I C 234/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w (...) rozpoznał sprawę z powództwa (...) Spółki z o.o. przeciwko Krajowemu Ośrodkowi (...) o zapłatę. Powódka domagała się zasądzenia kwoty 695 529,50 zł z odsetkami, wskazując, że obejmuje ona uzupełnienie wynagrodzenia za odbiór odpadów z dzikich wysypisk oraz zwrot niesłusznie naliczonej kary umownej. Spółka argumentowała, że faktyczna ilość odpadów była znacznie większa niż szacowana w umowie, co stanowiło nieprzewidzianą zmianę stosunków, która groziła jej rażącą stratą. Sąd uznał, że zaszły przesłanki do zastosowania art. 632 § 2 k.c., pozwalającego na podwyższenie ryczałtowego wynagrodzenia w takich okolicznościach, a także rozważył podstawę z art. 405 k.c. (bezpodstawne wzbogacenie). W konsekwencji, sąd zasądził na rzecz powódki kwotę 695 529,50 zł. Sąd oddalił również roszczenie o zwrot kary umownej, uznając, że opóźnienie w wykonaniu umowy było obiektywne i niezawinione przez powódkę, a jej wniosek o przedłużenie terminu, choć formalnie złożony, został przez pozwanego bezzasadnie odrzucony. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło zgodnie z zasadą odpowiedzialności strony przegrywającej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 632 § 2 k.c. w kontekście umów o zamówienia publiczne, gdzie niedoszacowanie ilości prac przez zamawiającego prowadzi do rażącej straty wykonawcy. Uzasadnienie bezzasadności naliczania kar umownych w przypadku obiektywnego opóźnienia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji niedoszacowania ilości odpadów w umowie o zamówienie publiczne, gdzie odpady były ukryte pod ziemią. Może być trudniejsze do zastosowania w przypadkach mniejszego niedoszacowania lub gdy wykonawca miał możliwość łatwiejszego oszacowania zakresu prac.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku znacznego niedoszacowania ilości odpadów w umowie o roboty budowlane (funkcjonalnie zbliżonej do umowy o dzieło) zawartej w trybie zamówień publicznych, wykonawcy przysługuje roszczenie o podwyższenie ryczałtowego wynagrodzenia na podstawie art. 632 § 2 k.c. z uwagi na zmianę stosunków i groźbę rażącej straty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd uznał, że zaszły wszystkie przesłanki do zastosowania art. 632 § 2 k.c., co uzasadnia podwyższenie ryczałtowego wynagrodzenia w celu przywrócenia równowagi kontraktowej.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że faktyczna ilość odpadów była wielokrotnie większa niż szacowana w dokumentacji przetargowej i umowie, co stanowiło nieprzewidywalną zmianę stosunków. Ukrycie odpadów pod ziemią uniemożliwiło ich wcześniejsze oszacowanie przez wykonawcę, mimo wizji lokalnej. Wykonanie umowy w pierwotnie ustalonym wynagrodzeniu groziło rażącą stratą, co uzasadnia ingerencję sądu w ryczałtowy charakter umowy.
Czy kara umowna za zwłokę w wykonaniu umowy może być skutecznie naliczona, jeśli opóźnienie wynika z przyczyn niezawinionych przez wykonawcę, a zamawiający odmówił przedłużenia terminu mimo istnienia ku temu podstaw w umowie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd uznał naliczenie kary umownej za nieuzasadnione i sprzeczne z dobrymi obyczajami kontraktowymi.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że opóźnienie było obiektywne i niezależne od powódki, która zgłosiła problem i wystąpiła o przedłużenie terminu zgodnie z umową. Odmowa zamawiającego, mimo że dane przetargowe okazały się nierzetelne, czyniła mechanizm przedłużenia terminu iluzorycznym. Naliczanie kary umownej w takiej sytuacji było niezasadne.
Czy wykonanie świadczenia przekraczającego zakres umowy ryczałtowej, wynikające z nieprzewidzianych okoliczności, może stanowić podstawę roszczenia o zwrot wartości nienależnego świadczenia na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c.)?
Odpowiedź sądu
Tak, sąd rozważył tę podstawę jako alternatywną dla art. 632 § 2 k.c.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pozwany uzyskał korzyść majątkową w postaci usunięcia i utylizacji odpadów przekraczających zakres umowy, bez ekwiwalentu, co stanowiło świadczenie nienależne i uzasadniało żądanie zwrotu jego wartości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powód |
| Krajowy Ośrodek (...) | instytucja | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 632 § § 2
Kodeks cywilny
Sąd dopuścił możliwość podwyższenia ryczałtu w przypadku zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, a która groziła wykonawcy rażącą stratą.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa do żądania zwrotu wartości nienależnego świadczenia w przypadku bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 483 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja kary umownej.
k.c. art. 484 § § 1
Kodeks cywilny
Skutki naliczenia kary umownej.
k.c. art. 354 § § 2
Kodeks cywilny
Obowiązek współdziałania stron przy wykonaniu zobowiązania.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasada zakazu nadużywania prawa podmiotowego.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za koszty procesu.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Orzekanie o odsetkach ustawowych za opóźnienie.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Wymagalność wierzytelności bezterminowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Znaczne niedoszacowanie ilości odpadów w dokumentacji przetargowej i umowie stanowiło nieprzewidywalną zmianę stosunków grożącą rażącą stratą wykonawcy, uzasadniającą podwyższenie ryczałtowego wynagrodzenia na podstawie art. 632 § 2 k.c. • Opóźnienie w wykonaniu umowy było obiektywne i niezawinione przez wykonawcę, a odmowa przedłużenia terminu przez zamawiającego była bezzasadna, co wykluczało naliczenie kary umownej. • Wykonanie prac przekraczających zakres umowy ryczałtowej stanowiło bezpodstawne wzbogacenie pozwanego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja pozwanego opierająca się na ryczałtowym charakterze umowy i braku możliwości zmiany wynagrodzenia, mimo ujawnienia znacznie większej ilości odpadów. • Naliczanie kary umownej za zwłokę, mimo obiektywnych przyczyn opóźnienia i spełnienia przez wykonawcę przesłanek do przedłużenia terminu.
Godne uwagi sformułowania
Niedoszacowanie, pominięcie oraz brak rozpoznania zakresu przedmiotu umowy nie mógł być podstawą do żądania zmiany ww. wynagrodzenia (ust. 4). • Jeżeli jednak wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą, sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę. • W ocenie Sądu, właśnie ze zmianą stosunków - rozmiaru robót, których wcześniej nie można było przewidzieć, a które wpływają na rentowność przedsięwzięcia, mamy do czynienia w tej sprawie. • W ocenie Sądu, powód działał z należytą starannością, a brak dostępu do rzetelnych informacji w postępowaniu przetargowym nie może obciążać wykonawcy. • W tej sytuacji niedopuszczalne jest sztywne stosowanie postanowień o karze umownej - niezależnie od przyczyny i zakresu opóźnienia z jednoczesnym pominięciem uprawnienia wykonawcy do wnioskowana o zmianę terminu. • Zachowanie pozwanego, polegające na odmowie renegocjacji terminu oraz naliczeniu kary umownej w sytuacji, gdy opóźnienie było obiektywne i uzasadnione można by rozpatrywać w kategorii nadużycie prawa podmiotowego i naruszenia zasady uczciwego obrotu ( art. 5 k.c. ).
Skład orzekający
Rafał Kubicki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 632 § 2 k.c. w kontekście umów o zamówienia publiczne, gdzie niedoszacowanie ilości prac przez zamawiającego prowadzi do rażącej straty wykonawcy. Uzasadnienie bezzasadności naliczania kar umownych w przypadku obiektywnego opóźnienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji niedoszacowania ilości odpadów w umowie o zamówienie publiczne, gdzie odpady były ukryte pod ziemią. Może być trudniejsze do zastosowania w przypadkach mniejszego niedoszacowania lub gdy wykonawca miał możliwość łatwiejszego oszacowania zakresu prac.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest rzetelne szacowanie zakresu prac w zamówieniach publicznych i jakie mogą być konsekwencje błędów zamawiającego dla wykonawcy. Pokazuje też, że nawet umowy ryczałtowe mogą podlegać korekcie w wyjątkowych sytuacjach.
“Zamówienie publiczne: Czy ryczałt to wyrok? Sąd stanął po stronie wykonawcy, który musiał usunąć 10 razy więcej odpadów niż zakładano!”
Dane finansowe
WPS: 695 529,5 PLN
uzupełnienie wynagrodzenia: 695 529,5 PLN
zwrot kosztów procesu: 45 577 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.