I C 221/18

Sygn. akt: I C 221/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 listopada 2018 r. Sąd Rejonowy w Giżycku I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Anna Kurzynowska - Drzażdżewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Urszula Duszak po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2018 r. w Giżycku na rozprawie sprawy z powództwa M. N. (1) przeciwko M. N. (2) o zachowek 1.Zasądza od pozwanego M. N. (2) na rzecz powódki M. N. (1) kwotę 24031,44zł ( dwadzieścia cztery tysiące trzydzieści jeden złotych 44/100) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 16.02.2018r do dnia zapłaty. 2.Zasądza od pozwanego M. N. (2) na rzecz Kancelarii (...) radcy prawnego M. Z. w W. kwotę 2952zł w tym VAT 552zł tytułem wynagrodzenia za reprezentowanie powódki wykonywane z urzędu. 3.Nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w Giżycku ) kwotę 1660,99zł tytułem kosztów sądowych. SSR Anna Kurzynowska - Drzażdżewska Sygn. akt I C 221/18 UZASADNIENIE Powódka M. N. (1) domagała się początkowo zasądzenia na jej rzecz od pozwanego M. N. (2) kwoty 20.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty – tytułem zachowku po ich ojcu M. N. (2) . Nadto wnosiła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.. W uzasadnieniu podała iż M. N. (2) zmarł dnia 11 kwietnia 2013r. Spadkodawca sporządził testament, na mocy którego do całego spadku powołał swego syna M. N. (2) . Powódka zaznaczyła, iż należy do grona spadkobierców ustawowych , jest bowiem córką spadkodawcy z pierwszego małżeństwa. Gdyby spadkodawca nie sporządził testamentu odziedziczyłaby 1/3 masy spadkowej, stąd należy jej się 1/ 6 wartości całego spadku. Wskazała ,że w skład spadku wchodzi mieszkanie położone w W. oraz różne inne składniki , o których powódka nie ma wiedzy. Powódka wniosła ponadto o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 07.03.2018 r. sąd jej wniosek uwzględnił w całości. Ustanowiony na rzecz powódki pełnomocnik wniósł o zażądanie informacji z banków , w których swoje konto mógł mieć spadkodawca. Pozwany M. N. (2) w odpowiedzi na pozew wskazał, iż co do zasady zgadza się ze zgłoszonym żądaniem. Tym niemniej kwestionował sposób wyliczenia wysokości zachowku. Twierdził, iż wartość nieruchomości podana przez powódkę została zawyżona , bowiem mieszkanie spadkodawcy jest zniszczone. Stwierdził ,że jest gotów zapłacić powódce 15 000 zł w trzech ratach( zob. protokół rozprawy k.40). Dodał ponadto ,że nie wiedział o istnieniu powódki. Sąd ustalił, co następuje: M. N. (2) zmarł dnia 11 kwietnia 2013 r. w R. . Spadek po nim nabył w całości na podstawie testamentu notarialnego jego syn M. N. (2) . Spadkodawca w chwili śmierci był wdowcem. Zmarły miał czworo dzieci , przy czym syn M. N. (3) zmarł bezdzietnie w 1963 r. , syn M. N. (4) z kolei zmarł w 2007 r. i pozostawił troje swoich dzieci tj. M. N. (5) , O. N. i B. D. grona spadkobierców ustawowych poza wymienionymi należy także powódka jako córka zmarłego z pierwszego małżeństwa oraz pozwany. (okoliczność bezsporna między stronami, zapewnienie spadkowe i akty stanu cywilnego w sprawie I Ns 324/17 SR w Giżycku k.88,37, odpis post. k.89) Gdyby spadkodawca M. N. (2) nie sporządził testamentu udziały spadkobierców ustawowych wynosiłyby w przypadku powódki i pozwanego po 1/3 zaś udziały wnuków – zstępnych zmarłego syna M. N. (4) po 1/9( 1/3 z 1/3). Ostatecznie ustalono że w skład masy spadkowej po zmarłym wchodzi lokal mieszkalny o nr (...) położony w W. przy ulicy (...) ( bezsporne ), środki finansowe zgromadzone w (...) : na rachunku (...) w wysokości 1 954,41 zł, dolary amerykańskie na rachunku oszczędnościowym w wysokości 4 088,09 $, oraz 21 509,48 zł zgromadzone na oszczędnościowej książeczce mieszkaniowej. (dowód: pismo z (...) k.46) W celu ustalenia aktualnej wartości rynkowej nieruchomości – sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z szacowania nieruchomości w osobie – M. B. oszacował wartość nieruchomości na kwotę 106.920 zł. (dowód: opinia biegłego M. D. – k. 52-70) Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 991 kc zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byli powołani do spadku z mocy ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest stale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – 2/3 wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa tj. ½ wartości tego udziału. Natomiast paragraf 2 tego artykułu stanowi, że jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia. W przedmiotowej sprawie bezsporne było, iż powódka i pozwany - dzieci spadkodawcy należą do kręgu spadkobierców ustawowych. Żaden ze spadkobierców nie zrzekł się dziedziczenia, ani też nie został wydziedziczony. Pozwany w toku procesu nie kwestionował również tego, iż zgłoszone przez powódkę roszczenie o zapłatę zachowku jest zasadne. Nie podnosił także, iż spadkodawca uczynił na jej rzecz darowizny. Ustalając wysokość zachowku należy ustalić udział spadkowy stanowiący podstawę do obliczenia zachowku. W tym celu niezbędne jest ustalenie udziału w jakim osoba dochodząca zachowku byłaby powołana do spadku przy dziedziczeniu ustawowym tj. stwierdzić jakie osoby byłyby powołane do spadku z mocy ustawy, a następnie uzyskany w ten sposób ułamek trzeba pomnożyć bądź przez 2/3 bądź przez ½ w zależności od tego, o czyje uprawnienie do zachowku chodzi. Następnie należy ustalić tzw. substrat zachowku, czyli wartość pieniężną przedmiotów należących do spadku. Po ustaleniu substratu zachowku i udziału spadkowego należy pomnożyć substrat zachowku przez ułamek określający udział spadkowy. Uzyskany w ten sposób iloczyn stanowi wysokość zachowku przysługującego osobie uprawnionej. W przedmiotowej sprawie udział spadkowy, jaki przysługuje powódce wynosi 1/3 część spadku. Wobec tego, że powódka nie jest ani małoletnia ani też nie przedstawiono dowodu na to ,iż jest trwale niezdolna do pracy uzyskany ułamek należy pomnożyć przez ½ co stanowi 1/6 . W skład majątku spadkowego w momencie otwarcia spadku wchodził lokal mieszkalny położony w W. oraz wymienione powyżej środki finansowe: w PLN kwota łączna 23.463,89zł , w $ 4.088,09. .Nieruchomość stanowiła w chwili śmierci wyłączną własność spadkodawcy M. N. (2) bowiem po śmierci swojej żony K. N. na mocy testamentu notarialnego z dnia 05.XI.2008 r. nabył on po niej spadek w całości. ( zob. akt poświadczenia dziedziczenia k.57-58 akta I Ns 324/17). Wartość przedmiotowej nieruchomości biegły oszacował na kwotę 106.920 zł. Wprawdzie pozwany kwestionował ustalenia biegłego ale jego stanowisko należy uznać wyłącznie za gołosłowną polemikę z biegłym . W ocenie sądu opinia jest rzetelna , a wnioski z niej płynące należycie uzasadnione. W opinii uzupełniającej biegły odniósł się do wszystkich zarzutów pozwanego i należycie wyjaśnił swoje stanowisko. Argumentację biegłego sąd w całości akceptuje i wobec tego przyjmuje wartość nieruchomości ustaloną przez biegłego na 106 920 zł za miarodajną. Pełnomocnik powódki ustanowiony z urzędu ostatecznie rozszerzył powództwo i wniósł o zasądzenie na rzecz powódki kwoty 24 031,45 zł z ustawowymi odsetkami. ( zob. pismo k.125.) W związku z ustaleniem składu masy spadkowej obejmującej zarówno lokal mieszkalny jak i środki finansowe ogólna jej wartość na dzień orzekania wynosiła 130.383,89 zł oraz 4.088,09 $. Pełnomocnik powódki wniósł o zasądzenie jej równowartości w złotych polskich według kursu na dzień 14.02.2018 r .wynoszącej 13 804,77 zł . Wnioskiem tym sąd był związany. W związku z tym wartość udziału powódki wchodzącego w skład spadku wynosi 48 062,89 zł (substrat zachowku). Dla ustalenia wysokości zachowku kwotę tę należało pomnożyć przez wielkość udziału spadkowego (48 062,89 x 1/2). Zachowek należny powódce wynosi więc 24 031,44 zł. Za całkowicie bezzasadne należy uznać stanowisko pozwanego kwestionujące istnienie oszczędności na kontach spadkodawcy. Stoi ono w całkowitej sprzeczności z treścią informacji nadesłanej przez jednostkę (...) w W. . Prawidłowość sporządzenia powyższego dokumentu nie została skutecznie podważona. O powyższym orzeczono na postawie art. 991 kc w zw. z art. 992 kc w zw. z art. 994 kc w zw. z art. 931 kc. Z uwagi na sytuację materialną i rodzinną powódki sąd nie uwzględnił wniosku pozwanego o rozłożenie płatności na raty. Porównanie sytuacji finansowej stron zdecydowanie wychodzi na korzyść pozwanego. Sama tylko likwidacja depozytów finansowych wystarczająca jest na zaspokojenie słusznych roszczeń powódki. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 kpc w zw. z§ 6 i § 8 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 03.X.2016 r w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wykonywanej z urzędu. Żądanie powódki zostało uwzględnione w całości. Pozwany jako strona przegrywająca proces jest zobowiązany do pokrycia kosztów sądowych ( opłata sądowa , brakująca zaliczka na opinię biegłego oraz 25 zł za informację banku). O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005r. (Dz.U. Nr 167 poz. 1398).