I C 2219/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia wykonawcy robót budowlanych (G. P.) przeciwko Gminie M. P. o zapłatę kwoty 229 403,73 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu. Powódka wykonała prace dodatkowe, które nie były przewidziane w pierwotnej umowie ryczałtowej zawartej w trybie zamówienia publicznego. Prace te obejmowały wzmocnienie konstrukcji drogi z powodu niestabilności gruntu, wykonanie dodatkowych przyłączy kanalizacji deszczowej oraz montaż dodatkowych krawężników i dojść do posesji. Gmina odmówiła zapłaty, argumentując, że nie zawarto formalnej umowy na roboty dodatkowe, a umowa ryczałtowa obejmowała wszelkie koszty. Sąd Okręgowy w Płocku, po analizie materiału dowodowego, w tym dokumentacji, opinii biegłych i zeznań świadków, uznał powództwo za zasadne. Sąd stwierdził, że choć umowa na roboty dodatkowe byłaby nieważna z powodu niezachowania formy pisemnej (art. 139 ust. 2 Pzp), wykonawca ma prawo do dochodzenia wynagrodzenia na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i 410 kc). Uzasadniono to tym, że Gmina została wzbogacona kosztem wykonawcy, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku wadliwej dokumentacji projektowej i nieformalnych zleceń ze strony inwestora. Sąd podkreślił, że wykonawca działał profesjonalnie, a Gmina akceptowała wykonanie prac i ich jakość, co potwierdzały protokoły odbioru i korespondencja. Ostatecznie zasądzono na rzecz powódki dochodzoną kwotę wraz z kosztami procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie możliwości dochodzenia roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia w przypadku nieważności umowy o roboty budowlane zawartej z naruszeniem przepisów Prawa zamówień publicznych, zwłaszcza w kontekście wadliwej dokumentacji projektowej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zamówienia publicznego i nieważności umowy z powodu formy. Konieczność wykazania wzbogacenia po stronie inwestora i poniesienia wydatków przez wykonawcę.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wykonawcy przysługuje wynagrodzenie za roboty budowlane wykonane ponad zakres umowy ryczałtowej, w sytuacji gdy umowa na roboty dodatkowe nie została zawarta w formie pisemnej, co skutkuje jej nieważnością na podstawie przepisów Prawa zamówień publicznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wykonawcy przysługuje wynagrodzenie na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, mimo nieważności umowy na roboty dodatkowe.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nawet jeśli umowa na roboty dodatkowe jest nieważna z powodu niezachowania formy pisemnej, inwestor (Gmina) został wzbogacony kosztem wykonawcy, który poniósł nakłady na wykonanie tych prac. Roszczenie oparte na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu jest dopuszczalne w takich sytuacjach.
Kto ponosi odpowiedzialność za koszty robót dodatkowych wynikających z wadliwej dokumentacji projektowej w zamówieniu publicznym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność za koszty robót dodatkowych wynikających z wadliwej dokumentacji projektowej obciąża inwestora, a nie wykonawcę.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że niedopuszczalne jest przerzucanie na wykonawcę konsekwencji wadliwej dokumentacji projektowej, za którą odpowiedzialność spoczywa na inwestorze. Wykonawca działał w dobrej wierze, a wykonanie dodatkowych prac było niezbędne dla prawidłowego wykonania inwestycji.
Czy wykonawca robót budowlanych, który wykonał prace dodatkowe nieprzewidziane umową, może dochodzić ich wynagrodzenia na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, gdy umowa na roboty dodatkowe jest nieważna z powodu niezachowania formy pisemnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wykonawca może dochodzić wynagrodzenia na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Uzasadnienie
Sąd powołuje się na ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych, które dopuszczają dochodzenie roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia w przypadku nieważności umowy o roboty budowlane zawartej z naruszeniem przepisów Prawa zamówień publicznych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. P. | osoba_fizyczna | powódka |
| Gmina M. P. | instytucja | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 647
Kodeks cywilny
Definicja umowy o roboty budowlane.
Pzp art. 139 § ust. 2
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Wymóg formy pisemnej umowy o roboty budowlane w zamówieniu publicznym pod rygorem nieważności.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Bezpodstawne wzbogacenie.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Świadczenie nienależne.
Pomocnicze
k.c. art. 632 § § 1
Kodeks cywilny
Wynagrodzenie ryczałtowe.
k.c. art. 656
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o umowie o dzieło do umowy o roboty budowlane.
k.c. art. 651
Kodeks cywilny
Obowiązek wykonawcy zawiadomienia inwestora o przeszkodach w wykonaniu robót.
P. bud. art. 18 § ust. 1 pkt 1
Ustawa Prawo budowlane
Obowiązki inwestora w procesie budowlanym.
Pzp art. 67 § ust. 1 pkt 5
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Możliwość udzielenia zamówienia z wolnej ręki na roboty dodatkowe.
Pzp art. 144
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Zakaz istotnych zmian postanowień umowy.
k.c. art. 411 § pkt 1
Kodeks cywilny
Wyłączenie obowiązku zwrotu świadczenia nienależnego.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Oświadczenia woli.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
u.k.s.c. art. 113
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Obowiązek ponoszenia kosztów sądowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykonanie robót dodatkowych było konieczne z powodu wadliwej dokumentacji projektowej. • Gmina została wzbogacona kosztem wykonawcy, który poniósł dodatkowe nakłady. • Roszczenie oparte na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu jest dopuszczalne mimo nieważności umowy na roboty dodatkowe. • Wykonawca działał profesjonalnie i w dobrej wierze, a Gmina akceptowała wykonanie prac i ich jakość. • Odpowiedzialność za koszty robót dodatkowych obciąża inwestora.
Odrzucone argumenty
Umowa ryczałtowa obejmowała wszelkie koszty wykonawcy. • Brak formalnej umowy na roboty dodatkowe skutkuje ich nieważnością i brakiem roszczenia. • Kwestia finansowania przyłączy kanalizacyjnych leży w gestii podmiotu współfinansującego. • Wykonawca musiał mieć świadomość, że nie był zobowiązany do wykonania prac dodatkowych.
Godne uwagi sformułowania
sankcją niezawarcia w trybie zamówienia publicznego umowy o roboty dodatkowe w formie pisemnej – do czego bezspornie nie doszło – jest bowiem nieważność takiej umowy zgodnie z art. 139 ust. 2 Pzp. • w sytuacji, gdy umowa, na podstawie której zostały wykonane roboty budowlane jest nieważna, od strony korzystającej z efektów przeprowadzonych prac sąd może zasądzić wynagrodzenie na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. • nie można jednak żądać zwrotu świadczenia nienależnego między innymi w sytuacji, gdy spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany • niedopuszczalnym jest przerzucanie na wykonawcę konsekwencji przedstawienia błędnej dokumentacji projektowej
Skład orzekający
Radosław Jeznach
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości dochodzenia roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia w przypadku nieważności umowy o roboty budowlane zawartej z naruszeniem przepisów Prawa zamówień publicznych, zwłaszcza w kontekście wadliwej dokumentacji projektowej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zamówienia publicznego i nieważności umowy z powodu formy. Konieczność wykazania wzbogacenia po stronie inwestora i poniesienia wydatków przez wykonawcę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błędy w dokumentacji projektowej i nieformalne zlecenia w zamówieniach publicznych mogą prowadzić do sporów sądowych, a także jak przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu mogą chronić wykonawców.
“Błędy w projekcie drogi kosztowały Gminę ponad 229 tys. zł – sąd rozstrzygnął spór o roboty dodatkowe.”
Dane finansowe
WPS: 229 403,73 PLN
zapłata: 229 403,73 PLN
zwrot kosztów procesu: 21 688 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.