zawartej w dniu 24 stycznia 2008r. pozwany zlecił radcy prawnemu R. D. prowadzącemu Kancelarię Prawniczą (...) w G. prowadzenie sprawy sądowej przeciwko Gminie Miasta G. . W umowie tej wysokość wynagrodzenia przysługującego zleceniobiorcy ustalona została w wysokości 20% wartości przedmiotu wraz z podatkiem VAT. Radca prawny R. D. zmarł w dniu 17 marca 2009r. po doprowadzeniu sprawy sądowej przeciwko Gminie G. do rozstrzygającego stadium, która zakończyła się korzystnym wyrokiem dla pozwanego. Sąd Rejonowy w Gdyni postanowieniem z dnia 17 czerwca 2011r. wyznaczył powódkę L. D. (1) jedynym spadkobiercą radcy prawnego R. D. . Według twierdzeń powódki wyliczone w pozwie wynagrodzenie należne radcy prawnemu R. D. ustalone zostało na podstawie wartości przedmiotu sporu w kwocie 1.772.500 zł ustalonej według opinii biegłego opracowanej w sprawie I C 264/08 Sądu Okręgowego w Gdańsku. Powódka wyjaśniła nadto, że kwota dochodzona pozwem obejmuje również podatek VAT w wysokości 81.535 zł obliczony wg stawki 23%. Łączna wysokość dochodzonego przez nią roszczenia wynosi zatem 436.035 zł. Pozwany Z. S. domagając się oddalenia powództwa zaprzeczył, aby radca prawny R. D. doprowadził sprawę I C 264/08 zawisłą przed Sądem Okręgowym w Gdańsku do rozstrzygającego stadium, w którym miała się ona zakończyć pozytywnym rozstrzygnięciem. Pozwany zarzucił, że radca prawny R. D. zmarł w początkowej fazie postępowania sądowego, zaś charakter samej sprawy i stopień jej skomplikowania wymagały ustanowienia kolejnego pełnomocnika procesowego. Pozwany wskazał również, że nie posiada wiedzy prawnej, która umożliwiłaby mu samodzielne prowadzenie postępowania sądowego. Nowy pełnomocnik procesowy brał udział w licznych rozprawach, sporządził pisma procesowe, w których powołał nowe fakty, a w szczególności zmienił podstawę prawną żądania. W ocenie pozwanego nowy pełnomocnik procesowy ostatecznie uporządkował oznaczenie strony pozwanej, gdyż pierwotnie stroną pozwaną był Skarb Państwa - Gmina Miasta G. . Pozwany wskazał również, że w wyniku zaskarżenia wyroku Sądu I instancji zachodziła potrzeba sporządzenia profesjonalnej odpowiedzi na apelację. Zgodnie z zawartą umową wynagrodzenie miało zostać wypłacone jako zapłata za nakład pracy pełnomocnika, ale dopiero po skutecznym doprowadzeniu przez niego sprawy do końca i przelaniu przez pozwaną Gminę Miasta G. zasądzonej należności. Zdaniem pozwanego na skutek śmierci R. D. nie miał on możliwości spełnienia swojego świadczenia. Pozwany wskazał także, że w przypadku śmierci zleceniobiorcy w braku odmiennej umowy zlecenie wygasa, co jest związane z założeniem osobistego wykonywania objętych zleceniem czynności. Ponadto, w ocenie pozwanego, roszczenie nie zostało udowodnione co do wysokości, w szczególności w zakresie żądania stawki podatku VAT w wysokości 23%. W piśmie procesowym z dnia 10 czerwca 2013r. pozwany Z. S. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, a ponadto zgłosił zarzut przedawnienia roszczenia powódki. Zdaniem pozwanego w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 751 pkt 1 k.c. przewidujący 2 - letni termin przedawnienia roszczenia o wynagrodzenie z zawartej umowy zlecenia. W jego ocenie roszczenie powódki przedawniło się z dniem 06.02.2012r. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Mąż powódki - radca prawny R. D. prowadził Kancelarię Prawniczą (...) z siedzibą w G. przy ul. (...) . Przed założeniem Kancelarii w G. R. D. prowadził Kancelarię Prawniczą w S. oraz filię Kancelarii w W. . W prowadzeniu Kancelarii w G. R. D. pomagała córka powódki - A. L. zapewniając w szczególności obsługę sekretarską Kancelarii. W dniu 24 stycznia 2008r. do radcy prawnego R. D. zgłosił się pozwany Z. S. . W tej samej dacie, to jest w dniu 24 stycznia 2008r., pozwany Z. S. zawarł z radcą prawnym R. D. umowę, w ramach której pozwany zlecił radcy prawnemu R. D. prowadzenie sprawy o odszkodowanie od Urzędu Miasta G. . W § 2 przedmiotowej umowy jej strony ustaliły, że wynagrodzenie R. D. wynosić będzie 20% netto oraz 22% podatku VAT w stosunku do wartości przedmiotu sprawy. Strony ustaliły ponadto, że wynagrodzenie wypłacone będzie w całości po zakończeniu i przekazaniu przez Urząd Miasta G. wyegzekwowanych kwot w terminie 3 dni od daty otrzymania kwoty przekazanej przez ten Urząd. ( dowód: umowa zlecenia z dnia 24.01.2008r. k. 9; zeznania świadka A. L. k. 127 - 128 utrwalone na płycie CD k. 129; zeznania powódki L. D. (1) k. 143 - 144 utrwalone na płycie CD k. 146; zeznania pozwanego Z. S. k. 144 utrwalone na płycie CD k. 146 ) Po zawarciu umowy z dnia 24 stycznia 2008r. pozwany Z. S. wielokrotnie spotykał się z R. D. w siedzibie jego Kancelarii w G. celem omówienia zleconej sprawy. Spotkania pozwanego z R. D. miały miejsce zarówno przed wniesieniem pozwu, jak i w toku prowadzonego później postępowania sądowego. Niezależnie od powyższego, pozwany wielokrotnie kontaktował się z R. D. telefonicznie. W związku ze zleconą sprawą konieczne stało się uzyskanie dokumentów z Urzędu Miasta G. . R. D. zajmował się pozyskaniem przedmiotowych dokumentów. W dniu 6 marca 2008r. działając w imieniu Z. S. radca prawny R. D. wniósł do Sądu Okręgowego w Gdańsku przeciwko pozwanej Gminie Miasta G. pozew o zapłatę kwoty 2.142.924 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu radca prawny R. D. powołał się na fakt dokonania przez jego mocodawcę nakładów na nieruchomość Gminy Miasta G. w postaci pawilonu usługowo-handlowego. Wraz z pozwem radca prawny R. D. złożył pełnomocnictwo procesowe udzielone mu przez pozwanego w dniu 24.01.2008r. Sprawa z powództwa Z. S. przeciwko Gminie Miasta G. została zarejestrowana pod sygnaturą akt I C 264/08. W piśmie z dnia 26 marca 2008r. radca prawny R. D. wyjaśnił, że stroną pozwaną w sprawie o sygn. akt I C 264/08 jest Gmina Miasta G. . W toku postępowania w sprawie o sygn. akt I C 264/08 radca prawny R. D. wziął udział w rozprawach wyznaczonych na dzień 19 czerwca 2008r. oraz 18 września 2008r. Ponadto w toku przedmiotowej sprawy złożył kolejne pisma procesowe: pismo procesowe z dnia 16.06.2008r., pismo procesowe z dnia 01.07.2008r. oraz pismo procesowe z dnia 28.07.2008 r. Pozwany Z. S. nie kwestionował, ani nie wnosił żadnych zastrzeżeń co do sposobu prowadzenia przez R. D. sprawy zleconej umową z dnia 24 stycznia 2008r. Pozwany nie miał również żadnych zastrzeżeń co do sposobu jego reprezentacji przez R. D. w toku postępowania sądowego przed Sądem Okręgowym w Gdańsku. ( dowód: akta sprawy I C 264/08 Sądu Okręgowego w Gdańsku: pozew wraz z załącznikami k. 2 - 74, pełnomocnictwo procesowe k. 32, pismo procesowe z dnia 26.03.2008r. k. 76; pismo procesowe z dnia 16.06.2008r. k. 101 - 103, pismo procesowe z dnia 01.07.2008r. k. 118 - 119, pismo procesowe z dnia 28.07.2008r. wraz z załącznikami k. 145 - 162, protokół z rozprawy w dniu 19 czerwca 2008r. k. 108 - 112; protokół z rozprawy w dniu 18 września 2008r. k. 193 - 194; kserokopie kart terminarza k. 89 - 109; zeznania świadka A. L. k. 127 - 128 utrwalone na płycie CD k. 129; zeznania powódki L. D. (1) k. 143 - 144 utrwalone na płycie CD k. 146; zeznania pozwanego Z. S. k. 144 utrwalone na płycie CD k. 146 ) Na wniosek radcy prawnego R. D. Sąd Okręgowy w Gdańsku postanowieniem z dnia 18.09.2008r. dopuścił dowód z opinii biegłego do spraw wyceny nieruchomości. Na zlecenie Sądu pisemną opinię opracował biegły J. P. , który wysokość nakładów dokonanych przez Z. S. wycenił na kwotę 1.772.500 zł. ( dowód: akta sprawy I C 264/08 Sądu Okręgowego w Gdańsku: protokół rozprawy z dnia 18.09.2008r. k. 193-194, opinia biegłego J. P. k. 220-246 ) Radca prawny R. D. zmarł w dniu 17 marca 2009r. W dniu 1 kwietnia 2009r. pozwany udzielił pełnomocnictwa procesowego do prowadzenia sprawy o sygn. akt I C 264/08 adwokatowi J. P.(1) oraz radcy prawnemu K. R. z Kancelarii (...) s.c. z siedzibą w G. . Pismem z dnia 10 kwietnia 2009r. pozwany Z. S. poinformował Sąd Okręgowy w Gdańsku prowadzący sprawę o sygn. akt I C 264/08 o śmierci radcy prawnego R. D. . Radca prawny K. R. wniósł kolejne pisma procesowe w sprawie: pismo z dnia 29 kwietnia 2009r. oraz pismo procesowe z dnia 4 czerwca 2009r. Ponadto radca prawny K. R. wziął udział w dwóch rozprawach przed Sądem Okręgowym w Gdańsku: w dniu 14 maja 2009r. oraz w dniu 18 czerwca 2009r. W piśmie z dnia 29.04.2009r. radca prawny K. R. wskazał podstawę prawną dochodzonego roszczenia. ( dowód: akta sprawy akt I C 264/08 Sądu Okręgowego w Gdańsku: pełnomocnictwo z dnia 01.04.2009r. k. 250, pismo procesowe z dnia 29.04.2009r., k. 269 - 279, pismo procesowe z dnia 04.06.2009r. k. 327 - 328, protokół rozprawy z dnia 14.05.2009r. k. 302 - 304; protokół rozprawy z dnia 18.06.2009r. k. 330 - 332; pismo procesowe w sprawie o sygn. akt I C 264/08 z dnia 10.04.2009 r. k. 71 ) Wyrokiem z dnia 2 lipca 2009r. wydanym w sprawie I C 264/08 Sąd Okręgowy w Gdańsku zasądził od pozwanej Gminy Miasta G. na rzecz Z. S. kwotę 1.772.500 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 6 marca 2008r. do dnia zapłaty, w pozostałym zakresie oddalił powództwo i orzekł o kosztach postępowania. W postępowaniu odwoławczym toczącym się na skutek apelacji Gminy Miasta G. radca prawny K. R. wniósł odpowiedź na apelację oraz wziął udział w rozprawie apelacyjnej w dniu 15 stycznia 2010r. Po rozpoznaniu apelacji Gminy Miasta G. Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 stycznia 2010r. wydanym w sprawie I ACa 1147/09 zmienił zaskarżony wyrok jedynie w zakresie kosztów postępowania. ( dowód: akta sprawy akt I C 264/08 Sądu Okręgowego w Gdańsku: wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2009r. k. 338-339, odpowiedź na apelację k. 368-372, protokół rozprawy apelacyjnej z dnia 15.01.2010r. k. 391-392, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2010r. k. 393 ) W związku z uprawomocnieniem się wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 02.07.2009r. Gmina Miasta G. przelała w dniu 2 lutego 2010r. na rachunek bankowy Z. S. kwotę 1.891.556,74 zł. ( dowód: polecenie przelewu z dnia 02.02.2010 r. k. 123 ) W dniu 26 maja 2009r. powódka złożyła wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po R. D. . Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2011r. Sąd Rejonowy w Gdyni w sprawie o sygn. akt VII Ns 1334/09 stwierdził, że spadek po R. D. na podstawie testamentu z dnia 14 marca 2009r. nabyła wprost powódka L. D. (1) ( dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Gdyni Wydział VII Cywilny z dnia 17 czerwca 2011 r. w sprawie o sygn. akt VII Ns 1334/09 k. 8; pismo z dnia 17.07.2012 r. k. 140 - 141 ) Pismem z dnia 23.07.2012 r. powódka wezwała pozwanego do zapłaty na jej rzecz kwoty 526.470,00 zł tytułem wynagrodzenia wynikającego z umowy z dnia 24 stycznia 2008r. wraz z podatkiem VAT. ( dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 23.07.2012 r. k. 10 - 12 ) Sąd zważył, co następuje: Powództwo jedynie częściowo zasługiwało na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć należy, że stan faktyczny sprawy co do zasady nie był sporny między stronami. Bezsporna pozostawała w szczególności okoliczność zawarcia umowy z dnia 24 stycznia 2008r., której przedmiotem było prowadzenie przez radcę prawnego R. D. w imieniu pozwanego sprawy o odszkodowanie od Urzędu Miasta G. . Bezsporny pozostawał również fakt podejmowania przez radcę prawnego R. D. czynności procesowych przed Sądem Okręgowym w Gdańsku w sprawie o sygn. akt I C 264/08. Rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego dokonania oceny prawnej umowy zawartej przez spadkodawcę powódki z pozwanym Z. S. . Charakter prawny umowy o zastępstwo strony przez adwokata i radcę prawnego oraz zakres wynikających z takiej umowy dla profesjonalnego pełnomocnika obowiązków był już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. W orzecznictwie SN przyjmuje się zgodnie, że umowa tego rodzaju należy do kategorii umów o świadczenie usług, do których stosuje się odpowiednio, na podstawie odesłania zawartego w art. 750 k.c. , przepisy o zleceniu, w zakresie nieuregulowanym przepisami dotyczącymi funkcjonowania adwokatów lub radców prawnych (tak: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 grudnia 2012r., sygn. akt II CSK 219/12; w wyroku z dnia 5 czerwca 2007r. I CSK 86/07, Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 19 marca 2010r., sygn. akt I ACa 32/10). Uzupełnieniem tej umowy jest udzielone adwokatowi albo radcy prawnemu pełnomocnictwo do prowadzenia sprawy. Analizując charakter prawny umowy zawartej przez pozwanego z radcą prawnym R. D. miał Sąd na względzie, że zapis zawarty w paragrafie 3 umowy z dnia 24.01.2008r. może budzić wątpliwości co do kwalifikacji przedmiotowej umowy jako umowy o świadczenie usług w rozumieniu art. 750 k.c. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom strony pozwanej, przyjęcie powyższego zapisu nie oznacza, że umowę z dnia 24.01.2008r. należy kwalifikować jako umowę o osiągnięcie rezultatu. Z treści przedmiotowej umowy oraz działań podejmowanych przez pełnomocnika pozwanego w następstwie jej zawarcia, w tym zainicjowania postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt I C 264/08, wynika, że przedmiot umowy z dnia 24.01.2008r. obejmował świadczenie usług prawnych na rzecz pozwanego w sprawie o odszkodowanie od Urzędu Miasta G. , w tym reprezentowanie pozwanego w postępowaniu sądowym. Zauważyć należy, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym z zeznań samego pozwanego wynika, że od początku powierzona R. D. sprawa miała charakter sporny, a jej ostateczne rozstrzygnięcie było niepewne, zarówno co do zasady, jak również co do wysokości kwoty możliwej do wyegzekwowania na rzecz pozwanego. W przekonaniu Sądu w momencie zawarcia umowy z dnia 24.01.2008r. wynik czynności podejmowanych przez R. D. był na tyle wątpliwy, że nie można przedmiotowej umowy kwalifikować jako umowy o osiągnięcie rezultatu. Podkreślić należy również, że podstawowym kryterium odróżniającym umowę o świadczenie usług od umowy o dzieło stanowi okoliczność, że wykonawca nie jest zobowiązany do osiągnięcia konkretnego rezultatu. Dodatkowo należy wskazać, że inaczej niż w ramach umowy o dzieło, dołożenie przez zleceniobiorcę należytej staranności i mimo tego nieosiągnięcie przezeń zamierzonego skutku nie może stanowić przypadku niewykonania zobowiązania (tak: Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 30 października 2012r., sygn. akt III AUa 226/12). Nawiązując do powyższych rozważań, zauważyć należy, że do istoty umowy o zastępstwo procesowe nie należy odpowiedzialność cywilna adwokata lub radcy prawnego za konkretny, ustalony z góry przez stronę wynik sprawy. Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Sądu Najwyższego radcowie prawni oraz adwokaci odpowiadają za szkody wyrządzone mocodawcy wskutek własnych zaniedbań i błędów prowadzących do przegrania sprawy, której wynik byłby korzystny dla strony, gdyby pełnomocnik zachował należytą staranność, ocenioną przy uwzględnieniu profesjonalnego charakteru ich działalności. Do istoty umowy o zastępstwo procesowe nie należy zatem osiągnięcie konkretnego, określonego rezultatu w postaci wygrania sprawy. W związku z powyższym, wbrew twierdzeniom strony pozwanej nie można przyjąć, że umowa zawarta między pozwanym a R. D. stanowi umowę rezultatu. Podkreślenia wymaga, że cechą charakterystyczną umów o świadczenie usług z art. 750 k.c. jest również to, że zazwyczaj są to umowy oparte na zaufaniu między stronami i z uwagi na to wymagają osobistego wykonania przez usługodawcę. Zlecający usługę powierza jej wykonanie danej osobie w zaufaniu do jej umiejętności, kwalifikacji, wiedzy i innych walorów (tak: K. Kopaczyńska - Pieczniak w Komentarzu do art. 750 k.c. , Wydawnictwo Lex). Szczególny charakter mają umowy zawierane przez strony z osobą wykonującą zawód radcy prawnego. Radca prawny jest bowiem na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy o radcach prawnych zobowiązany do utrzymania w tajemnicy wszystkiego, o czym dowiedział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej. Nie ulega zatem wątpliwości, że umowa z dnia 24.01.2008r. była oparta na szczególnym zaufaniu między jej stronami. Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd przyjął, że umowa z dnia 24.01.2008r. stanowi umowę o świadczenie usług uregulowaną w art. 750 k.c. , do której zgodnie z treścią tego przepisu odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy o zleceniu. Sam zaś pozytywny rezultat tej umowy w postaci uzyskania odszkodowania z Urzędu Miasta G. powiązany został wyłączenie z kwestią wynagrodzenia przysługującego radcy prawnemu R. D. . Poczynione zastrzeżenia umożliwiają przejście do oceny zarzutów pozwanego, a w pierwszej kolejności do oceny najdalej idącego zarzutu przedawnienia roszczenia powódki. W uzasadnieniu tego zarzutu pozwany wskazywał, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdzie art. 751 pkt 1 k.c. , zgodnie z którym z upływem lat dwóch przedawniają się roszczenia o wynagrodzenie za spełnione czynności i o zwrot poniesionych wydatków przysługujące osobom, które stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju oraz roszczenia z tytułu zaliczek udzielonych tym osobom. W ocenie Sądu choć pozwany zasadnie odwołuje się do dwuletniego terminu przedawnienia z art. 751 pkt 1 k.c. , to jednak jego obrona merytoryczna oparta na zarzucie przedawnienia nie mogła przynieść w okolicznościach sprawy oczekiwanego rezultatu. Terminy przedawnienia roszczeń majątkowych regulują przepisy rangi ustawowej; terminy te nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną, o czym stanowi art. 119 kc. Termin przedawnienia roszczenia o zapłatę wynagrodzenia radcowskiego ustalony na podstawie art. 751 pkt 1 k.c. wobec R. D. jest zatem również identyczny wobec jego spadkobierczyni a powódki i wynosi dwa lata. Termin ten w myśl art. 120 § 1 kc rozpoczął swój bieg od dnia, w którym roszczenie to stało się wymagalne. Datę wymagalności roszczenia ustalić natomiast należało w oparciu o treść paragrafu 3 umowy zlecenia z dnia 24.91.2008r. Zgodnie z § 3 umowy wynagrodzenie miało być wypłacone przez pozwanego w terminie 3 dni liczonych od daty otrzymania należności zasądzonej na rzecz pozwanego wyrokiem od Gminy Miasta G. . Jak wynika z ustaleń Sądu Gmina Miasta G. przelała zasądzone na rzecz pozwanego wyrokiem z dnia 02.07.2009r. świadczenie w kwocie 1.891.556,74 zł w dniu 02.02.2010r., stąd już w dniu 03.02.2010r. przyjmujący zlecenie ( jego spadkobierczyni ) mógł domagać się od pozwanego zapłaty należności uzgodnionej w umowie. W dniu 03.02.2010r. rozpoczął zatem swój bieg termin przedawnienia roszczenia o zapłatę wynagrodzenia radcowskiego i upłynął z dniem 03.02.2012r. W dacie wniesienia pozwu ( 30.11.2012r. ) roszczenie, z jakim wystąpiła powódka było już przedawnione i pozwany zgodnie z art. 117 § 2 k.c. mógłby uchylić się od jego zaspokojenia. Sąd nie uwzględnił jednak zarzutu przedawnienia podniesionego przez stronę pozwaną w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwanego stanowi nadużycie prawa i na podstawie art. 5 k.c. nie może korzystać z ochrony prawnej. Sąd miał na względzie, że przedawnienie jest instytucją stabilizującą stosunki prawne, a przy jego ocenie wskazany jest rygoryzm. Jak wskazuje się w orzecznictwie i w doktrynie istotą przedawnienia jest to, aby dłużnik nie pozostawał w niepewności co do swojej sytuacji prawnej. W orzecznictwie podkreśla się, że zarzut przedawnienia może nie zostać uwzględniony przez sąd jedynie w wyjątkowych sytuacjach, to jest wówczas, gdy w konkretnych okolicznościach podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Przy ocenie, czy podniesienie zarzutu przedawnienia stanowi nadużycie prawa znaczenie ma w szczególności przyczyna opóźnienia w dochodzeniu roszczenia i czas jego trwania (tak: Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 5 maja 2010 r., sygn. akt III APa 4/10). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające nieuwzględnienie podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia. Sąd miał na względzie, że po śmierci R. D. powódka wszczęła postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma z dnia 17.07.2012 r. (k. 140 - 141) wynika, że powódka wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku w dniu 26 maja 2009 r., a zatem po dwóch miesiącach od śmierci męża. Z powyższego pisma wynika również, że ze względu na czynności procesowe podejmowane przez pozostałych uczestników postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, postanowienie Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 17 czerwca 2011r. uprawomocniło się w dniu 9 lipca 2011 r., ale stwierdzenia jego prawomocności można było dokonać dopiero po dniu 22 lutego 2012r. Powódka wystąpiła z wezwaniem do zapłaty w dniu 23 lipca 2012r., a z pozwem w niniejszej sprawie w dniu 30 listopada 2012r. Sąd uznał, że w powyższych okolicznościach nie można zarzucić powódce opieszałości w podejmowaniu czynności mających na celu wyegzekwowanie roszczenia. W ocenie Sądu w dacie otwarcia spadku, z uwagi na liczbę potencjalnych spadkobierców R. D. , powódka nie mogła mieć pewności co do nabycia spadku po R. D. . Z tego względu na tym etapie prowadzenie jakichkolwiek postępowań związanych z dochodzeniem przez powódkę wierzytelności wchodzącej w skład spadku byłoby przedwczesne. W ocenie Sądu, sprzeczne z zasadami współżycia społecznego byłoby uzyskanie przez pozwanego korzyści z podniesionego zarzutu przedawnienia, w sytuacji gdy powódka z przyczyn obiektywnych i niezależnych od siebie nie mogła skutecznie dochodzić przedmiotowego roszczenia. Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd nie uwzględnił zarzutu przedawnienia podniesionego przez stronę pozwaną uznając, że w okolicznościach sprawy koliduje on z zasadą uczciwego i lojalnego postępowania wobec drugiej strony umowy oraz z zasadą ekwiwalentności świadczeń wyrażającą się w stwierdzeniu, że za wykonaną rzetelnie pracę przysługuje odpowiednie wynagrodzenie. Nie podzielił jednocześnie Sąd zapatrywania powódki utrzymującej, że bieg terminu przedawnienia został przerwany na skutek uznania roszczenia przez pozwanego w toku rozmów ugodowych podjętych w trakcie postępowania ( art. 123 § 1 pkt. 2 kpc ). Przede wszystkim uszło uwadze powódki, że podniesiony przez nią fakt uznania roszczenia nastąpił już po upływie terminu przedawniania, co wyklucza skuteczne powołanie się na art. 123 § 1 pkt. 2 k.c. , a wreszcie przerwanie biegu przedawnienia powinno spowodować samo wniesienie pozwu ( art. 123 § 1 pkt. 1 k.c. ), a nie czynność następcza podjęta w sprawie po wniesieniu pozwu. Poza tym powołanie się na negocjacje prowadzone w toku postępowania sądowego uznać należy za formę prowadzenie sporu wbrew dobrym obyczajom ( art. 3 kpc ) i nie może się spotkać z aprobatą Sądu. Zgodnie z art. 748 k.c. w braku odmiennej umowy zlecenie wygasa wskutek śmierci przyjmującego zlecenie albo wskutek utraty przez niego pełnej zdolności do czynności prawnych. Zgodnie z poglądem przyjętym w doktrynie wygaśnięcie zlecenia z powodu śmierci przyjmującego zlecenie bądź utraty przez niego pełnej zdolności do czynności prawnych powoduje, że jego spadkobiercy bądź w jego imieniu przedstawiciel ustawowy mogą żądać zwrotu wydatków poniesionych w celu należytego wykonania umowy oraz części wynagrodzenia odpowiadającej wykonanym czynnościom (tak: Katarzyna Kopaczyńska - Pieczniak w Komentarzu do art. 748 k.c. , Wydawnictwo Lex). Mając na względzie powyższe, Sąd uznał za zasadne roszczenie powódki o zapłatę na jej rzecz wynagrodzenia określonego w umowie z dnia 24 stycznia 2008r. Ustalając wysokość wynagrodzenia radcy prawnego R. D. Sąd zastosował dyspozycję art. 322 k.p.c. , zgodnie z którym "jeżeli w sprawie o naprawienie szkody, o dochody, zwrot bezpodstawnego wzbogacenia lub o świadczenie z umowy o dożywocie sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione, może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy", uznając, że w okolicznościach sprawy ścisłe udowodnienie wysokości roszczenia powódki odpowiadającego nakładowi pracy pełnomocnika w rozstrzygnięcie sprawy jest nader utrudnione w rozumieniu art. 322 k.p.c. W ocenie Sądu nakład pracy radcy prawnego R. D. i jego zaangażowanie w rozstrzygnięcie sprawy o sygn. akt I C 264/08 należało ustalić na poziomie 50%, a nie jak wskazywała to powódka na poziomie 80% ( k. 86 ). Sąd miał na uwadze, że radca prawny R. D. wykonał szereg czynności zarówno na etapie przedsądowym, jak również w toku sprawy prowadzonej przed Sądem Okręgowym w Gdańsku. Powyższe czynności obejmowały: czynności przygotowawcze, w tym spotkania z pozwanym w siedzibie Kancelarii, oraz czynności o charakterze stricte procesowym: złożenie pozwu, sporządzanie i wnoszenie pism procesowych w sprawie, udział pełnomocnika w rozprawach. Ponadto, ustalając wkład pełnomocnika w rozstrzygnięcie sprawy I C 264/08 Sąd wziął pod uwagę okres zaangażowania pełnomocnika mając na względzie, że postępowanie w przedmiotowej sprawie obejmowało również czynności przygotowawcze do procesu. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 750 k.c. , art. 735 § 1 k.c. w zw. z art. 471 k.c. oraz art. 322 k.p.c. zasądził od pozwanego Z. S. na rzecz powódki L. D. (1) kwotę 177.250 zł tytułem wynagrodzenia należnego R. D. na podstawie umowy z dnia 24.01.2008r., o czym orzekł w punkcie I wyroku. W pozostałym zakresie Sąd oddalił powództwo jako niezasadne, o czym orzekł w punkcie II wyroku. Należność zasądzona na rzecz powódki została obliczona według wzoru: 1.772.500 zł ( wartość przedmiotu sprawy przyjęta w pozwie ) x 20%x1/2 ( 50% - nakład pracy R. D. ). Sąd nie uwzględnił również żądania powódki w zakresie obejmującym podatek VAT od wynagrodzenia radcowskiego. Sąd zważył, iż zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług ( j.t. Dz.U.2011. Nr 177, poz.1054 ) podatnikami podatku od towarów i usług są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Podatnikiem w odniesieniu do czynności opodatkowanych podatkiem VAT jest zatem podmiot, który wykonał je w ramach działalności gospodarczej. Powódka nie jest natomiast podatnikiem podatku VAT w zakresie czynności zleconych R. D. . Na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. Sąd przyznał powódce odsetki ustawowe od zasądzonej należności zgodnie z żądaniem, tj. od dnia 06.08.2012r., mając na uwadze wysłane do pozwanego wezwanie przedsądowe z dnia 23.07.2012r. ( k. 11-12 ). O kosztach zastępstwa procesowego orzekł Sąd na podstawie art. 100 k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c. dokonując ich wzajemnego zniesienia przy uwzględnieniu, że roszczenie powódki zostało uwzględnione w 40%, a pozwanego w 60%. O nieuiszczonych w sprawie kosztach sądowych jak w pkt. IV i V wyroku postanowił Sąd na podstawie przepisów art. 113 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28.07.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( t. j. Dz. U. z 2010r. Nr 90, poz. 594 z późn. zm. ) obciążając nimi strony w takim zakresie, w jakim przegrały sprawę - powódkę w 60%, pozwanego w 40%. Ustaleń faktycznych dokonał Sąd na podstawie wiarygodnych zeznań stron, świadka A. L. , na podstawie dokumentów przedstawionych przez strony oraz zawartych w aktach sprawy I C 264/08 Sądu Okręgowego w Gdańsku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI