I C 2302/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie M. S. i A. S., konsumenci, domagali się od (...) Bank (...) S.A. zwrotu kwot 347 745,90 zł i 36 866,42 CHF, argumentując nieważność umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej zawartej w 2011 roku. Jako podstawę nieważności wskazali sprzeczność umowy z przepisami prawa cywilnego (art. 353[1], art. 385[1] k.c.) oraz prawa bankowego (art. 69). Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, kwestionując nieważność umowy i abuzywność jej postanowień. Sąd Okręgowy, analizując stan faktyczny ustalony na podstawie dokumentów i zeznań powodów, stwierdził nieważność umowy. Kluczowe dla rozstrzygnięcia okazały się postanowienia dotyczące indeksacji kredytu do waluty obcej, które sąd uznał za abuzywne w rozumieniu art. 385[1] k.c. Sąd podkreślił, że mechanizm ustalania kursów walut przez bank, oparty na jego tabelach kursowych, był niejasny, niejednoznaczny i dawał bankowi swobodę w kształtowaniu zobowiązania konsumenta, co rażąco naruszało jego interesy. Eliminacja tych klauzul, przy braku możliwości zastąpienia ich innymi mechanizmami prawnymi lub umownymi, prowadziła do upadku całej umowy. Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego III CZP 25/22, która potwierdziła, że w przypadku uznania klauzul indeksacyjnych za abuzywne, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie, a strony nabywają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia. W związku z tym sąd zasądził od banku na rzecz powodów zwrot spełnionych świadczeń w łącznej wysokości 347 745,90 zł i 36 866,42 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wezwania do zapłaty. Zasądzono również zwrot kosztów procesu na rzecz powodów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych do waluty obcej z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych oraz zasady ustalania roszczeń restytucyjnych i ich przedawnienia.
Orzeczenie opiera się na uchwale SN III CZP 25/22, która ma moc zasady prawnej, co zwiększa jego wagę. Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie ustawy antyspreadowej lub w specyficznych okolicznościach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej, zawierająca klauzule dotyczące sposobu ustalania kursu waluty obcej w oparciu o tabele kursowe banku, jest nieważna z powodu abuzywności tych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa jest nieważna, ponieważ klauzule indeksacyjne naruszają zasady współżycia społecznego i rażąco naruszają interesy konsumentów, a ich eliminacja uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał klauzule indeksacyjne za abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie negocjowane, były niejasne i dawały bankowi swobodę w ustalaniu kursów walut, co rażąco naruszało interesy konsumenta. Brak możliwości zastąpienia ich innymi mechanizmami prawnymi skutkował nieważnością całej umowy.
Czy w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu indeksowanego z powodu abuzywności klauzul, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie, a strony nabywają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale Sądu Najwyższego III CZP 25/22, która stanowi, że w przypadku nieważności umowy z powodu abuzywnych klauzul indeksacyjnych, nie można przyjąć, że miejsce tych postanowień zajmuje inny sposób określenia kursu waluty, a umowa nie wiąże w pozostałym zakresie, co skutkuje powstaniem roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia.
Od kiedy biegnie termin przedawnienia roszczeń o zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy kredytu indeksowanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta nie może się rozpocząć zanim dowiedział się on lub, rozsądnie rzecz ujmując, powinien dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE i SN, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych nie może rozpocząć się przed datą powzięcia przez konsumenta wiedzy o niedozwolonym charakterze postanowienia lub możliwości jego powzięcia przy zachowaniu przeciętnej staranności. Za datę tę uznano rok 2019, kiedy to orzecznictwo SN i TSUE stało się korzystne dla kredytobiorców.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. | osoba_fizyczna | powód |
| A. S. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 353[1]
Kodeks cywilny
Umowa narusza zasady prawa cywilnego.
k.c. art. 385[1]
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszają jego interesy, nie są wiążące, jeżeli nie zostały uzgodnione indywidualnie.
Prawo bankowe art. 69
Umowa kredytu.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Sprzeczność umowy z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Podstawa roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Ustawowe odsetki za opóźnienie.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Bieg terminu przedawnienia roszczenia bezterminowego.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek dowodzenia.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zwrot kosztów procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej zawiera klauzule abuzywne dotyczące sposobu ustalania kursu waluty, które naruszają interesy konsumenta i dobre obyczaje. • Nieważność klauzul indeksacyjnych prowadzi do nieważności całej umowy, ponieważ nie można ich zastąpić innymi mechanizmami prawnymi. • Strony nabywają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia w wykonaniu nieważnej umowy. • Roszczenia o zwrot świadczeń nie uległy przedawnieniu, gdyż bieg terminu rozpoczął się od momentu, gdy konsumenci mogli dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowień.
Odrzucone argumenty
Umowa nie jest nieważna, a jej postanowienia nie są abuzywne. • Powodowie nie wykazali przesłanek do uwzględnienia powództwa. • Roszczenia uległy przedawnieniu.
Godne uwagi sformułowania
klauzule waloryzacyjne zawarte w umowie stron spełniają przesłanki art. 385 1 , co skutkuje ich bezskutecznością. • Nieważność umowy wynika nie z samego faktu istnienia klauzul abuzywnych, lecz z niemożliwości jej kontynuowania po ich usunięciu. • W orzecznictwie nie budzi już najmniejszych wątpliwości, że tego typu klauzule stanowią główny przedmiot umowy kredytu, a sposób ich ukształtowania z odwołaniem do kursu kupna i sprzedaży z tabel kursowych banku jest wystarczającym argumentem za uznaniem ich za niejasne i niejednoznaczne. • Mechanizm ustalania przez bank kursów waluty, który pozostawia mu swobodę (wręcz dowolność), jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. • Uchwała ta jest przekonująca, a przede wszystkim powinna spełnić rolę ujednolicenia orzecznictwa sądowego w poruszanych tu kwestiach.
Skład orzekający
Rafał Kubicki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych do waluty obcej z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych oraz zasady ustalania roszczeń restytucyjnych i ich przedawnienia."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na uchwale SN III CZP 25/22, która ma moc zasady prawnej, co zwiększa jego wagę. Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie ustawy antyspreadowej lub w specyficznych okolicznościach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich nieważności, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Wyrok potwierdza ugruntowaną linię orzeczniczą w tym zakresie.
“Bank musi zwrócić miliony! Sąd Okręgowy uznał umowę kredytu frankowego za nieważną.”
Dane finansowe
zwrot świadczeń: 347 745,9 PLN
zwrot świadczeń: 36 866,42 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.