I C 242/18

Sygn. akt I C 242/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 stycznia 2020 r. Sąd Rejonowy Gdańsk – Północ w Gdańsku I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sądu Rejonowego Marek Jasiński Protokolant: Joanna Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2020 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa (...) (...) w G. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w G. i (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. o nakazanie I. oddala powództwo; II. zasądza od (...) (...) w na rzecz (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. i (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwoty po 917 zł (dziewięćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu; III. zasądza od Wspólnoty Mieszkaniowej (...) w G. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku kwotę 1589,88 zł (tysiąc pięćset osiemdziesiąt dziewięć złotych osiemdziesiąt osiem groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. Sygn. akt I C 242/18 UZASADNIENIE Powód (...) (...) w G. domagał się nakazania pozwanym: (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w G. oraz (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. usunięcia nieszczelnego odcinka sieci kanalizacyjnej znajdującej się w budynku wspólnoty oraz wnieśli o obciążenie pozwanych spółek kosztami procesu. W uzasadnieniu swego stanowiska powód wskazał, iż jest właścicielem nieruchomości położonej w G. przy ul. (...) , na której przebiega siec wodnokanalizacyjna odprowadzająca ścieki. Odcinek sieci jest nieszczelny i nie jest konserwowany przez pozwane spółki. Powód wielokrotnie zwracał się do strony pozwanej o zadbanie o wskazaną sieć oraz jej demontaż. Natomiast pozwany (...) zaprzecza, aby należał do niej wskazany odcinek sieci, a (...) utrzymuje, że przedmiotowy odcinek nie znajduje się w zakresie jej eksploatacji. Powód wskazał także, że obecny stan, może powodować szybkie pogorszenie stanu technicznego podpiwniczenia budynku oraz w konsekwencji prowadzić do zagrożenia zdrowia mieszkańców. W odpowiedzi na pozew pozwany (...) Sp. z o.o. w G. wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazał, iż nie posiada legitymacji biernej w niniejszym postępowaniu. Nieszczelny przewód kanalizacyjny nie został wybudowany przez pozwanego ani nie został przekazany na jego majątek, dlatego nie stanowi jego własności. W odpowiedzi na pozew pozwany (...) S.A. w G. wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazał, iż powód błędnie wskazuje, że w piwnicy nieruchomości przy ul. (...) przebiega sieć wodnokanalizacyjna, ponieważ w tym miejscu przebiega przyłącze kanalizacyjne. Dodatkowo podał, iż odbiorca usług na postawie art. 5 ust 2. ustawy o zaopatrzenie w wodę i odpowiedzenie ścieków, odpowiedzialny jest za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: (...) (...) w G. jest właścicielem nieruchomości położonej w G. przy ul. (...) , dla której Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku prowadzi księgę wieczystą (...) . bezsporne; nadto: kopia odpisu zupełnego księgi wieczystej (...) k. 8-12 Na nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny, trzykondygnacyjny stanowiący wydzieloną po obrysie budynku – działkę nr (...) . Na zapleczu budynku nr (...) , za działką nr (...) znajduje się działka nr (...) , zabudowana budynkiem mieszkalnym przy ul. (...) . Powyższe budynki nie są powiązane wspólną siecią wodociągową, kanalizacją sanitarną oraz gazową. W piwnicy tej nieruchomości przebiega przyłącze kanalizacyjne, którego początek wyznacza pierwsza studzienka kanalizacyjna, znajdująca się od nieruchomości W. (...) która kończy się w miejscu włączenia przyłącza kanalizacyjnego do sieci. dowody: kopia mapy k. 22-23, 25, dokumentacja zdjęciowa k. 35, kopia mapy k. 36-39, zeznania świadka M. D. k. 99-99v, zeznania świadka J. K. k. 99v-100, zeznania powoda k. 100-100v ( protokół elektroniczny k. 101), kopia mapy k. 133-136, dokumentacja zdjęciowa k. 136, W dniu 18 sierpnia 2009r. (...) S.A. z siedzibą w G. zawarł z J. K. umowę o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków nr (...) do/z nieruchomości położonej w G. przy ul. (...) . Przedmiotem umowy była realizacja przez pozwanego (...) S.A. z siedzibą w G. dostawy wody i odprowadzanie ścieków bytowych za wynagrodzeniem naliczanym według obowiązujących taryf opłat. dowód: umowa z dnia 18.08.2009r. k. 76-79. (...) Sp. z o.o. w G. oraz (...) S.A. w G. w toku prowadzonej korespondencji ze wspólnotą, zaprzeczyli by należał do nich wskazany przez powoda odcinek sieci oraz by odpowiadali za ewentualne pogorszenie stanu technicznego sieci. dowody: pismo z dnia 28.09.2011r. k. 13, pismo (...) z dnia 9.02.2012r. k. 14, pismo powoda z dnia 13.06.2012r. k. 15, pismo (...) z dnia 22.06.2012r. k. 16, pismo powoda z dnia 5.08.2012r. k. 17, pismo (...) z dnia 21.08.2012r. k. 18, pismo (...) z dnia 5.11.2013r. k. 19, pismo Urzędu Miejskiego w G. z dnia 11.04.2014r. k. 20, pismo (...) z dnia 30.04.2015r. k. 21, pismo (...) z dnia 20.07.2015r. k. 24, pismo (...) z dnia 21.10.2015r. k. 26-27, pismo (...) z dnia 21.01.2016r. k. 28, pismo z Urzędu Miejskiego w G. z dnia 29.02.2016r. k. 29, pismo powoda z dnia 20.04.2017r. k. 31-32, pismo (...) z dnia 23.05.2017r. k. 34 Przez wyżej opisaną nieruchomość przebiega przyłącze kanalizacji sanitarnej od kanalizacji głównej DN 200 w ul. (...) do dwóch rewizji w budynku nr (...) oznaczonych symbolami ks1 i ks2. Natomiast przyłącze kanalizacji sanitarnej DN 150 przebiega od sieci w ul. (...) do studni rewizyjnej oznaczonej symbolem ks3 – znajdującej się na terenie działki nr (...) – przebiegające na długości 13,20 m pod budynkiem nr (...) , przy szczytowej ścianie tego budynku prze teren działki nr (...) . Natomiast wewnętrzna instalacja kanalizacyjna przebiega od studni rewizyjnej (...) . dowody: opinia biegłego z zakresu geodezji K. C. k. 113-117, opinia uzupełniająca z zakresu geodezji K. C. k. 155-161 Sąd zważył, co następuje: Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie Sąd ustalił na podstawie załączonych do akt sprawy dokumentów, zeznań powoda, świadków oraz opinii biegłego. Odnośnie dokumentów wskazać należy, iż ich autentyczność i prawdziwość nie była kwestionowana przez strony w toku postępowania, jak również ich wiarygodność i rzetelność nie budziła wątpliwości Sądu. Z powyższych względów Sąd uznał zgromadzone w sprawie dowody w postaci dokumentów w całości za wiarygodne i uwzględnił je, dokonując rekonstrukcji istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się również na zeznaniach świadków M. D. oraz J. K. . Świadkowie zeznali, że awaria spornego przyłącza miała miejsce w 2012 r. Nadto świadek J. K. dodał, że sporna rura leży poza posesją, a naprawę robili na własny koszt mieszkańcy. Świadek wskazał, że żaden z pozwanych nie przyznał się do odpowiedzialności za stan tej rury. Zdaniem Sądu powyższe zeznania są spójne i logiczne. Świadkowie złożyli zeznania szczerze, zgodnie z zapamiętanym przez siebie stanem faktycznym. Zdaniem Sądu zeznania świadków korespondują z dotychczas zgromadzonym materiałem dowodowym. Przesłuchanie reprezentującego Wspólnotę J. N. Sąd uznał za wiarygodne jedynie w części, w której korespondowało ono z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Za pełnowartościowy dowód Sąd uznał główną i uzupełniającą opinię biegłego z zakresu geodezji K. C. . Opinia ta zawiera jasne i logiczne wnioski sformułowane po przeprowadzeniu stosownych badań. Opinia biegłego jest rzetelna, pełna i obiektywne, zdaniem Sąd brak jest jakichkolwiek podstaw do odmówienia im waloru wiarygodności. Została ona sporządzona przez fachowca, który posiada wiedzę specjalistyczna jak również niezbędne doświadczenie zawodowe. Biegły w logiczny i jasny sposób wytłumaczył jak przebiega infrastruktura kanalizacyjna na nieruchomościach przy ul. (...) w G. oraz wskazał przydatną do niniejszego postępowania ujednoliconą terminologię oznaczenia kanalizacji. Przechodząc do merytorycznej oceny żądania pozwu Sąd zważył, że powództwo jest niezasadne i podlegało oddaleniu. W niniejszej sprawie powód wystąpił z roszczeniem wobec pozwanych o przywrócenie stanu zgodnego z prawem, poprzez zdemontowanie nieszczelnego odcinka kanalizacji znajdującej się w budynku przy ul. (...) . Pozwany (...) Sp. z o.o. z siedzibą w G. wniósł o oddalenie powództwa wskazując, że nie jest legitymowany biernie w przedmiotowym postępowaniu. Pozwany (...) S.A. z siedzibą w G. także wniósł o oddalenie powództwa podając, że za działanie istniejącego przyłącza kanalizacyjnego odpowiada właściciel nieruchomości. W pierwszej kolejności zważenia wymagała kwestia legitymacji stron postępowania. Podstawą prawną roszczenia zgłoszonego w niniejszej sprawie był art. 222 § 2 k.c. , zgodnie z którym właścicielowi rzeczy przysługuje roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą (tzw. roszczenie negatoryjne). Z powyższego uregulowania wynika, że roszczenie negatoryjne przysługuje w razie obiektywnie stwierdzonego naruszenia cudzego prawa własności. Identycznie jak w przypadku roszczenia windykacyjnego kształtuje się tutaj legitymacja czynna (materialna i procesowa), albowiem roszczenie negatoryjne przysługuje również właścicielowi rzeczy (aktualnemu właścicielowi rzeczy). Z kolei stosownie do art. 222 § 2 k.c. biernie legitymowana w sporze negatoryjnym jest osoba, która naruszyła własność „w inny sposób, aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą”. Zachodzi więc tutaj potrzeba ustalenia rodzaju dokonanego naruszenia cudzego prawa własności i udowodnienia pozwanemu takiego naruszenia. Legitymacja bierna pozwanego jest uzasadniona, o ile nie przysługuje mu skuteczne wobec właściciela uprawnienie do „wkroczenia w sferę cudzego prawa”, bez pozbawienia przy tym właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, wynikające z właściwego stosunku prawnego (chociażby służebność), bądź obligacyjnego (najczęściej nienazwanego). Źródłem uprawnienia może być również decyzja administracyjna, chociażby wywłaszczenie polegające na ograniczeniu własności nieruchomości. W myśl art. 222 § 2 k.c. w trybie roszczenia negatoryjnego właścicielowi przysługują dwa uprawnienia, tj. może żądać od pozwanego „przywrócenia stanu zgodnego z prawem” oraz „zaniechania naruszeń” (w praktyce zaś, stosownie do okoliczności konkretnego przypadku, właścicielowi przysługuje jedno, bądź drugie z tych roszczeń albo obydwa łącznie). Przewidziane w tym przepisie roszczenie o „zaniechanie naruszeń” (dalszych naruszeń) oznacza zaprzestanie bezprawnej ingerencji w sferę cudzego prawa własności. Zakaz taki stosuje się, gdy naruszenie prawa bądź to spowodowało stan trwały, bądź się powtarza, bądź też zostało wprawdzie dokonane jednorazowo, ale w okolicznościach uzasadniających obawę, że będzie powtórzone. W świetle powyższego Sąd uznał, że strona pozwana (...) Sp. z o.o. z siedzibą w G. , jak i (...) S.A. z siedzibą w G. nie posiadają legitymacji biernej w niniejszym postępowaniu. Zgodnie z art. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków. Jeżeli umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków nie stanowi inaczej, odbiorca usług odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie. Istotne z punktu widzenia sprawy niniejszej jest zdefiniowanie przyłącza kanalizacyjnego, które w myśl art. 2 pkt 5 ustawy, to „odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej”. Jak stanowi o tym art. 5 ustawy o zaopatrzeniu w wodę, o zakresie obowiązków odbiorcy i przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w zakresie utrzymania urządzeń służących realizacji dostaw wody lub odprowadzania ścieków decyduje fakt posiadania tych urządzeń. Pomocna w rozstrzygnięciu kwestii rozkładu ciężaru obowiązków związanych z utrzymaniem posiadanych urządzeń jest uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 22 czerwca 2017 r. w sprawie III SZP 2/16, którą Sąd Najwyższy rozstrzygnął ostatecznie sporną w doktrynie i orzecznictwie kwestię czym jest przyłącze kanalizacyjne i wodociągowe, w szczególności jakie są jego granice i kogo obciążają koszty jego budowy. Ostatecznie uchwała Sąd Najwyższy przesądziła, że: przyłączem kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków jest przewód łączący wewnętrzną instalację kanalizacyjną zakończoną studzienką w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, na odcinku od studzienki do sieci kanalizacyjnej. Z uwagi na powyższe, biorąc pod uwagę opinię sporządzoną przez biegłego geodetę oraz wyżej wymienioną definicję przyłącza kanalizacyjnego Sąd stwierdził, iż sporna rura, która przebiega do studzienki zaznaczonej na mapie ( k. 159-161 ) jako ks3 od budynku przy ul. (...) jest to elementem wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej. Natomiast jak wskazał biegły, w dalszym przebiegu aż do połączenia z siecią kanalizacji sanitarnej DN 200 jest to przyłącze kanalizacyjne do nieruchomości przy ul. (...) . Przyjmując zatem, że sporny odcinek stanowi przyłącze kanalizacyjne do nieruchomości przy ul. (...) w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków , odbiorca usługi odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych przyłączy. Ponadto zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków „realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci”. Nie budzi więc wątpliwości, w kontekście powołanego przepisu, że utrzymanie, eksploatacja i remonty, w tym także usuwanie awarii tego elementu sieci obciąża właścicieli nieruchomości przy ul. (...) i to oni powinni ponosić koszty z tym związane i w konsekwencji oddalił powództwo, o czym orzekł w pkt I wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł w punktach II i III wyroku. Orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów procesu uzasadniał art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. Zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata lub radcy prawnego zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Pozwani (...) S.A. z siedzibą w G. oraz (...) Sp. z o.o. z siedzibą w G. ponieśli koszty procesu w wysokości po 917 zł. Na powyższe składają się: wynagrodzenie pełnomocników będących radcą prawnym w kwocie 900 zł (§ 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych ) oraz opłaty od pełnomocnictw. Nieziszczone koszty sądowe w niniejszej sprawie to kwota 1589,88 zł, na którą składa się wynagrodzenie biegłego K. C. , które zostało pokryte tymczasowo ze środków Skarbu Państwa. Powód jako strona zobligowana do poniesienia kosztów sądowych powinien uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Gdańsk – północ w Gdańsku kwotę 1589,88 zł. Sygn. akt I C 242/18 ZARZĄDZENIE (...) (...) 2. (...) 3. (...) (...)