I C 2489/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił powództwo banku o zwrot kapitału kredytu, uznając, że wierzytelność banku została skutecznie potrącona z wierzytelnością pozwanych o zwrot nienależnie pobranych rat.
Bank dochodził zwrotu kapitału kredytu w kwocie 350.000 zł, argumentując nieważnością umowy. Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut potrącenia swojej wierzytelności z tytułu nienależnie pobranych rat (360.192,42 zł) z wierzytelnością banku. Sąd uznał zarzut potrącenia za skuteczny, stwierdzając umorzenie wzajemnych wierzytelności do kwoty 350.000 zł i oddalając powództwo banku. O kosztach orzeczono na zasadzie odpowiedzialności strony przegrywającej.
Powód (...) Bank (...) S.A. wniósł o zasądzenie od pozwanych I. G. i K. G. kwoty 350.000,00 zł tytułem zwrotu kapitału kredytu, argumentując nieważnością umowy kredytu z 2010 roku. Bank powołał się na wcześniejsze postępowanie dotyczące nieważności umowy, które nie rozstrzygnęło wszystkich kwestii spornych. Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut potrącenia swojej wierzytelności z tytułu nienależnie pobranych rat i innych opłat (łącznie 360.192,42 zł) z wierzytelnością banku. Sąd Okręgowy ustalił, że umowa kredytu denominowanego w CHF była nieważna. Analizując zarzut potrącenia, sąd uznał, że pozwanym przysługuje wierzytelność z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, a bankowi wierzytelność o zwrot kapitału. Sąd uznał, że pozwani skutecznie złożyli oświadczenie o potrąceniu swojej wierzytelności z wierzytelnością banku, co doprowadziło do umorzenia wzajemnych wierzytelności do kwoty 350.000,00 zł. W związku z tym, powództwo banku o zapłatę zostało oddalone. O kosztach postępowania orzeczono na rzecz pozwanych, zasądzając od banku kwotę 10.834,00 zł.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, bieg przedawnienia roszczenia banku nie rozpoczął się od dnia wypłaty kredytu, a dopiero po podjęciu przez kredytobiorcę-konsumenta wiążącej decyzji co do sanowania niedozwolonej klauzuli lub sprzeciwu wobec konsekwencji nieważności umowy. W tym przypadku, pozew w sprawie o stwierdzenie nieważności umowy miał miejsce w dniu 26 stycznia 2024 r., a pozew w niniejszej sprawie wpłynął 27 grudnia 2024 r., co mieści się w terminie.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego (uchwały V CSK 382/18, III CZP 11/20, III CZP 6/21), zgodnie z którym bieg przedawnienia roszczeń banku z tytułu nieważnej umowy kredytu rozpoczyna się dopiero po definitywnym rozstrzygnięciu kwestii ważności umowy przez konsumenta lub sąd, a nie od daty wypłaty kredytu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie powództwa
Strona wygrywająca
I. G., K. G.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Bank (...) S.A. | spółka | powód |
| I. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
Pomocnicze
k.c. art. 117 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.
k.c. art. 120 § § 1 zdanie pierwsze
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w zakresie zwrotu świadczeń z nieważnej umowy.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Dłużnik powinien spełnić świadczenie niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela.
Prawo bankowe art. 5 § ust. 1 pkt 3
Ustawa Prawo bankowe
Udzielanie kredytów zalicza się do czynności bankowych.
k.p.c. art. 203(1)
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje kwestie związane z zarzutem potrącenia.
k.p.c. art. 316 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd bierze pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczność zarzutu potrącenia wierzytelności pozwanych z wierzytelnością banku. Nieważność umowy kredytu jako podstawa do żądania zwrotu świadczeń. Brak przedawnienia roszczenia banku w okolicznościach sprawy.
Odrzucone argumenty
Roszczenie banku o zwrot kapitału kredytu nie zostało umorzone przez potrącenie. Roszczenie banku uległo przedawnieniu.
Godne uwagi sformułowania
teoria dwóch kondykcji roszczenie restytucyjne zarzut potrącenia wierzytelności umorzenie wzajemnych wierzytelności
Skład orzekający
Krystian Szeląg
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad przedawnienia roszczeń banków z tytułu nieważnych umów kredytowych oraz skuteczności zarzutu potrącenia w takich sprawach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieważności umowy kredytu denominowanego w walucie obcej i zastosowania teorii dwóch kondykcji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i nieważności umów, a rozstrzygnięcie opiera się na złożonej interpretacji przepisów o przedawnieniu i potrąceniu, co jest istotne dla prawników i konsumentów.
“Bank przegrywa sprawę o zwrot kapitału kredytu – kluczowe potrącenie wierzytelności!”
Dane finansowe
WPS: 350 000 PLN
zwrot kosztów procesu: 10 834 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt: I C 2489/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 06 czerwca 2025 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Krystian Szeląg Protokolant: Sekretarz sądowy Agnieszka Malinowska po rozpoznaniu w dniu 06 czerwca 2025 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy z powództwa (...) Banku (...) S.A. z siedzibą w W. przeciwko I. G. , K. G. o zapłatę I. oddala powództwo w całości; II. zasądza od powoda (...) Banku (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz pozwanych I. G. , K. G. kwotę 10.834,00 złotych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 2489/24 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 13 grudnia 2024 r. powód (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł przeciwko pozwanym K. G. i I. G. o: 1. zasądzenie od Strony pozwanej solidarnie na rzecz Powoda kwoty 350.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 8 sierpnia 2024 roku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego S. pozwanej (jako świadczenia nienależnego) z tytułu rozliczenia nieważności bądź bezskuteczności umowy (...) z dnia 18 czerwca 2010 roku ewentualnie, gdyby Sąd uznał, iż nie ma podstaw do zasądzenia ww. kwoty solidarnie wniósł o zasądzenie tej kwoty w częściach równych tj. po 175.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 8 sierpnia 2024 roku do dnia zapłaty, 2. zasądzenie od Strony pozwanej solidarnie na rzecz Powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w sprawie do dnia zapłaty. Powód w uzasadnieniu wskazał, że wnosząc pozew w niniejszej sprawie Bank zmierza do rozstrzygnięcia kwestii spornych pomiędzy stronami, które powstały w związku z zarzutem nieważności (bezskuteczności trwalej) Umowy podniesionym w sprawie z powództwa Strony pozwanej prowadzonej przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku pod sygn. akt (...) . Nie wszystkie kwestie sporne zostały rozstrzygnięte w sprawie z powództwa Strony pozwanej. W ww. sprawie Strona pozwana złożyła pozew o zapłatę oraz o ustalenie ( art. 189 k.p.c. ) nieważności bądź bezskuteczności Umowy w całości, dochodząc tych roszczeń kumulatywnie. We wskazanej sprawie Strona pozwana dochodziła roszczeń na podstawie zarzutu nieważności (bezskuteczności) Umowy kredytu. Z uwagi na zgłoszenie roszczenia o ustalenie, rozstrzygnięcie w tym zakresie zawarte w sentencji wyroku byłoby wiążące w niniejszej sprawie w zakresie oceny ważności Umowy. Zgłaszane pozwem roszczenie Powoda ma charakter roszczenia restytucyjnego, związanego z koniecznością zwrotu przez strony wzajemnych świadczeń z tytułu Umowy kredytu, która okazała się nieważna (trwale bezskuteczna). Bank zgłasza roszczenie o zapłatę zmierzające do rozliczenia należności wynikających z nieważności Umowy (pozew: k. 4-10v.). W odpowiedzi na pozew pozwani I. i K. G. wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania. Pozwani podnieśli zarzut potrącenia wierzytelności pozwanych z wierzytelnością powoda co do całości żądania. W uzasadnieniu pozwani wskazali, że nieważność umowy kredytu oznacza, że kredytobiorcom przysługuje roszczenie o zwrot kwoty 360.192,41 zł, a więc łącznej kwoty spłat nienależnie pobranych przez stronę powodową na podstawie nieważnej umowy kredytu, a niepodlegającej zasądzeniu w sprawie o stwierdzenie nieważności umowy kredytowej, w którym strona pozwana dochodzi od powoda jedynie kwoty nadpłaty nad przekazaną im kwotę kapitału kredytu, a co do pozostałej kwoty kredytobiorcy cofnęli powództwo. Powodowie nadal spłacają raty kapitałowo-odsetkowe. Nigdy nie zachodziła podstawa do wszczęcia przedmiotowego postępowania. Pozwani wystosowali do powoda wezwanie do dobrowolnego spełnienia świadczenia w terminie 7 dni (podejmując tym samym próbę pozasądowego rozwiązania sporu), jednak należna im kwota nie została przez bank wypłacona Następnie zaś pozwani dokonali potrącenia wierzytelności im przysługującej z wierzytelnością powodowego Banku (odpowiedź na pozew k. 49-52). W odpowiedzi pismem z dnia 31 marca 2025 r. powód wskazał, że sprawa o stwierdzenie nieważności nie została prawomocnie zakończona, wobec czego kwestia skuteczności prawnej umowy kredytu nie została ostatecznie rozstrzygnięta (pismo powoda k. 68). Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: Dnia 18 czerwca 2010 r. pozwani podpisali z poprzednikiem prawnym powoda ( (...) Bank (...) S.A. ) umowę o kredyt mieszkaniowy (...) nr (...) 10- (...) , na podstawie której Bank zobowiązał się postawić do dyspozycji pozwanych kredyt w kwocie stanowiącej równowartość 126.936,62 CHF, jednak nie więcej niż 350.000 zł, celem sfinansowania zakupu lokalu mieszkalnego zlokalizowanego położonego w O. przy ul. (...) . Zgodnie z § 4 ust. 1 i 3 (...) wypłata kredytu miała nastąpić jednorazowo w terminie 5 dni od spełnienia przez kredytobiorcę warunków uruchomienia kredytu opisanych w § 4 ust. 4 (...) , według kursu kupna dla waluty (...) , zgodnie z Tabelą kursów obowiązującą w Banku w dniu uruchomienia środków, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych (§ 1 ust. 2 (...) ). Strony ustaliły, że kredyt mieszkaniowy jest udzielany w złotych (§ 1 ust. 1 (...) ). Ponadto w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej strony ustaliły, że: - zmiana kursu waluty oraz zmiana wysokości spreadu walutowego wpływa na wypłacane w złotych przez Bank kwoty transz kredytu oraz na spłacane w złotych przez kredytobiorcę kwoty rat kapitałowo-odsetkowych, - ryzyko związane ze zmianą kursu waluty oraz zmianą wysokości spreadu walutowego ponosi kredytobiorca z uwzględnieniem § 13 ust. 3 oraz § 20 ust. 6 (...) (§ 1 ust. 3 pkt 1 i 2 (...) ). Zgodnie z § 4 ust. 3 (...) w przypadku kredytów denominowanych do przeliczeń aktualnego salda kredytu na PLN stosuje się średni kurs Narodowego Banku Polskiego dla danej waluty, aktualny na ostatni dzień roboczy danego miesiąca. W § 2 ust. 1 (...) wskazano, że oprocentowanie kredytu ustalane jest według zmiennej stopy procentowej, stanowiącej sumę odpowiedniej stopy bazowej oraz marży Banku. Stopa bazowa odpowiada obowiązującej w ostatnim dniu roboczym przed dniem uruchomienia środków stawce LIBOR 3M w przypadku kredytów denominowanych w USD lub (...) (§ 2 ust. 2 (...) ). Ustalona w ten sposób stopa bazowa obowiązywała do przedostatniego dnia włącznie 3-miesięcznego okresu obrachunkowego rozumianego jako okres kolejnych 3-ech miesięcy (§ 2 ust. 3 (...) ). W zakresie marży umowa przewidywała, że ulega ona obniżeniu o 1,25 p.p. po ustanowieniu docelowego zabezpieczenia spłaty kredytu tj. po przedłożeniu w Banku odpisu z księgi wieczystej z prawomocnym wpisem hipoteki na rzecz banku oraz obniżeniu obciążenia kredytem nieruchomości do poziomu nie przekraczającego 80% jej wartości (§ 1 ust. 6 pkt 1 i 2 (...) , § 4 ust. 2 (...) ). Strony ustaliły, że oprocentowanie kredytu wynosi 3.15 % p.a. (w przypadku uruchamiania środków w dniu podpisania umowy), zaś marża Banku w dniu udzielenia kredytu wynosi 3,05 % w stosunku rocznym (§ 1 ust. 4 - 5 (...) ). Rzeczywista roczna stopa procentowa ustalona została na 4,49 % p.a. (§ 1 ust. 7 (...) ). Spłata kredytu miała nastąpić w malejących ratach kapitałowo-odsetkowych (§ 5 ust. 2 (...) ). Spłata kredytu następować miała zgodnie z haromonogramem spłat doręczanym kredytobiorcy w drodze potrącenia przez Bank środków zgromadzonych na rachunku złotowego (...) (§ 5 (...) ) w złotych w równowartości kwot wyrażonych w walucie obcej, w ratach malejących, przy czym do przeliczeń wysokości rat kapitałowo-odsetkowych spłacanego kredytu stosuje się kurs sprzedaży danej waluty według Tabeli kursów obowiązującej w Banku w dniu spłaty, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych (§ 15 ust. 7 pkt 2 lit a) (...) ). W § 15 ust. 7 pkt 2 lit. b) i c) umowa przewidywała spłatę kredytu w walucie obcej w przypadku gdy kredytobiorca posiadał rachunek walutowy. W § 19 ust. 1 (...) umowa przewidywała możliwość ubiegania się przez kredytobiorcę o zmianę waluty kredytu, po spełnieniu warunków określonych w „Ogólnych warunkach udzielania przez (...) Bank (...) S.A. kredytu mieszkaniowego (...) . (dowód: umowa kredytu k. 14-21) Kredyt został wypłacony jednorazowo w dniu 29.06.2010 r. w kwocie 350.000 zł stanowiącej równowartość kwoty 1116.429,92 CHF po przeliczeniu po kursie 3, (...) . Kwota 10.506,69 CHF została zaliczona na wcześniejszą spłatę kapitału z tytułu różnic kursowych. Powodowie w okresie od dnia 20.07.2010 r. do dnia 20.10.2023 r. dokonali spłaty w łącznej wysokości 481.556,70 zł oraz 19.577,66 CHF. (dowód: zaświadczenie k. 22, zestawienie wpłat k. 56-59v) Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2024 roku Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny w pkt. I ustalił nieważność umowy w pkt. II zasądził od Banku na rzecz Powodów kwotę 131.556,17 zł oraz kwotę 19.577,66 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 26 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty, w pkt. III umorzył postępowanie w zakresie kwoty 350.000 zł, w pkt. IV oddalił powództwo w pozostałym zakresie, zaś w pkt. V zasądził od Banku na rzecz Powodów kwotę 1.000,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Wyrokiem z dnia 5 marca 2024 roku Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny w pkt. I oddalił apelację, zaś w pkt. II zsądził od Banku na rzecz Powodów kwotę 8.100,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kosztowego do dnia zapłaty. Po wniesieniu apelacji przez pozwanego, sprawa została przekazana Sądowi Apelacyjnemu w Białymstoku i toczy się pod sygnaturą (...) . (dowód: wyrok k. 23, uzasadnienie k. 24-35v) Pismem z dnia 18 czerwca 2024 r. powód wezwał pozwanych do zapłaty wypłaconego im w wykonaniu umowy kapitału kredytu w kwocie 350.000,00 zł w terminie 1 miesiąca. Pozwani otrzymali wezwanie w dniu 8 lipca 2024 r. (dowód: wezwanie do zapłaty k. 36, 38, potwierdzenie doręczenia k. 37, 39) Pismem z dnia 27.02.2025 r. pozwani wezwali powoda do zapłaty kwoty 360.192,42 zł w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Na wymienioną kwotę składały się: - kwota 350.000,00 zł tytułem zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych nieujętych w wyroku I C 73/22; - kwota 6.792,24 zł tytułem zwrotu pobranej prowizji za udzielenie kredytu; - kwota 2471,17 zł tytułem zwrotu różnicy kursowej powstałej między zawarciem umowy a wypłatą kredytu; - kwota 219 zł tytułem zwrotu pobranej opłaty za ustanowienie hipoteki; - kwota 160 zł tytułem zwrotu opłaty za przeprowadzenie inspekcji nieruchomości; - kwota 100 zł tytułem zwrotu opłaty za badanie księgi wieczystej; - kwota 400 zł tytułem zwrotu opłaty za wewnętrzną weryfikację wartości prawnej zabezpieczenia; - kwota 50 zł tytułem zwrotu opłaty za wydanie zaświadczenia z dnia 17 listopada 2023 r. Powód otrzymał to pismo 3 marca 2025 r. Pismem z dnia 14 marca 2025 r. pozwani dokonali potrącenia wierzytelności w kwocie 360.192,14 zł tytułem zwrotu świadczeń nienależnie pobranych na podstawie nieważnej umowy kredytu z wierzytelnością w kwocie 350.000,00 zł zwrotu, której bank domaga się od nich w niniejszej sprawie. Powód otrzymał to pismo 19 marca 2025 r. (dowód: wezwanie k. 60, potwierdzenie odbioru k. 61, 63, oświadczenie o potrąceniu k. 62) Sąd zważył, co następuje: Fakty ustalono na podstawie spójnego, wiarygodnego materiału dowodowego: dokumentów złożonych przez obie strony (wzajemnie niekwestionowanych). Sąd pominął na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 301 § 2 k.p.c. i art. 299 k.p.c. wniosek strony powodowej o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron z ograniczeniem strony pozwanej na okoliczności jak pkt IX ppkt 2 pozwu k. 5. Sąd uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w pełni pozwala na prawidłowe rozpoznanie sprawy wobec czego wniosek ten uznano za nieprzydatny. W tym miejscu godzi się przypomnieć, że według art. 117 § 1 i 2 k.c. roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Zgodnie z art. 118 k.c. termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. W świetle art. 120 § 1 zdanie pierwsze k.c. bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że roszczenie banku o zwrot kwoty wypłaconej w wykonaniu nieważnej gwarancji bankowej ( art. 410 k.c. ), jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, przedawnia się z upływem trzyletniego terminu ( art. 118 k.c. ). Bieg przedawnienia roszczenia wynikającego z zobowiązania bezterminowego rozpoczyna się w dniu, w którym świadczenie powinno być spełnione, gdyby wierzyciel wezwał dłużnika do wykonania zobowiązania w najwcześniej możliwym terminie ( art. 120 § 1 zdanie drugie w zw. z art. 455 k.c. ), niezależnie od świadomości uprawnionego co do przysługiwania mu roszczenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2003 r., I CKN 316/01, OSNC 2004/7-8/117). W ocenie Sądu przedstawiony pogląd judykatury należy uwzględnić w niniejszej sprawie, która dotyczy żądania zwrotu kwoty wypłaconej w wykonaniu nieważnej umowy kredytu. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2357) do czynności bankowych zaliczane jest, między innymi, udzielanie kredytów. Zatem takie czynności, choćby nawet zostały wadliwie dokonane, mieszczą się w zakresie działalności gospodarczej. Wynikające z nich roszczenia są konsekwencją tej działalności, której istotą jest udzielanie kredytów. Do roszczeń tych należy zaliczyć więc także roszczenia wynikające z nieważnych umów ponieważ zachodzi ścisły związek między działalnością gospodarczą banku, przejawiającą się w zawieraniu umów kredytowych a wynikającymi z nich roszczeniami, które mogą być oparte na różnych podstawach prawnych, w tym na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu czy nienależnym świadczeniu. Dlatego Sąd uznał, iż do roszczenia powoda, będącego przedmiotem sprawy, jako związanego w prowadzeniem przez niego działalności gospodarczej, powinien mieć zastosowanie trzyletni okres przedawnienia, o którym mowa w art. 118 k.c. Powyższa konstatacja na gruncie niniejszej sprawy nie oznacza jeszcze jednak, że roszczenie to faktycznie uległo przedawnieniu. Wypowiadając się częściowo co do tej kwestii, w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18 i w uchwale z dnia 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że ze względu na przyznaną kredytobiorcy-konsumentowi możliwość podjęcia wiążącej decyzji co do sanowania niedozwolonej klauzuli i co do zaakceptowania konsekwencji całkowitej nieważności umowy (i sprzeciwienia się zarazem udzieleniu mu ochrony przed tymi konsekwencjami przez wprowadzenie regulacji zastępczej), należy uznać, iż co do zasady termin przedawnienia tych roszczeń może rozpocząć bieg dopiero po podjęciu przez kredytobiorcę-konsumenta wiążącej decyzji w tym względzie. Dopiero wtedy bowiem można uznać, że brak podstawy prawnej świadczenia stał się definitywny (podobnie jak w przypadku condictio causa finita ), a strony mogły zażądać skutecznie zwrotu nienależnego świadczenia (por. art. 120 § 1 zd. 1 k.c. ). Oznacza to w szczególności, że kredytobiorca-konsument nie może zakładać, iż roszczenie banku uległo przedawnieniu w terminie liczonym tak, jakby wezwanie do zwrotu udostępnionego kredytu było możliwe już w dniu jego udostępnienia ( art. 120 § 1 zd. 2 k.c. ). Podzielając stanowisko wyrażone w uchwale SN z 7.05.2021 r. (III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56), należy uznać, iż wystąpienie przez konsumenta z żądaniem restytucyjnym opartym na twierdzeniu o całkowitej i trwałej bezskuteczności (nieważności) umowy kredytu nie może być uznane za równoznaczne z zakończeniem stanu bezskuteczności zawieszonej tej umowy, jeżeli nie towarzyszy mu wyraźne oświadczenie konsumenta, potwierdzające otrzymanie wyczerpującej informacji. Oczywiście w toku postępowania sądowego brak takiego oświadczenia może być substytuowany przez uczynienie zadość obowiązkowi informacyjnemu przez sąd, a podtrzymanie żądania restytucyjnego przez konsumenta - po uzyskaniu stosownej informacji - będzie równoznaczne z odmową potwierdzenia klauzuli i (ewentualnie) ze sprzeciwem co do udzielenia mu ochrony przed konsekwencjami całkowitej i trwałej bezskuteczności (nieważności) umowy. W związku z powyższym tut. Sąd uznał, że dochodzone w niniejszej sprawie roszczenie powoda nie może być uznane jako przedawnione. Rozprawa, na której pozwani ostatecznie podtrzymali żądanie nieważności umowy, miała miejsce w dniu 26 stycznia 2024 r., zaś pozew wpłynął do tut. Sądu w dniu 27 grudnia 2024 r. Jednocześnie ze względu na treść art. 316 §1 k.p.c. , zasądzeniu roszczenia nie stoi na przeszkodzie okoliczność, że stało się ono wymagalne w toku sprawy. Niemniej powództwo w zakresie roszczenia głównego – roszczenia o zapłatę nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z teorią dwóch kondykcji wyrażoną m.in. w uchwale SN z 16.02.2021r. (III CZP 11/20, OSNC 2021, nr 6, poz. 40), w razie nieważności umowy kredytu dokonywane przez kredytobiorcę płatności, mające stanowić spłatę wykorzystanego kredytu, są świadczeniami nienależnymi, podobnie jak świadczeniem nienależnym jest w takiej sytuacji wypłata środków pieniężnych przez bank. To oznacza, że każda ze stron nieważnego stosunku prawnego może skorzystać z prawa potrącenia. W ocenie Sądu pozwani skutecznie złożyli zarzut potrącenia swojej wierzytelności z tytułu spłat rat kapitałowo-odsetkowych w wykonaniu nieważnej umowy w wysokości 360.192,42 zł z wierzytelnością banku o zwrot wypłaconego kapitału w kwocie 350.000,00 zł. Celem zarzutu potrącenia jest zgłoszenie twierdzenia, że na skutek zdarzenia w postaci złożenia oświadczenia o potrąceniu doszło do umorzenia wzajemnych wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej. Skuteczność tego twierdzenia uzależniona jest od spełnienia przesłanek formalnych i materialnych. Do pierwszych zalicza się udowodnienie, że oświadczenie o potrąceniu zostało złożone w sposób pozwalający na dotarcie do adresata, zgłoszenie zarzutu potrącenia w procesie w wymaganym terminie i w wymaganej formie w postępowaniu, w którym zarzut taki jest dopuszczalny. Do przesłanek materialnych należy zaliczyć wykazanie, że pozwanemu przysługiwała wierzytelność wzajemna, która została potrącona. Niespełnienie przesłanek formalnych powoduje pominięcie twierdzenia o potrąceniu i nierozpoznanie zarzutu. Niespełnienie przesłanek materialnych skutkuje nieuwzględnieniem żądania oddalenia powództwa z powodu wygaśnięcia wierzytelności powoda ( M. M. [w:] A. A. , P. P. , M. R. , M. S. , E. S. , M. M. , Kodeks postępowania cywilnego . Komentarz aktualizowany. Tom I. Art. 1-477(16) , LEX/el. 2022, art. 203(1) . Mając powyższe na uwadze, wobec spełnienia przez pozwanych przesłanek formalnych zarzutu potrącenia poprzez dołączenie materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu z dowodem nadania na adres powoda i potwierdzeniem doręczenia, jak również przesłanek materialnych poprzez wykazanie, że przysługiwała im wierzytelność wzajemna, należało uznać, że doszło do umorzenia wzajemnych wierzytelności stron do kwoty 350.000,00 zł. Z tego względu żądanie powoda z pkt I pozwu podlegało oddaleniu. O kosztach procesu (pkt II) orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. , zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Sąd miał przy tym na uwadze nie tylko kwestię dokonanego potrącenia wierzytelności, ale również faktycznego braku zagrożenia interesów powoda. Pozwani bowiem w sprawie o stwierdzenie nieważności umowy kredytowej dochodzą jedynie nadwyżki nad wypłaconą im kwotą kapitału kredytu. Na koszty procesu pozwanych w łącznej kwocie 10.834,00 zł składają się: opłata skarbowa od pełnomocnictwa (34,00 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika w stawce wynikającej z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (10.800,00 zł) i taką kwotę na ich rzecz należało zasądzić tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. sędzia Krystian Szeląg
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI