I C 252/14

Sąd Rejonowy w Ząbkowicach ŚląskichZąbkowice Śląskie2014-09-08
SAOSCywilnezobowiązaniaŚredniarejonowy
dzierżawastosunek prawnyinteres prawnyart. 189 k.p.c.wypowiedzenie umowynieruchomości rolnekoszty procesu

Sąd oddalił powództwo o ustalenie stosunku dzierżawy z powodu braku interesu prawnego powoda, który mógł dochodzić swoich praw w innym procesie.

Powód J. S. domagał się ustalenia istnienia stosunku dzierżawy działek rolnych z pozwanym L. C. (1), powołując się na umowę z 2009 roku i nieskuteczne wypowiedzenie jej przez pozwanego. Sąd Rejonowy w Ząbkowicach Śląskich oddalił powództwo, uznając, że powód nie wykazał interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. Sąd wskazał, że powód mógł dochodzić swoich praw w innym postępowaniu, np. w procesie o wydanie nieruchomości, gdzie mógłby podnosić zarzuty dotyczące umowy.

Powód J. S. wniósł pozew o ustalenie istnienia stosunku prawnego dzierżawy działek rolnych z pozwanym L. C. (1), wskazując na umowę z dnia 1 czerwca 2009 roku zawartą na czas określony do 31 grudnia 2014 roku. Powód podniósł, że pozwany pismem z dnia 17 marca 2014 roku wypowiedział mu umowę dzierżawy, powołując się na art. 667 §1 i 2 k.c., jednak nie wskazał konkretnego naruszenia. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Sąd Rejonowy w Ząbkowicach Śląskich, po rozpoznaniu sprawy, oddalił powództwo, zasądzając od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, sąd odwołał się do art. 189 k.p.c., który stanowi, że powód może żądać ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Sąd podkreślił, że interes prawny musi być obiektywny i wynikać z potrzeby ochrony sfery prawnej powoda, a wyrok ustalający powinien doprowadzić do usunięcia niepewności prawnej lub zapobiec sporowi. W niniejszej sprawie sąd uznał, że powód nie wykazał takiego interesu, ponieważ mógł dochodzić swoich praw w innym postępowaniu, na przykład w procesie o wydanie nieruchomości, gdzie mógłby podnosić zarzuty dotyczące skuteczności wypowiedzenia umowy dzierżawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, powód nie ma interesu prawnego w ustaleniu istnienia stosunku prawnego dzierżawy, ponieważ może dochodzić swoich praw w innym postępowaniu, np. w procesie o wydanie nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. istnieje tylko wtedy, gdy wyrok ustalający doprowadzi do korzystnej zmiany w sytuacji powoda, usuwając wątpliwości, a osiągnięcie tego celu nie jest możliwe w inny sposób. W tej sprawie powód mógł podnieść zarzuty dotyczące umowy i jej wypowiedzenia w procesie o wydanie nieruchomości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie powództwa

Strona wygrywająca

L. C.

Strony

NazwaTypRola
J. S.osoba_fizycznapowód
L. C.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (3)

Główne

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Brak interesu prawnego uniemożliwia uwzględnienie powództwa.

Pomocnicze

k.c. art. 667 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące wypowiedzenia umowy dzierżawy, na które powołał się pozwany.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący zasądzenia kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak interesu prawnego powoda w ustaleniu stosunku prawnego dzierżawy, gdyż może on dochodzić swoich praw w innym postępowaniu.

Odrzucone argumenty

Istnienie stosunku dzierżawy między stronami. Nieskuteczność wypowiedzenia umowy dzierżawy przez pozwanego.

Godne uwagi sformułowania

Powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego przysługuje wtedy gdy strona powodowa wykaże swój interes prawny, niezależnie od tego czy są podstawy materialnoprawne do uwzględnienia tego powództwa. Interes prawny w procesie zachodzi wówczas gdy istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa, niepewność ta jednak musi być obiektywna tj., zachodzić według rozumnej oceny sytuacji , a nie tylko subiektywna tj., według odczucia powoda. Pojęcie interesu prawnego powinno być zatem interpretowane z uwzględnieniem oceny czy wynik postępowania doprowadzi do usunięcia niejasności i wątpliwości w tym zakresie i zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów a wiec czy definitywnie zakończy istniejący spór ewentualnie czy zapobieże takiemu sporowi w przyszłości.

Skład orzekający

Agnieszka Czyniewska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki interesu prawnego w powództwie o ustalenie stosunku prawnego na podstawie art. 189 k.p.c., zwłaszcza w kontekście możliwości dochodzenia praw w innym postępowaniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku interesu prawnego w ustaleniu stosunku prawnego, gdy inne środki ochrony prawnej są dostępne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną przesłankę procesową - interes prawny, co jest kluczowe dla praktyków prawa cywilnego. Pokazuje, jak sądy podchodzą do takich wniosków.

Czy zawsze warto pozywać o ustalenie prawa? Sąd wyjaśnia, kiedy brakuje interesu prawnego.

Dane finansowe

zwrot kosztów procesu: 77 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygnatura akt I C 252/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 08 września 2014 roku Sąd Rejonowy w Ząbkowicach Śląskich I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR Agnieszka Czyniewska Protokolant: Ewelina Potuszyńska po rozpoznaniu w dniu 08 września 2014 roku w Ząbkowicach Śląskich na rozprawie sprawy z powództwa J. S. przeciwko L. C. (1) o ustalenie stosunku prawnego I. powództwo oddala; II. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 77zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 252/14 UZASADNIENIE Powód J. S. wniósł o ustalenie, że pomiędzy nim a pozwanym L. C. (1) istnieje stosunek dzierżawy działek rolnych oznaczonych numerami (...) położonych w P. oraz działki numer (...) położonej w B. . Uzasadnieniu pozwu powód podniósł, że w dniu 1 czerwca 2009r., strony zawarły umowę dzierżawy powyższych działek na czas określony do dnia 31.12.2014r. Pismem z dnia 17.03.2014r., pozwany wypowiedział powodowi umowę dzierżawy powołując się na przepis art. 667 §1 i 2 k.c. nie wskazując przy tym jakiego naruszenia się dopuścił. Pozwany L. C. (2) wniósł o oddalenie powództwa. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 1 czerwca 2009r., powód J. S. i pozwany L. C. (2) zawarli umowę na mocy której pozwany wydzierżawił powodowi działki numer (...) położoną w P. i numer (...) położoną w B. . Strony ustaliły czynsz dzierżawny na kwotę 2000 zł., rocznie. ( dowód: - umowa z dnia 1.06.2009r., k. 9;. - zeznania powoda k. 56). Pismem z dnia 17 marca 2014r., pozwany L. C. (1) wypowiedział powodowi umowę dzierżawy działek numer (...) . ( dowód: - pismo pozwanego z dnia 17.03.2014r., k. 10; - zeznania powoda k. 56). Sąd zważył: Powód J. S. wniósł o ustalenie, że pomiędzy nim a pozwanym L. C. (1) istnieje stosunek dzierżawy działek rolnych oznaczonych numerami (...) położonych w P. oraz działki numer (...) położonej w B. . Zgodnie z art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Przesłanką materialnoprawną powództwa jest więc interes prawny powoda. Jego brak uniemożliwia korzystanie z tej instytucji. Powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego przysługuje wtedy gdy strona powodowa wykaże swój interes prawny, niezależnie od tego czy są podstawy materialnoprawne do uwzględnienia tego powództwa. Interes prawny w procesie zachodzi wówczas gdy istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa, niepewność ta jednak musi być obiektywna tj., zachodzić według rozumnej oceny sytuacji , a nie tylko subiektywna tj., według odczucia powoda. Nie istnieje legalna definicja interesu prawnego, jego funkcja wynika z przepisów, zaś treść znaczeniową kształtuje praktyka. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie wskazywano, że o prawnym charakterze interesu czyli o potrzebie wszczęcia oznaczonego postępowania i uzyskaniu oznaczonej treści orzeczenia decyduje, istniejąca obiektywnie potrzeba ochrony sfery prawnej powoda. Tak pojmowany interes prawny może wynikać zarówno z bezpośredniego zagrożenia prawa powoda, jak i może zmierzać do zapobieżenia temu zagrożeniu. Interes prawny występuje także wtedy gdy istnieje niepewność prawa lub stanu prawnego , gdy określona sytuacja zagraża naruszeniem uprawnień przysługujących powodowi, bądź też stwarza wątpliwość co do ich istnienia przy realnej możliwości realizacji. Uzależnienie powództwa o ustalenie od interesu prawnego trzeba oceniać elastycznie z uwzględnieniem okoliczności sprawy i celowości jego wykładni , i wreszcie tego czy w drodze innego powództwa strona może uzyskać ochronę swoich praw. Pojęcie interesu prawnego powinno być zatem interpretowane z uwzględnieniem oceny czy wynik postępowania doprowadzi do usunięcia niejasności i wątpliwości w tym zakresie i zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów a wiec czy definitywnie zakończy istniejący spór ewentualnie czy zapobieże takiemu sporowi w przyszłości ( uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29.03.2012r., I CSK 325/11 LEX nr 1171285, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.02.2002r., (...) 769/00 OSNC 2003 Nr 1 poz. 13, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15.10.2002r., IICKN 833/00 LEX nr 483288, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30.11.2005 (...) LEX nr 346213, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2.02.2006r., IICK 395/05 LEX 192028). Stwierdzić więc należy, że o istnieniu interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. można mówić tylko wtedy gdy wyrok ustalający skutkować będzie jakąś korzystną dla powoda zmianą w jego sytuacji , polegającą na usunięciu lub wyjaśnieniu wątpliwości co do treści dotyczących go stosunków prawnych , a osiągnięcie tego celu nie jest możliwe w inny sposób, np. w drodze innego postępowania. Przenosząc to na realia niniejszej sprawy uznać należy, ze po stronie powoda brak jest interesu prawnego w żądaniu ustalenia że pomiędzy nim a pozwanym istnieje stosunek dzierżawy działek rolnych oznaczonych numerami (...) położonych w P. oraz działki numer (...) położonej w B. . Interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. istnieje wówczas gdy powód na innej drodze (np. w procesie o świadczenie ) nie może osiągnąć w pełni ochrony swoich praw. Przy czym dotyczy to też sytuacji kiedy ta ochrona jest możliwa na gruncie powództw skierowanych przeciwko stronie procesu poszukującej ochrony ( orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 października 2013r., I ACa 620/13, LEX 1394205). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Powód nie ma interesu prawnego w ustaleniu istnienia stosunku prawnego dzierżawy w oparciu o argumenty, które ponosi w szczególności nieskutecznego wypowiedzenia umowy. Te zarzuty związane z treścią umowy zawartej pomiędzy stronami niezależnie od ich skuteczności powód może podnieść w ewentualnym procesie o wydanie nieruchomości skierowanym przeciwko niemu , gdzie źródłem zobowiązania będzie powoływana umowa. Biorąc to pod uwagę Sąd oddalił powództwo jako nieuzasadnione z uwagi na brak interesu prawnego po stronie powoda. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI