I C 256/22

Sygn. akt I C 256/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lipca 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: sędzia Piotr Królikowski Protokolant: Aleksandra Sieńczewska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2025 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa Skarbu Państwa - Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. przeciwko T. P. , T. V. o zapłatę I. 
        zasądza solidarnie od pozwanych (...) i T. V. na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. kwotę 440.000,00 zł (czterysta czterdzieści tysięcy złotych 00/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 16 stycznia 2024 r. do dnia zapłaty; II. 
        zasądza od pozwanych T. P. i T. V. na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 10.800,00 zł (dziesięć tysięcy osiemset złotych 00/100) wraz z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty; III. 
        przyznaje adwokat D. S. wynagrodzenie za pełnienie funkcji kuratora nieznanego z miejsca pobytu T. V. w kwocie 13.284,00 zł (trzynaście tysięcy dwieście osiemdziesiąt cztery złote 00/100) w tym 2.484,00 zł (dwa tysiące czterysta osiemdziesiąt cztery złote 00/100) z tytułu podatku VAT i kwotę tę nakazuje wypłacić tymczasowo z sum Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie; IV. 
        przyznaje adwokat B. B. wynagrodzenie za pełnienie funkcji kuratora nieznanej z miejsca pobytu T. P. w kwocie 13.284,00 zł (trzynaście tysięcy dwieście osiemdziesiąt cztery złote 00/100) w tym 2.484,00 zł (dwa tysiące czterysta osiemdziesiąt cztery złote 00/100) z tytułu podatku VAT i kwotę tę nakazuje wypłacić tymczasowo z sum Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie; V. 
        nakazuje pobrać od pozwanych T. P. i T. V. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie solidarnie kwoty: 22.000,00 zł (słownie: dwadzieścia dwa tysiące złotych 00/100) tytułem opłaty sądowej od pozwu od uiszczenia której Skarb Państwa był zwolniony oraz 26.568,00 zł (dwadzieścia sześć tysięcy pięćset sześćdziesiąt osiem złotych 00/100) tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa. sędzia Piotr Królikowski Sygn. akt I C 256/22 UZASADNIENIE WYROKU z 10 lipca 2025 r. (k. 347 – 348) Pozwem skierowanym do Sądu Okręgowego w Warszawie 18.05.2022 r. (data stempla pocztowego k. 120) Skarb Państwa – Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. domagał się zasądzenia od pozwanych solidarnie T. P. i T. H. Vu kwoty 440.000 zł wraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia doręczenia odpisu pozwanym do dnia zapłaty oraz kosztów procesu w tym na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kosztów zastępstwa procesowego (pozew k. 3 – 119). Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Wrzawie z 12.11.2020 r. sygn. akt XXV C 107/20 została uznana za bezskuteczną w stosunku do powoda umowa darowizny, umowa sprzedaży, umowa przedwstępna nabycia udziału we współwłasności nieruchomości, umowa ustanowienia służebności gruntowych oraz oświadczenie o ustanowieniu hipoteki z 16.07.2015 r. o wartości 440.000 zł Powodowi nadal przysługują wierzytelności pieniężne z tytułu podatku od towarów i usług za październik, listopad i grudzień 2014, oraz styczeń, luty i marzec 2015 r., stwierdzone tytułem wykonawczym nr (...) .2016 z 30 września 2016 r. Wierzytelności powoda nie zostały zaspokojone ani dobrowolnie ani przymusowo. Jako podstawę prawną swoich roszczeń Skarb Państwa wskazywał art.. 415 k.c. oraz art. 405 i n. k.c. Postanowieniem z 22.2023 r. i 06.02.2024 Sąd ustanowił kuratorów dla pozwanych T. P. i T. V. , nieznanych z miejsca pobytu (postanowienie k. 169, 188). W odpowiedzi na pozew Kuratora T. V. adw. D. S. wnosiła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu a także o przyznanie kosztów dla kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu powiększone o stawkę podatku VAT. (odpowiedź na pozew k. 200 – 204). Kurator pozwanego podniosła zarzut przedawnienia roszczeń objętych tytułami wykonawczymi z dniem 01.01.2022 r. wobec niewykazania przez powoda, że nastąpiło przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań, zaś roszczenie oparte na podstawie art. 415 k.c. uległo przedawnieniu w lipcu 2021 r. Pismem z 06.09.2024 r, kurator adw. D. S. wnosiła dodatkowo o zasądzenie pełnej stawki minimalnej z tytułu pełnienia funkcji kuratora powiększonej o podatek VAT z uwagi na znaczny stopień skomplikowania sprawy i związany z tym duży nakład pracy a także wysoką wartość przedmiotu sporu (pismo k. 316 – 319). W odpowiedzi na pozew kurator pozwanej T. P. adw. B. B. wnosiła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na rzecz kuratora wynagrodzenia z tytułu reprezentacji pozwanej wg norm przepisanych, powiększonego o stawkę VAT, jako że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części (odpowiedź na pozew k. 220 – 222). Kurator zarzucała, że dokumenty przedstawione przy pozwie nie wskazują na to czy pozwana miała możliwość podjęcia w toku postępowania toczącego się pod sygn. akt XXV C 107/20 podjęcia należnej obrony jej spraw a tym bardziej czy miała świadomość odnośnie do toczącego się wobec niej postępowania i treści zapadłego orzeczenia. Dodatkowo analiza treści aktu notarialnego nie pozwala na domniemanie że darowizna określona na kwotę 440.000 zł mogła spowodować w przyszłości niewypłacalność darczyńcy. Pozwana nie mogła się zatem liczyć z obowiązkiem zwrotu w rozumieniu art. 409 k.c. . Zarazem pozwana zawierając w dobrej wierze udokumentowaną przez notariusza umowę darowizny nie może zostać uznana za współwinną wyrządzenia wierzycielowi szkody w rozumieniu art. 415 k.c. Pismem z 16.09.2024 r. kurator adw. J. B. podniosła także zarzut przedawnienia roszczeń powoda z dniem 01.01.2022 r. a także o zasądzenie pełnej stawki minimalnej ze względu na znaczny stopień skomplikowania sprawa, wartość przedmiotu sporu oraz znaczny nakład pracy ze strony kuratora (pismo k. 321 – 322v). Na rozprawie strony podtrzymywały swoje stanowiska. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Decyzją z 24.02.2017 r. nr (...) (...) (...) .236 Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w O. wydał w stosunku do V. S. decyzję określającą kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym do przeniesienia na następny okres roszczeniowy oraz określił kwotę podatku do zapłaty w wysokości: 1) 
        za październik 2014 r. – 219.140 zł, 2) 
        za listopad 2014 r. – 508.817 zł, 3) 
        za grudzień 2014 r. – 410.342 zł, 4) 
        za styczeń 2015 r. – 506.405 zł, 5) 
        za luty 2015 r. – 457.082 zł, 6) 
        za marzec 2015 r. – 140.862 zł. (decyzja k. 7 – 62) Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 28 czerwca 2017 r. nr (...) - (...) (...) (decyzja k. 63 – 86). Do powyższych decyzji zostały wydane tytuły wykonawcze przeciwko H. V. z dnia 01.08.2017 r. nr (...) .2017 i (...) .2017, (...) .2017, (...) .2017, (...) .2017 (tytułu wykonawcze k. 87 – 93v). Dokonano także aktualizacji tytułu wykonawczego nr (...) .2016 z 30.09.2016 r. do kwoty 1.267,80 zł na dzień 14.12.2016 r. (k. 94 – 95). Należności (...) na dzień 24.08.2021 r. wyniosły z tytułu zaległości podatkowych 2.213.509,80 zł zaś z tytułu odsetek 1.151.843 zł (zestawienie k. 96). Aktem notarialnym z 16.07.2015 r. rep. A nr (...) H. V. , wraz z rodzicami Thanh Hoan i Thi Tuyet zawarli z (...) sp z o.o. w W. umowę darowizny, umowę sprzedaży, umowę przedwstępną nabycia udziału we współwłasności nieruchomości, umowę ustanowienia służebności gruntownych oraz oświadczenie o ustanowieniu hipoteki (umowa k. 97 – 108, wydruk z KW k. 109 – 112). Skarb Państwa - Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wniósł 09.01.2020 r. do Sądu Okręgowego w Warszawie pozew o uznanie za bezskuteczną w stosunku do niego umowy z 16 lipca 2015 r. , sporządzoną przed notariuszem M. L. , prowadzącym Kancelarię Notarialną w N. , Rep. A nr (...) w zakresie w jakim H. V. podarował swoim rodzicom (...) oraz (...) przysługujące mu prawa z umowy przedwstępnej sprzedaży z 10.06.2015 r. sporządzonej przed notariuszem w Ł. W. K. rep. A nr (...) o wartości 440.000 zł w celu zaspokojenia przysługujących powodowi wierzytelności pieniężnych wraz z należnymi odsetkami od zaległości podatkowych, kosztami upomnień i kosztami egzekucji z tytułu podatku od towarów i usług za października, listopad i grudzień 2014 r. oraz styczeń, luty i marzec 2015 r. (pozew z akt XXV C 107/20 k. 3 – 12, koperta k. 127). Wyrokiem zaocznym z 12.11.2020 r. Sąd Okręgowy w Warszawie sygn. akt XXV C 107/20 uznał za bezskuteczną w stosunku do Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. umowę z dnia 16 lipca 2015 r. , sporządzoną przed notariuszem M. L. , prowadzącym Kancelarię Notarialną w N. , Rep. A nr (...) , w zakresie dotyczącym darowizny, to jest w zakresie w jakim H. V. podarował pozwanym (...) oraz (...) , przysługujące mu prawa z tytułu umowy przedwstępnej sprzedaży z 10 czerwca 2015 roku, sporządzonej przed notariuszem w Ł. W. K. pod Rep. A nr (...) , o wartości 440 000 złotych, w celu zaspokojenia przysługujących powodowi Skarbowi Państwa – Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w P. (wierzycielowi) w stosunku do H. V. (dłużnik) wierzytelności pieniężnych, wraz z należnymi odsetkami od zaległości podatkowych, kosztami upomnień i kosztami egzekucji, z tytułu podatków od towarów i usług za: a) 
        październik, listopad i grudzień 2014 r. stwierdzonych ostateczną decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. z 24.02.2017 r. znak: (...) (...) (...) .236; b) 
        styczeń, luty i marzec 2015 r. stwierdzonych ostateczną decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. z 24.02.2017 r. znak: (...) (...) (...) .236; c) 
        grudzień 2015 r. stwierdzonej tytułem wykonawczym nr (...) .2016 z 30.09.2016 r. których łączna wysokości wynosi 3 001 258,80 zł, w tym na dzień 01.10.2019 r. wierzytelność główna – 2 186 944,80 zł oraz odsetki od zaległości podatkowych 814 314 złotych, zaś koszty egzekucyjne oraz koszty upomnień na dzień 30 października 2019 r. wynoszą odpowiednio 36 880,95 złotych oraz 11,60 złotych. Powyższe orzeczenie jest prawomocne z dniem 08.01.2021 r. (wyrok k. 113 – 113v). Postanowieniem z 05.02.2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. umorzył postepowanie egzekucyjne względem V. S. ze względu na jego bezskuteczność (postanowienie k. 114 – 114v). Pismem datowanym na 30 czerwca 101 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wezwał T. V. do zapłaty kwoty 440.000 zł w terminie tygodniowym od dnia doręczenia wezwania. Przesyłka powróciła niepodjęta (korespondencja wraz z ZPO k. 115 – 119). Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Roszczenie zasługiwało na uwzględnienie w całości. Instytucja skargi pauliańskiej skodyfikowana w art. 527 k.c. służy ochronie wierzyciela przed czynnościami fraudacyjnymi dłużnika, który wyzbywa się swoich składników majątkowych (najwcześniej praw dotyczących nieruchomości) na rzecz osoby trzeciej albo nie przekazuje ich do majątku dłużnika pozostawiając je we własnym władaniu. Formalnymi podstawami skierowania egzekucji do przedmiotów majątkowych osoby trzeciej są tytuł wykonawczy przeciwko dłużnikowi wynikający z wyroku wydanego w powództwie o zapłatę oraz wyrok pauliański przeciwko osobie trzeciej, który uznawał bezskuteczność czynności prawnej względem wierzyciela. W postępowaniu o zapłatę bada się jedynie czy orzeczenie dotyczące skargi pauliańskiej jest prawomocne, bowiem stosownie do art. 366 k.p.c. w niniejszym postępowaniu Sąd jest związany tym wyrokiem. Pozwani byli stroną postępowania ze skargi pauliańskiej i to w nim winni podnosić zarzuty odnośnie ewentualnego wygaśnięcia wierzytelności wskutek przedawnienia, gdyż jest to przesłanka istotna dla rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Sąd w niniejszej sprawie nie jest uprawniony do badania prawidłowości wydanego orzeczenia, w szczególności tego czy strona była należycie reprezentowana oraz czy nie została pozbawiona możliwości ochrony swoich praw – jeśli są wątpliwości w tym zakresie prawo przewiduje środki ochrony które mogą być podjęte w tamtym postępowaniu. Z tego względu zarzut kuratora odnośnie braku znaczenia wyroku z 12 listopada 2020 r. nie mógł zostać uwzględniony – prawomocny wyrok zaoczny wiąże Sąd tak jak każde inne prawomocne orzeczenie. Kuratorzy pozwanych podnosili także zarzut przedawnienia roszczeń objętych pozwem o zapłatę – za 2014 r. z dniem 31 grudnia 2019 r. zaś za 2015 r. z dniem 31 grudnia 2020 r. stosownie do art. 70 Ordynacji podatkowej. Wierzyciel jest uprawniony do wystąpienia ze skargą pauliańską w ciągu pięciu lat odo dokonania czynności fraudacyjnej zgodnie z art. 534 k.c. Natomiast wierzytelności przedawnione nie mogą skorzystać z ochrony pauliańskiej ponieważ nie posiadają przymiotu zaskarżalności, zatem nie mogą korzystać z ochrony wynikającej z art. 527 § 1 k.c. – w tym zakresie Sąd powinien oddalić skargę pauliańską gdyby w toku postepowania podniesiono zasadny zarzut przedawnienia. Przy tym rozbieżne jest orzecznictwo odnoszące się do tego czy przedawnienie powinno być uwzględniane przez Sąd rozpoznający skargę z urzędu czy też na zarzut. Niewątpliwie z urzędu Sąd bierze pod uwagę przedawnienie, gdy ustali w toku postępowania, że dłużnik (a zatem nie osoba trzecia) działał w charakterze konsumenta w rozumieniu art. 22 (
    
    
    
    
    1 ) k.c. Niewątpliwie zaś z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy XXV C 107/20 wynika, że dłużnik H. V. statusu konsumenta nie posiadał, bowiem zaległości wobec Urzędu Skarbowego powstały na skutek prowadzenia przez niego nierejestrowanej, nieopodatkowanej sprzedaży w ramach wykonywanej działalności gospodarczej. Jednakże nawet przyjęcie, iż przedawnienia mogło być badane w postępowaniu XXV C 107/20 jedynie na zarzut pozwanych, nie aktualizuje możności jego podniesienia w niniejszym postępowaniu, bowiem kwestia zaskarżalności wierzytelności została już prawomocnie rozstrzygnięta, a to czy stało się to po zbadaniu zarzutu czy wskutek jego nie podniesienia nie ma znaczenia dla określenia zakresu powagi rzeczy osądzonej wynikającego z prawomocnego wyroku uznającego czynność prawną za bezskuteczną. Na marginesie wypadnie wskazać, że należności za październik i listopad 2014 r. w chwili wniesienia skargi pauliańskiej były przedawnione stosownie do treści art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Pozew złożono bowiem 09 stycznia 2020 r. zaś roszczenia w tej części przedawniły się z dniem 31 grudnia 2019 r. Podkreślić wypadnie, iż bieg przedawnienia zobowiązań podatkowych przerywa stosownie do art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej tylko zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony i powód nie wykazał zastosowania żadnego ze środków wskazanych w art. 1a pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przy jednoczesnym zawiadomieniu o powyższym podatnika. Niemniej roszczenia dotyczące należności względem Skarbu Państwa za grudzień 2014 r. oraz styczeń, luty i marzec 2015 r. nie były wówczas przedawnione – ponieważ stały się wymagalne dopiero w 2015 r. to przedawniły się z końcem 2020 r. Ich wysokość wynosi 1.485.434,80 zł z tytułu należnego podatku VAT, którą to kwotę należy powiększyć o należne odsetki (wyliczenie k. 305). Zatem nawet wysokość wierzytelności w części nieprzedawnionej konsumuje kwotę objętą niniejszym postępowaniem, poza faktem związania Sądu prawomocnym wyrokiem z 12 listopada 2020 r. sygn. akt XXV C 107/20, zgodnie z art. 365 §1 k.p.c. Tym samym zważania odnośnie przedawnienia, nawet gdyby przyjąć iż Sąd mógłby badać powyższy zarzut w niniejszym postępowaniu – nie mają żadnego znaczenia dla wydanego wyroku. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji w punkcie I. O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 108 §1 k.p.c. i 98 §1 i 1 1 k.p.c. uznając, iż wobec uwzględnienia powództwa w całości należy pozwanych obciążyć kosztami zastępstwa procesowego w sprawie. Kwota 10.800 zł została obliczona na podstawie §2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Z tych względów postanowiono jak w sentencji w pkt II. Ze względu na ustanowienie dla każdego z pozwanych kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu oraz złożone przez kuratorów wnioski o przyznanie wynagrodzenie w pełnej stawce Sąd orzekł stosownie do §1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9.03.2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. poz. 536), przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2025 r. o sygn. SK 89/22. Sąd uznał przy tym iż zasadne było zwiększenie wynagrodzenia do wysokości pełnej stawki powieszonej o wysokość podatku VAT ze względu na skomplikowany charakter sprawy – zagadnienie przedawnienia roszczenia chronionego na gruncie spraw ze skargi pauliańskiej oraz spraw o zapłatę, kierowanych przeciwko osobom trzecim jest rozbieżnie traktowane przez orzecznictwo, również Sąd Najwyższy rewidował swoje poglądy w tym zakresie. W związku z powyższym za zasadne należało uznać wnioski kuratorów o przyznanie pełnej stawki obliczonej na podstawie §2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Z tych względów postanowiono jak w sentencji w pkt III i IV. Sąd nakazał pobrać od powodów kwoty wydatkowane związane z niepokrytymi kosztami opłaty od pozwu oraz kwoty poniesione jako koszt Skarbu Państwa na wynagrodzenia kuratorów stosownie do art. 113 ust. 1 u.k.s.c. o czym postanowiono jak w sentencji w punkcie V. sędzia Piotr Królikowski