I C 215/25Oddalenie roszczenia zadośćuczynienie nękanie wypadek zasady współżycia
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Świnoujściu rozpatrywał sprawę z powództwa Prokuratora Rejonowego działającego na rzecz B. K. przeciwko K. W. o zapłatę 6.000 zł tytułem zadośćuczynienia za nękanie, które zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem karnym. Pozwana K. W. wniosła powództwo wzajemne o zasądzenie od B. K. kwoty 15.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wypadku drogowym z 3 kwietnia 2021 roku, którego sprawcą był B. K. W wyniku tego wypadku zginął syn stron, a pozwana doznała poważnych obrażeń ciała i rozstroju psychicznego. Sąd oddalił powództwo główne, uznając je za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc). Sąd podkreślił, że choć zachowanie pozwanej było bezprawne, to dochodzenie przez powoda ochrony majątkowej w kontekście tragicznych okoliczności wypadku, którego był sprawcą i które dotknęły pozwaną w znacznie większym stopniu, narusza zasady słuszności i sprawiedliwości. Sąd oddalił również powództwo wzajemne, stwierdzając, że roszczenia pozwanej związane z wypadkiem zostały już w pełni zaspokojone poprzez nawiązkę zasądzoną w postępowaniu karnym oraz zadośćuczynienie z polisy OC sprawcy, a zgłoszenie dalszych roszczeń miało charakter odwetu. Sąd zasądził od powoda głównego na rzecz pozwanej koszty procesu, a od powódki wzajemnej na rzecz pozwanego wzajemnego koszty procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaZastosowanie art. 5 kc w sprawach o zadośćuczynienie, gdy dochodzenie roszczenia przez powoda jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego ze względu na jego własne tragiczne czyny.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której powód dochodzi zadośćuczynienia za nękanie od osoby, która sama doznała znacznie większej krzywdy w wyniku zdarzenia spowodowanego przez tego powoda.
Zagadnienia prawne (4)
Czy roszczenie o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych (nękanie) zasługuje na uwzględnienie, gdy sprawca sam jest ofiarą tragicznego zdarzenia spowodowanego przez osobę dochodzącą zadośćuczynienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o zadośćuczynienie za nękanie zostało oddalone jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc) ze względu na całokształt okoliczności sprawy, w tym tragiczny wypadek spowodowany przez powoda, który dotknął pozwaną w znacznie większym stopniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dochodzenie przez powoda ochrony majątkowej z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych, przy uwzględnieniu tragicznych okoliczności wypadku, którego był sprawcą i który miał druzgocące skutki dla pozwanej, stanowi wykonywanie prawa podmiotowego w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.
Czy roszczenie o zadośćuczynienie za krzywdę doznaną w wypadku drogowym, które zostało już częściowo zaspokojone poprzez nawiązkę i świadczenie z polisy OC, może być dochodzone ponownie w wyższej kwocie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powództwo wzajemne o zasądzenie dalszego zadośćuczynienia zostało oddalone, ponieważ sąd uznał, że roszczenia powódki wzajemnej zostały już zaspokojone w odpowiednim stopniu, a zgłoszenie dalszych roszczeń miało charakter odwetu.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że powódka wzajemna otrzymała już znaczące świadczenia (nawiązka 10.000 zł i zadośćuczynienie 100.000 zł), nie kwestionowała ich wysokości przez długi czas, a zgłoszenie dalszych roszczeń nastąpiło dopiero po pozwie w sprawie głównej, co sugeruje, że powództwo wzajemne było próbą odwetu.
Czy roszczenie o zadośćuczynienie za krzywdę wynikłą ze zbrodni lub występku ulega przedawnieniu?
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie o zadośćuczynienie za krzywdę wynikłą ze zbrodni lub występku ulega przedawnieniu z upływem dwudziestu lat od dnia popełnienia przestępstwa.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 442(1) § 2 kc, zgodnie z którym roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, jeśli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, przedawnia się z upływem dwudziestu lat od dnia popełnienia przestępstwa.
Czy sąd cywilny jest związany ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego sądu karnego?
Odpowiedź sądu
Tak, ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego wiążą sąd cywilny co do popełnienia przestępstwa.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 11 kpc, który stanowi, że ustalenia prawomocnego wyroku skazującego sądu karnego wiążą sąd cywilny w zakresie popełnienia przestępstwa.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prokurator Rejonowy (...) w S. | organ_państwowy | powód (działający na rzecz B. K.) |
| B. K. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony (w sprawie karnej), powód (w powództwie wzajemnym) |
| K. W. | osoba_fizyczna | pozwana (w sprawie głównej), powódka (w powództwie wzajemnym) |
| Fundacja (...) | instytucja | beneficjent zadośćuczynienia |
| Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w Świnoujściu | organ_państwowy | kosztobiorca |
Przepisy (23)
Główne
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Roszczenie ma charakter fakultatywny i podlega ocenie przez pryzmat art. 5 kc.
k.c. art. 24 § 1
Kodeks cywilny
W razie naruszenia dobra osobistego sąd może zastosować środki służące przywróceniu stanu zgodnego z prawem, w tym zasądzić zadośćuczynienie pieniężne.
k.k. art. 190a § 1
Kodeks karny
Kto przez uporczywe nękanie innej osoby fizycznej lub osoby bliskiej tej osobie (...) podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
k.c. art. 442(1) § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie był oznaczony ani nie wynikał z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
k.p.c. art. 11
Kodeks postępowania cywilnego
Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego wiążą sąd cywilny.
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może dopuścić dowód z urzędu.
k.p.c. art. 98 § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rozstrzyga o kosztach w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji.
k.p.c. art. 109 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zwrot kosztów następuje według zasad określonych w przepisach o postępowaniu w pierwszej instancji.
k.p.c. art. 204 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo wzajemne jest dopuszczalne, gdy roszczenie wzajemne jest w związku z roszczeniem powoda lub nadaje się do potrącenia.
k.k. art. 190 § 1
Kodeks karny
Kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub szkodę osoby jej najbliższej, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
k.k. art. 216 § 1
Kodeks karny
Kto znieważa inną osobę w obecności jej, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
Jeżeli sprawca dopuścił się czynów określonych w dwóch lub więcej przepisach, a przepisy te przewidują kary tego samego rodzaju, sąd orzeka karę określona w przepisie przewidującym najsurowszą karę, podwyższając ją w granicach przewidzianych dla każdego z tych przepisów.
k.k. art. 37a § 1
Kodeks karny
Jeżeli ustawa przewiduje jako karę za przestępstwo grzywnę, karę ograniczenia wolności albo karę pozbawienia wolności do lat 2, można orzec zamiast tych kar grzywnę określoną stawkami dziennymi, karę ograniczenia wolności albo karę pozbawienia wolności w najniższym ustawowym zagrożeniu.
k.k. art. 41a § 1 i 4
Kodeks karny
Sąd może orzec środek karny w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonego oraz zakazu kontaktowania się z nim.
k.k. art. 63 § 3
Kodeks karny
Na poczet orzeczonych środków karnych zalicza się okres stosowania odpowiadających im rodzajowo środków zapobiegawczych.
k.k. art. 627
Kodeks karny
W sprawach z oskarżenia publicznego o przestępstwa ścigane z urzędu, sąd zasądza od skazanego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe.
u.o.p.k. art. 2 § 1 pkt 3
Ustawa o opłatach w sprawach karnych
Określa wysokość opłat w sprawach karnych.
k.c. art. 442(1) § 1
Kodeks cywilny
Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o zadośćuczynienie za nękanie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc) ze względu na tragiczne okoliczności wypadku spowodowanego przez powoda. • Roszczenia powódki wzajemnej o zadośćuczynienie za wypadek zostały już zaspokojone w odpowiednim stopniu. • Powództwo wzajemne stanowi próbę odwetu, a nie realizację rzeczywistego zamiaru uzyskania pełnej kompensacji krzywdy.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o zadośćuczynienie za nękanie jest uzasadnione, ponieważ naruszone zostały dobra osobiste B. K., co potwierdza wyrok karny. • Roszczenie o zadośćuczynienie za wypadek nie jest przedawnione i nie zostało w pełni zaspokojone. • Krzywda doznana przez K. W. w wyniku wypadku jest nadal odczuwalna i nie została w pełni skompensowana.
Godne uwagi sformułowania
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. • Istotą zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych jest kompensacja poniesionej krzywdy, nie zaś prewencja czy penalizacja zachowań. • Powództwo wzajemne stanowiło przede wszystkim swoisty odwet za dochodzenie roszczeń przez B. K. a nie realizację wcześniej istniejącego zamiaru uzyskania pełnej kompensacji doznanej krzywdy.
Skład orzekający
Agnieszka Trytek - Błaszak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zastosowanie art. 5 kc w sprawach o zadośćuczynienie, gdy dochodzenie roszczenia przez powoda jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego ze względu na jego własne tragiczne czyny."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której powód dochodzi zadośćuczynienia za nękanie od osoby, która sama doznała znacznie większej krzywdy w wyniku zdarzenia spowodowanego przez tego powoda.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa jest niezwykle emocjonalna i pokazuje złożoność ludzkich relacji po tragedii, gdzie sprawca jednego zdarzenia staje się ofiarą drugiego, a sąd musi ważyć zasady współżycia społecznego z prawem do rekompensaty.
“Czy sprawca tragedii może żądać zadośćuczynienia za nękanie od ofiary, która sama poniosła niewspółmiernie większą krzywdę?”
Dane finansowe
WPS: 6000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.