I C 232/22

Sygn. I C 232/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 2024 r. Sąd Okręgowy w Słupsku I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Hanna Kaflak-Januszko Protokolant: st. sekretarz sądowy Karina Hofman po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2024 r. w Słupsku na rozprawie sprawy z powództwa L. K. (1) - syndyka masy upadłości (...) w W. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. przeciwko S. W. o zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda L. K. (1) - Syndyka masy upadłości (...) w W. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. na rzecz pozwanej S. W. 10 817,00 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście i 00/100 zł) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty. I C 232/22 UZASADNIENIE Powód L. K. (2) - syndyk masy upadłości (...) w W. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w (...) .11.2021 r. pozwał S. L. W. o 1 477 921,33 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 12.03.2019 r. do dnia zapłaty na podstawie weksla, wystawionego in blanco na zabezpieczenie spłaty umowy kredytu datowanej 6.12.2013 r. (podpisanej 11.12.2013 r.), zabezpieczanego hipoteką. Na dochodzoną kwotę składa się: 999 000 zł kapitału kredytu, 192 115,55 zł odsetek umownych, 295 670,78 zł odsetek od zadłużenia przeterminowanego, 135 zł kosztów wezwań i upomnień. P o z w a n a wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia oraz wskazując szereg innych zarzutów, w tym powołując się na art. 5 kc. Twierdziła, że będąc w trudnej sytuacji życiowej, zgodziła się za wynagrodzeniem 10 000 zł, wziąć kredyt, a środki przekazała wskazanej osobie, objętej oskarżeniem w postępowaniu dotyczącym nieprawidłowości funkcjonowania powoda, który doprowadził do jego niewypłacalności. Dlatego uważała, że roszczenie powinno być skierowane przeciwko faktycznym beneficjentom. Dodała, że zgodnie z wyrokiem karnym co do niej – wobec orzeczenia przepadku co do wspomnianego - 10 000 zł, uiściła tę należność). Sąd ustalił, co następuje: 11.12. 2013 r. strony (powód nie będąc wówczas w upadłości, a pozwana przystępując do powodowej spółdzielni – k. 49, statut-k.78-98) podpisały na 10 lat umowę kredytu z datą 6.12.2013 r. – 990 000 zł na zakup nieruchomości o treści jak na k.23-27 (z owu – k. 28-31, tabela opłat – k. 35-36 i dalsze 68-77), zabezpieczonej wekslem (k.20-21), z ratą ok. 1600 zł miesięcznie (harmonogram – k. 32-34). Wypłata była uzależniona w umowie od potwierdzenia ustanowienia hipoteki. Jednocześnie pozwana podpisała dyspozycję komu przelać kwotę kredytu (k. 38). Wobec braku spłaty powyższego zobowiązania, syndyk wezwał pozwaną do dobrowolnej zapłaty, informując o możliwości ustaleń w tym zakresie (pisma z 29.10.2015 r. z dowodem nadania – k. 50-52, z 15.12.201 r. z dowodem nadania– k. 53). Brak reakcji pozwanej skutkował wypowiedzeniem umowy kredytu, pismem z 10.02.2016 r. (k. 56-59 z dowodem odbioru 22.02.2016 r., gdzie mimo ciągu czynności i daty datownika – pozwana wpisała 01, zamiast 02), a następnie wypełnieniem weksla (k.19), który opatrzono datą płatności 11.03.2019 r. , o czym zawiadomiono pozwaną pismem z 18.02.2019 r. i wezwano do zapłaty (k. 64-67 z dowodem odbioru z 28.02.2019 r.). Wezwania i monity powiększyły zadłużenie . dowód: kserokopie ww. dokumenty Pozwana nie przystąpiła do spłaty. Postanowieniem z 5.12.2015 r. ogłoszono upadłość pozwanego, a postanowieniem z 19.03.2015 r. wyznaczono syndyka. bezsporne Sytuacja u powoda stała się zarzewiem wielu doniesień medialnych o działalności podlegającej postępowaniu karnemu i jego prowadzeniu, w tym co do spornej umowy. fakt powszechnie znany i k. 311-312 – pismo z P. O. w G. W. Osoba, której pozwana poleciła przekazać kredyt, jeszcze w okresie niniejszego postępowania, była właścicielem nieruchomości, na której doszło do zabezpieczenia prokuratorskiego ww. sprawie fakt znany urzędowo (wydruk z księgi wieczystej – k. 233-241) Pozwana wyrokiem z 30.08.2019 r. została uznana za winną uzyskania 10 000 zł korzyści majątkowej i 990 000 zł kredytu dla innej osoby, przedłożyła fałszywe dokumenty, zaciągając sporny kredyt. Orzeczono przepadek 10 000 zł. dowód: kserokopia wyroku – k. 242-243, ww. dokumentacja - k. 275-285 Powództwo nie podlegało uwzględnieniu, gdyż pozwana skutecznie podniosła zarzut przedawnienia . Powód dochodził bowiem należności zabezpieczonej wekslem własnym, która uległa przedawnieniu przed wystąpieniem z niniejszym powództwem. W niniejszej sprawie sąd zdecydował ograniczyć jej rozpoznanie do kwestii ww przedawnienia, jako kardynalnego zarzutu co do zasadności kontynuowania postępowania. Stąd wobec kontekstu karnego poruszonego w sprawie, sąd nie wdrożył analizy zagadnienia zakresu odpowiedzialności osoby, która była tylko fizycznie kredytobiorcą za znikomą kwotę uzyskanego kredytu - 10 000 zł, jak i w konsekwencji - zasadności wpływu wzmożonej ochrony konsumenckiej na ocenę zarzutu przedawnienia. Postępowanie karne nie doprowadziło bowiem do potwierdzenia roli pozwanej w zaciągnięciu spornego kredytu innej niż wynika z już prawomocnie zakończonej sprawy karnej, co utrudniło wyciągnięcie wniosków w związku ze stanowiskiem powoda. Sam jednak fakt zakresu prowadzenia opisanych postępowań karnych -miał jednak to znaczenie, że sąd nie uznał, że powód może bronić się przed zarzutem przedawnienia na podstawie art. 117 1 kc , gdyż sąd nie znajduje usprawiedliwienia w opóźnionym dochodzeniu roszczenia wobec całokształtu sytuacji związanej z funkcjonowaniem powoda i braku informacji o pozwaniu potencjalnie bardziej wypłacalnych osób, czyli beneficjentów pożyczek i kredytów, których dotyczy postępowanie karne. Jednocześnie sąd abstrahuje tu do rozważań odpowiedzialności odszkodowawczej, skoro weksel, uzasadniający pozew, zabezpieczał należności z umowy (był tylko jednym z zabezpieczeń ryzyka powoda, który szacował zdolność kredytową). Jednocześnie z tych samych okoliczności sąd – w przypadku podważenia poniższych rozważań – wskazałby na art. 5 kc jako podstawę oddalenia powództwa. Niezależnie bowiem od faktycznej roli pozwanej w procederze pozyskiwania kredytu bez realizacji jego spłaty, trudności organizacyjnych, jakim poddany był powód w związku z procedurą upadłości, tak rozciągnięte w czasie dochodzenie należności wzbudza wątpliwości co do zasadności występowania na drogę sądową celem uzyskania ochrony sądowej zaległych wierzytelności upadłego - gdyż takie działanie powinno wiązać się z realnością wyegzekwowania należności (zwłaszcza wobec wątpliwości przypisania pozwanej pełnej odpowiedzialności za sporne zadłużenie i jej stanu majątkowego). W powyższym zakresie stan faktyczny wynikał z dokumentów (nic nie wskazywało, by ich kserokopie budziły wątpliwości, gdyż także pozwana powoływała się na wynikające z nich fakty), a różnice stanowisk wynikały z innej oceny prawnej. Skoro weksel zabezpieczał należność z umowy kredytu, to wierzytelność o spłatę tej umowy przedawniała się w terminie 3 lat ( art. 118 kc ). Wobec wypowiedzenia umowy w 2016r. – do przedawnienia wierzytelności z umowy doszło w 2019 r. 1 W chwili wypełniania weksla wierzytelność nie była przedawniona, lecz w ocenie sądu – powód nie może skutecznie powoływać się na podstawę z art. 70 w zw. 103 prawa wekslowego . Weksel miał bowiem tylko charakter gwarancyjny/akcesoryjny, więc wobec zarzutu (przedawnienia) dotyczącego stosunku podstawowego ( art. 10 prawa wekslowego ), co sprowadziło badanie roszczenia na tę płaszczyznę, zarzut ten podlegał uwzględnieniu (z roszczenie wekslowego postępowanie przeszło na płaszczyznę stosunku podstawowego, bo tego zakresu dotyczyła obrona procesowa dłużnika). Zdaniem sądu znaczenie gwarancyjne weksla nie idzie tak daleko, by dawało wydłużoną ochronę wierzycielowi zabezpieczonemu wekslem. Dłużnik bowiem powinien mieć możność rozliczenia się z należności, w terminie jakiego spodziewał się z umowy (gwarancję tę stwarza instytucja przedawnienia), a nie z weksla, który mógł ułatwić dochodzenie należności (na tym polega jego rola), ale nie kreował zupełnie abstrakcyjnego zobowiązania jak weksel typowy (mimo skutków w przypadku przeniesienia praw do weksla, gdyż wtedy dłużnika mógłby rozważyć roszczenie wobec tego komu wystawił weksel, że doprowadził do sytuacji, że wbrew głównej umowie, dłużnika musiał spłacić weksel). Konstatacji tej nie zmienia fakt wypełnienia weksla w chwili, gdy wierzytelność nie była przedawniona. Dłużnik był wskutek tego uprzedzony, że musi liczyć się z dochodzeniem należności na podstawie weksla, ale nadal możność podniesienia zarzutów co do prawidłowości wypełnienia weksla wynikała dla niego ze stosunku podstawowego zasadniczego dla rozliczenia, z którym związany był weksel. Powyższe mogłoby wymagać pogłębionych rozważań teoretyczno-prawnych, ale nie taka jest funkcja uzasadnienia sądowego. Dlatego sąd poprzestał na wskazaniu, z czego wywodzi swoją ocenę prawną2. Przy tym na kanwie bogatej orzecznictwa przytoczonego przez strony, można zauważyć, że pojawiają pewne sprzeczne oceny meandrów związanych z przedawnieniem. Na tej kanwie sąd ze swej strony zauważył, że nie podważają one przedstawionej przez sąd oceny prawnej, a nawet wpisują się w te różnorodne rozważania.3 W konsekwencji o kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 98 § 1 i 1 1 kpc w zw. § 2 pkt. 7 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie, nie znajdując podstaw do zastosowania art. 102 kpc z przyczyn wskazanych przy omawianiu opcji zastosowania art. 5 kc dla oddalenia powództwa. 1 sąd dla zachowania czytelności nie użył dokładnych dat dziennych i zmian w regulacji okresu przedawnienia, gdyż nie miały one wpływu dla zasadniczego dla rozstrzygnięcia faktu, skoro pozew został wniesiony w 2021 r. 2 por też : Z. podnoszenia zarzutu przewidzianego w art. 10 PrWeksl służą bezpieczeństwu obrotu wekslowego i dlatego, gdy chodzi o weksel własny mogą stać się aktualne dopiero wtedy, gdy doszło do przeniesienia weksla na zasadach prawa wekslowego (por. orz. SN z 18.11.1999 r., I CKN (...) , OSNC 2000, Nr 7–8, poz. 128; orz. SN z 9.9.2004 r., II CK (...) , L. ). 3 tym samym sąd nie podziela argumentacji z rozstrzygnięcia w sprawie SN : III CK (...)