I C 2198/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Olsztynie rozpoznał sprawę z powództwa C. J. i U. J. przeciwko (...) S.A. o zapłatę kwoty 85.826,67 CHF wraz z odsetkami, domagając się zwrotu środków z umowy kredytu budowlanego w walucie wymienialnej. Powodowie argumentowali, że umowa jest nieważna z powodu sprzeczności z przepisami prawa i zasadami współżycia społecznego, a także zawiera klauzule abuzywne, które nie zostały indywidualnie uzgodnione i rażąco naruszają ich interesy. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, kwestionując skuteczność zarzutów abuzywności i wskazując, że umowa została całkowicie spłacona i wygasła, a żądanie zwrotu stanowi nadużycie prawa. Sąd ustalił, że powodowie zawarli umowę kredytu hipotecznego w walucie wymienialnej w 2007 roku, która została wypłacona w złotówkach, a spłata miała następować w złotówkach według kursu sprzedaży waluty. Umowa była zawarta na wzorcu umownym, a powodowie nie mogli wprowadzać istotnych zmian poza marżą banku. Powodowie spłacili kredyt całkowicie w 2021 roku, po czym wystąpili z wezwaniem do zapłaty w 2024 roku. Sąd uznał roszczenia powodów za bezzasadne, stwierdzając, że umowa została wykonana, a zobowiązania wygasły. Mimo potencjalnej abuzywności klauzul dotyczących kursów walut, sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (III CZP 25/22), zgodnie z którym po całkowitym wykonaniu umowy i wygaśnięciu zobowiązań, nie można skutecznie podważać jej ważności z powołaniem na niedozwolone postanowienia. Sąd podkreślił, że powodowie przez ponad 14 lat spłacali raty bez zastrzeżeń, co należy uznać za akceptację warunków umowy. Dodatkowo, sąd powołał się na art. 411 pkt 2 k.c., zgodnie z którym nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli jego spełnienie czyni zadość zasadom współżycia społecznego, w tym zasadzie lojalności i dotrzymywania zobowiązań. Sąd oddalił powództwo i nie obciążył powodów kosztami procesu ze względu na precedensowy charakter sprawy i stosowanie przez bank klauzul abuzywnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie, że wykonanie umowy kredytu walutowego przez konsumenta bez zastrzeżeń przez wiele lat, nawet jeśli zawierała ona abuzywne klauzule, zamyka drogę do dochodzenia zwrotu świadczeń po jej spłacie. Podkreślenie znaczenia zasady pacta sunt servanda i art. 411 k.c. w kontekście umów wykonanych.
Orzeczenie dotyczy sytuacji, gdy umowa została w całości wykonana przez konsumenta przed podniesieniem zarzutów abuzywności. Nie dotyczy sytuacji, gdy umowa jest nadal wykonywana lub gdy konsument kwestionuje ją przed całkowitą spłatą.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu denominowanego w walucie obcej, zawarta na wzorcu umownym, zawierająca klauzule dotyczące sposobu ustalania kursów walut, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, może być uznana za nieważną lub skutkować obowiązkiem zwrotu świadczeń po jej całkowitym wykonaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa wykonana w całości, nawet jeśli zawierała potencjalnie abuzywne postanowienia dotyczące kursów walut, nie może być podważana po jej spłacie. Spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego, a brak zastrzeżeń w trakcie wykonywania umowy stanowi jej akceptację.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że po całkowitym wykonaniu umowy kredytu i wygaśnięciu zobowiązań, powodowie nie mogą skutecznie powoływać się na niedozwolony charakter postanowień umownych. Brak zastrzeżeń w trakcie wieloletniego okresu spłaty świadczy o akceptacji warunków. Spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego (pacta sunt servanda), a dochodzenie zwrotu po wykonaniu umowy podważa pewność obrotu prawnego.
Czy postanowienia umowy kredytu dotyczące sposobu ustalania kursów walut, które nie zostały indywidualnie uzgodnione i nie są jednoznaczne, stanowią klauzule niedozwolone w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te mogą być uznane za niedozwolone, jeśli nie zostały indywidualnie uzgodnione i nie pozwalają na jednoznaczne określenie zobowiązań kredytobiorcy, naruszając jego interesy.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że sposób ustalania kursów walut w umowie nie został jednoznacznie określony, co dawało bankowi swobodę w ich ustalaniu. Brak indywidualnego uzgodnienia tych postanowień i ich nieprzejrzystość mogą prowadzić do uznania ich za niedozwolone, naruszające dobre obyczaje i interesy konsumenta.
Jaki jest skutek uznania postanowień umowy kredytu za niedozwolone dla dalszego obowiązywania umowy, zwłaszcza po jej całkowitym wykonaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Uznanie postanowień za niedozwolone skutkuje ich wyeliminowaniem z umowy, ale niekoniecznie jej nieważnością. Po całkowitym wykonaniu umowy, prawo do powoływania się na niedozwolony charakter postanowień wygasa.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE i SN, zgodnie z którym wyeliminowanie abuzywnych klauzul nie musi prowadzić do upadku całej umowy, chyba że konsument tego nie akceptuje. Jednakże, po całkowitym wykonaniu umowy, prawo do kwestionowania jej postanowień wygasa, ponieważ zobowiązania już nie istnieją, a świadczenie zostało spełnione zgodnie z zasadami współżycia społecznego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. J. | osoba_fizyczna | powód |
| U. J. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
pr. bank. art. 69 § 1
Ustawa Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
pr. bank. art. 69 § 2
Ustawa Prawo bankowe
Szczegółowe zasady i warunki udzielania kredytów określają umowy, postanowienia ustawy oraz przepisy odrębne.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania tej korzyści w naturze, a jeżeli nie może tego uczynić, obowiązany jest do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia stosuje się również do świadczenia nienależnego.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonanie prawa i nie korzysta z ochrony.
k.c. art. 411 § 2
Kodeks cywilny
Nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli jego spełnienie czyni zadość zasadom współżycia społecznego.
pr. bank. art. 75b
Ustawa Prawo bankowe
pr. dewiz. art. 3 § 1
Ustawa Prawo dewizowe
pr. dewiz. art. 3 § 3
Ustawa Prawo dewizowe
pr. dewiz. art. 1 § 2
Ustawa Prawo dewizowe
pkt 18
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa została w całości wykonana przez powodów. • Po wykonaniu umowy i wygaśnięciu zobowiązań, nie można skutecznie dochodzić unieważnienia jej postanowień. • Spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego (art. 411 pkt 2 k.c.). • Długoletnie spłacanie rat bez zastrzeżeń stanowi akceptację warunków umowy. • Brak indywidualnego uzgodnienia klauzul dotyczących kursów walut może prowadzić do ich uznania za niedozwolone, ale niekoniecznie do nieważności całej umowy po jej wykonaniu.
Odrzucone argumenty
Umowa jest nieważna z powodu sprzeczności z przepisami prawa i zasadami współżycia społecznego. • Umowa zawiera klauzule abuzywne, które nie zostały indywidualnie uzgodnione i rażąco naruszają interesy konsumentów. • Bank jednostronnie ustalał kursy walut, co stanowiło naruszenie praw konsumentów.
Godne uwagi sformułowania
Po całkowitej spłacie kredytu, powodowie nie mogli skutecznie podważyć jej ważności z powołaniem na zamieszczenie w niej niedozwolonych postanowień. • Spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego. • Długoletnie wykonywanie umowy bez zastrzeżeń stanowi akceptację jej warunków. • Brak możliwości żądania zwrotu świadczenia, jeżeli jego spełnienie czyni zadość zasadom współżycia społecznego.
Skład orzekający
Juliusz Ciejek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że wykonanie umowy kredytu walutowego przez konsumenta bez zastrzeżeń przez wiele lat, nawet jeśli zawierała ona abuzywne klauzule, zamyka drogę do dochodzenia zwrotu świadczeń po jej spłacie. Podkreślenie znaczenia zasady pacta sunt servanda i art. 411 k.c. w kontekście umów wykonanych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy sytuacji, gdy umowa została w całości wykonana przez konsumenta przed podniesieniem zarzutów abuzywności. Nie dotyczy sytuacji, gdy umowa jest nadal wykonywana lub gdy konsument kwestionuje ją przed całkowitą spłatą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów walutowych i klauzul abuzywnych, ale z nietypowym rozstrzygnięciem, które może być zaskoczeniem dla wielu konsumentów – wykonanie umowy zamyka drogę do dochodzenia zwrotu.
“Wykonali kredyt frankowy bez zastrzeżeń przez 15 lat. Teraz chcieli zwrotu pieniędzy, ale sąd powiedział 'nie'. Dlaczego?”
Dane finansowe
WPS: 85 826,67 CHF
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.