I C 2342/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka A.W. pozwała Bank (...) S.A. o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego umowy kredytu nr (...) z dnia 26.05.2008 r. oraz o zasądzenie kwoty 290.325,33 zł tytułem zwrotu nienależnych świadczeń. W uzasadnieniu wskazała na abuzywność klauzul indeksacyjnych i dotyczących opłaty manipulacyjnej, co miało skutkować nieważnością umowy. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, kwestionując zarzuty abuzywności i interes prawny powódki w ustaleniu. Sąd Okręgowy w Olsztynie, po analizie umowy i zgromadzonego materiału dowodowego, ustalił, że powódka posiada status konsumenta. Sąd uznał klauzule dotyczące indeksacji kursu waluty obcej oraz stosowania kursu kupna i sprzedaży (spreadu) za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c., ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione i rażąco naruszały interesy konsumentki. W związku z niemożnością utrzymania umowy bez tych klauzul, sąd stwierdził jej całkowitą nieważność na podstawie art. 58 k.c. i art. 385¹ k.c., powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego III CZP 25/22. W konsekwencji, sąd zasądził od banku na rzecz powódki zwrot wszystkich wpłaconych środków w kwocie 290.325,33 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 10 października 2024 r. do dnia zapłaty, na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. Sąd zasądził również od pozwanego na rzecz powódki zwrot kosztów procesu w łącznej kwocie 11.817,00 zł, uznając, że podwójna stawka kosztów zastępstwa procesowego nie była uzasadniona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych kursem CHF z uwagi na abuzywność klauzul indeksacyjnych i spreadu walutowego, a także brak możliwości uzupełniania umowy przez sąd.
Orzeczenie dotyczy umów zawartych na podstawie wzorca, z konsumentami, gdzie klauzule nie były indywidualnie negocjowane. Konkretne ustalenia faktyczne mogą wpływać na zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, dotyczące sposobu ustalania kursu kupna i sprzedaży waluty przez bank, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te mogą być uznane za niedozwolone, jeśli nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem i rażąco naruszają jego interesy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule dotyczące stosowania kursu kupna przy wypłacie kredytu i kursu sprzedaży przy spłacie, ustalane przez bank według własnych tabel, nie zostały indywidualnie uzgodnione i naruszają interesy konsumenta, ponieważ bank jednostronnie ustalał kursy, co prowadziło do jego dodatkowej korzyści finansowej.
Jaki jest skutek uznania klauzul indeksacyjnych w umowie kredytu za abuzywne, w szczególności czy umowa może być utrzymana w pozostałym zakresie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jeśli usunięcie abuzywnych klauzul uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy lub prowadzi do jej istotnego przekształcenia, umowa może być uznana za nieważną w całości.
Uzasadnienie
Sąd, powołując się na orzecznictwo TSUE i SN, stwierdził, że po wyeliminowaniu niedozwolonych postanowień dotyczących mechanizmu indeksacji, umowa nie może być dalej wykonywana, ponieważ brak jest essentialia negotii umowy kredytu (nie można ustalić wysokości rat). Umowa została uznana za nieważną w całości.
Czy konsument ma interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konsument ma interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego, gdy dąży do definitywnego usunięcia niepewności prawnej co do łączącej go z bankiem umowy.
Uzasadnienie
Wyrok ustalający ma na celu wyeliminowanie sporów i niepewności prawnej co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego między stronami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. W. | osoba_fizyczna | powódka |
| Bank (...) S.A. | spółka | pozwana |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 410 § § 1-2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Prawo bankowe art. 69
Ustawa - Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu bankowego, określająca zobowiązania banku i kredytobiorcy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych i spreadu walutowego. • Brak indywidualnego uzgodnienia postanowień umownych. • Rażące naruszenie interesów konsumenta. • Niemożność utrzymania umowy po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych. • Interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu indeksowanego jest ważna i zgodna z prawem. • Postanowienia umowne nie są abuzywne. • Brak interesu prawnego w ustaleniu. • Możliwość zastąpienia abuzywnych klauzul przepisami prawa lub zwyczajami. • Koszty zastępstwa procesowego w podwójnej stawce.
Godne uwagi sformułowania
stosunek prawny kredytu wynikający z umowy kredytu nr (...) z dnia 26.05.2008 r. (...) nie istnieje • klauzule indeksacyjne określające sposób przeliczenia kwoty kredytu do wypłaty po kursie, który nie był znany w chwili zawarcia umowy, jak też kształtowania przez bank wysokości kursu waluty, według którego rozliczano następnie spłatę kredytu • nieuzgodnione indywidualnie postanowienie upoważniające pozwanego do dobrowolnego ustalania kursu kupna i sprzedaży, miało charakter niedozwolony w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. • eliminacja abuzywnych postanowień umowy uniemożliwi bowiem ustalenie wysokości poszczególnych rat kredytu, co należy do essentialia negotii tej umowy. • w przypadku uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Skład orzekający
Krystian Szeląg
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych kursem CHF z uwagi na abuzywność klauzul indeksacyjnych i spreadu walutowego, a także brak możliwości uzupełniania umowy przez sąd."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy umów zawartych na podstawie wzorca, z konsumentami, gdzie klauzule nie były indywidualnie negocjowane. Konkretne ustalenia faktyczne mogą wpływać na zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich potencjalnej nieważności z powodu abuzywnych klauzul, co ma ogromne znaczenie praktyczne dla wielu konsumentów i banków.
“Bank przegrywa! Sąd Okręgowy stwierdził nieważność umowy kredytu frankowego i nakazał zwrot ponad 290 tys. zł.”
Dane finansowe
WPS: 290 325,33 PLN
zwrot nienależnych świadczeń: 290 325,33 PLN
zwrot kosztów procesu: 11 817 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.