I C 2253/23

Sygn. akt I C 2253/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 listopada 2024 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Adam Bojko Protokolant sekr. sąd. Angelika Szeszko po rozpoznaniu w dniu 17 października 2024 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z powództwa Banku (...) S.A. z siedzibą w W. przeciwko R. K. i A. K. o zapłatę 1. umarza postępowanie w zakresie żądania zapłaty kwoty 130 000,00 zł (sto trzydzieści tysięcy złotych 00/100); 2. nakazuje wypłacić powodowi Bankowi (...) S.A. z siedzibą w W. z rachunku Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim kwotę 3 250,00 zł (trzy tysiące dwieście pięćdziesiąt złotych 00/100) po uprzednim jej pomniejszeniu o kwotę 30,00 zł (trzydzieści złotych 00/100) równą opłacie podstawowej tytułem zwrotu połowy uiszczonej opłaty sądowej od cofniętego powództwa; 3. zasądza od pozwanych R. K. i A. K. solidarnie na rzecz powoda Banku (...) S.A. z siedzibą w W. odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 130 000,00 zł (sto trzydzieści tysięcy złotych 00/100) za okres od 6 kwietnia 2023 roku do 29 lutego 2024 roku oraz odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 63 910,43 zł (sześćdziesiąt trzy tysiące dziewięćset dziesięć złotych 43/100) za okres od 1 marca 2024 roku do 22 marca 2024 roku; 4. oddala powództwo w pozostałej części; 5. zasądza od pozwanych R. K. i A. K. solidarnie na rzecz powoda Banku (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 6 729,10 zł (sześć tysięcy siedemset dwadzieścia dziewięć złotych 10/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 2253/23 UZASADNIENIE Powód Bank (...) S.A. z siedzibą w W. w pozwie wniesionym w dnia 8 grudnia 2023 r. przeciwko pozwanym R. K. i A. K. zażądał: 1. zasądzenia solidarnie od pozwanych na jego rzecz kwoty 130 000,00 zł tytułem zwrotu nominalnej kwoty kapitału kredytu wypłaconego na podstawie umowy kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 6 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty; 2. zmiany wysokości świadczenia nienależnego, którego zwrot przysługuje mu od pozwanych w związku z wypłaceniem kapitału kredytu (ukształtowanie) poprzez dokonanie sadowej waloryzacji należnej kwoty, w ten sposób, że oprócz roszczenia o zwrot środków wypłaconych przysługuje kwota 21 666,77 zł wynikająca z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza; 3. zasądzenia solidarnie od pozwanych na jego rzecz kwoty 21 666,77 zł stanowiącej dodatkową kwotę, o którą należy zwaloryzować roszczenie o zwrot wypłaconego kapitału kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty; 4. zasądzenia solidarnie od pozwanych na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z uwzględnieniem opłat skarbowych od złożonych pełnomocnictw. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w dniu 25 czerwca 2008 r. zawarł z pozwanymi umowę o kredyt hipoteczny, na podstawie której udostępnił im środki pieniężne w kwocie 130 000 zł. Pozwani wystąpili przeciwko niemu z powództwem, które opierali na twierdzeniach o abuzywności postanowień umowy dotyczących indeksacji kredytu oraz zasad rozliczania jego spłat. Powództwo zostało uwzględnione w związku z czym umowa kredytu jest trwale bezskuteczna (nieważna). W piśmie wniesionym w dniu 2 lutego 2024 r. powód cofnął powództwo w zakresie żądań zmiany wysokości świadczenia nienależnego (ukształtowanie) oraz w zakresie zasądzenia kwoty 21 666,77 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenia od powoda na ich rzecz kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej, podnosząc zarzuty przedawnienia co do żądania zwrotu nominalnej kwoty kredytu, potrącenia co do żądania zwrotu nominalnej kwoty kredytu oraz zapłaty co do żądania zwrotu nominalnej kwoty kredytu. W zakresie zarzutu potrącenia pozwani zgłosili do potrącenia wierzytelność w kwocie 66 089,57 zł z tytułu wysokości świadczeń nienależnie uiszczonych na rzecz banku w wykonaniu nieważnej umowy kredytu w okresie od 18.08.2008 r. do 20.07.2011 r. oraz w okresie od 5.04.2019 r. do 17.07.2023 r. W zakresie zarzutu przedawnienia pozwani wskazali, że bieg termin przedawnienia roszczenia o zwrot kwoty wypłaconego kapitału kredytu należy wiązać z datą jego wypłaty kredytobiorcy, a bank nie może korzystać z ochrony wynikającej z art. 117 1 k.c. Pozwani wskazali ponadto na niezasadność żądania waloryzacji sądowej, wskazując, że na jego sprzeczność dyrektywą 93/13, z treścią art. 358 1 § 4 k.c. , jak również z zasadami współżycia społecznego, a ponadto kwestionując wystąpienie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza w rozumieniu art. 358 1 § 3 k.c. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2024 r. Sąd umorzył postepowanie w zakresie żądań zmiany wysokości świadczenia nienależnego (ukształtowanie) oraz w zakresie zasądzenia kwoty 21 666,77 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. W piśmie wniesionym w dniu 15 października 2024 r. powód cofnął powództwo w zakresie żądania zapłaty kwoty 130 000 zł z uwagi na jego wygaśnięcie na skutek dokonania przez pozwanych skutecznego potrącenia oraz zapłaty pozostałej kwoty, podtrzymując żądanie w zakresie zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 130 000 zł od dnia 6.04.2023 r. do 4.03.2024 r., a od kwoty 63 910,43 zł od dnia 5.03.2024 r. do dnia 22.03.2024 r. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 25 czerwca 2008 r. pomiędzy (...) Bankiem S.A. we W. , a pozwanymi została zawarta umowa kredytu hipotecznego nr KH (...) . Na podstawie umowy Bank udzielił pozwanym kredytu w kwocie 130 000,00 zł indeksowanego do waluty (...) . /dowód: kopia umowy kredytu hipotecznego k.17-22/ W dniu 25 czerwca 2008 r. pozwani złożyli wniosek o uruchomienie pierwszej transzy kredytu w kwocie 66 000 zł, która została wypłacona przez bank w dniu 30 czerwca 2008 r., a w dniu 20 sierpnia 2008 r. złożyli wniosek o uruchomienie drugiej transzy kredytu w kwocie 64 000 zł, która została wypłacona przez bank w dniu 20 sierpnia 2008 r. /dowód: wniosek o wypłatę kredytu hipotecznego k.23, 24, zaświadczenie o udzieleniu kredytu hipotecznego k. 25/ Pismem z dnia 23 kwietnia 2019 r. pozwani zgłosili (...) Bank S.A. reklamację w zakresie nienależnie pobranych od nich rat kapitałowo – odsetkowych w wyższej wysokości niż rzeczywiście powinni oni spłacić w okresie od dnia 15.05.2009 r. do dnia 15.03.2019 r. w związku z zawarciem w umowie niedozwolonych postanowień umownych, których treść miała wpływ na wysokość spłaconych przez nich rat kapitałowo – odsetkowych w kwocie 40 519,92 zł i wezwali bank do zapłaty tej kwoty. /dowód: reklamacja pozwanych k. 59 – 63 akt XVI C 3127/21 Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w W. / Pismem z dnia 16 maja 2019 r. (...) Bank S.A. zawiadomił pozwanych, że nie znajduje podstaw do uwzględnienia reklamacji. /dowód: odpowiedź na reklamację k. 64 – 65 odwrót akt XVI C 3127/21 Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w W. / W dniu 27 sierpnia 2019 r. doszło do połączenia Banku (...) S.A z (...) Bank S.A. we W. zgodnie z art. 492 § 1 pkt 1 ksh poprzez przeniesienie całego majątku (...) Bank S.A. na Bank (...) . /dowód: odpis z KRS k. 13 – 14 odwrót/ W dniu 24 stycznia 2020 r. pozwani wnieśli pozew przeciwko powodowi o zapłatę kwoty 38 758,23 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie tytułem zwrotu nienależnych świadczeń spełnionych przez nich na rzecz powoda w okresie od 15.02.2010 r. do 15.03.2019 r. w wysokości wyższej niż należna, po wyeliminowaniu z umowy niedozwolonych postanowień stanowiących klauzulę indeksacji kredytu kursem (...) . W piśmie wniesionym w dniu 4 sierpnia 2021 r. pozwani na wypadek nieuwzględnienia powyższego żądania wnieśli o zasądzenie od powoda kwoty 73 228,94 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie tytułem zwrotu nienależnie pobranych rat kapitałowo – odsetkowych spełnionych na rzecz powoda w okresie od 16.08.2011 r. do 15.03.2019 r. oraz ustalenie nieistnienia stosunku prawnego kredytu wynikającego z umowy kredytu z dnia 25 czerwca 2008 r. Wyrokiem z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. akt XVI C 3127/21 Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa w W. oddalił powództwo główne, zasądził od powoda na rzecz pozwanych kwotę 73 228,94 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 20 listopada 2021 r. do dnia zapłaty oraz ustalił nieistnienie pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu w związku z nieważnością umowy kredytu hipotecznego nr KH (...) z dnia 25 czerwca 2008 r. /dowód: pozew k. 1 – 80 akt XVI C 3127/21 Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w W. , rozszerzenie powództwa k. 618 -630, akt XVI C 3127/21 Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w W. , wyrok z 22.02.2022 r. k. 721 -722 akt XVI C 3127/21 Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w W. / Wyrokiem z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. akt XXVII Ca 2118/22 Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w W. z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. akt XXVI C 3127/21. /dowód: wyrok z 14.11.2023 r. k. 949 akt XVI C 3127/21 Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w W. / Pismami doręczonymi w dniu 6 marca 2023 r. powód wezwał pozwanych do zapłaty kwoty 130 000,00 zł odpowiadającej wysokości udostępnionego kapitału kredytu oraz kwoty 72 225,59 zł stanowiącej równowartość korzyści majątkowej uzyskanej w związku z korzystaniem z kapitału udostępnionego przez bank na podstawie umowy kredytu w terminie 30 dni. /dowód: wezwania do spełnienia świadczenia wraz z potwierdzeniem nadania i doręczenia k.28-39 odwrót/ Pismem z dnia 29 lutego 2024 r., doręczonym powodowi w dniu 4 marca 2024 r. pozwani przedstawili do potrącenia kwotę 66 089,57 zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń w okresie od 18.08.2008 r. do 20.07.2011 r. oraz w okresie od 15.04.2019 r. do 17.07.2023 r. (objętych wezwaniem do zapłaty z dnia 21 lutego 2024 r., doręczonym bankowi w dniu 26.02.2024 r.) z wierzytelnością powoda o zwrot kwoty 130 000 zł odpowiadającej kwocie wypłaconego kapitału kredytu. /dowód: oświadczenie o potrąceniu k. 99, potwierdzenie nadania k. 100, wydruk z danymi przesyłki k. 101/ W dniu 22 marca 2024 r. pozwani zapłacili powodowi kwotę 63 910,43 zł tytułem rozliczenia kredytu nr KH (...) z dnia 25 czerwca 2008 r. /dowód: potwierdzenie przelewu k. 102/ Sąd zważył, co następuje: Powód cofnął pozew o zapłatę kwoty 130 000 zł przed rozpoczęciem rozprawy, w związku z czym czynność ta nie wymagała zezwolenia pozwanych. Brak jest również podstaw do uznania tej czynności za niedopuszczalną. Z uwagi zatem na cofnięcie pozwu w tej części ze skutkiem prawnym Sąd na podstawie art. 355 k.p.c. umorzył postępowanie w sprawie w tym zakresie. O zwrocie połowy opłaty sądowej od cofniętego powództwa Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1144 ze zm.), dokonując jej obniżenia o kwotę równą opłacie minimalnej na podstawie art. 79 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych . W przypadku nieważności umowy kredytu każdej stronie przysługuje roszczenie o zwrot świadczenia spełnionego na rzecz drugiej strony jako świadczenia nienależnego ( art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c. ), niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest ona dłużnikiem z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanego świadczenia od drugiej strony (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC 2021 nr 6, poz. 40, str. 7). Jako świadczenie nienależne należy kwalifikować również przekazanie przez bank środków pieniężnych niedoszłemu kredytobiorcy, który na podstawie art. 410 § 1 w związku z art. 405 KC staje się zobowiązanym do ich zwrotu, z tym że wymagalność tego zobowiązania zależy od wezwania bezpodstawnie wzbogaconego do zwrotu stosownie do art. 455 KC (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1976 r., III CRN 289/76, niepubl., z dnia 16 lipca 2003 r., V CK 24/02, OSNC 2004, nr 10, poz. 157, z dnia 28 kwietnia 2004 r., V CK 461/03, IC 20 04, nr 11, s. 43, z dnia 18 stycznia 2017 r., V CSK 198/16, niepubl. oraz uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1991 r., III CZP 2/91, OSNCP 1991, nr 7, poz. 93, z dnia 26 listopada 2009 r., III CZP 102/09, OSNC 2010, nr 5, poz. 75, z dnia 2 czerwca 2010 r., III CZP 37/10, OSNC 2011, nr 1, poz. 2). W niniejszej sprawie poprzednik prawny powoda w wykonaniu nieważnej umowy kredytu wypłacił pozwanym kwotę 130 000 zł, czego pozwani nie kwestionowali. W związku z trwałą bezskutecznością umowy kredytu przekazane świadczenie w kwocie 130 000,00 zł stało się świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi przez pozwanych na rzecz powoda. Podniesiony przez pozwanych zarzut przedawnienia roszczenia powoda okazał się nieuzasadniony. Zgodnie z treścią przepisu art. 118 k.c. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 1104) , która weszła w życie 9 lipca 2018 r., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Co do zasady bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie ( art. 120 § 1 zdanie drugie k.c. ). Roszczenie restytucyjne powoda jest następstwem trwałej bezskuteczności umowy kredytu w związku z usunięciem z niej niedozwolonych postanowień umownych dotyczących indeksacji kredytu kursem waluty obcej. W wyroku z dnia 14 grudnia 2023 r. (C-28/22) (...) wskazał, że rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia roszczeń konsumentów i przedsiębiorców nie może być asymetryczne. Tym samym ostateczne rozstrzygnięcie kwestii przedawnienia (...) pozostawił sądom krajowym. (...) nawiązując do uchwały 7 sędziów SN z dnia 7 maja 2021 r. (III CZP 6/21) nie podważył wynikających z tej uchwały zasad liczenia biegu terminu przedawnienia roszczeń banków. Zgodnie z tym podejściem, bieg terminu przedawnienia roszczeń banków (i konsumentów) należy liczyć od dnia powstania stanu trwałej bezskuteczności umowy. Roszczenia restytucyjne (wynikające z bezskuteczności umowy) nie mogą stać się wymagalne oraz nie może się rozpocząć bieg terminu ich przedawnienia, dopóki bezskuteczność nie stanie się trwała. Konsekwencją tego, że od decyzji konsumenta zależy zastosowanie bądź niezastosowanie sankcji bezskuteczności, jest moment, od którego biegnie termin przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału kredytu oraz roszczeń konsumenta o zwrot rat. Skoro przedsiębiorca nie jest uprawniony do tego, by samowolnie zakwestionować warunek umowny i całą umowę oraz domagać się zwrotu świadczeń spełnionych w wykonaniu tej umowy, bieg terminu przedawnienia roszczenia przedsiębiorcy o zwrot spełnionych przez niego świadczeń nie może rozpocząć się wcześniej niż w chwili, gdy konsument wykona swoje uprawnienie do powołania się na ochronę konsumencką. Powyższe stanowisko zostało co do zasady podzielone przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22, L. ), w której uznano, że jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy. Sąd Najwyższy przyjął jednak, odwołując się o wyroków (...) z 7 grudnia 2023 r., C-140/22, oraz z 14 grudnia 2023 r., C-28/22, że oświadczenie, o którym mowa wyżej, nie wymaga dla swojej skuteczności żadnej formy szczególnej, sformułowania go w określony sposób ani złożenia w jakichś określonych okolicznościach, a w szczególności przed sądem. Wystarczające w tej mierze jest spełnienie wymagań sformułowanych przez ustawodawcę w art. 60 KC w stosunku do wszystkich oświadczeń woli, zgodnie z którym z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny. W niniejszej sprawie pozwani skierowali do poprzednika prawnego powoda reklamację w dniu 23 kwietnia 2019 r., w której zakwestionowali wprawdzie związanie niedozwolonym postanowieniem umownym, ale nie kwestionowali związania ich umową kredytową, domagając się tzw. odfrankowienia umowy kredytu. Na tym etapie bank nie mógł mieć zatem całkowitej jasności co do tego, czy pozwani godzą się na konsekwencje uznawania warunków umowy za nieuczciwe, w postaci jej trwałej bezskuteczności i obowiązku wzajemnego zwrotu świadczeń (por. uchwała SN z 7.05.2021 r., III CZP 6/21). W konsekwencji poprzednik prawny powoda nie miał jeszcze podstaw do wzywania pozwanych na podstawie art. 455 k.c. do niezwłocznego spełnienia świadczenia w postaci zwrotu kwoty 130 000 zł odpowiadającej kwocie kapitału kredytu. Zupełnie nieracjonalne byłoby również oczekiwanie od banku, aby w terminie trzech lat od zawarcia umowy i wypłacenia kredytu, wzywał o zwrot kapitału kredytu kredytobiorcę, który systematycznie spłaca raty kredytu i nie kwestionuje ważności umowy. Tego rodzaju sytuacja nie tylko burzyłaby porządek gospodarczy i podkopywała wzajemne zaufanie stron, ale dodatkowo stawiałaby w trudnej sytuacji konsumentów. Dodać należy, że ewentualna trwała bezskuteczność umów kredytów indeksowanych kursem waluty obcej na skutek odmowy potwierdzenia przez konsumenta związania klauzulą abuzywną nie miała charakteru oczywistego i nie była przyjmowana jednolicie w orzecznictwie co najmniej w latach 2019 -2021. W pozwie wniesionym w dniu 24 stycznia 2020 r. do Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w W. pozwani nadal nie kwestionowali związania ich umową kredytową domagając się jej wykonywania jako umowy kredytu złotowego oprocentowanego według stawki referencyjnej przewidzianej w umowie. Uczynili to dopiero w piśmie modyfikującym żądanie pozwu, wniesionym w dniu 4 sierpnia 2021 r. Dopiero to zdarzenie powinno stanowić dla powoda wystarczająco silny impuls skłaniający go do podjęcia ewentualnej decyzji o dochodzeniu roszczenia restytucyjnego od konsumenta bądź też przedstawieniu mu propozycji zawarcia ugody regulującej wzajemne roszczenia. Powód otrzymał odpis pisma pozwanych modyfikującego powództwo w dniu 17 listopada 2021 r. Trzyletni termin przedawnienia roszczenia restytucyjnego powoda rozpoczął zatem bieg najwcześniej w tym dniu i nie upłynął przed dniem wniesienia pozwu w niniejszej sprawie, a jego bieg został przerwany na skutek wniesienia tego pozwu. Gdyby nawet uznać, że początek biegu termin przedawnienia roszczenia restytucyjnego powoda należy wiązać ze złożeniem przez pozwanych reklamacji i uznać, że termin ten upłynął w dniu 31 grudnia 2022 r., przytoczone wyżej okoliczności przemawiałyby za nieuwzględnieniem zarzutu przedawnienia roszczenia powoda ze względów słuszności (por. wyrok SA w Szczecinie z 24.02.2022 r., sygn. akt I ACa 813/21, L. ). Zgodnie z art. 117 1 § 1 k.c. w wyjątkowych przypadkach sąd może, po rozważeniu interesów stron, nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi, jeżeli wymagają tego względy słuszności, a korzystając z tego uprawnienia, sąd powinien rozważyć w szczególności: 1. długość terminu przedawnienia; 2. długość okresu od upływu terminu przedawnienia do chwili dochodzenia roszczenia; 3. charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez uprawnionego, w tym wpływ zachowania zobowiązanego na opóźnienie uprawnionego w dochodzeniu roszczenia. Mając na uwadze powyższe, oceniając kwestie przedawnienia roszczenia powoda należy uwzględnić, że trzyletni termin tego przedawnienia jest stosunkowo krótki i w znacznej części przypadał w czasie istnienia znacznych rozbieżności w orzecznictwie co do skutków eliminacji klauzul indeksacyjnych z umowy kredytu, kiedy to zapadały wyroki uznające takie umowy za ważne i możliwe do wykonywania, tak jak przyjmowali również pozwani, wnosząc od dokonanie tzw. odfrankowienia umowy. W tym czasie podjęte zostały również przez Sąd Najwyższy uchwały z dnia 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20 i z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/210 określające kwestie wymagalności roszczeń restytucyjnych częściowo odmiennie, od późniejszych orzeczeń (...) i Sądu Najwyższego. Żądanie banku zasądzenia od pozwanych kwoty kapitału kredytu nie może być przy tym uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa ( art. 5 k.c. ), ani też z efektem odstraszającym wynikającym z Dyrektywy 93/13. Skierowanie żądania zapłaty do dłużnika jest w systemie prawnym i realiach gospodarczo–społecznych nie tylko dopuszczalne, ale też częste. Co do zasady takich działań nie można uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub ze społeczno–gospodarczym przeznaczeniem tego prawa. Wręcz przeciwnie można powiedzieć, że do zasad uczciwości należy spłacanie zobowiązań przez dłużników. Każdy kredytobiorca odmawiający potwierdzenia klauzul abuzywnych i występujący z żądaniem ustalenia nieważności umowy kredytowej, powinien liczyć się z obowiązkiem zwrotu kapitału kredytu uzyskanego od banku. Efekt odstraszający Dyrektywy 93/13 jest realizowany poprzez pozbawienie banku wszelkich zysków z umowy czy nawet utraconych korzyści w postaci wynagrodzenia za korzystanie z kapitału kredytu, czy też waloryzacji wypłaconego kapitału kredytu. Podkreślić również należy, że za środki z kredytu pozwani nabyli nieruchomość, której wartość z pewnością wzrosła. W tej sytuacji pozbawienie powoda świadczenia uzyskanego przez stronę pozwaną nienależnie byłoby sprzeczne z zasadami słuszności i uczciwości. Dochodzone przez powoda świadczenie jest związane z rozliczeniem umowy zawartej wspólnie przez małżonków. Pozwani w dacie zawarcia umowy i uruchomienia kredytu, a także aktualnie pozostają małżonkami. W związku z uznaniem umowy kredytu za trwale bezskuteczną, należy uznać, że poprzednik prawny powoda spełnił nienależne świadczenie do majątku wspólnego pozwanych. W takiej sytuacji zarówno doktryna, jak i orzecznictwo opowiadają się za przyjęciem solidarności roszczenia o zwrot tego świadczenia. Tak przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 grudnia 1979 r. (I CR 408/79) wyjaśniając, że do małżonków, którzy zaciągnęli wspólnie zobowiązanie dotyczące ich majątku wspólnego, ma zastosowanie przepis art. 370 k.c. , przewidujący odpowiedzialność solidarną każdej z osób, a więc i każdego z małżonków. Jak wskazuje doktryna, w wypadku uzyskania bezpodstawnego wzbogacenia przez jednego z małżonków korzyść wchodzi, co do zasady, do majątku wspólnego małżonków ( art. 31 § 1 KRO ). Do zwrotu zobowiązani będą oboje małżonkowie solidarnie ” (por. K. Osajda, Komentarz do art. 405 KC, Legalis, wyd. 2020). O odsetkach za opóźnienie Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c. Zgodnie z art. 455 k.c. , jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony, ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika dokonania. Niezwłoczne spełnienie świadczenia oznacza jego spełnienie bez nieuzasadnionej zwłoki (w normalnym toku rzeczy). O tym, czy świadczenie zostało spełnione niezwłocznie, a zatem należycie, rozstrzygają okoliczności konkretnego przypadku, oceniane zgodnie z ogólną zasadą art. 354 k.c. Termin spełnienia świadczenia o zwrot kapitału kredytu w kwocie 130 000 zł nie jest oznaczony, ani nie wynika z właściwości zobowiązania, w związku z czym świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu pozwanych do wykonania. Powód wezwał pozwanych do zwrotu kapitału kredytu pismami doręczonymi 6 marca 2023 r., w którym zakreślił im termin 30 dni na spełnienie świadczenia. W konsekwencji roszczenie stało się wymagalne po upływie wskazanego terminu tj. w dniu 5 kwietnia 2023 r. Pozwani zaspokoili roszczenie powoda w części wynoszącej 66 089,57 zł dokonując jego potrącenia z własną wierzytelnością, objętą wezwaniem do zapłaty doręczonym bankowi w dniu 26.02.2024 r., czego pozwany bank nie kwestionował. Oświadczenie o potrąceniu zostało złożone w dniu 4 marca 2024 r. Jak przyjęto w doktrynie oświadczenie o potrąceniu może być złożone natychmiast po wezwaniu, czy nawet jednocześnie z wezwaniem. Wierzycielowi nie chodzi bowiem o to, by dłużnik spełnił świadczenie w sposób realny, co wymagać może pewnego czasu, lecz o zaspokojenie swojej pretensji przez kompensatę. W tym ujawnia się też różnica między terminem wymagalności a terminem spełnienia świadczenia. Roszczenie bezterminowe jest wymagalne już od chwili wezwania, natomiast termin, do którego dłużnik ma obowiązek spełnić świadczenie, upływa – odpowiednio do okoliczności – nieco później ( M. Pyziak -Szafnidka , Potrącenie, s. 108–109, M. Załucki (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2023, Legalis, art. 498, uw. 9). Zgodnie z art. 499 zdanie 2 k.c. oświadczenie o potrąceniu ma moc wsteczną, od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwie. W konsekwencji oświadczenie pozwanych o potrąceniu własnej wierzytelności w kwocie 66 089,57 zł w wierzytelnością powoda wywołało skutek w postaci umorzenia tej części wierzytelności powoda z dniem 26 lutego 2024 r. Pozostała część roszczenia powoda w kwocie 63 910,43 zł została zaspokojona na skutek zapłaty w dniu 22 marca 2024 r. Z tych przyczyn powodowi przysługują odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia w kwocie 130 000 zł za okres od 6 kwietnia 2023 r. do 26 lutego 2024 r. oraz świadczenia w kwocie 63 910,43 zł za okres od 27 lutego 2024 r. do 22 marca 2024 r. W pozostałej części roszczenie powoda o odsetki za opóźnienie było niezasadne i podlegało oddaleniu. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 zdanie 1 k.p.c. , dokonując ich stosunkowego rozdzielenia. Powoda uznaje się za stronę przegrywającą proces i zasądza koszty procesu na żądanie przeciwnika, gdy powód cofnął pozew bez względu na przyczynę cofnięcia, chyba że wykaże on niezbędność wytoczenia powództwa dla celowego dochodzenia praw lub celowej obrony, z uwzględnieniem okoliczności istniejących w dacie wniesienia pozwu. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy cofnięcie pozwu jest konsekwencją zaspokojenia przez pozwanego wymagalnego w chwili wytoczenia powództwa roszczenia. W rozumieniu przepisów o kosztach procesu ( art. 98 KPC ) pozwanego należy uznać wówczas za stronę przegrywającą sprawę (postanowienie SN z 12.4.2012 r., II CZ 208/11, L. ; postanowienie SN z 24.11.2017 r., III CZP 67/17, L. ). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy, należy wskazać, że cofnięcie pozwu w zakresie żądania zapłaty kwoty 130 000 zł było następstwem zaspokojenia przez pozwanych roszczenia wymagalnego w chwili wytoczenia powództwa. Pozwani nie zaspokoili bowiem tego roszczenia przed wniesieniem pozwu, ani też nie skorzystali w tym czasie z możliwości jego potrącenia z własną wierzytelnością z tytułu zwrotu świadczeń spełnionych na rzecz powoda i jego poprzednika prawnego w wykonaniu nieważnej umowy kredytu. W związku z powyższym powód jest stroną wygrywającą proces w części wynoszącej 85,71 %, a pozwani w części wynoszącej 14,29 %. Niezbędne koszty procesu poniesione przez powoda wyniosły łącznie 8 757 zł, na co składają się uiszczone opłaty sądowe od pozwu oraz wniosku o uzasadnienie postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia roszczenia w łącznej kwocie 3 340 zł, wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w kwocie 5 400 zł, odpowiadające stawce minimalnej określonej w § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz wydatek w kwocie 17 zł na koszty opłaty skarbowej od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa. Niezbędne koszty procesu poniesione przez pozwanych wyniosły 5 434 zł i obejmują wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w stawce minimalnej określonej w § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz wydatek w kwocie 34 zł na koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W ocenie Sądu brak było podstaw do ustalenia niezbędnych kosztów zastępstwa procesowego pozwanych w wysokości dwukrotności stawki minimalnej, albowiem pomimo rozbudowanej argumentacji jurydycznej przytoczonej w odpowiedzi na pozew, podobnie jak w pozwie i dalszych pismach stron, niniejsza sprawa nie ma charakteru precedensowego i jednostkowego. Stanowi ona jedną z wielu spraw, w których zajmuje stanowisko pełnomocnik pozwanych, w związku z rozliczeniem trwale bezskutecznej umowy kredytu indeksowanego/denominowanego do franka szwajcarskiego i nie jest od nich bardziej skomplikowana pod względem faktycznym bądź prawnym. Tym samym argumentacja zawarta w odpowiedzi na pozew i dalszych pismach procesowych miała charakter powtarzalny i nie wymagała zwiększonego nakładu pracy w stosunku do innych spraw tego rodzaju. Usprawiedliwione wynikiem procesu koszty powoda wynoszą 7 505,62 zł (8 757 zł x 85,71 %), natomiast usprawiedliwione koszty pozwanych wynoszą 776,52 zł (5 434 zł x 14,29 %). Różnica między uzasadnionymi kosztami każdej strony wynosząca 6 729,10 zł została zasądzona od pozwanych solidarnie na rzecz powoda tytułem zwrotu kosztów procesu ( art. 105 § 2 k.p.c. ). Od powyższej kwoty powodowi należą się ponadto odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty stosownie do art. 98 § 1 1 zdanie 1 k.p.c. Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 102 k.p.c. Trwała bezskuteczność umowy kredytu i związany z tym obowiązek zwrotu wzajemnych świadczeń jest następstwem stanowiska pozwanych, którzy mając wiedzę o obowiązku zwrotu nominalnej kwoty kredytu, nie udzielili następczej zgody na postanowienia abuzywne zawarte w umowie. Pozwani powinni zatem liczyć się z obowiązkiem zwrotu kapitału kredytu, co najmniej od dnia 4 sierpnia 2021 r. Dysponowali przy tym czasem niezbędnym na zgromadzenie środków na wykonanie obowiązku zwrotu udostępnionego im kapitału kredytu bądź też na złożenie oświadczenia o potrąceniu swojej wierzytelności o zwrot nienależnych świadczeń z wierzytelnością powoda, co doprowadziłoby do jej umorzenia. Pozwani zdecydowali się jednak kwestionować zasadność wierzytelności powoda, czym wywołali potrzebę wszczęcia niniejszego procesu i poniesienia przez powoda kosztów z tym związanych. Podjęli w ten sposób pewne ryzyko, którego skutki nie mogą obciążać drugiej strony tylko dlatego, że jest przedsiębiorcą, a pozwani są konsumentami. Instytucja kredytowa ma bowiem prawo żądać od konsumenta zwrotu kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy, która jest trwale nieważna oraz ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty. ZARZĄDZENIE doręczyć pełnomocnikowi stron odpisy wyroku z dnia 15 listopada 2024 r. wraz z uzasadnieniem.