I C 247/18

Sąd Rejonowy w BrodnicyBrodnica2020-06-25
SAOSCywilneochrona dóbr osobistychŚredniarejonowy
naruszenie dóbr osobistychzadośćuczynienieniepoczytalnośćstan wyłączający świadome podjęcie decyzjinaruszenie miru domowegozaburzenia afektywne dwubiegunowekoszty procesu

Sąd oddalił powództwo o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych, uznając, że pozwana w chwili zdarzenia znajdowała się w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji.

Powód dochodził zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, twierdząc, że pozwana wtargnęła do jego domu. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, wskazując na swój stan psychiczny. Sąd, opierając się na opinii biegłego psychiatry, ustalił, że pozwana w momencie zdarzenia cierpiała na zaburzenia afektywne dwubiegunowe w fazie manii, co wyłączało jej świadome i swobodne podjęcie decyzji. W związku z tym powództwo zostało oddalone.

Powód J. Ż. wniósł pozew o zapłatę 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych przeciwko D. S. (dawniej Ż.). Pozwana domagała się zasądzenia od niej kwoty zadośćuczynienia wraz z odsetkami, argumentując, że pozwana wtargnęła do jego domu i nie chciała go opuścić, co stanowiło naruszenie miru domowego. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc, że w chwili zdarzenia znajdowała się w stanie wyłączającym świadome i swobodne podjęcie decyzji. Sąd ustalił, że pozwana faktycznie wtargnęła do domu powoda, co skutkowało interwencją policji. Wcześniej postępowanie karne wobec pozwanej zostało warunkowo umorzone, a następnie orzeczono nawiązkę na rzecz powoda. Kluczowe dla rozstrzygnięcia okazało się ustalenie stanu psychicznego pozwanej w momencie zdarzenia. Biegły psychiatra rozpoznał u niej zaburzenia afektywne dwubiegunowe w fazie manii, co zgodnie z art. 425 § 1 k.c. wyłącza odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną w takim stanie. Sąd, podzielając opinię biegłego, uznał, że pozwana nie ponosi odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych, ponieważ działała w stanie wyłączającym świadome i swobodne podjęcie decyzji. W konsekwencji powództwo zostało oddalone, a powód obciążony kosztami procesu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, osoba znajdująca się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli nie ponosi odpowiedzialności za szkodę w tym stanie wyrządzoną.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na art. 425 § 1 k.c., który wyłącza odpowiedzialność deliktową osoby działającej w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podjęcie decyzji. Opinia biegłego psychiatry potwierdziła, że pozwana w momencie zdarzenia znajdowała się w takim stanie z powodu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie powództwa

Strona wygrywająca

D. S.

Strony

NazwaTypRola
J. Ż.osoba_fizycznapowód
D. S.osoba_fizycznapozwana

Przepisy (10)

Główne

k.c. art. 425 § § 1

Kodeks cywilny

Osoba znajdująca się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli nie jest odpowiedzialna za szkodę w tym stanie wyrządzoną.

Pomocnicze

k.c. art. 23 § § 1

Kodeks cywilny

Dobra osobiste podlegają ochronie prawa cywilnego.

k.c. art. 24 § § 1

Kodeks cywilny

W razie naruszenia dobra osobistego można żądać zaniechania działania, usunięcia skutków naruszenia, a także zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty na cel społeczny.

k.c. art. 448

Kodeks cywilny

Sąd może przyznać zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę lub zasądzić na cel społeczny w razie naruszenia dobra osobistego.

k.c. art. 82 § zd. 1

Kodeks cywilny

Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli.

k.c. art. 82 § zd. 2

Kodeks cywilny

Przyczynami stanu wyłączającego świadome podjęcie decyzji mogą być w szczególności choroba psychiczna, niedorozwój umysłowy albo inne, chociażby nawet przemijające zaburzenie psychiczne.

k.p.c. art. 235 § 2 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd pomija dowody, gdy okoliczności sporne zostały już dostatecznie wyjaśnione.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.

Dz.U. 2010 nr 151 poz. 1011 art. 84

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Zwrot nadpłaconych zaliczek.

Dz.U. 2010 nr 151 poz. 1011 art. 83

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Zwrot tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa wydatków.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pozwana w momencie zdarzenia znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli z uwagi na zaburzenia afektywne dwubiegunowe (art. 425 § 1 k.c.).

Odrzucone argumenty

Powód dochodził zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych (naruszenie miru domowego).

Godne uwagi sformułowania

stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli zaburzenia afektywne dwubiegunowe

Skład orzekający

Magdalena Pniewska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności deliktowej w przypadku zaburzeń psychicznych sprawcy, interpretacja art. 425 k.c."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i opinii biegłego, a także specyfiki zaburzeń afektywnych dwubiegunowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak stan psychiczny sprawcy może wyłączyć jego odpowiedzialność prawną, nawet w przypadku oczywistego naruszenia dóbr osobistych. Jest to ciekawy przykład zastosowania przepisów o niepoczytalności w praktyce.

Czy choroba psychiczna zwalnia z odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych? Sąd rozstrzyga.

Dane finansowe

WPS: 5000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt: I C 247/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 czerwca 2020 r. Sąd Rejonowy w Brodnicy I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Magdalena Pniewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Kamila Kosiorek po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2020r. w Brodnicy sprawy z powództwa J. Ż. przeciwko D. S. o zapłatę 1/ oddala powództwo, 2/ zasądza od powoda J. Ż. na rzecz pozwanej D. S. kwotę 1435,24 zł (jeden tysiąc czterysta trzydzieści pięć złotych 24/100) tytułem zwrotu kosztów procesu, 3/ zwraca powodowi J. Ż. kwotę 700 zł (siedemset złotych) tytułem nadpłaconej zaliczki, 4/ zwraca pozwanej D. S. kwotę 181,76 zł (sto osiemdziesiąt jeden złotych 76/100) tytułem nadpłaconej zaliczki, 5/ nakazuje pobrać od powoda J. Ż. na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Brodnicy kwotę 26,95 zł (dwadzieścia sześć złotych 95/100) tytułem wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa. Sędzia / M. P. / Sygn. akt I C 247/18 UZASADNIENIE Powód J. Ż. wniósł przeciwko pozwanej D. Ż. (obecnie S. ) pozew o zapłatę kwoty 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26 grudnia 2017 roku do dnia zapłaty oraz zasądzenie od pozwanej kosztów procesu (k. 3- 5 akt). W odpowiedzi na pozew pozwana D. S. wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu podnosząc m.in. brak możliwości przypisania jej odpowiedzialności z tytułu wyrządzenia ewentualnej szkody z uwagi na to, że znajdowała się ona w stanie wyłączającym świadome i swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli (k. 22-30 akt). Sąd ustalił, co następuje: Pozwana D. Ż. (obecnie S. ) w dniu 2 lutego 2017 roku w miejscowości G. przy ul. 11-ego listopada 39 naruszyła mir domowy powoda J. Ż. w ten sposób, że wtargnęła do jego domu i wbrew jego żądaniu nie chciała opuścić tego miejsca. Pozwana szukała swojej córki Z. . Dom powoda opuściła po interwencji funkcjonariusza Policji, A. S. . Wyrokiem z dnia 10 maja 2017 roku Sąd Rejonowy w Brodnicy w sprawie o sygn. akt II K 119/17 warunkowo umorzył wobec pozwanej postępowanie karne na okres 1 roku od dnia uprawomocnia się orzeczenia. Sąd Okręgowy w Toruniu w dniu 26 października 2017 roku zmienił ten wyrok i orzekł dodatkowo od pozwanej na rzecz powoda J. Ż. nawiązkę w kwocie 200 zł. (dowód: zeznania powoda- k. 179v-180 akt, zeznania pozwanej- k. 180- 181 akt, zeznania świadka A. S. - k. 47v-48 akt, zeznania świadka P. Ż. - k. 48- 50v akt, odpis wyroku z dnia 10 maja 2017 roku- k. 11 akt, k. 65 akt II K 119/17, odpis wyroku z dnia 26 października 2017 roku- k. 10 akt, k. 91 akt II K 119/17) Pismem z dnia 14 grudnia 2017 roku pełnomocnik powoda wezwał pozwaną do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych poprzez zapłatę zadośćuczynienia pieniężnego w kwocie 3.000 zł w terminie 7 dni od daty jego otrzymania. (dowód: wezwanie wraz z dowodem jego nadania- k. 11- 13 akt) Biegły psychiatra lek. M. G. (1) rozpoznała u D. S. zaburzenia afektywne dwubiegunowe, które cechuje występowanie dwóch przeciwstawnych stanów manii i depresji. Pozwana trafiła do szpitala psychiatrycznego w dniu 20 lutego 2017 roku, ale objawy występowały u niej już dużo wcześniej i jej zachowanie spowodowało, że zawieziono ją do szpitala. Pozwana w okresie zdarzenia znajdowała się w stanie manii. W opinii biegłego lekarza psychiatry w okresie zdarzenia pozwana znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażeni woli z uwagi na zaburzenia afektywne dwubiegunowe. (dowód: dokumentacja medyczna pozwanej- k. 33- 34, 64-117 akt, opinia biegłego psychiatry lek. M. G. (2) - k. 137- 141 akt, opinia uzupełniająca- k. 155 akt) Biegły psycholog W. P. w sprawie tutejszego Sądu o sygn. akt I C 246/18 stwierdził, że u powoda J. Ż. nie wystąpiły w psychice negatywne następstwa wywołane naruszeniem przez pozwaną w dniu 2 lutego 2017 roku jego miru domowego. U powoda wystąpił epizod depresyjny o łagodnym nasileniu. Przeżycia spowodowały u niego gniew, poczucie krzywdy i bezsilności, uświadomiły mu bezsilność wynikającą z naturalnego procesu starzenia się i utraty sił witalnych. Przeżycia te miały wpływ na jego dalsze funkcjonowanie w życiu osobistym i społecznym. Powód pozostawał pod opieką psychiatry ze względu na wcześniej występujące dolegliwości zdrowotne. (dowód: opinia psychologiczno- sądowa oraz opinia uzupełniająca- k. 65-68, 84 akt I C 246/18) Sąd zważył, co następuje: Przedstawiony powyżej stan faktyczny ustalony został w oparciu o dokumenty przedłożone przez strony oraz zażądane przez Sąd, a także znajdujące się w aktach spraw tutejszego Sądu o sygnaturach I C 246/18 oraz II K 119/17, które stanowiły wiarygodną podstawę ustaleń faktycznych, jak również na podstawie zeznań świadków A. S. i P. Ż. , a także zeznań powoda i pozwanej oraz opinii biegłego psychiatry lek. M. G. (1) oraz biegłego psychologa W. P. (sporządzonej w sprawie o sygn. akt I C 246/18). Sąd uznał za wiarygodne zeznania stron oraz świadków, albowiem korespondowały ono z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Sąd przy dokonywaniu ustaleń faktycznych podzielił wnioski sformułowane w opinii przez biegłego lekarza psychiatrę. Opinia ta została przygotowana fachowo i rzetelnie. Biegły dokonał szczegółowej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy obejmującego nie tylko dokumentację medyczną, ale także zeznania świadków. Wysnute przez biegłą wnioski były jasne i zrozumiałe, a także w ocenie Sądu wystarczająco uzasadnione. Polemika podjęta z tą opinią przez pełnomocnika powoda nie zawierała argumentów, które podważałaby prawidłowość wniosków wyciągniętych przez biegłego. W ocenie Sądu nie zachodziła zatem koniczność powołania innego biegłego. Podobnie Sąd ocenił opinię biegłego psychologa powołanego w sprawie o sygn. akt I C 246/18. Wobec powyższych ustaleń, Sąd postanowił na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. pominąć dowody w postaci przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychologa, dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy I Ns 696/15, dowodu z dokumentacji Urzędu Stanu Cywilnego w G. oraz dowodu z opinii innego lekarza psychiatry, albowiem w ocenie Sądu okoliczności sporne w sprawie zostały już dostatecznie wyjaśnione. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny ( art. 24 § 1 k.c. ). W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia ( art. 448 k.c. ). Jednakże osoba, która z jakichkolwiek powodów znajduje się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, nie jest odpowiedzialna za szkodę w tym stanie wyrządzoną ( art. 425 § 1 k.c. ). Stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli może wystąpić z jakichkolwiek powodów. Istota niepoczytalności wyraża się jednak w tym, że powody te nie mogą być zewnętrzne w stosunku do osoby sprawcy. Chodzi zatem o przyczyny tkwiące w osobie dopuszczającej się czynu niedozwolonego. Bez znaczenia jest w tym kontekście okoliczność, czy dana przyczyna jest trwała, czy wystąpiła incydentalnie, powodując niepoczytalność. Treść art. 425 § 1 k.c. wyraźnie nawiązuje do art. 82 zd. 1 k.c. , zgodnie z którym nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli. W obu przepisach chodzi w istocie o taki sam stan psychofizyczny. W art. 82 zd. 2 k.c. wskazano, że powodami takimi mogą być w szczególności choroba psychiczna, niedorozwój umysłowy albo inne, chociażby nawet przemijające zaburzenie psychiczne. W doktrynie podaje się ponadto, iż stan niepoczytalności może wynikać także ze stanu cielesnego sprawcy. Ogólnie można zatem stwierdzić, że chodzi o wadliwość procesu decyzyjnego z przyczyn leżących w sferze psychiki i intelektu, a niekiedy i dotyczących fizycznej sprawności danej osoby (tak też P. Machnikowski, w: System PrPryw, t. 6, 2014, s. 430). Stwierdzenie wystąpienia takich okoliczności wymaga wiadomości specjalnych - (M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz. Art. 353–626. Wyd. 2, Warszawa 2019). Jak wynika z opinii powołanego w sprawie biegłego lekarza psychiatry, pozwana w okresie zdarzenia znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażeni woli z uwagi na zaburzenia afektywne dwubiegunowe. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił powództwo. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. O zwrocie nadpłaconych zaliczek orzeczono w oparciu o art. 84 ustawy o kosztach sadowych w sprawach cywilnych. Sąd mając powyższe na uwadze nakazał także pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Brodnicy pod pozwanego kwotę 26,95 zł tytułem wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa. Orzeczenie to oparł o treść przepisu art. 83 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. /Sędzia M. P. / Z/ 1) Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi powoda, którego poinformować, że termin do wniesienia apelacji wynosi trzy tygodnie, 2) Przedłożyć za 21 dni lub z apelacją B. , 27.07.2020 roku .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI