I C 2254/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód A. C. zainwestował w 2009 roku 4 mln zł w produkt polisolokaty G. (...) oferowany przez Towarzystwo (...) S.A. za pośrednictwem (...) Banku S.A. Powód twierdził, że produkt był prezentowany jako bezpieczny, a informacje o ryzyku zostały zatajone. W 2011 roku powód rozwiązał umowę, a Towarzystwo (...) S.A. wypłaciło mu jedynie 3.497.037,12 zł, zatrzymując 502.762,88 zł. Powództwo o zwrot tej kwoty skierowano przeciwko bankowi i ubezpieczycielowi. Sąd Okręgowy w Warszawie uznał umowę ubezpieczenia za nieważną na podstawie art. 58 § 1 k.c. i art. 353¹ k.c. Uzasadniono to brakiem realnego ryzyka ubezpieczeniowego po stronie ubezpieczyciela, który przerzucił je w całości na konsumenta, co było sprzeczne z naturą stosunku ubezpieczenia. Sąd uznał, że element ubezpieczeniowy był pozorny, a dominował cel inwestycyjny, przy czym konsument nie miał wpływu na sposób wyceny inwestycji i nie był świadomy ryzyka. W związku z nieważnością umowy, ubezpieczyciel został uznany za bezpodstawnie wzbogaconego i zobowiązany do zwrotu zatrzymanej kwoty wraz z odsetkami. Powództwo przeciwko (...) Bankowi S.A. zostało oddalone, ponieważ bank działał jedynie jako pośrednik (agent), a powód nie wykazał, aby jego działania stanowiły nieuczciwą praktykę rynkową lub że bank wzbogacił się kosztem powoda. Sąd zasądził również koszty procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie nieważności umów ubezpieczeniowych z elementem inwestycyjnym, w których brak jest realnego ryzyka ubezpieczeniowego po stronie ubezpieczyciela i jest ono przerzucane na konsumenta.
Dotyczy umów o charakterze mieszanym (ubezpieczeniowo-inwestycyjnym), gdzie dominujący jest cel inwestycyjny, a element ubezpieczeniowy jest iluzoryczny.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa ubezpieczenia z elementem inwestycyjnym, w której ubezpieczyciel nie ponosi realnego ryzyka ubezpieczeniowego, a przerzuca je na konsumenta, jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka umowa jest nieważna, ponieważ narusza naturę stosunku ubezpieczenia i zasady współżycia społecznego, a także zasady swobody umów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dominujący cel inwestycyjny i brak realnego ryzyka ubezpieczeniowego po stronie ubezpieczyciela, który przerzucił je na konsumenta, czynią umowę sprzeczną z naturą stosunku ubezpieczenia (art. 805 k.c.) i zasadami współżycia społecznego (art. 353¹ k.c.), co skutkuje jej nieważnością na podstawie art. 58 § 1 k.c.
Czy bank działający jako pośrednik w sprzedaży produktu ubezpieczeniowego ponosi odpowiedzialność za ewentualne nieuczciwe praktyki rynkowe lub bezpodstawne wzbogacenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli bank działał jedynie jako agent, a konsument nie wykazał, że jego działania były sprzeczne z dobrymi obyczajami lub że bank wzbogacił się kosztem konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd oddalił powództwo przeciwko bankowi, uznając, że działał on jedynie jako pośrednik. Powód nie wykazał, aby działania banku były nieuczciwą praktyką rynkową ani że bank wzbogacił się kosztem powoda.
Czy roszczenie o zwrot środków z nieważnej umowy ubezpieczenia przedawnia się na zasadach dotyczących umów ubezpieczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli umowa jest nieważna, roszczenie opiera się na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu, a nie na przepisach o umowie ubezpieczenia.
Uzasadnienie
Wobec stwierdzenia nieważności umowy ubezpieczenia, roszczenie powoda o zwrot środków zostało oparte na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c.), co wyłącza zastosowanie przepisów o przedawnieniu roszczeń z umowy ubezpieczenia (art. 819 § 1 k.c.).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. C. | osoba_fizyczna | powód |
| Syndyk masy upadłości (...) Bank S.A. | instytucja | pozwany |
| Towarzystwo (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów ograniczona naturą stosunku, ustawą i zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 805 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy ubezpieczenia, zobowiązanie ubezpieczyciela do spełnienia świadczenia w zamian za składkę.
u.dz.ubez. art. 3 § ust. 1
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Cel umowy ubezpieczenia związany z ochroną ubezpieczeniową.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Bezpodstawne wzbogacenie.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie nienależne jako podstawa bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Ustawowe odsetki za opóźnienie.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia nieoznaczonego.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego zniesienia lub zasądzenia kosztów procesu.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
u.p.n.p.r. art. 4 § ust. 1
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Definicja nieuczciwej praktyki rynkowej.
u.p.n.p.r. art. 5 § ust. 1
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Praktyka wprowadzająca w błąd.
u.p.n.p.r. art. 5 § ust. 3 pkt 2
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Przykłady działań wprowadzających w błąd (dot. produktu, ryzyka, korzyści).
u.p.n.p.r. art. 12 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Uprawnienia konsumenta w razie nieuczciwej praktyki rynkowej (unieważnienie umowy).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy ubezpieczenia z powodu braku ryzyka ubezpieczeniowego i przerzucenia go na konsumenta. • Umowa sprzeczna z naturą stosunku ubezpieczenia i zasadami współżycia społecznego. • Roszczenie oparte na bezpodstawnym wzbogaceniu, a nie na umowie ubezpieczenia.
Odrzucone argumenty
Ważność umowy ubezpieczenia. • Przedawnienie roszczeń. • Brak statusu konsumenta po stronie powoda. • Brak odpowiedzialności banku jako pośrednika.
Godne uwagi sformułowania
brak występowania ryzyka ubezpieczeniowego pozostaje w sprzeczności z naturą stosunku prawnego ubezpieczenia i prowadzi do nieważności umowy ubezpieczenia • element ubezpieczeniowy w badanej umowie G. (...) miał jedynie charakter pozorny • pozorność ochrony ubezpieczeniowej, przerzucanie na konsumenta całości ryzyka i kosztów zawieranej umowy oraz kosztów akwizycji
Skład orzekający
Piotr Królikowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie nieważności umów ubezpieczeniowych z elementem inwestycyjnym, w których brak jest realnego ryzyka ubezpieczeniowego po stronie ubezpieczyciela i jest ono przerzucane na konsumenta."
Ograniczenia: Dotyczy umów o charakterze mieszanym (ubezpieczeniowo-inwestycyjnym), gdzie dominujący jest cel inwestycyjny, a element ubezpieczeniowy jest iluzoryczny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnych polisolokat i pokazuje, jak sądy podchodzą do umów, które pozornie oferują ochronę ubezpieczeniową, a w rzeczywistości są ryzykownymi inwestycjami, gdzie konsument ponosi całość ciężaru.
“Polisolokata okazała się pułapką? Sąd Okręgowy unieważnił umowę i nakazał zwrot ponad pół miliona złotych!”
Dane finansowe
WPS: 502 762,88 PLN
zwrot środków z inwestycji: 502 762,88 PLN
zwrot kosztów procesu: 11 817 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.