I C 23/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód T. G. domagał się od (...) S.A. zasądzenia 175.000 zł tytułem odszkodowania za straty materialne wynikłe z zalania piwnicy w marcu 2017 r. Powód posiadał polisę ubezpieczeniową, jednak ubezpieczyciel odmówił wypłaty, wskazując na wyłączenie odpowiedzialności z powodu przenikania wód podziemnych zgodnie z OWU. Powód podnosił abuzywność tego zapisu i przedstawił opinię wskazującą na awarię instalacji jako przyczynę zalania. Pozwany ubezpieczyciel wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia na podstawie art. 819 § 1 k.c. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo, uznając roszczenie za przedawnione. Sąd odrzucił argumentację powoda o wielokrotnym przerywaniu biegu przedawnienia zgodnie z art. 819 § 4 k.c., wskazując, że jedynie pierwsze zgłoszenie szkody i definitywna decyzja ubezpieczyciela przerywają bieg terminu, a późniejsze pisma nie wywołują takiego skutku. Sąd przyjął, że termin przedawnienia rozpoczął bieg na nowo od 17 kwietnia 2017 r. (po otrzymaniu decyzji odmownej) i upłynął z końcem 2020 r. lub 2022 r., podczas gdy pozew złożono 29 grudnia 2023 r. Sąd nie znalazł również podstaw do zastosowania art. 5 k.c. (zasady współżycia społecznego) w celu odrzucenia zarzutu przedawnienia, podkreślając znaczące przekroczenie terminu i fakt, że powód korzystał z profesjonalnej pomocy prawnej. Niemniej jednak, Sąd odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c., biorąc pod uwagę, że jego błędna wykładnia art. 819 § 4 k.c. miała oparcie w pojedynczym orzeczeniu sądu apelacyjnego, co mogło uzasadniać jego przekonanie o zasadności powództwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 819 § 4 k.c. w zakresie przerywania biegu przedawnienia roszczeń z umowy ubezpieczenia, dopuszczalność stosowania art. 5 k.c. do zarzutu przedawnienia, zasady orzekania o kosztach procesu na podstawie art. 102 k.p.c.
Orzeczenie dotyczy specyfiki prawa ubezpieczeniowego i wykładni przepisów k.c. w kontekście postępowań likwidacyjnych. Stosowanie art. 5 k.c. wymaga analizy całokształtu okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roszczenie o wypłatę odszkodowania z umowy ubezpieczenia uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie uległo przedawnieniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że bieg przedawnienia roszczeń z umowy ubezpieczenia (art. 819 § 1 k.c.) rozpoczął bieg na nowo od dnia otrzymania przez powoda definitywnej decyzji odmownej ubezpieczyciela (17 kwietnia 2017 r.) i upłynął z końcem 2020 r. lub 2022 r., podczas gdy pozew złożono 29 grudnia 2023 r. Sąd odrzucił argumentację powoda o wielokrotnym przerywaniu biegu przedawnienia przez kolejne pisma do ubezpieczyciela, powołując się na dominujące orzecznictwo.
Czy podniesienie zarzutu przedawnienia przez ubezpieczyciela stanowi nadużycie prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach sprawy nie było podstaw do zastosowania art. 5 k.c.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powód znacząco przekroczył termin przedawnienia (o rok lub trzy lata), korzystał z profesjonalnej pomocy prawnej od początku 2019 r. i nie wykazał usprawiedliwionych przyczyn opóźnienia w złożeniu pozwu lub wniosku o zawezwanie do próby ugodowej, mimo otrzymania definitywnej odpowiedzi od ubezpieczyciela.
Czy ponowne zgłoszenie szkody lub żądania wypłaty odszkodowania przez ubezpieczonego przerywa bieg terminu przedawnienia roszczeń z umowy ubezpieczenia wielokrotnie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z dominującą wykładnią art. 819 § 4 k.c., jedynie pierwsze zgłoszenie szkody lub zdarzenia oraz definitywna decyzja ubezpieczyciela przerywają bieg przedawnienia i rozpoczynają jego bieg na nowo.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych, które krytycznie oceniają pogląd o możliwości wielokrotnego przerywania biegu przedawnienia przez kolejne pisma ubezpieczonego, wskazując na potrzebę stabilizacji stosunków prawnych i definitywności decyzji ubezpieczyciela.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. G. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 819 § § 1
Kodeks cywilny
Roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem lat trzech.
k.c. art. 819 § § 4
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się także przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenia ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia.
Pomocnicze
k.c. art. 117 § § 2
Kodeks cywilny
Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się zarzutu przedawnienia.
k.c. art. 123 § § 1
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw, indywidualnie lub wspólnie przez obie strony, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub obrony przed roszczeniem.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można powoływać się na upływ terminu przedawnienia przeciwko osobie, której w czasie ich biegu działanie lub zaniechanie stanowiło oparte na zasadach współżycia społecznego naruszenie obowiązków wobec drugiej strony; w szczególności naruszenie to polega na tym, że osoba taka nie ujawniała drugiej stronie okoliczności, która mogłaby uzasadniać jej roszczenie przeciwko niej, albo że ujawnienie tych okoliczności zostało udaremnione przez jej wadliwe działanie lub zaniechanie.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
u.dz.ubezp. art. 16 § ust. 3
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Wskazuje wymogi dotyczące oświadczenia ubezpieczyciela kończącego postępowanie likwidacyjne, w tym podstawę prawną odmowy świadczenia.
Dz.U. z 2018 r. poz. 1104
Ustawa o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Przepisy przejściowe dotyczące zmiany terminu przedawnienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie powoda uległo przedawnieniu zgodnie z art. 819 § 1 k.c. • Bieg przedawnienia rozpoczął bieg na nowo od dnia otrzymania przez powoda definitywnej decyzji odmownej ubezpieczyciela (17 kwietnia 2017 r.) i upłynął przed wniesieniem pozwu. • Nie istnieją podstawy do zastosowania art. 5 k.c. w celu odrzucenia zarzutu przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Wielokrotne przerywanie biegu przedawnienia przez kolejne pisma powoda do ubezpieczyciela. • Zastosowanie art. 5 k.c. w celu odrzucenia zarzutu przedawnienia. • Abuzywność zapisu OWU wyłączającego odpowiedzialność za zalanie spowodowane przenikaniem wód podziemnych.
Godne uwagi sformułowania
stanowisko zaprezentowane w przywołanym judykacie jest odosobnione i spotkało się z krytyką w doktrynie oraz w późniejszym orzecznictwie • oświadczenie ubezpieczyciela, o którym mówi art. 819 § 4 zd. 2 k.c. , musi mieć charakter definitywny i stanowić ostateczną decyzję kończącą postępowanie likwidacyjne • nie można powoływać się na upływ terminu przedawnienia przeciwko osobie, której w czasie ich biegu działanie lub zaniechanie stanowiło oparte na zasadach współżycia społecznego naruszenie obowiązków wobec drugiej strony • powód przekroczył termin przedawnienia aż o rok (przy założeniu, że termin ten skończył bieg 31 grudnia 2022 r.), a nawet o trzy lata (przy założeniu, że przedawnienie upłynęło już 31 grudnia 2020 r.) • w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami
Skład orzekający
Agnieszka Nakwaska-Szczepkowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 819 § 4 k.c. w zakresie przerywania biegu przedawnienia roszczeń z umowy ubezpieczenia, dopuszczalność stosowania art. 5 k.c. do zarzutu przedawnienia, zasady orzekania o kosztach procesu na podstawie art. 102 k.p.c."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki prawa ubezpieczeniowego i wykładni przepisów k.c. w kontekście postępowań likwidacyjnych. Stosowanie art. 5 k.c. wymaga analizy całokształtu okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu przedawnienia roszczeń ubezpieczeniowych i interpretacji przepisów, co jest kluczowe dla wielu ubezpieczonych i prawników. Pokazuje, jak ważne jest śledzenie terminów i skuteczne przerywanie biegu przedawnienia.
“Przedawnione ubezpieczenie? Sąd wyjaśnia, kiedy można jeszcze walczyć o odszkodowanie.”
Dane finansowe
WPS: 175 000 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.