I C 262/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód P. M. wniósł pozew przeciwko (...) Bank S.A. i Towarzystwu Funduszy Inwestycyjnych (...) S.A., domagając się zwrotu kwoty 214.813,38 zł zainwestowanej w certyfikaty inwestycyjne, ewentualnie stwierdzenia nieważności umowy nabycia tych certyfikatów. Powód zarzucał, że pracownik banku wprowadził go w błąd co do bezpieczeństwa inwestycji, przedstawiając ją jako alternatywę dla lokaty bankowej i nie informując o ryzyku utraty kapitału. Podkreślał, że dokumenty były skomplikowane, a presja czasu uniemożliwiła świadomą decyzję. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo. Sąd ustalił, że powód, mimo złożenia oświadczeń o zapoznaniu się z dokumentacją, faktycznie jej nie przeczytał. Sąd uznał, że pozwani nie dopuścili się nieuczciwych praktyk rynkowych ani nie naruszyli przepisów prawa. Podkreślono, że zapis na certyfikaty jest nieodwołalny i bezwarunkowy, a prawa z certyfikatów powstają z chwilą wpisu do rejestru uczestników funduszu. Sąd stwierdził brak interesu prawnego w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego z bankiem, a roszczenie oparte na ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym zostało oddalone z uwagi na brak wykazania szkody, winy i bezprawności, a także z uwagi na fakt, że powód domagał się unieważnienia zapisu, a nie umowy. Sąd zwrócił uwagę na własne zaniechania powoda w zakresie zapoznania się z dokumentacją inwestycyjną, co było kluczowe dla rozstrzygnięcia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c., uwzględniając trudną sytuację konsumenta w relacji z instytucjami finansowymi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdza znaczenie zapoznania się przez konsumenta z dokumentacją inwestycyjną i własnych zaniechań w kontekście odpowiedzialności instytucji finansowych. Podkreśla różnicę między zapisem a umową oraz rolę funduszu i towarzystwa.
Dotyczy specyfiki funduszy inwestycyjnych zamkniętych i przepisów obowiązujących w 2015 roku. Rozstrzygnięcie oparte w dużej mierze na ocenie faktów i dowodów.
Zagadnienia prawne (4)
Czy bank dopuścił się nieuczciwej praktyki rynkowej poprzez wprowadzenie konsumenta w błąd co do bezpieczeństwa inwestycji w certyfikaty inwestycyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie dopuścił się nieuczciwej praktyki rynkowej, a powód nie wykazał szkody ani winy po stronie banku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powód nie wykazał bezprawności zachowania banku ani jego winy. Powód sam zaniechał zapoznania się z dokumentacją, która zawierała informacje o ryzyku. Bank miał prawo zakładać, że klient podejmuje decyzję świadomie. Informacje ustne nie zostały udowodnione jako wprowadzające w błąd.
Czy brak zapoznania się przez konsumenta z dokumentacją inwestycyjną, mimo oświadczenia o zapoznaniu się, wyłącza odpowiedzialność banku i funduszu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, własne zaniechania powoda w zakresie zapoznania się z dokumentacją, która zawierała informacje o ryzyku, wyłączają odpowiedzialność pozwanych.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że powód, mimo złożenia oświadczeń o zapoznaniu się z dokumentami, faktycznie ich nie przeczytał. To zaniechanie, a nie działania pozwanych, było kluczowe dla rozstrzygnięcia. Bank i fundusz mieli prawo zakładać, że klient podejmuje decyzję świadomie.
Czy powód posiada interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego pomiędzy nim a towarzystwem funduszy inwestycyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powód nie posiada interesu prawnego w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego pomiędzy nim a towarzystwem funduszy inwestycyjnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że taki stosunek prawny pomiędzy powodem a towarzystwem funduszy inwestycyjnych faktycznie nie mógł powstać w sposób opisany przez powoda, a ustalenie jego nieistnienia przez sąd nie wpłynęłoby na sytuację prawną powoda ani nie usunęłoby wątpliwości co do jego praw i obowiązków.
Czy wpłata dokonana przez powoda na certyfikaty inwestycyjne stanowiła nienależne świadczenie lub bezpodstawne wzbogacenie w stosunku do pozwanych banku i funduszu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wpłata nie stanowiła nienależnego świadczenia ani bezpodstawnego wzbogacenia w stosunku do pozwanych, gdyż została dokonana na rzecz funduszu, który nie był stroną postępowania.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że wpłata została dokonana na rachunek funduszu, a nie na rzecz pozwanych. Pozwani nie mieli legitymacji procesowej do zwrotu tej kwoty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. M. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank S.A. | spółka | pozwany |
| Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (21)
Główne
u.p.n.p.r. art. 12 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Roszczenie konsumenta o unieważnienie umowy z obowiązkiem wzajemnego zwrotu świadczeń w przypadku nieuczciwej praktyki rynkowej.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Dotyczy klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach z konsumentami.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Dotyczy zasady swobody umów, która musi być zgodna z właściwością (naturą) stosunku prawnego, ustawą i zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Dotyczy świadczenia nienależnego.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
u.p.n.p.r. art. 4 § ust. 1 i 2
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Definicja nieuczciwej praktyki rynkowej.
u.f.i.z.a.f.i. art. 3
Ustawa o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi
Definicja funduszu inwestycyjnego.
u.f.i.z.a.f.i. art. 4
Ustawa o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi
Rola towarzystwa funduszy inwestycyjnych.
u.f.i.z.a.f.i. art. 6
Ustawa o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi
Uczestnicy funduszu i ich prawa.
u.f.i.z.a.f.i. art. 15 § ust. 1a
Ustawa o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi
Utworzenie funduszu inwestycyjnego zamkniętego bez zezwolenia KNF.
u.f.i.z.a.f.i. art. 26 § ust. 3
Ustawa o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi
Zapis na certyfikaty inwestycyjne jest nieodwołalny i bezwarunkowy.
u.f.i.z.a.f.i. art. 27 § ust. 1
Ustawa o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi
Przyjmowanie zapisów na certyfikaty przez towarzystwo lub pośrednika.
u.f.i.z.a.f.i. art. 64
Ustawa o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi
Odpowiedzialność towarzystwa wobec uczestników funduszu za szkody.
u.f.i.z.a.f.i. art. 117
Ustawa o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi
Emitowanie certyfikatów inwestycyjnych przez fundusz zamknięty.
u.f.i.z.a.f.i. art. 126
Ustawa o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi
Obowiązek dołączenia informacji o miejscach zapoznania się ze statutem i warunków emisji do propozycji nabycia certyfikatów.
u.f.i.z.a.f.i. art. 130 § ust. 3
Ustawa o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi
Wpłaty na certyfikaty drugiej i kolejnych emisji nie powiększają wartości aktywów funduszu do dnia przydziału.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu żądaniem pozwu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada słuszności w orzekaniu o kosztach procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania szkody, winy i bezprawności po stronie pozwanych. • Własne zaniechania powoda w zakresie zapoznania się z dokumentacją inwestycyjną. • Brak legitymacji procesowej pozwanych w zakresie zwrotu nienależnego świadczenia. • Brak interesu prawnego powoda w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego z funduszem. • Zapis na certyfikaty jest jednostronnym oświadczeniem woli, a nie umową w rozumieniu przepisów o nieuczciwych praktykach rynkowych.
Odrzucone argumenty
Zarzut nieuczciwej praktyki rynkowej banku. • Zarzut wprowadzenia w błąd co do bezpieczeństwa inwestycji. • Żądanie ustalenia nieistnienia stosunku prawnego z funduszem. • Żądanie zwrotu nienależnego świadczenia od pozwanych. • Żądanie unieważnienia zapisu na certyfikaty.
Godne uwagi sformułowania
Powód ograniczył się jednak tylko do podpisania oświadczeń o zapoznaniu się z dokumentami, o tym, że jest świadomy ryzyka związanego z zapisem na certyfikaty inwestycyjne etc. • Niefrasobliwe działanie powoda, który złożył oświadczenie woli o zapisie i dokonaniu wpłaty ponad 200.000 zł, bez uprzedniego zapoznania się z treścią dokumentów zawierających charakterystykę nabywanego produktu inwestycyjnego oraz opis działalności samego (...) , deklarując jednak, że wszystkie wymagane dokumenty przeczytał, nie powinno obciążać pozwanych. • Samo opublikowanie Warunków Emisji na ogólnodostępnej stronie internetowej nie nadawało ofercie charakteru publicznego.
Skład orzekający
Agnieszka Nakwaska-Szczepkowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdza znaczenie zapoznania się przez konsumenta z dokumentacją inwestycyjną i własnych zaniechań w kontekście odpowiedzialności instytucji finansowych. Podkreśla różnicę między zapisem a umową oraz rolę funduszu i towarzystwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki funduszy inwestycyjnych zamkniętych i przepisów obowiązujących w 2015 roku. Rozstrzygnięcie oparte w dużej mierze na ocenie faktów i dowodów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu inwestowania przez konsumentów w produkty finansowe i potencjalnych nieprawidłowości przy ich sprzedaży. Pokazuje, jak ważne jest dokładne zapoznanie się z dokumentacją i jakie mogą być konsekwencje zaniechania tego.
“Czy bank wprowadził Cię w błąd sprzedając inwestycję? Sąd wyjaśnia, kto ponosi odpowiedzialność za straty.”
Dane finansowe
WPS: 214 813,38 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.