I C 234/25

Sygn. akt: I C 234/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 lipca 2025 r. Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. w (...) na rozprawie sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. przeciwko Krajowemu Ośrodkowi (...) w W. o zapłatę I. zasądza od pozwanego Krajowego Ośrodka (...) w W. na rzecz powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O. kwotę 695 529,50 zł (sześćset dziewięćdziesiąt pięć tysięcy pięćset dwadzieścia dziewięć złotych pięćdziesiąt groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwot: - 24 529,50 zł od 25 października 2022 r. do dnia zapłaty, - 671 000,00 zł od 25 stycznia 2025 r. do dnia zapłaty, II. oddala powództwo w pozostałej części, III. zasądza od pozwanego Krajowego Ośrodka (...) w W. na rzecz powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O. kwotę 45 577 zł (czterdzieści pięć tysięcy pięćset siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia do dnia zapłaty. sędzia Rafał Kubicki Sygn. akt: I C 234/25 UZASADNIENIE Pozwem z 31.12.2024 r. (...) Sp. z o.o. w O. wniosła przeciwko Krajowemu Ośrodkowi (...) w W. o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kwoty 695 529,50 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 24 529,50 zł od dnia 25.10.2022 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 671 000 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wskazała, że na dochodzoną kwotę składają się: 671 000 zł tytułem uzupełnienia wynagrodzenia powódki z umowy z 7.06.2022 r. obejmującej odbiór ok. 50 m 3 odpadów z „dzikiego” wysypiska w miejscowości K. , przy czym faktycznie odebranych zostało co najmniej 365 m 3 , oraz około 30 m 3 odpadów z „dzikiego” wysypiska w miejscowości W. , przy czym faktycznie odebranych zostało co najmniej 71 m 3 , a także 24 529,50 zł. tj. kwota potrąconej i niesłusznie naliczonej przez pozwanego kary umownej za zwłokę w wykonaniu umowy, przy czym powódka wskazała, że rzeczywiście zrealizowała umowę po terminie umownym, ale to z uwagi na znacznie zawyżoną ilość odpadów do pierwotnie zakładanej. Powódka wskazała, że zgodnie z umową ustalone wynagrodzenie miało charakter ryczałtowy, a nieuwzględnienie w nim wszystkich kosztów, a także niedoszacowanie zakresu przedmiotu umowy, było ryzykiem wykonawcy. W załącznikach do (...) wskazano szczegółowe opisy zamówienia, gdzie ilość odpadów dla miejscowości K. (dz. 67/4 i 67/5), w przybliżeniu podano 50 m 3 zaś dla miejscowości W. – 30 m 3 . W trakcie realizacji umowy okazało się, że zadeklarowanych przez pozwanego ilości odpadów jest znaczenie więcej. W K. po stosownych odkrywkach i zgrupowaniu opadów w hałdy, okazało się że może być ich aż 10 razy więcej niż prognozowano, co powódka udokumentowała stosownymi zdjęciami i zawnioskowała do pozwanej o podwyższenie wynagrodzenia. W W. odpadów było ponad dwa razy więcej niż ilość prognozowana przez zamawiającego. Z uwagi na powyższe powódka domagała się od pozwanej wydłużenia końcowego terminu realizacji zamówienia. Pozwany odmówił podwyższenia wynagrodzenia, powołując się na ryczałtowy jego charakter i zapisy umowy oraz (...) , a także odmówił wydłużenia terminu realizacji umowy. Powódka dokończyła zamówienie poprzez usunięcie wszystkich odpadów, aby nie narażać się na odstąpienie od umowy przez pozwanego. Powódka zakończyła prace wynikające ze spornej umowy w zakresie likwidacji nielegalnego wysypiska w miejscowości W. oraz K. w dniu 2.08.2022 r. tj. w terminie umownym, który upływał 07.08.2022 r., zaś w zakresie likwidacji nielegalnego wysypiska w miejscowości K. w dniu (...) г. tj. 46 dni po terminie umownym. Łączna objętość odpadów odebrana z działki nr (...) w W. wyniosła 71m 3 co stanowi o 41 m 3 więcej niż ilość przyjęta do szacowania ceny przy złożeniu oferty. Łączna objętość odpadów odebrana z działki nr (...) w K. wyniosła 365 m 3 , co stanowi o 315 m 3 więcej niż ilość przyjęta do szacowania ceny przy złożeniu oferty. Co do kary umownej powódka wskazała, że realizacja umowy z opóźnieniem wynoszącym 46 dni, którego przyczyną była zwiększona ilość odpadów oraz potrzeba wykonania obmiarów geodezyjnych, nie miała charakteru zwłoki określonej w § 9 ust. 1 pkt a umowy, zatem brak jest podstaw do nakładania kary umownej, gdyż możliwe jest to jedynie w przypadku zawinionego przez wykonawcę niedochowania terminu wykonania umowy, a nie opóźnienia, jak w tej sprawie. Co do uzupełnienia wynagrodzenia powódka wskazała, że dochodzi zwrotu równowartości świadczenia spełnionego na rzecz pozwanego w zakresie nieobjętym zawartą przez strony umową, które to świadczenie stanowiło dla pozwanego źródło bezpodstawnego wzbogacenia ( art. 405 k.c. ). Przyczyną wzbogacenia pozwanego jego kosztem było niedoszacowanie ceny ofertowej wynikające z błędnego oznaczenia przedmiotu umowy. Alternatywnie powódka wskazała na treść art. 632 § 2 oraz art. 357 1 § 1 k.c. , z którego wynika, że jeżeli wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła (a w przypadku art. 357 1 §1 spełnienie świadczenia) groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą, sąd może podwyższyć ryczałt. Na podstawie umowy powódka wyliczyła cenę jednostkową za odebranie odpadów, których dotyczy roszczenie i jest to 1750 zł brutto za 1m 3 odpadów w W. i 1950 zł brutto za 1m 3 odpadów w K. , a następnie wyliczyła wg wzoru: ilość faktycznie odebranych odpadów - (ilość odpadów wskazana w umowie i (...) + 10% ryzyko wykonawcy zwiększenia ilości odpadów) = ilość odpadów odebranych nadmiarowo, która została następnie pomnożona przez odpowiednią dla danej nieruchomości cenę z 1m 3 brutto. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, kwestionując je co do zasady. Wskazał, że nie kwestionuje ilości odpadów wskazanych w pozwie, jednak w jego ocenie roszczenie powoda jest niezasadne. Wybór wykonawcy (powoda) został dokonany w trybie ustawy prawo zamówień publicznych . Powód otrzymał wynagrodzenie ryczałtowe zgodnie z zawartą umową. Domaganie się podwyższenia wynagrodzenia ryczałtowego z uwagi na treść umowy pomiędzy stronami (§ 4 ust. 4) jest bezzasadne. Powód, jak każdy z oferentów, miał możliwość zapoznania się ze stanem faktycznym terenu objętego przedmiotem umowy i mógł na podstawie posiadanej wiedzy i specjalizacji w zakresie usuwania odpadów składać zapytania i wyjaśnienia. Pozwany w sposób zasadny obciążył powoda karą umowną. Powód, jak każdy profesjonalny wykonawca składający ofertę na likwidację odpadów w trybie pzp , miał możliwość zapoznania się z przedmiotem zamówienia. Ustalenie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia Stan faktyczny w sprawie był zasadniczo bezsporny. W dniu 7 czerwca 2022 r. (...) sp. z o.o. w O. zawarła z Krajowym Ośrodkiem (...) w W. umowę nr (...) . (...) w ramach, której zobowiązała się do usunięcia odpadów z nieruchomości będących w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa położonych na terenie działania Oddziału Terenowego Krajowego Ośrodka (...) w O. , tj.: 1) 167/9, W. , N. , 2) 67/4, 67/5, K. , J. , 3) 16/3, K. , K. . W § 1 ust. 5 wykonawca oświadczył, że dokonał wizji lokalnej terenu robót i jego otoczenia, zapoznał się ze stanem faktycznym terenu objętego przedmiotem zamówienia, nie wnosi zastrzeżeń co do zakresu prac oraz sporządził szczegółową analizę i uwzględnił wszystkie koszty dotyczące wykonania przedmiotu zamówienia. W § 2 umowy wykonawca zobowiązał się, się do realizacji umowy w terminie 2 miesięcy od dnia podpisania tj. do dnia 7.08.2022 r. (ust. 1). Termin realizacji przedmiotu umowy mógł ulec zmianie w wyjątkowych przypadkach, na uzasadniony i pisemny wniosek wykonawcy, złożony niezwłocznie przed upływem terminu wykonania usługi między innymi w przypadku opóźnienia wykonania zamówienia wynikłego z przyczyn niezależnych od zamawiającego i wykonawcy, które zostaną udokumentowane przez wykonawcę, zamawiający będzie miał prawo do wyznaczenia nowego terminu wykonania zamówienia odpowiedniego do zaistniałej okoliczności (ust. 2 pkt 2). W myśl § 2 ust 3 umowy, za uzasadniony wniosek należy rozumieć pisemną prośbę wykonawcy o przedłużenie terminu wykonania usługi wraz z załączoną dokumentacją, z której jednoznacznie będzie wynikać, że termin wykonania usługi nie może zostać dotrzymany z przyczyn nieleżących po stronie wykonawcy. W § 4 umowy strony ustaliły że obowiązującą je formą wynagrodzenia jest wynagrodzenie ryczałtowe wskazane w ofercie wykonawcy, która stanowi załącznik nr 1 do umowy (ust. 1). Zamawiający zobowiązał się zapłacić wykonawcy wynagrodzenie ryczałtowe za wykonanie umowy w wysokości 177 750 złotych brutto, zgodnie z ceną ofertową (ust. 2). Ww. wynagrodzenie miało obejmować wszystkie koszty, jakie poniósł wykonawca przy realizacji zamówienia zgodnie z warunkami postępowania, i miało dotyczyć wszystkich czynności wykonawcy, sprzętu i materiałów koniecznych dla pełnej i prawidłowej realizacji zamówienia oraz miało wyczerpywać wszelkie zobowiązania zamawiającego wobec wykonawcy (ust. 3). Niedoszacowanie, pominięcie oraz brak rozpoznania zakresu przedmiotu umowy nie mógł być podstawą do żądania zmiany ww. wynagrodzenia (ust. 4). Zgodnie z ust 5, zamawiający miał dokonać zapłaty za przedmiot zamówienia w terminie 30 dni od daty, odpowiednio: doręczenia prawidłowo wystawionej faktury, zaakceptowanej przez zamawiającego, albo wysłania zamawiającemu ustrukturyzowanej faktury elektronicznej za pośrednictwem Platformy Elektronicznego Fakturowania. Stosownie do § 4 ust. 7, zamawiający mógł potrącić z wynagrodzenia wszelkie należności pieniężne należne od wykonawcy na podstawie umowy niezależnie od ich wzajemnej wymagalności, w tym w szczególności kary umowne, przy czym potrącenie umowne nie ogranicza w żaden sposób prawa zamawiającego do potrącenia ustawowego. W § 9 ust. 1 pkt a umowy przewidziano, że w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy wykonawca zapłaci zamawiającemu karę umowna za zwłokę w wykonaniu przedmiotu umowy w wysokości 0,3% wynagrodzenia umownego brutto określonego w § 4 ust. 2 umowy za każdy rozpoczęty dzień zwłoki, nie więcej jednak niż 40% tego wynagrodzenia. Stosownie do § 9 ust. 3, kary umowne miały być potrącane wykonawcy z wystawionej faktury lub uiszczane na rachunek bankowy zamawiającego (dowód: umowa k. 19-21v.). Zawarcie ww. umowy poprzedzone było ogłoszeniem przez pozwanego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego pod nazwą „Usunięcie odpadów z nieruchomości Krajowego Ośrodka (...) (...) w O. " numer OLS. (...) .260.17.2022.SB. Przed wszczęciem postępowania pozwany dokonał szacowania wartości zamówienia w ten sposób, że wysłał do trzech wykonawców, w tym do powódki zapytanie dotyczące kosztu netto i brutto celem określenia wartości usługi. W załączniku zawierającym wykaz nieruchomości pozwany podał ilość odpadów do usunięcia dla miejscowości W. - 30 m 3 , K. - 50 m 3 , K. -15 m 3 . W Specyfikacji Warunków Zamówienia w rozdziale III pkt 3 wskazano, że zamówienia podzielone jest na 3 części, a w pkt 4 wskazano, że szczegółowe opisy tych części znajdując się w załącznikach do (...) . W załączniku nr 2.1. do (...) wskazano, że ilość odpadów które miały być odebrane w miejscowości W. w przybliżeniu wynosi 30 m 3 , Ilość odpadów które miały być odebrane w miejscowości K. (dz. 67/4 i 67/5) w przybliżeniu wynosi 50 m 3 , ilość odpadów które miały być odebrane w miejscowości K. w przybliżeniu wynosi 15 m 3 . (okoliczności bezsporne, potwierdzone dokumentami: (...) 27-41, załącznik nr 2.1. k. 47v., szacunkowym ustaleniem wartości zamówienia z zał. i korespondencją mailową k.57-62, k. 192-204) Powódka złożyła ofertę, wypełniając m.in. formularz 2.1. z którego wynikało, że za usunięcie odpadów w tych miejscowościach oferuje łącznie wynagrodzenie brutto 177 750 zł z czego W. 52 500 zł., K. 97 500 zł., K. 27 750 zł. (okoliczności bezsporne, potwierdzone dokumentami: oferta k. 22-23, formularz cenowy k. 24) . Po podpisaniu umowy powodowa spółka przystąpiła do czynności przygotowawczych i prac na nieruchomościach w W. , K. i K. . Poprzez prace odkrywkowe ciężkim sprzętem tj. koparką z łyżką ażurową rozpoczęto przeszukiwanie nieruchomości w poszukiwaniu odpadów, odnalezione odpady sukcesywnie zgrupowano w hałdy, ładowano na pojazdy i wywożono. W trakcie realizacji umowy okazało się, że odpadów jest więcej niż wynikało to z wcześniejszych deklaracji pozwanego. Powódka pismem z dnia 28 lipca 2022 r. zwróciła się do pozwanego z wnioskiem o podwyższenie wynagrodzenie z tytułu umowy nr (...) . (...) z dnia 7 czerwca 2022 r. Wskazała, że w związku z zaistnieniem okoliczności, których wykonawca nie był w stanie przewidzieć przystępując do postępowania przetargowego, wnosi o podwyższenie wynagrodzenia wykonawcy w części dotyczącej nieruchomości w W. ( działka (...) ) o kwotę 26 250 zł brutto (wzrost o 50% wysokości wynagrodzenia) oraz dotyczącej nieruchomości w K. ( działka (...) ) o kwotę 292 500 zł brutto (wzrost o 300% wysokości wynagrodzenia). Wskazała, że podczas przeprowadzonej wizji lokalnej przed przystąpieniem do przetargu nie było możliwości bez naruszenia wierzchniej warstwy gruntu w sposób jednoznaczny potwierdzić ilości podanej w (...) . Działki były zanieczyszczane przez dziesiątki lat i odpady znajdowały się na znacznej głębokości. Ingerencja w grunt ujawniła duże ilości odpadów pod wierzchnią warstwą humusu, która w chwili dokonywania wizji lokalnej wyglądała na normalny, niezanieczyszczony teren. Ponieważ większość odpadów ujawniła się dopiero po naruszeniu wierzchniej warstwy terenu, ani zamawiający, ani wykonawca nie byli w stanie podczas wizji lokalnej przed postępowaniem przetargowym oszacować realnej ilości odpadów. Na nieruchomości w K. szacunkowa ilość odpadów na chwilę składania pisma wynosiła co najmniej 450 m 3 a nadto prace porządkowe ujawniły rodzaje odpadów, które nie były wskazane w (...) papę i eternit. Jednocześnie powódka wyraziła chęć spotkania się z przedstawicielami (...) w celu przedstawienia szczegółowych informacji na temat przebiegu realizowanych prac na wyżej opisywanych nieruchomościach, oceny aktualnego stanu dzikiego wysypiska w K. a także negocjacji wysokości zaproponowanego zwiększenia wynagrodzenia. Do pisma została dołączona dokumentacja fotograficzna. (wniosek o podwyższenie wynagrodzenia k. 63-73) Pismem z tego samego dnia (28.07.2022 r.) powódka zwróciła się z prośbą do pozwanego o przedłużenie terminu realizacji niniejszej umowy do 31.08.2022 г. Powołała się na § 2 ust. 2 umowy i wskazała, że prośbę motywuje znacznie zwiększoną ilością odpadów znajdujących się na działkach (...) w K. , gdzie szacowano ilości około 50m 3 , zaś na dzień składania tego pisma odebrano ponad 200m 3 , przy czym ilości zebranych odpadów, nie było możliwe do oszacowania na etapie wizji lokalnej w ramach ogłoszonego postępowania przetargowego, ponieważ w/w odpady wykopywane są z gruntu. Wskazała, że ze względu na nadzwyczajne okoliczności nie jest w stanie dotrzymać terminu umowy (prośba o przedłużenie terminu k. 74) . W dniu 2 sierpnia 2022 r. przedstawiciel powódki - C. K. oraz przedstawiciel pozwanego - S. N. przeprowadzili lustrację działek objętych sporną umową. W chwili lustracji na działce w W. nie stwierdzono żadnych odpadów, teren był uprzątnięty i splantowany. Zauważono jedynie drobne, pojedyncze resztki odpadów budowlanych do ręcznego zebrania. W chwili lustracji na działce w K. teren był w trakcie trwających prac porządkowych. Stwierdzono przygotowane do wywiezienia sterty odpadów usytuowanych na brzegach działek, wzdłuż gruntowych dróg. Zgromadzone stery zawierają pewne ilości ziemi i wymagają jej oddzielenia. Szacunkową ich ilość określono na ok. 200 m 3 . Zauważono również rozrzucone w środkowej części nieruchomości nieliczne skupiska śmieci jeszcze nie zwiezionych, w ilości ok. 10-15 m 3 . W południowej części działek teren w części splantowany, po wywozie wcześniej usytuowanych tu śmieci. W chwili lustracji na działce K. teren był po zakończonych pracach, splantowany i oznakowany. Wymagał jednak ręcznego zebrania resztek drobnych odpadów pobudowlanych. W notatce służbowej z przedmiotowej lustracji pracownik pozwanego wskazał, że podwykonawca wykonujący usługę był poinformowany o powierzchniowym usunięciu odpadów, bez ingerencji w głębsze warstwy. Jednakże naruszenie już pozarastanych (często krzewami) wcześniej usypanych stert mogło spowodować ich automatyczne odkrycie i ujawnienie dodatkowych mas śmieci, których ilości nie były możliwe do wcześniejszego oszacowania. (notatka służbowa z dokumentacją fotograficzną k. 172-184) . Pismem z 11.08.2022 r. pozwany odmówił podwyższenia wynagrodzenia, powołując się na jego ryczałtowy charakter, a także na postanowienia umowy oraz (...) . Pozwany odmówi także wydłużenia terminu realizacji umowy, podnosząc, że na etapie składania ofert wykonawca miał możliwość zapoznania się ze stanem faktycznym terenu objętego przedmiotem umowy i mógł na podstawie posiadanej wiedzy i doświadczenia w zakresie usuwania odpadów składać zapytania zamawiającemu a na podstawie wyjaśnień podjąć decyzję odnoście udziału w postepowaniu przetargowym (dowód: pismo pozwanego k. 75) . Powodowa spółka pismem z 17.08.2022 r. wniosła zastrzeżenia do ilości odpadów, które w ramach umowy zobowiązana jest odebrać i wezwała pozwanego do podjęcia negocjacji w sprawie dalszego wykonywania umowy nr (...) . (...) . Jednocześnie zastrzegła, że nie wyraża zgody na dokończenie zamówienia z umowy nr (...) . (...) z wynagrodzeniem w niej określonym, a w przypadku niemożności rozwiązania sytuacji związanej z niedoszacowaniem przez zamawiającego ilości prac objętych zamówieniem, po 19 sierpnia 2022 r. dokończy zamówienie i będzie sądownie domagał się zapłaty wynagrodzenia z tytuły wykonania prac polegających na usunięciu odpadów w ilościach przekraczających określone w umowie. Pismem z 18.08.2022 r. pozwany podtrzymał wcześniejsze stanowisko. (pismo powódki k. 76-77, pismo pozwanego k. 79) . Prace wynikające z umowy nr (...) . (...) z dnia 7 czerwca 2022 r. w zakresie likwidacji nielegalnego wysypiska w miejscowości W. oraz K. zostały zakończone 2.08.2022 r. – termin umowny upływał 7.08.2022 r. W zakresie likwidacji nielegalnego wysypiska w miejscowości K. prace zostały zakończone w dniu (...) г. – termin umowny upływał 7.08.2022 r. (protokoły odbioru k. 86-87) Powódka zleciła geodecie pomiar objętości hałd odpadów pozostałych do wywiezienia na działce nr (...) w K. , z którego wynika, że łączna objętość szesnastu hałd na dzień 24 sierpnia 2022 r wynosi 368,7 m 3 . (pomiar objętości hałd k. 80-85) Łączna objętość odpadów odebrana z działki nr (...) w W. wyniosła 71m 3 . Łączna objętość odpadów odebrana z działek nr (...) w K. wyniosła 365 m 3 . (karty pracy, karty przekazania odpadów k. 91-125) Powodowa spółka wystawiła fakturę nr (...) z dnia 23.09.2022 r. na kwotę 177 750 zł brutto tytułem wynagrodzenia za wykonanie umowy. (faktura k. 128) Pozwany w dniu 19.10.2022 r. wystawił notę księgową nr (...) na kwotę 24 529,50 zł, w której wskazał, że obciążył pozwaną karą umowną za zwłokę w zrealizowaniu przedmiotu umowy nr (...) . (...) a należność zostanie potrącona przy zapłacie za fakturę nr (...) . (nota księgowa k. 129) Tego samego dnia (19.10.2022 r.) pozwany wykonał przelew na rachunek powodowej spółki na kwotę 153 220,50 zł tytułem „fak nr (...) pomn. o kary umowne”. (potwierdzenie transakcji k. 130) Powódka pismem z 2.11.2022 r. odesłała ww. notę jako niezasadną i wezwała do zapłaty brakującej części wynagrodzenia. (pismo powódki k. 131) Odpowiadając na powyższe pozwany pismem z dnia 9.11.2022 r. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie naliczenia kary umownej i zapłaty faktury nr (...) . (pismo pozwanego k. 132) Koordynator regionalny zatrudniony w spółce (...) przed złożeniem oferty przez powódkę odbył wizję lokalną na nieruchomościach objętych umową. Obydwie działki w K. były zalesione. Na działkach były porzucone odpady komunalne a na ich granic resztki fundamentów, betonu i odpadów rozbiórkowych. Działka w W. nie była zalesiona - był to otwarty teren. Pracownik powódki nie dokonywał żadnych prac odkrywkowych, dokonał oględzin wierzchnich i wykonał zdjęcia. Jedyną znaną świadkowi metodą by zbadać jaka jest rzeczywista liczba ukrytych pod ziemią odpadów jest zerwanie powierzchni koparką. Na obu działkach były ukryte pod ziemią pokłady śmieci. W K. od lat funkcjonowało „dzikie wysypisko śmieci” o czym pracownicy powódki dowiedzieli się w trakcie prac. Na nieruchomości w W. odpady były nie tylko na powierzchni, ale i pod ziemią – były to odpady budowlane które zostały wyrzucone w zagłębieniach, po czym teren został zasypany i wyrównany. Wzywany na miejsce pracownik KOWRu widział odrywane hałdy i przyznawał, że nie spodziewał się takich ilości. (dowód: zeznania świadka C. K. k. 209-209v.) Rozważania Powództwo zasługiwało uwzględnienie niemalże w całości (częściowemu oddaleniu podlegało wyłącznie roszczenie odsetkowe). Fakty były zasadniczo bezsporne (zeznania C. K. miały w tej sytuacji charakter uzupełniający), co wynika nie tylko z porównania pozwu z odpowiedzią na pozew i faktu, że strony nie kwestionowały wzajemnie składanych dokumentów, ale i z tego, że na rozprawie strona pozwany oświadczył wprost, że nie kwestionuje ilości wywiezionych odpadów, stanowiących podstawę roszczeń powódki. Ci więcej, pozwany nie zarzucał powódce nieprawidłowego określenia wysokości roszczenia, nie kwestionował metodologii przyjętej przez powódkę do obliczania wysokości wynagrodzenia odbioru 1m 3 odpadów na poszczególnych działkach. Metodologia ta nie wzbudziła również wątpliwości Sądu. Powódka w przejrzysty sposób wskazała w pozwie, skąd wynika przyjęta przez nią cena jednostkowa za odebranie odpadów, a także przedstawiła za pomocą wzoru sposób wyliczenia ilość odpadów odebranych nadmiarowo z uwzględnieniem 10-procentowego ryzyka wykonawcy. W tych okolicznościach wniosek o zasięgnięcie opinii biegłego jak w punkcie 5 pozwu nie zasługiwał na uwzględnienie (nie był to dowód potrzebny). Wynikające z tezy dowodowej rynkowe wynagrodzenie nie ma w niniejszej sprawie znaczenia. Nie ulega wątpliwości, że strony umówiły się na określone w umowie wynagrodzenie, z którego za pomocą prostych działań matematycznych można wyprowadzić cenę odbioru 1m 3 odpadów dla każdej z działek objętych umową i to właśnie tak obliczoną kwotę należało przyjąć do ewentualnych rozliczeń wynikających ze spornej umowy. Ewentualnie można by przyjąć, że skoro strony zawarły umowę po przeprowadzonym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, to nie ma podstaw, by kwestionować rynkowy charakter umówionego wynagrodzenia. Pomimo braku sporu co do faktów, nie ulega wątpliwości, że pozwany nie godził się z roszczeniami powódki co do zasady, powołując się przy tym na ryczałtowy charakter wynagrodzenia oraz postanowienia umowy (w szczególności § 4 ust. 4), a także na zasadność naliczenia kary umownej z uwagi na profesjonalny charakter działalności powódki. W pierwszej kolejności należy odnieść się do żądania uzupełnienia wynagrodzenia powódki z przedmiotowej umowy wynikającego z odbioru większej ilości odpadów niż przedstawiały to szacunkowe wartości przyjęte na etapie kontraktowania. Stosownie do art. 632 k.c. , dotyczącego wynagrodzenia ryczałtowego w przypadku umowy o dzieło (gdyż bezspornie charakter łączącej strony umowy funkcjonalnie najbardziej zbliżony jest do tejże), jeżeli strony umówiły się o wynagrodzenie ryczałtowe, przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, chociażby w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac. Jeżeli jednak wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą, sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę. Niewątpliwie w § 4 umowy strony ustaliły, że obowiązującą je formą wynagrodzenia jest wynagrodzenie ryczałtowe wskazane w ofercie wykonawcy, która stanowi załącznik nr 1 do umowy (ust. 1). Zamawiający zobowiązał się zapłacić wykonawcy wynagrodzenie ryczałtowe za wykonanie umowy w wysokości 177 750 zł brutto, zgodnie z ceną ofertową (ust. 2). Wynagrodzenie miało obejmować wszystkie koszty, jakie poniósł wykonawca przy realizacji zamówienia zgodnie z warunkami postępowania i miało dotyczyć wszystkich czynności wykonawcy, sprzętu i materiałów koniecznych dla pełnej i prawidłowej realizacji zamówienia oraz miało wyczerpywać wszelkie zobowiązania zamawiającego wobec wykonawcy (ust. 3). Niedoszacowanie, pominięcie oraz brak rozpoznania zakresu przedmiotu umowy nie mógł być podstawą do żądania zmiany ww. wynagrodzenia (ust. 4). Jednocześnie w § 1 ust. 5 wykonawca oświadczył, że dokonał wizji lokalnej terenu robót i jego otoczenia, zapoznał się ze stanem faktycznym terenu objętego przedmiotem zamówienia, nie wnosi zastrzeżeń co do zakresu prac oraz sporządził szczegółową analizę i uwzględnił wszystkie koszty dotyczące wykonania przedmiotu zamówienia. Z oferty wykonawcy wskazanej w § 4 ust. 1 umowy, (stanowiącej załącznik nr 1 do umowy) wynika, że za usunięcie odpadów w miejscowościach W. , K. i K. powódka oferuje łącznie wynagrodzenie brutto 177 750,00 zł z czego: W. (30 m 3 ) 52 500 zł., K. (50 m 3 ) 97 500 zł., K. (15 m 3 ) 27 750 zł. Bezspornie w przypadku nieruchomości w W. i K. faktyczna ilość odpadów znacznie odbiegła od przyjętych w umowie szacunkowych wartości tj. objętość odpadów odebrana w W. wyniosła 71m 3 , zaś objętość odpadów odebrana w K. wyniosła 365 m 3 . Wynagrodzenie ryczałtowe, choć w założeniu ma charakter stały i niezmienny, nie jest instytucją absolutną. Stanowi ono formę zabezpieczenia interesów zamawiającego – pozwala przewidzieć koszty przedsięwzięcia i chroni przed ich niekontrolowanym wzrostem. Ustawodawca w § 2 wprowadził jednak wyjątek od zasady przewidzianej w art. 632 § 1 k.c. , zgodnie z którym, jeżeli wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą, sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę. Przepis ten ma charakter ochronny wobec wykonawcy i ma zastosowanie wyłącznie w szczególnych okolicznościach, gdy wykonawca – mimo dochowania należytej staranności – nie mógł przewidzieć, że zakres prac rzeczywisty będzie odbiegał istotnie od tego, który uzasadniał kalkulację wynagrodzenia. Przepis ten umożliwia ingerencję sądu w sztywny reżim ryczałtu w sytuacji, gdy jego wykonanie – na skutek nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności – staje się ekonomicznie nieakceptowalne i niesprawiedliwe. Dla zastosowania art. 632 § 2 k.c. konieczne jest spełnienie trzech przesłanek: zmiany stosunków, nieprzewidywalności tej zmiany przy zawarciu umowy oraz groźby rażącej straty po stronie wykonawcy. Przesłanki te rzecz jasna nie mogą być interpretowane nadmiernie restrykcyjnie zwłaszcza w warunkach kontraktów publicznych zawieranych na podstawie dokumentacji przygotowanej przez zamawiającego. Zmiana stosunków w rozumieniu art. 632 § 2 k.c. oznacza taką zmianę okoliczności, która wpływa na równowagę kontraktową między stronami, przede wszystkim w zakresie ekwiwalentności świadczeń i nie chodzi tu o zmianę prawną czy globalne warunki gospodarcze, ale również o zmianę faktycznych okoliczności, które wpływają na zakres i koszt wykonania umowy. Może to być zarówno zmiana ekonomiczna (np. inflacja, wzrost kosztów), jak i faktyczna, polegająca na nieoczekiwanym zwiększeniu zakresu świadczenia. W ocenie Sądu, właśnie ze zmianą stosunków - rozmiaru robót, których wcześniej nie można było przewidzieć, a które wpływają na rentowność przedsięwzięcia, mamy do czynienia w tej sprawie. Pozwany jako zamawiający określił szacunkową ilość odpadów na poziomie znacznie niższym niż rzeczywisty tj. dla miejscowości W. nieco ponad 2,3 razy niższym, zaś dla miejscowości (...) ,3 razy niższym. Nie ulega wątpliwości i nie było z resztą sporne, że znaczna część odpadów – w tym gruzu i odpadów budowlanych – została zakopana pod powierzchnią ziemi, co sprawiło, że nie była widoczna podczas oględzin poprzedzających przystąpienie do przetargu. W notatce służbowej z lustracji między innymi działki w K. przedstawiciel pozwanego - S. N. wskazał, że podwykonawca wykonujący usługę był poinformowany o powierzchniowym usunięciu odpadów, bez ingerencji w głębsze warstwy. Jednakże naruszenie już pozarastanych (często krzewami) wcześniej usypanych stert mogło spowodować ich automatyczne odkrycie i ujawnienie dodatkowych mas śmieci, których ilości nie były możliwe do wcześniejszego oszacowania teren był w trakcie trwających prac porządkowych. Niewątpliwie zatem rzeczywisty zakres prac okazał się kilkukrotnie większy niż ten wynikający z dokumentacji przetargowej i umowy, co w ocenie Sądu wypełnia przesłankę obiektywnej zmiany stosunków w rozumieniu art. 632 § 2 k.c. Nieprzewidywalność w rozumieniu art. 632 § 2 k.c. oznacza sytuację, której nie sposób było racjonalnie zakładać przy zawieraniu umowy, mimo zachowania należytej staranności. W przedmiotowej sprawie wykonawca opierał swoją kalkulację na danych zawartych w Specyfikacji Warunków Zamówienia ( (...) ) przygotowanej przez zamawiającego a także na podstawie wizji lokalnej przed zawarciem umowy, która niewątpliwie nie pozwoliła na oszacowanie pokładów zalegających pod powierzchnią gruntu odpadów. Wykonawca w § 1 ust. 5 oświadczył, że dokonał wizji lokalnej terenu robót i jego otoczenia, zapoznał się ze stanem faktycznym terenu objętego przedmiotem zamówienia, nie wnosi zastrzeżeń co do zakresu prac oraz sporządził szczegółową analizę i uwzględnił wszystkie koszty dotyczące wykonania przedmiotu zamówienia, jednakże sposób „zakamuflowania” odpadów (zasypanie ziemią i wyrównanie terenu) sprawił, że nie miał realnej możliwości wykrycia ukrytych mas odpadów – co zostało potwierdzone przez pracownika pozwanego we wzmiankowanej wyżej notatce służbowej. O nieprzewidywalności można mówić wówczas, gdy nawet profesjonalny wykonawca, przy zachowaniu należytej staranności, nie mógł uwzględnić danych mających wpływ na realny koszt świadczenia. W ocenie Sądu, powód działał z należytą starannością, a brak dostępu do rzetelnych informacji w postępowaniu przetargowym nie może obciążać wykonawcy. Tym bardziej, że dokumentacja przetargowa pozwanego nie zawierała żadnych informacji sugerujących obecność ukrytych pod ziemią odpadów w znacznych ilościach. Niemożność samodzielnego ustalenia przez powódkę faktycznego rozmiaru robót oraz brak szczegółowych informacji w (...) (co poniekąd potwierdza niemożność ich określenia, bądź świadczy o zamierzonym działaniu pozwanego) wyklucza przypisanie wykonawcy ryzyka. Warto zaznaczyć, że gdy w trakcie realizacji umowy okazało się, że odpadów jest więcej niż wynikało to z wcześniejszych deklaracji pozwanego, powódka zwróciła się do pozwanego z wnioskiem o podwyższenie wynagrodzenie z tytułu umowy. Wskazała na zaistnienie okoliczności, których nie była w stanie przewidzieć przystępując do postępowania przetargowego oraz, że podczas przeprowadzonej wizji lokalnej przed przystąpieniem do przetargu nie było możliwości bez naruszenia wierzchniej warstwy gruntu w sposób jednoznaczny potwierdzić ilości podanej w (...) . Powódka wyraziła chęć spotkania się z przedstawicielami pozwanego w celu przedstawienia szczegółowych informacji na temat przebiegu realizowanych prac na wyżej opisywanych nieruchomościach, oceny aktualnego stanu dzikiego wysypiska w K. a także negocjacji wysokości zaproponowanego zwiększenia wynagrodzenia. Do pisma została dołączona dokumentacja fotograficzna. Pozwany jednak – mimo wniosków z przeprowadzonej lustracji świadczących o tym, że ilości odpadów nie były możliwe do wcześniejszego oszacowania - odmawiał podwyższenia wynagrodzenia powołując się na jego ryczałtowy charakter a także na postanowienia umowy oraz (...) . Przechodząc dalej, odnieść należy się do ostatniej przesłanki - groźby rażącej straty po stronie wykonawcy. Rażąca strata to strata przekraczająca zwykłe ryzyko kontraktowe i zagrażająca opłacalności całego przedsięwzięcia. O rażącej stracie można mówić wówczas, gdy wykonawca – mimo dołożenia należytej staranności – zostaje obciążony obowiązkiem wykonania świadczenia w zakresie, który powoduje realne straty finansowe, wykluczające nawet zwrot kosztów. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że rzeczywisty zakres wykonanych prac przekroczył wartość określoną w umowie wielokrotnie. Powódka musiała nie tylko usunąć nadmiar odpadów, ale również poniosła koszty związane z ich transportem, utylizacją i rekultywacją terenu, które znacznie wykraczają poza wynagrodzenie ryczałtowe, przy czym działanie powódki nie było dobrowolne – była związana umową i karami umownymi i zobowiązana do wykonania przedmiotu świadczenia, którego zakres okazał się drastycznie inny niż deklarowany. Koszt wykonania znacząco przekroczył wartość ustalonego wynagrodzenia i to nie w wyniku błędnego kalkulowania, lecz w wyniku rozszerzenia zakresu prac, którego powód nie mógł przewidzieć. Bezsporne są ilości odpadów, które faktycznie zostały usunięte przez powódkę, wobec czego oczywistym staje się, że rzeczywisty koszt ich usunięcia był odpowiednio wyższy od wynagrodzenia określonego w umowie. Nie sposób tracić z pola widzenia, że ratio legis art. 632 § 2 k.c. jest zachowanie równowagi stron umowy, w której jedna z nich nie może ponosić nieograniczonego ryzyka gospodarczego wynikającego z nierzetelności lub błędnych danych przekazanych przez drugą stronę – zwłaszcza w relacjach przetargowych, gdzie wykonawca nie ma realnego wpływu na kształt (...) . Zamawiający podmiot publiczny, jako strona organizująca postępowanie przetargowe, powinien ponosić odpowiedzialność za jakość i rzetelność informacji przekazywanych w toku procedury. Narzucenie wykonawcy pełnego ryzyka za błędy zamawiającego prowadziłoby do rażącej nierówności stron i naruszałoby zasadę uczciwego obrotu gospodarczego. Wobec powyższego, Sąd uznał, że zaszły wszystkie przesłanki do zastosowania art. 632 § 2 k.c. , tym samym wykonawcy przysługuje roszczenie o podwyższenie wynagrodzenia ryczałtowego, celem przywrócenia elementarnej równowagi kontraktowej między stronami. Trudno dopatrzeć się po stronie powódki jakiegokolwiek zawinienia czy złej woli – nie wskazuje na to nawet odpowiedź na pozew. Pozwany swą obronę opiera wyłącznie na niechęci poniesienia wyższych wydatków. Niezależnie od podstawy opartej na art. 632 § 2 k.c. , Sąd rozważył również zasadność powództwa w świetle przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, na wypadek, uznania, że zmiana stosunków nie była dostatecznie istotna lub nie spełniała przesłanek tej regulacji. Zgodnie z art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. W niniejszej sprawie należałoby przyjąć, że pozwany – na którego terenie działania znajdują się nieruchomości na których znajdowały się znaczne ilości ukrytych odpadów, będące w zasobach Własności Rolnej Skarbu Państwa – uzyskał wymierną korzyść majątkową polegającą na usunięciu i zutylizowaniu odpadów przez powódkę, przekraczający zakres objęty wynagrodzeniem. Korzyść ta została uzyskana bez ekwiwalentu – poza wynagrodzeniem ryczałtowym, które nie obejmowało faktycznego nakładu prac. Nie ulega wątpliwości, że powód nie miał zamiaru świadczyć w zakresie tak szerokim, nieobjętym umową, i nie mógł przewidzieć, że zostanie obciążony takim dodatkowym zakresem prac. Tym samym pozwany uzyskał świadczenie nienależne w tej części, a jego wartość – co potwierdzają bezsporne okoliczności – jest wymierna i możliwa do ustalenia. Skoro umowa przewidywała wynagrodzenie ryczałtowe określone w oparciu o dane przekazane przez pozwanego, które były nieadekwatne do rzeczywistego zakresu robót, to należałoby przyjąć, że spełnienie świadczenia przez powódkę ponad ten zakres nastąpiło bez podstawy prawnej, co uprawnia do żądania zwrotu wartości nienależnej korzyści. Powództwo zatem zasługuje na uwzględnienie na dwóch alternatywnych podstawach prawnych (pierwsza jako właściwsza): art. 632 § 2 k.c. – przesłanki tego przepisu zostały spełnione: zaszła zmiana stosunków nieprzewidywalna przy zawarciu umowy, prowadząca do rażącej straty po stronie powoda, a także art. 405 k.c. – niezależnie od pierwszej podstawy, pozwany uzyskał świadczenie powoda wykraczające poza zakres umowy, bez ekwiwalentu, co skutkuje bezpodstawnym wzbogaceniem. Wobec powyższego, Sąd na podstawie powołanych przepisów uwzględnił powództwo w zakresie podwyższenia wynagrodzenia (kwotowo) w całości. Powtórzyć w tym miejscu trzeba, że powództwo nie było przez pozwanego kwestionowane co do wysokości. Pozwany wyraźnie wskazał, że nie kwestionuje ilości odpadów wskazywanych przez powódkę. Ponadto z treści odpowiedzi na pozew nie wynika by pozwany miał kwestionować założenia i metodologię przyjęte przez powódkę do obliczania wysokości wynagrodzenia odbioru 1m 3 odpadów na poszczególnych działkach. Metodologia ta nie wzbudziła również wątpliwości Sądu, dlatego przyjęte przez powódkę obliczenia zweryfikowane pod kątem poprawności matematycznej przez Sąd zasługiwały na pełną aprobatę. Przechodząc do roszczenia dotyczącego zwrotu kwoty potrąconej i niesłusznie naliczonej przez pozwanego kary umownej za zwłokę w wykonaniu umowy wskazać należy, że zgodnie z art. 483 § 1 k.c. , można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). Natomiast stosownie do art. 484 § 1 zd. 1 k.c. w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. W orzecznictwie podkreśla się, że kara umowna powinna być określona jednoznacznie, w taki sposób, aby jej ustalenie było możliwe od razu bądź co najwyżej w drodze przeliczeń arytmetycznych. Niedopuszczalne jest przyjęcie w umowie konstrukcji prawnej zakładającej ustalanie w przyszłości podstawy naliczania kary umownej. Takiego postanowienia umownego nie można uznać za karę umowną (wyrok SN z dnia 8 lutego 2007 r., I CSK 420/06). W § 9 ust. 1 pkt a umowy stron przewidziano, że w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy wykonawca zapłaci zamawiającemu karę umowna za zwłokę w wykonaniu przedmiotu umowy w wysokości 0,3% wynagrodzenia umownego brutto określonego w § 4 ust. 2 umowy za każdy rozpoczęty dzień zwłoki, nie więcej jednak niż 40% tego wynagrodzenia. Stosownie do § 9 ust. 3, kary umowne miały być potrącane wykonawcy z wystawionej faktury lub uiszczane na rachunek bankowy zamawiającego. W § 2 umowy wykonawca zobowiązał się, się do realizacji umowy w terminie 2 miesięcy od dnia podpisania tj. do dnia 7.08.2022 r. Termin realizacji przedmiotu umowy mógł ulec zmianie w wyjątkowych przypadkach, na uzasadniony i pisemny wniosek wykonawcy, złożony niezwłocznie przed upływem terminu wykonania usługi między innymi w przypadku opóźnienia wykonania zamówienia wynikłego z przyczyn niezależnych od zamawiającego i wykonawcy, które zostaną udokumentowane przez wykonawcę, zamawiający będzie miał prawo do wyznaczenia nowego terminu wykonania zamówienia odpowiedniego do zaistniałej okoliczności (ust. 2 pkt 2). W myśl § 2 ust 3 umowy, za uzasadniony wniosek należy rozumieć pisemną prośbę wykonawcy o przedłużenie terminu wykonania usługi wraz z załączoną dokumentacją, z której jednoznacznie będzie wynikać, że termin wykonania usługi nie może zostać dotrzymany z przyczyn nieleżących po stronie wykonawcy. Nie było sporne pomiędzy stronami, że prace wynikające z umowy nr (...) . (...) w zakresie likwidacji nielegalnego wysypiska w miejscowości K. zostały zakończone 46 dni po umówionym terminie (prace zakończono (...) г. zaś termin umowny upływał 07.08.2022 r.). Sama wysokość naliczonej kary umownej – pod względem arytmetycznej zgodności z postanowieniami umowy – również nie była przedmiotem sporu. Powódka wskazała jednak, że realizacja umowy z opóźnieniem wynoszącym 46 dni, którego przyczyną była zwiększona ilość odpadów oraz potrzeba wykonania obmiarów geodezyjnych, nie miała charakteru zwłoki określonej w § 9 ust. 1 pkt a umowy, zatem brak jest podstaw do nakładania kary umownej, gdyż możliwe jest to jedynie w przypadku zawinionego przez wykonawcę niedochowania terminu wykonania umowy, a nie do opóźnienia, jak w tej sprawie. W ocenie Sądu, roszczenie powódki o zapłatę wynagrodzenia pomniejszonego o kwotę stanowiącą równowartość kary umownej za opóźnienie w wykonaniu przedmiotu umowy zasługuje na uwzględnienie w całości. Analiza postanowień umowy oraz okoliczności towarzyszących jej realizacji prowadzi do wniosku, że w przedmiotowej sprawie zaistniał „wyjątkowy przypadek” wskazany w § 2 ust. 2 pkt 2 umowy warunkujący zmianę terminu realizacji przedmiotu umowy. W pierwszej kolejności - jako przesłankę wyłączająca możliwość naliczenia kary umownej - należy wskazać na brak zawinienia po stronie powódki. Zgodnie z § 9 ust. 1 umowy, kara umowna mogła zostać naliczona w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez wykonawcę, rozumianego m.in. jako zwłoka w realizacji jej przedmiotu. Z kolei § 2 ust. 2 umowy przewidywał, że w wyjątkowych przypadkach możliwa jest zmiana terminu realizacji na wniosek wykonawcy, jeżeli opóźnienie w realizacji zamówienia wynika z przyczyn niezależnych od niego. Umowa wymagała, aby taki wniosek został złożony przed upływem pierwotnego terminu, z odpowiednim uzasadnieniem i dokumentacją. Powódka niewątpliwie spełniła warunki wynikające z § 2 ust. 2 pkt 2 umowy. Już w dniu 28 lipca 2022 r., a więc przed upływem terminu realizacji (7 sierpnia 2022 r.), poinformowała zamawiającego o ujawnieniu znacznie większej niż deklarowana ilości odpadów i wystąpiła z wnioskiem o podwyższenie wynagrodzenia, jak i przedłużenie terminu wykonania umowy. Wniosek ten został należycie udokumentowany – dołączono m.in. dokumentację fotograficzną i informacje dotyczące masy zebranych odpadów, w tym odpadów ukrytych pod powierzchnią ziemi. Pozwany jednak po przeprowadzonej lustracji (z której przecież wynikało, że ilości odpadów nie były możliwe do wcześniejszego oszacowania), odmówił wydłużenia terminu, argumentując to profesjonalnym charakterem działalności powódki oraz możliwością zapoznania się z terenem przed przystąpieniem do postępowania przetargowego. W takiej sytuacji trudno mówić o zwłoce rozumianej jako zawiniona forma opóźnienia. Opóźnienie na gruncie niniejszej sprawy miało charakter obiektywny, niezależny od powódki, a jej reakcja była prawidłowa, bezzwłoczna i zgodna z umową. Wykonawca nie uchylał się od obowiązków, lecz sygnalizował „nadzwyczajność” sytuacji i wnosił o dostosowanie warunków wykonania umowy do rzeczywistego zakresu prac. Nie bez znaczenia dla zasadności niniejszego roszczenia są omówione wyżej okoliczności związane z informacjami, jakie potencjalni wykonawcy otrzymali od zamawiającego w dokumentacji przetargowej, które okazały się rażąco niedoszacowane – w szczególności w odniesieniu do działek nr (...) w K. . Większość odpadów, w tym budowlanych, została zakopana pod ziemią i przykryta warstwą gruntu oraz roślinności a ich faktyczny rozmiar nie mógł zostać stwierdzony podczas standardowej wizji lokalnej ani na podstawie dostępnych danych. Na gruncie tej sprawy nie sposób nie zauważyć, że obowiązek współdziałania stron przy wykonaniu zobowiązania ( art. 354 § 2 k.c. ) obejmuje w szczególności reagowanie na istotne zmiany warunków realizacji umowy, zwłaszcza gdy nie wynikają one z winy wykonawcy. Zachowanie pozwanego, polegające na odmowie renegocjacji terminu oraz naliczeniu kary umownej w sytuacji, gdy opóźnienie było obiektywne i uzasadnione można by rozpatrywać w kategorii nadużycie prawa podmiotowego i naruszenia zasady uczciwego obrotu ( art. 5 k.c. ). Pozwany, powołując się na literalne brzmienie § 9 ust. 1, zdawał się całkowicie nie zauważać istotnych okoliczności towarzyszących realizacji przedmiotowej umowy. Powódka – jak już wskazano – w zakresie wnioskowania o zmianę terminu realizacji umowy dochowała wszelkich wymogów nałożonych na nią przez § 2 umowy. Skoro w niniejszym stanie faktycznym pozwany nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku powódki, to należałoby zadać pytanie jakie okoliczności musiałyby nastąpić by zgoda na zmianę terminu realizacji umowy została przez zamawiającego wyrażona. Powódka w sposób uzasadniony i uprawniony oczekiwała, że zmiana polegająca na ujawnieniu znacznie większej ilości odpadów zostanie uwzględniona przez zamawiającego nie tylko w zakresie wynagrodzenia, ale również czasu niezbędnego do realizacji zlecenia. Pozwany jednak naliczył karę umowną, traktując przedmiot umowy jako niezmienny co do zakresu, ignorując przy tym fakt, że dostarczone przez niego dane przed zawarciem umowy nie były rzetelne co do skali prac. W tej sytuacji niedopuszczalne jest sztywne stosowanie postanowień o karze umownej - niezależnie od przyczyny i zakresu opóźnienia z jednoczesnym pominięciem uprawnienia wykonawcy do wnioskowana o zmianę terminu. Postanowienie umowne przewidujące możliwość przedłużenia terminu realizacji zamówienia na wniosek wykonawcy miało w okolicznościach niniejszej sprawy charakter iluzoryczny. Choć formalnie powódka złożyła uzasadniony i udokumentowany wniosek, wskazując na obiektywne i niezależne od niej przeszkody w realizacji prac, pozwany odmówił jego uwzględnienia. Tym samym, mechanizm przewidziany w § 2 umowy nie mógł w rzeczywistości służyć realizacji funkcji ochronnej, co może w okolicznościach tej sprawy świadczyć o jego pozornym jedynie charakterze. Z tych względów, naliczenie kary umownej w przedmiotowej sprawie Sąd ocenił jako nieuzasadnione i sprzeczne z dobrymi obyczajami kontraktowymi. Potrącenie dokonane przez pozwanego z należności wynikającej z faktury nr (...) wystawionej przez powódkę było zatem niezasadne i stanowiło nienależne obciążenie wykonawcy. Mając na uwadze wszystkie przytoczone wyżej okoliczności, Sąd uwzględnił w całości zgłoszone przez powódkę żądanie zapłaty kwoty 695 529,50 zł. Orzekając o odsetkach na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. , Sąd miał na uwadze, iż jest to typowa wierzytelność bezterminowa, której wymagalność zależy od daty wezwania do zwrotu świadczenia ( art. 455 k.c. ). O odsetkach od kwoty 24 529,50 zł Sąd orzekł od 25 października 2022 r. do dnia zapłaty – zgodnie z uzasadnionym żądaniem pozwu (upływ terminu na opłacenie faktury), zaś od kwoty 671 000,00 zł - od 25 stycznia 2025 r. do dnia zapłaty tj. od dnia następnego po doręczeniu pozwanemu odpisu pozwu. W pozostałym zakresie roszczenie odsetkowe podlegało oddaleniu jako zawyżone o czym orzeczono jak w punkcie II wyroku. O kosztach procesu orzeczono zgodnie z art. 98 k.p.c. Strona, która przegrała proces, obowiązana jest do zwrotu jego uzasadnionych kosztów na rzecz strony wygrywającej. Na koszty procesu po stronie powódki składają się: opłata od pozwu (34 777 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika w stawce z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (10 800 zł). Łącznie daje to kwotę 45 577 zł. sędzia Rafał Kubicki