II C 57/15

Sygn. akt II C 57/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek (...) w R. Wydział II Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Mariola Czech Protokolant: Weronika Knesz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2015r. w R. sprawy z powództwa Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej Ziemi (...) w C. przeciwko A. K. , I. K. , T. B. o zapłatę utrzymuje w całości nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym wydany przez Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek (...) w R. z dnia 3 listopada 2014r. w sprawie sygnatura II Nc 78/14. Przewodnicząca Sygn. akt II C 57/15 UZASADNIENIE Pozwem o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa Ziemi (...) w C. wniosła o zasądzenie od pozwanych A. K. , I. K. i T. B. solidarnie kwoty 171 708,52 zł z odsetkami ustawowymi od tej kwoty liczonymi od dnia 5.09.2014 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu. W uzasadnieniu powód podniósł, że udzielił pozwanemu A. K. pożyczki, który na zabezpieczenie zwrotu pieniędzy wystawił weksel własny in blanco. Weksel ten został poręczony przez pozwane I. K. i T. B. . Pozwany nie spłacił pożyczki w terminie określonym umową, dlatego zgodnie z deklaracją wekslową powód wypełnił wystawiony przez pozwanego weksel, opatrując go datą płatności 15.07.2014 r. Powód podniósł, że posiadany przez niego weksel wystawiony przez pozwanego, pomimo jego przedstawienia do zapłaty do dnia 4.09.2014 r. nie został wykupiony. Dlatego też wniesione powództwo znajduje pełne oparcie w art. 485 § 2 kpc . Nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z weksla z dnia 3 listopada 2014 r. o sygn. akt I Nc 78/14, tutejszy Sąd Okręgowy nakazał pozwanym A. K. , I. K. i T. B. , aby zapłacili solidarnie powodowi kwotę 171 708,52 zł z odsetkami ustawowymi od tej kwoty liczonymi od dnia 5.09.2014 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 5 764 zł tytułem kosztów procesu, w terminie dwóch tygodni od doręczenia nakazu albo wniesienia w tym terminie zarzutów do tutejszego Sądu (k. 19). Pozwani w zarzutach od nakazu zapłaty wnieśli o uchylenie nakazu zapłaty podnosząc zarzut źle naliczonej kwoty zadłużenia. Pozwani stoją na stanowisku, iż od czasu zaciągnięcia pożyczki dokonali spłat określonej ilości rat. Ponadto zawarli z powodem ugodę mediacyjną w dniu 13.01.2014 r., gdzie wysokość zobowiązań wobec powoda ustaliły na kwotę 160 209,44 zł. W związku z powyższym , w ich ocenie, kwota pozwu jest niezgodna z ustaleniami stron. Zabezpieczenie w postaci weksla zostało udzielone do pierwszej kwoty pożyczki, gdyż strony w dniu 26.06.2013 r. podpisały aneks nr (...) , gdzie kwota zadłużenia została ustalona na 159 496,15 zł (k. 27, 45). Odnosząc się do twierdzeń pozwanych, powód w odpowiedzi na sprzeciw podtrzymał w całości żądanie pozwu. Jednocześnie wskazał, iż powództwo w niniejszej sprawie oparte jest na wystawionym i poręczonym przez pozwanych wekslu in blanco, a wypełnienie weksla nastąpiło zgodnie z treścią złożonej deklaracji wekslowej, na kwotę odpowiadającą aktualnemu zadłużeniu. Powód podkreślił, że wystawienie weksla rodzi dla wystawcy zobowiązanie abstrakcyjne, całkowicie niezależne od przyczyny, która skłoniła dłużnika do jego zaciągnięcia. Dlatego też zarzuty pozwanych podniesione w pismach z dnia 14.11.2014 r. ( A. K. , I. K. ) oraz 25.11.2014 r. ( T. B. ) są bezskuteczne. Zdaniem strony powodowej fakt zawarcia pomiędzy stronami porozumienia co do wydłużenia terminów spłaty zaciągniętej pożyczki pozostaje bez wpływu na podstawy żądania zapłaty w przedmiotowej sprawie w sytuacji, w której należność w dalszym ciągu pozostaje nie zapłacona. Jednocześnie powód przedstawił szczegółowe wyliczenia jakie składają się na kwotę dochodzonego roszczenia (78-80). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pozwany A. K. zawarł ze Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową Ziemi (...) w C. dnia 26.10.2012 r. umowę pożyczki niekonsumenckiej nr 65/10/12/ KRO (dla rolników) na kwotę 300 000 zł, na okres 6 miesięcy do dnia 26.04.2013 r., na warunkach określonych tą umową i Regulaminem udzielania kredytów i pożyczek niekonsumenckich (...) . Pozwany na zabezpieczenie zwrotu środków pieniężnych wystawił weksel własny in blanco, który został poręczony przez pozwaną I. K. . W dniu 26.06.2013 r. strony renegocjowały umowę, zmieniając termin spłaty należności do dnia 30.08.2013 r. i ustanawiając dodatkowe zabezpieczenie w postaci poręczenia kolejnej osoby fizycznej - pozwanej T. B. . Strony w dniu 13.01.2014 r. zawarły ugodę mediacyjną, przedmiotem której była spłata zadłużenia z tytułu pożyczki nr 65/10/12/ KRO . Strony określiły wówczas stan zadłużenia na dzień 8.01.2014 r. na łączną kwotę 160 209,44 zł, na którą składały się: a) 151 941,55 zł – należność główna, b) 2 655,86 zł – odsetki umowne, c) 4 662,32 zł – odsetki karne, d) 190 zł – koszty windykacyjne, e) 759,71 zł – prowizje. Należność miała być spłacana w comiesięcznych ratach po 1 800 zł każda wraz z odsetkami, płatnymi do ostatniego dnia każdego miesiąca, począwszy od lutego 2014 roku. Jak stanowi § 10 przedmiotowej ugody mediacyjnej, strony zgodnie postanowiły utrzymać zabezpieczenia ustanowione przy zawieraniu umowy pożyczki, w tym m.in. zabezpieczenie wekslowe wraz z poręczeniem wekslowym. W treści ugody mediacyjnej przyjęto oprocentowanie umowne w wysokości 9,30 % w skali roku. Strony przyjęły także, iż w przypadku niedotrzymania warunków ugody mediacyjnej, cała należność staje się natychmiast wymagalna w dniu następującym po terminie płatności, bez dodatkowego wezwania do zapłaty (§ 6 pkt 1 ugody). Natomiast od dnia postawienia należności w stan natychmiastowej wymagalności wierzyciel naliczać będzie odsetki umowne (karne) według stopy procentowej w wysokości czterokrotności obowiązującej stopy kredytu lombardowego NBP w miejsce odsetek umownych (§ 6 pkt 2 ugody). Pozwani pomimo zawartego porozumienia w dalszym ciągu nie spłacali rat, do zapłaty których byli zobowiązani. W związku z powyższym powód, zgodnie z treścią deklaracji wekslowej z dnia 26.10.2012 r., wypełnił w dniu 15.07.2014 r. wystawiony przez A. K. , a poręczony przez pozwane: I. K. i T. B. , weksel in blanco na kwotę 171 708,52 zł i wezwał dłużników do jego wykupu w terminie do dnia 4.09.2014 r. Na wskazaną w wekslu wartość zobowiązania przypada: a) łączna kwota wierzytelności w wysokości 160 209,44 zł wynikająca z ugody mediacyjnej, b) odsetki umowne w wysokości 9,30 % w skali roku za okres od 13.01.2014 r. do 28.02.2014 r. (okres trwania ugody) w kwocie 1 877,74 zł, c) odsetki karne w wysokości 16 % w skali roku za okres od 1.03.2014 r. do 15.07.2014 r. w kwocie 9 621,34 zł, wynikające z punktu 13 umowy pożyczki z dnia 26.10.2012 r. Pozwani w zakreślonym terminie nie wykupili weksla, jak również nie dokonali żadnej wpłaty z tego tytułu. Dowód: odpis z KRS powoda k. 5; kopia weksla k. 6; wezwania do wykupu weksla k. 9-11; deklaracja wekslowa k. 12; umowa pożyczki niekonsumenckiej k. 13-15; oświadczenie poręczycieli k. 16; aneks do umowy pożyczki k. 28-29; harmonogram spłat pożyczki z 26.06.2013 r. k. 30, 31-32; ugoda mediacyjna k. 33-35, 53-54 Sąd zważył co następuje: Powództwo okazało się uzasadnione w całości. W rozpoznawanej sprawie strona powodowa dochodzi zapłaty przez pozwanych wierzytelności wekslowej z weksla wystawionego przez A. K. i poręczonego przez pozwane: I. K. i T. B. , którego termin płatności upłynął bezskutecznie 4.09.2014 r. W oparciu o przedstawione dokumenty Sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym uwzględniający żądanie zawarte w pozwie ( art. 485 § 2 kpc ). Powstałe zobowiązanie wekslowe ma charakter samodzielny i abstrakcyjny, a więc niezależny od podstawy prawnej, która spowodowała jego zaciągnięcie. Jeżeli jednak posiadaczem weksla jest remitent, czyli pierwszy wierzyciel, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszym postępowaniu, przysługują mu dwa roszczenia – ze stosunku podstawowego (kauzalnego) oraz z weksla. Wręczając i przyjmując weksel, strony obejmują swoją wolą jego funkcję zabezpieczającą, z której wynika, że inkorporowana w nim wierzytelność ma ułatwić zaspokojenie wierzyciela w ramach stosunku podstawowego. Na skutek wniesienia przez pozwanego zarzutów od nakazu zapłaty, spór z płaszczyzny stosunku prawa wekslowego przeniósł się na ogólną płaszczyznę prawa cywilnego. Dopuszczalność zarzutów pozwanego doznaje jednak ograniczeń istniejących i rozważanych na gruncie prawa wekslowego . Oznacza to, że przedmiotem roszczenia pozostaje nadal prawo wekslowe , a Sąd rozpatruje jedynie, czy i w jakim zakresie podniesione przez dłużnika (wekslowego) zarzuty oparte na stosunku cywilnoprawnym, czynią roszczenia powoda bezzasadnym. Przepis art. 30 ustawy z dnia 28 maja 1936 r. – Prawo wekslowe (Dz.U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282) stanowi, że zapłatę weksla można zabezpieczyć poręczeniem wekslowym (aval) co do całości sumy wekslowej lub co do jej części. W myśl art. 32 powołanej ustawy poręczyciel wekslowy odpowiada tak samo, jak ten, za kogo poręczył. Stosownie do dyspozycji art. 104 odpowiedzialność wystawcy weksla jest taka sama jak akceptanta weksla trasowanego. Na mocy zaś art. 28 akceptant (tj. trasat, który przyjął weksel) zobowiązuje się do zapłaty weksla w terminie płatności. W razie niezapłacenia weksla służy posiadaczowi weksla przeciwko niemu bezpośrednie roszczenie z weksla o wszystko, czego można żądać na podstawie art. 48 i art. 49 Prawa wekslowego . W myśl art. 48 pkt 2 posiadacz weksla może żądać od zobowiązanego między innymi odsetek w wysokości sześciu od sta, a przy wekslach, wystawionych i płatnych w Polsce, odsetek ustawowych od dnia płatności. Przepisy powyższe – zamieszczone w części ustawy dotyczącej weksla trasowanego na mocy art. 103 Prawa wekslowego mają odpowiednie zastosowanie do weksla własnego. Z powyższych przepisów wynika, że wystawca weksla własnego A. K. był obowiązany do zapłaty sumy wekslowej, a nadto w przypadku nie zapłacenia weksla – do spełnienia świadczeń ubocznych wymienionych w art. 48 Prawa wekslowego , natomiast analogiczne zobowiązanie ciążyło na pozwanych: I. K. i T. B. , jako poręczycielach wekslowych. Odpowiedzialność wyżej wymienionych pozwanych jest solidarna, albowiem według art. 47 Prawa wekslowego – kto weksel wystawił, przyjął, indosował lub zań poręczył, odpowiada wobec posiadacza solidarnie, zaś posiadacz może dochodzić roszczeń przeciwko jednemu, kilku lub wszystkim dłużnikom bez potrzeby zachowania porządku, w jakim się zobowiązali. W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że wystawiony przez pozwanego A. K. weksel zabezpieczał spłatę pożyczki wynikającej z umowy pożyczki niekonsumenckiej nr 65/10/12/ KRO (dla rolników), zawartej dnia 26.10.2012 r., a następnie renegocjowanej dnia 26.06.2013 r. Bezsporny był również fakt, że wystawca weksla A. K. w dniu 26.10.2012 r. złożył deklarację wekslową, w której upoważnił powoda do wypełnienia weksla na sumę odpowiadającą kwocie zadłużenia wraz z odsetkami i innymi należnościami wynikającymi z umowy i weksel ten opatrzyć datą płatności według własnego uznania, natomiast pozwani jako poręczyciele wekslowi wyrazili zgodę na treść powyższej deklaracji wekslowej. Poza sporem pozostawało również to, iż strony w dniu 13.01.2014 r. zawarły ugodę mediacyjną, przedmiotem której była spłata zadłużenia z tytułu umowy pożyczki nr (...) na łączną kwotę 160 209,44 zł, ustaloną na dzień 8.01.2014 r. Pozwani uznali w toku postępowania żądanie powoda w zakresie kwoty wykazanej w ugodzie mediacyjnej. Ostatecznie sprecyzowanym stanowiskiem - na rozprawie sądowej, która odbyła się dnia 20.04.2015 r. – strona pozwana kwestionowała jedynie wysokość odsetek karnych naliczonych w wysokości 16 % w skali roku za okres od 1.03.2014 r. do 15.07.2014 r. w kwocie 9 621,34 zł, która stanowi różnicę pomiędzy kwotą ustaloną w ugodzie mediacyjnej a kwotą wynikającą z weksla. W tym zakresie strona pozwana wnosiła o oddalenie powództwa. Zaznaczyć należy, iż pozwani nie kwestionowali okresu za jaki te odsetki zostały naliczone. Pozwani nie wykazali, by pożyczka zaciągnięta przez A. K. została spłacona w większym zakresie aniżeli wynika to z wyliczenia przedstawionego przez powoda, ani nawet nie twierdzili, że tak było. Ograniczyli się jedynie do podniesienia ogólnikowego zarzutu, że powód nie wykazał, iż suma wekslowa jest zgodna z treścią ugody mediacyjnej oraz że zabezpieczenie udzielone w postaci weksla w aneksie do umowy pożyczki z 26.06.2013 r. zostało udzielone do niższej kwoty, tj. do 159 496,15 zł, niż to wynika z żądania pozwu. W ocenie Sądu bezzasadny okazał się zarzut pozwanych dotyczący niewykazania z jakiego tytułu powód domaga się zapłaty również kwoty 9 621,34 zł oraz jej wysokości. Wbrew stanowisku pozwanych, powód w piśmie procesowym z dnia 3 marca 2015 r. bardzo szczegółowo i dokładnie przedstawił wyliczenie całości zadłużenia z tytułu zawarcia z pozwanym umowy pożyczki nr (...) . Zasadnie wykazał również, że strony przyjęły, iż w przypadku niedotrzymania warunków ugody mediacyjnej, cała należność staje się natychmiast wymagalna w dniu następującym po terminie płatności, bez dodatkowego wezwania do zapłaty, tj. od dnia 1.03.2014 r. (§ 6 pkt 1 ugody). Natomiast od dnia postawienia należności w stan natychmiastowej wymagalności wierzyciel naliczać będzie odsetki umowne (karne) według stopy procentowej w wysokości czterokrotności obowiązującej stopy kredytu lombardowego NBP, w miejsce odsetek umownych przyjętych w wysokości 9,30 % w skali roku (§ 6 pkt 2 i § 3 ugody). Również wysokość odsetek karnych naliczonych w wysokości 16 % w skali roku za okres od 1.03.2014 r. do 15.07.2014 r. w kwocie 9 621,34 zł mieści się w zakresie ustalonym umową, gdyż w okresie od 4.07.2013 r. do 9.10.2014 r. podstawowa stopa oprocentowania kredytu lombardowego w Narodowym Banku Polskim wynosiła 4 % (4 x 4 % = 16 %). Nie można również pominąć tego, że strony w § 10 ugody mediacyjnej zgodnie postanowiły utrzymać zabezpieczenia ustanowione przy zawieraniu umowy pożyczki, w tym m.in. zabezpieczenie wekslowe wraz z poręczeniem wekslowym. Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w ocenie Sądu, wypełnienie weksla nastąpiło zgodnie z treścią złożonej deklaracji wekslowej, na kwotę odpowiadającą aktualnemu zadłużeniu. Konkludując, Sąd uznał, że na podstawie weksla z dnia 15.07.2014 r. powodowi przysługuje roszczenie w stosunku do pozwanych o zapłatę zarówno sumy wekslowej i odsetek ustawowych od dnia następnego po dniu płatności weksla tj. od dnia 5.09.2014 r. Z tego też względu Sąd na podstawie art. 496 kpc utrzymał w całości w mocy nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym z weksla z dnia 3.11.2014 r. o sygn. akt I Nc 78/14. Zawarte w nakazie zapłaty orzeczenie o kosztach procesu oparto na art. 98 § 1 kpc , który stanowi, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić stronie przeciwnej na jej żądanie poniesione przez nią koszty procesu niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. W niniejsze sprawie żądanie pozwu zostało uwzględnione, zatem pozwani powinni zwrócić powodowi solidarnie poniesione koszty procesu w łącznej kwocie 5 764 zł, na co składa się wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 3 617 zł (ustalone na podstawie § 2 i § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ) oraz opłata od pozwu w kwocie 2 147 zł.