I C 214/22

Sąd Okręgowy w WarszawieWarszawa2024-08-09
SAOSCywilnepostępowanie cywilneŚredniaokręgowy
tytuł wykonawczywyrok zaocznydoręczenieprawomocnośćklauzula wykonalnościspółka z o.o.członek zarząduart. 299 k.s.h.interes prawnynieważność postępowania

Sąd Okręgowy oddalił powództwo o ustalenie nieistnienia tytułu wykonawczego, uznając, że wadliwość doręczenia wyroku zaocznego nie czyni go nieistniejącym, a jedynie potencjalnie bezskutecznym.

Powodowie J.M. i B.T., byli członkowie zarządu spółki, domagali się ustalenia nieistnienia tytułu wykonawczego w postaci wyroku zaocznego z 2014 roku, argumentując bezskuteczne doręczenie go spółce i błędne nadanie klauzuli wykonalności. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, stwierdzając, że wadliwość doręczenia nie powoduje nieistnienia wyroku, a jedynie jego potencjalną bezskuteczność, która nie może być badana w tym trybie. Sąd wskazał na ograniczone możliwości prawne powodów w tej sytuacji.

Powodowie J.M. i B.T., byli członkowie zarządu spółki (...) Sp. z o.o., wnieśli pozew o ustalenie, że tytuł wykonawczy w postaci wyroku zaocznego z dnia 15 grudnia 2014 roku, wydanego w sprawie o sygn. XXVI GC 301/14, nie istnieje. Argumentowali, że wyrok ten nie został skutecznie doręczony spółce, a klauzula wykonalności została nadana po wykreśleniu spółki z KRS. Pozwana Agencja Mienia Wojskowego wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut niedopuszczalności i braku interesu prawnego. Sąd Okręgowy oddalił powództwo. W uzasadnieniu wskazano, że wadliwość doręczenia wyroku zaocznego, nawet jeśli nastąpiła, nie czyni go 'nieistniejącym' w rozumieniu prawnym. Sąd podkreślił, że wyrok spełnia wymogi formalne istnienia, a jego wadliwość mogłaby być podstawą do zaskarżenia w zwykłym lub nadzwyczajnym trybie, a nie do stwierdzenia jego nieistnienia w osobnym postępowaniu. Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, wskazując na ograniczone możliwości powodów w kwestionowaniu tytułu wykonawczego w tym trybie. Z uwagi na trudną sytuację powodów, sąd odstąpił od obciążania ich kosztami procesu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wadliwe doręczenie wyroku zaocznego nie powoduje jego nieistnienia, a jedynie może stanowić podstawę do jego zaskarżenia lub stwierdzenia bezskuteczności w odpowiednim trybie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wyrok zaoczny spełnia wymogi formalne istnienia, a jego wadliwość, w tym kwestia doręczenia, nie może być badana w trybie powództwa o ustalenie nieistnienia tytułu wykonawczego. Takie kwestie mogą być przedmiotem badania jedynie w postępowaniu przeciwegzekucyjnym lub w ramach środków zaskarżenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie powództwa

Strona wygrywająca

Agencja Mienia Wojskowego w W.

Strony

NazwaTypRola
J. M.osoba_fizycznapowód
B. T.osoba_fizycznapowód
Agencja Mienia Wojskowego w W.instytucjapozwany
(...) Sp. z o.o.spółkapozwanym w sprawie pierwotnej

Przepisy (13)

Główne

k.s.h. art. 299 § 1

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 299 § 2

Kodeks spółek handlowych

Pomocnicze

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 177 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 341

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 355

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 359 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 379 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 379 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 379 § 5

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 399

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 407 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 408

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwość doręczenia wyroku zaocznego nie powoduje jego nieistnienia, a jedynie może być podstawą do jego zaskarżenia lub stwierdzenia bezskuteczności w odpowiednim trybie. Kwestia istnienia lub nieistnienia zobowiązania stwierdzonego prawomocnym wyrokiem nie może być badana w trybie powództwa o ustalenie. Wyrok zaoczny spełnia wymogi formalne istnienia.

Odrzucone argumenty

Wyrok zaoczny z dnia 15 grudnia 2014 roku nie istnieje z uwagi na bezskuteczne doręczenie spółce i nadanie klauzuli wykonalności po jej wykreśleniu z KRS.

Godne uwagi sformułowania

wadliwość podniesiona w ramach opisanego powództwa nie przystaje do żadnej z wymienionych sytuacji – dotyczy bowiem przypadku, kiedy odpis pozwu, a następnie wyrok zaoczny nie został prawidłowo doręczony, zaś dalsze postępowanie związane z uznaniem go za doręczony, uprawomocnieniem i nadaniem klauzuli wykonalności, jest obarczone wadliwością. nieważność postępowania nie wyłącza uprawomocnienia się orzeczenia. Tym samym wszelkie wady postępowania, określone w art. 379 k.p.c. , mogą co najwyżej być podstawą zaskarżenia orzeczenia w zwykłym toku postępowania (w tym na skutek przywrócenia terminu) bądź podstawą nadzwyczajnego środka zaskarżenia.

Skład orzekający

Marcin Polit

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że wadliwe doręczenie wyroku zaocznego nie czyni go nieistniejącym, a jedynie potencjalnie bezskutecznym, co wymaga odrębnego trybu postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego doręczenia i nadania klauzuli wykonalności po wykreśleniu spółki z KRS. Interpretacja art. 299 k.s.h. w kontekście wyroku TK P 5/19 nie miała zastosowania w tej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność procedur sądowych i konsekwencje wadliwego doręczenia, co jest istotne dla praktyków prawa. Pokazuje też, jak trudne może być dochodzenie swoich praw w przypadku błędów proceduralnych.

Czy wadliwe doręczenie wyroku zaocznego oznacza, że on nie istnieje? Sąd Okręgowy wyjaśnia.

0
Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I C 214/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 9 sierpnia 2024 roku Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący sędzia Marcin Polit Protokolant stażysta Zuzanna Kurek po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2024 roku w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa J. M. i B. T. przeciwko Agencji Mienia Wojskowego w W. o ustalenie I. oddala powództwo; II. odstępuje od obciążenia powodów kosztami procesu. Sygn. akt I C 214/22 UZASADNIENIE Pozwem wniesionym do tut. Sądu w dniu 17 maja 2022 roku (data prezentaty – k. 3) powodowie J. M. i B. T. wnieśli pozew przeciwko pozwanej Agencji Mienia Wojskowego o ustalenie, że tytuł wykonawczy w postaci wyroku zaocznego z dnia 15 grudnia 2014 roku wydanego przez Sąd Okręgowy w Warszawie XXVI Wydział Gospodarczy w sprawie o sygn. XXVI GC 301/14, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności nadaną w dniu 15 września 2015 roku, nie istnieje – z uwagi na bezskuteczne doręczenie spółce (...) Sp. z o.o. tego wyroku zaocznego, a tym samym błędne przyjęcie przez orzekający w tej sprawie Sąd, że jest prawomocny, a w związku z tym bezpodstawne nadanie klauzuli wykonalności. Wnieśli także o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych (pozew – kk . 3-7). W odpowiedzi na pozew wniesionej dnia 24 października 2022 roku (data stempla pocztowego – k. 91) pozwana Agencja Mienia Wojskowego wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwana podniosła zarzut niedopuszczalności powództwa oraz brak interesu prawnego (odpowiedź na pozew – kk . 86-87). Postanowieniem z dnia 12 maja 2023 roku Sąd Okręgowy w Warszawie zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 177§1 pkt 5 k.p.c. (postanowienie – k. 114). Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2023 roku Sąd podjął postępowanie w sprawie (postanowienie – k. 116). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: J. M. i B. T. pełnili funkcję członków zarządu w spółce (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. . Adresem spółki od grudnia 2002 roku do dnia 8 stycznia 2014 roku był: ul. (...) , (...)-(...) W. , na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie XIX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 29 listopada 2002 roku. Z kolei od dnia 8 stycznia 2014 roku adres siedziby spółki uległ zmianie na adres: ul. (...) lok. (...) , (...)-(...) W. , na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 7 stycznia 2014 roku (KRS – kk . 10-14; fotokopia postanowienia z 29.11.20002 – kk . 128-129; uchwała nr (...) Zarządu Spółki z 20.12.2013 w sprawie zmiany adresy siedziby spółki – k. 137; fotokopia postanowienia z 7.01.2014 – k. 138). W dniu 7 lutego 2014 roku Agencja Mienia Wojskowego wniosła przeciwko spółce (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. pozew do Sądu Okręgowego w Warszawie XXVI Wydział Gospodarczy. W dniu 15 grudnia 2014 roku w sprawie o sygn. XXVI GC 301/14 tenże sąd wydał wyrok zaoczny, w którym: I. w pkt I zasądził od pozwanego (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Agencji Mienia Wojskowego kwotę 197 069,03 zł wraz z ustawowymi odsetkami od kwot: - 6.795,33 zł od dnia 18.04.2012 r. do dnia zapłaty, - 1.243,01 zł od dnia 18.04.2012 r. do dnia zapłaty, - 708,78 zł od dnia 12.05.2012 r. do dnia zapłaty, - 391,76 zł od dnia 12.05.2012 r. do dnia zapłaty, - 533,39 zł od dnia 12.05.2012 r. do dnia zapłaty, - 375,48 zł od dnia 12.05.2012 r. do dnia zapłaty, - 6.875,40 zł od dnia 22.05.2012 r. do dnia zapłaty, - 1.243,01 zł od dnia 22.05.2012 r. do dnia zapłaty, - 878,85 zł od dnia 07.06.2012 r. do dnia zapłaty, - 334,35 zł od dnia 07.06.2012 r. do dnia zapłaty, - 629,18 zł od dnia 07.06.2012 r. do dnia zapłaty, - 344,39 zł od dnia 07.06.2012 r. do dnia zapłaty, - 6.875,40 zł od dnia 20.06.2012 r. do dnia zapłaty, - 1.243,01 zł od dnia 20.06.2012 r. do dnia zapłaty, - 6.875,40 zł od dnia 31.07.2012 r. do dnia zapłaty, - 1.243,01 zł od dnia 31.07.2012 r. do dnia zapłaty, - 240,42 zł od dnia 03.08.2012 r. do dnia zapłaty, - 203,32 zł od dnia 03.08.2012 r. do dnia zapłaty, - 278,94 zł od dnia 03.08.2012 r. do dnia zapłaty, - 202,61 zł od dnia 03.08.2012 r. do dnia zapłaty, - 6.875,40 zł od dnia 16.08.2012 r. do dnia zapłaty, - 1.243,01 zł od dnia 16.08.2012 r. do dnia zapłaty, - 210,33 zł od dnia 08.09.2012 r. do dnia zapłaty, - 264,31 zł od dnia 08.09.2012 r. do dnia zapłaty, - 153,54 zł od dnia 08.09.2012 r. do dnia zapłaty, - 167,56 zł od dnia 08.09.2012 r. do dnia zapłaty, - 205,90 zł od dnia 08.09.2012 r. do dnia zapłaty, - 151,29 złoci dnia 08.09.2012 r. do dnia zapłaty, - 167,53 zł od dnia 08.09.2012 r. do dnia zapłaty, - 89,30 zł od dnia 08.09.2012 r. do dnia zapłaty, - 6.875,40 zł od dnia 20.09.2012 r. do dnia zapłaty - 1.243,01 zł od dnia 20.09.2012 r. do dnia zapłaty, - 186,84 zł od dnia 04.10.2012 r. do dnia zapłaty, - 195,99 zł od dnia 04.10.2012 r. do dnia zapłaty, - 202,09 zł od dnia 04.10.2012 r. do dnia zapłaty, - 228,78 zł od dnia 04.10.2012 r. do dnia zapłaty, - 6.875,40 zł od dnia 16,10.2012 r. do dnia zapłaty, - 1.243,01 zł od dnia 16.10.2012 r. do dnia zapłaty, - 6.875,40 zł od dnia 19.01.2013 r. do dnia zapłaty, - 1.243,01 zł od dnia 19.01.2013 r. do dnia zapłaty, - 409,00 zł od dnia 07.02.2013 r. do dnia zapłaty, - 587,15 zł od dnia 07.02.2013 r. do dnia zapłaty, - 2.271,45 zł od dnia 07.02.2013 r. do dnia zapłaty, - 2.177,36 zł od dnia 07.02.2013 r. do dnia zapłaty, - 592,80 zł od dnia 07.02.2013 r. do dnia zapłaty, - 385,16 zł od dnia 07.02.2013 r. do dnia zapłaty, - 975,45 zł od dnia 07.02.2013 r. do dnia zapłaty, - 1.723,82 zł od dnia 07.02.2013 r. do dnia zapłaty, - 7.393,55 zł od dnia 22.02.2013 r. do dnia zapłaty, - 1.335,98 zł od dnia 22.02.2013 r. do dnia zapłaty, - 477,86 zł od dnia 16.03.2013 r. do dnia zapłaty, - 1.637,75 zł od dnia 16.03.2013 r. do dnia zapłaty, - 340,71 zł od dnia 16.03.2013 r. do dnia zapłaty, - 1.957,55 zł od dnia 16.03.2013 r. do dnia zapłaty, - 7.134,48 zł od dnia 22.03.2013 r. do dnia zapłaty, - 1.289,50 zł od dnia 22.02.2013 r. do dnia zapłaty, - 935,46 zł od dnia 16.03.2013 r. do dnia zapłaty, - 7.134,48 zł od dnia 19.04.2013 r. do dnia zapiały, - 1.289,50 zł od dnia 19.04.2013 r. do dnia zapłaty, - 307,04 zł od dnia 10.05.2013 r. do dnia zapłaty, - 287,49 zł od dnia 10.05.2013 r. do dnia zapłaty, - - 203,91 zł od dnia 10.05.2013 r. do dnia zapłaty, - 1.762,09 zł od dnia 10.05.2013 r. do dnia zapłaty, - 701,40 zł od dnia 10.05.2013 r. do dnia zapłaty, - 1,498,07 zł od dnia 10.05.2013 r. do dnia zapłaty, - 1.801,31 zł od dnia 10.05.2013 r. do dnia zapłaty, - 7.134,48 zł od dnia 01.06.2013 r. do dnia zapłaty, - 1.289,50 zł od dnia 22.05.2013 r. do dnia zapłaty, - 1.117,58 zł od dnia 07.06.2013 r. do dnia zapłaty, - 64,94 zł od dnia 07.06.2013 r. do dnia zapłaty, - 31,80 zł od dnia 07.06.2013 r. do dnia zapłaty, - 602,49 zł od dnia 18.07.2013 r. do dnia zapłaty, - 2,69 zł od dnia 18.07.2013 r. do dnia zapłaty, - 1,80 zł od dnia 18.07.2013 r. do dnia zapłaty, - 350,43 zł od dnia 31.07.2013 r. do dnia zapłaty, - 0,86 zł od dnia 31.07.2013 r. do dnia zapłaty, II. w pkt II zasądził od pozwanego (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Agencji Mienia Wojskowego kwotę 13 471 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3 600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. w pkt III nadał wyrokowi zaocznemu w pkt II i II rygor natychmiastowej wykonalności. Odpis ww. wyroku zaocznego, jak również uprzednio pozew, został wysłany pozwanej spółce na adres przy ul. (...) i powróciła do sądu po awizacji. Wyrok zaoczny został uznany za doręczony pozwanej spółce, a następnie stwierdzono jego prawomocność. W dniu 11 września 2015 roku została mu nadana klauzula wykonalności (kopia wyroku zaocznego – kk . 23-25; fotokopie z akt XXVI GC 301/24 – kk . 15-17). Prowadzona przez Agencję Mienia Wojskowego egzekucja wobec spółki (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. okazała się bezskuteczna, co poskutkowało umorzeniem postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia 19 stycznia 2017 roku w sprawie (...) . Następnie Agencja Mienia Wojskowego, z uwagi na ww. bezskuteczność egzekucji wobec spółki, podjęła dalsze czynności mające na celu wyegzekwowanie należności i wniosła do Sądu Okręgowego w Warszawie pozew przeciwko J. M. , a także pozew przeciwko B. T. , jako byłym członkom zarządu opisanej spółki, dochodząc zapłaty kwoty pieniężnej wynikającej z wyroku zaocznego z dnia 15 grudnia 2014 roku na podstawie art. 299 k.s.h. W sprawie o sygn. XXVI GC 990/19 Sąd Okręgowy w Warszawie XXVI Wydział Gospodarczy wyrokiem zaocznym z dnia 12 grudnia 2019 roku zasądził od B. T. na rzecz Agencji Mienia Wojskowego kwotę 296 118,47 zł wraz z kosztami procesu. Na skutek wniesionego sprzeciwu, wyrokiem z dnia 24 lutego 2022 roku Sąd Okręgowy w Warszawie utrzymał w mocy wyrok zaoczny z dnia 12 grudnia 2019 roku w całości w części zasądzającej. Na skutek apelacji B. T. , wyrokiem z 8 września 2023 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawie VII AGa 727/22 uchylił zaskarżony wyrok z dnia 24 lutego 2022 roku, zniósł postępowanie począwszy od dnia 24 lutego 2022 roku i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania (pozew AMN z dnia 5.02.2018 przeciwko J. M. – kk . 18-22; pozew z 16.07.2019 przeciwko B. T. – kk . 26-30; kopia wyroku zaocznego z 12.12.2019 – k. 31; kopia wyroku z 24.02.2022 z uzasadnieniem – k. 32-35; poświadczone kopie: wyroku z 12.12.2019, sprzeciwu B. T. od wyroku zaocznego z 12.12.2019, wyroku z 24.02.2022 z uzasadnieniem, wyroku z 8.09.2023 – k. 165). W dniu 18 czerwca 2014 roku została podjęta uchwała o rozwiązaniu spółki (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. i powołano jej likwidatorów. 14 maja 2015 roku likwidacja spółki została skutecznie zakończona. W dniu 14 lipca 2015 roku spółka pozwanego (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. została wykreślona z rejestru przedsiębiorców KRS, a postanowienie z dnia 10 lipca 2015 roku w tym przedmiocie uprawomocniło się z dniem 15 sierpnia 2015 roku (fotokopia wniosku do KRS o likwidację spółki – kk . 143-147; fotokopia wniosku o wykreślenie podmiotu z KRS – kk . 148-151; fotokopia (...) kk . 153-154; fotokopia uchwały z 18.06.2014 o rozwiązaniu spółki – kk . 155-158; fotokopia postanowienia z 10.07.2015 – kk. 159-160) Sąd dokonał ustaleń faktycznych w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci powołanych dowodów z dokumentów (kopii) czy poświadczonych przez Sąd kopii z akt sprawy XX GC 1110/23. Co do zasady stan faktyczny nie był w niniejszej sprawie sporny, a spór tyczył się tego, czy istnieją jakiekolwiek podstawy prawne do ustalenia, że wyrok zaoczny z dnia 15 grudnia 2014 roku, który stanowi podstawę do egzekwowania od powodów przez Agencję Mienia Wojskowego należności na podstawie art. 299 k.s.h. , nie istnieje. Sąd zważył, co następuje: Powództwo jest niezasadne i podlega oddaleniu w całości. Swoje roszczenie pieniężne strona powodowa oparła na twierdzeniu, że opisany wyrok zaoczny z dnia 15 grudnia 2014 roku wydany przez Sąd Okręgowy w Warszawie XXVI Wydział Gospodarczy w sprawie o sygn. XXVI GC 301/14, zaopatrzony w klauzulę wykonalności nadaną w dniu 15 września 2015 roku, jest wadliwy, jako uzyskany w drodze postępowania obciążonego nieważnością. Podnosiła, że wyrok zaoczny nie został prawidłowo doręczony, gdyż został wysłany na nieaktualny adres siedziby pozwanej spółki (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. . Z kolei od 15 sierpnia 2015 roku owa spółka została wykreślona z rejestru KRS, a zatem utraciła zdolność sądową. Mimo tego, już po tej dacie tak wydanemu tytułowi egzekucyjnemu została nadana klauzula wykonalności, a następnie była prowadzona egzekucja przeciwko nieistniejącemu już podmiotowi. Z powyższego wynika, że powodowie kwestionują zasadność dochodzenia od nich przez pozwanego roszczenia wynikającego z opisanego wyroku zaocznego na gruncie powództw wytoczonych na podstawie art. 299 k.s.h. Jak też słusznie wskazywali powodowie w pozwie, zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą, w procesie wytoczonym na tej sąd nie ma możliwości badania, czy określone w prawomocnym wyroku zobowiązanie istnieje, a jeśli tak, to w jakim rozmiarze. Okoliczności te mogą być przedmiotem badania jedynie w postępowaniu wszczętym wniesieniem powództwa przeciwegzekucyjnego (wyrok SN z 17.07.1997 r., III CKN 126/97, OSP 1998, nr 3, poz. 62). Pewien wyłom od tej koncepcji nastąpił w ramach wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2023 roku (sygn. P 5/19, OTK-A 2023, nr 45), w którym stwierdzono, iż „ art. 299 § 1 i 2 ustawy - Kodeks spółek handlowych w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości, aby pozwany były członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uwolnił się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, że wierzytelność, stwierdzona orzeczeniem, na podstawie którego wszczęto przeciwko spółce bezskuteczną egzekucję, nie istnieje, w sytuacji, w której orzeczenie zapadło w postępowaniu wszczętym po dacie utraty przez pozwanego statusu członka zarządu spółki, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji .” Wyrok ten dotyczy jednak przypadku, w którym pozwani pełnili funkcje członków zarządu spółki przed wystąpieniem przez powodów z powództwem przeciwko spółce. W niniejszej sprawie – co bezsporne – taka sytuacja nie zachodzi. Na uwagę zasługuje stanowisko, jakie zajął Sąd Apelacyjny w Krakowie w ramach postanowienia z dnia 20 stycznia 2016 roku (I ACz 2510/15, LEX nr 2004528), pochylając się w nim nad sytuacją, w której została ogłoszona upadłość strony pozwanej, jednak Sąd Okręgowy mimo tego wydał wyrok. Następnie jednak, po 8 latach od wydania wyroku, postanowieniem z dnia 5 listopada 2015 roku Sąd Okręgowy zawiesił postępowanie od dnia 3 maja 2007 roku i zniósł postępowanie od dnia 3 maja 2007 roku, w tym uchylił wyrok z dnia 31 lipca 2007 roku (pkt 1 sentencji) oraz podjął postępowanie (pkt 2 sentencji). Ostatecznie Sąd Apelacyjny w Krakowie omawianym postanowieniem z dnia 20 stycznia 2016 roku uchylił pkt 1 postanowienia z dnia 5 listopada 2015 roku, w uzasadnieniu wskazując, że „nieważność postępowania nie wyłącza uprawomocnienia się orzeczenia. Tym samym wszelkie wady postępowania, określone w art. 379 k.p.c. , mogą co najwyżej być podstawą zaskarżenia orzeczenia w zwykłym toku postępowania (w tym na skutek przywrócenia terminu) bądź podstawą nadzwyczajnego środka zaskarżenia.” Fałszywa jest jednocześnie teza, że wyrok wydany w warunkach odpowiadających przyczynom nieważności określonym w art. 379 pkt 2 , czy też pkt 5 „nigdy się nie uprawamacnia”, albowiem w przeciwnym wypadku – gdyby uznać, że teza ta ma uzasadnienie prawne – w praktyce nigdy nie dochodziłoby do potrzeby kontroli instancyjnej orzeczeń wydanych w warunkach nieważności. Sąd Apelacyjny uznał, że wyrok z dnia 31 lipca 2007 roku jest prawomocny, co wyklucza możliwość podjęcia w sprawie jakichkolwiek czynności zmierzających do wydania ponownego wyroku, w tym wyklucza możliwość zastosowania art. 174§2 k.p.c. poprzez zawieszenie postępowania i uchylenie wydanego w sprawie wyroku. Czynności podjęte w tych warunkach dotknięte są nieważnością ( art. 379 pkt 3 k.p.c. ). Konkludując, nawet jeżeli dany wyrok jest wadliwy, to może on podlegać konwalidacji jedynie na skutek dopuszczalnych prawem środków zaskarżenia, a w wypadku ich niewykorzystania, wyrok ten – mimo wadliwości – istnieje i może się uprawomocnić. Sąd podziela ten pogląd i znajduje on zastosowanie w przedmiotowej sprawie z powództwa J. M. i B. T. . Problematyka wyroków nieistniejących (a takim wyrokiem, w ocenie powodów, jest kwestionowany przez nich wyrok zaoczny z dnia 15 grudnia 2014 roku wydany przez Sąd Okręgowy w Warszawie XXVI Wydział Gospodarczy w sprawie o sygn. XXVI GC 301/14) budzi w doktrynie kontrowersje, jednak jak wskazuje K. Markiewicz (za K. Korzanem) w artykule pt. „Problem sententia non existens na tle orzecznictwa Sądu Najwyższego” (Rejent, rok 12, nr 11 [139], listopad 2002 r., s. 101), wymogi decydujące o istnieniu wyroku to: 1) wydanie przez sąd, po przeprowadzeniu rozprawy, wyroku na piśmie w istniejącym procesie, 2) określenie stron procesowych, 3) rozstrzygnięcie przedmiotu sporu, 4) ogłoszenie w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, czyli państwa, wyroku w języku polskim, a gdy ustawa nie wymaga dla jego obowiązywalności ogłoszenia (jak to ma miejsce w sytuacji z art. 341 k.p.c. podpisanie go przez sędziów orzekających. Z kolei orzeczenia, które traktowane są jako „nieistniejące” wymienia się: 1) wyroki wydane przez osobę lub zespół osób, które nie reprezentując władzy państwowej, 2) wyroki wydane w nieistniejącym procesie, 3) wyroku nieposiadające zasadniczych elementów, jakie ustawa dla tych aktów zakreśla (K Markiewicz [w:] Rejent… s. 101-102). Nie ulega więc wątpliwości, że wadliwość podniesiona w ramach opisanego powództwa nie przystaje do żadnej z wymienionych sytuacji – dotyczy bowiem przypadku, kiedy odpis pozwu, a następnie wyrok zaoczny nie został prawidłowo doręczony, zaś dalsze postępowanie związane z uznaniem go za doręczony, uprawomocnieniem i nadaniem klauzuli wykonalności, jest obarczone wadliwością. Przedmiotowy wyrok zaoczny spełnia też wszystkie opisane wyżej wymogi decydujące o jego istnieniu. Powództwo zatem w oczywisty sposób podlegało oddaleniu. Na marginesie jednak powyższych rozważań, dostrzegając niewątpliwie trudną sytuację, w jakiej znaleźli się powodowie, Sąd zastanawiał się nad możliwymi drogami konwalidacji omawianego orzeczenia. Z uwagi na upływ terminów określonych w art. 408 k.p.c. oraz art. 407§1 k.p.c. , z oczywistych względów powodowie nie mogą żądać wznowienia postępowania. Problematyczna byłaby też kwestia legitymacji czynnej powodów do wniesienia takiej skargi, bo o ile w doktrynie dopuszcza się możliwość wniesienia takiej skargi przez interwenienta ubocznego (a jak się wydaje, jedynie w takim charakterze mogliby oni taką skargę wnieść, skoro stroną pozwaną była (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. ), to już jednak w wypadku żądania wznowienia postępowania z powodu pozbawienia strony możności działania (a to, jak się wydaje, mogłoby być podstawą wznowienia w omawianym przypadku), skargę może wnieść tylko ta osoba, której dotyczy okoliczność mająca stanowić tę podstawę (K. Weitz [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom III. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. V, red. T. Ereciński, Warszawa 2016, art. 399). W tym przypadku owa okoliczność z pewnością nie dotyczy powodów, a ściśle prawidłowości adresu spółki, która była stroną pozwaną w sprawie o sygn. XXVI GC 301/14. Dyskusyjne pod kątem legitymacji czynnej byłoby również hipotetyczne wniesienie przez powodów – jako byłych członków zarządu (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. i z tego tytułu – wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od wyroku zaocznego. Jedyną racjonalną możliwością wydaje się więc zwrócenie uwagi sądowi w ramach sprawy o sygn. XXVI GC 301/14 na okoliczność nieprawidłowego doręczenia wyroku zaocznego – analogicznie jak w przypadku nieprawidłowo doręczanych nakazów zapłaty wydawanych w elektronicznym postępowaniu upominawczym, co następnie zostało rozwiązane przez ustawodawcę za sprawą wprowadzonego z dniem 7 listopada 2019 roku art. 139 ( 1) k.p.c. Na skutek powyższego Sąd, który wydał opisane orzeczenie, powinien uchylić zarządzenie w przedmiocie uznania przesyłki z odpisem wyroku zaocznego za doręczoną, na podstawie art. 359§1 k.p.c. uchylić postanowienie w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności, odrzucić wniosek o nadanie klauzuli wykonalności, a następnie – skoro próba ponownego, prawidłowego doręczenia byłaby oczywiście niecelowa, skoro (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. już nie istnieje – umorzyć postępowanie na podstawie art. 355 k.p.c. Tak wydany wyrok zaoczny co prawda pozostałby w obrocie prawnym (gdyż nie można go uchylić na podstawie art. 343 ( 1) k.p.c. , albowiem w momencie wniesienia pozwu nie zachodziły przesłanki, o których mowa w tym przepisie), jednak należałoby go uznać za bezskuteczny (zob. orzeczenia SN: z 23.09.1969 r., II CZ 94/69, LEX nr 6559; z 6.05.1998 r., II CKN 740/97, „Wokanda” 1998/11, s. 4). Z uwagi na poczynione wyżej rozważania, Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Z uwagi zaś na opisaną wyżej problematykę i niewątpliwie trudną sytuację powodów w związku z faktem dochodzenia od nich przez pozwanego roszczenia na podstawie wadliwego orzeczenia, Sąd uznał, że uzasadnionym jest nieobciążanie powodów kosztami procesu, w związku z czym na podstawie art. 102 k.p.c. należało orzec jak w punkcie II sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI