I C 2123/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, fundusz inwestycyjny, wniósł o uznanie za bezskuteczną wobec niego umowy darowizny udziału w nieruchomości, zawartej przez dłużnika M. B. (2) z jego dziećmi (pozwanymi C. B., M. B. (1) i K. B.) w dniu 2 sierpnia 2021 roku. Dłużnik darował pozwanym udziały w nieruchomości o wartości 500 000 zł. Powód dochodził zaspokojenia swoich wierzytelności stwierdzonych prawomocnymi nakazami zapłaty, które okazały się niemożliwe do zrealizowania w drodze egzekucji przeciwko dłużnikowi. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, analizując przesłanki skargi pauliańskiej (art. 527 k.c.), ustalił, że dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny, co zgodnie z art. 529 k.c. rodzi domniemanie działania ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Sąd podkreślił, że pozwani uzyskali korzyść majątkową bezpłatnie, co na mocy art. 528 k.c. zwalniało powoda z obowiązku wykazywania ich wiedzy o działaniach dłużnika. Argumenty pozwanych dotyczące trudnej sytuacji rodzinnej i chęci zadośćuczynienia krzywdom nie przekonały sądu, który uznał, że deklarowany cel darowizny nie był niezbędny do jego realizacji i że czynność ta miała na celu udaremnienie egzekucji. Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 5 k.c. (zasady współżycia społecznego) na korzyść pozwanych, wskazując na ich potencjalnie nielojalne zachowanie. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. ze względu na szczególne okoliczności sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie przepisów o skardze pauliańskiej (art. 527-529 k.c.), zwłaszcza w kontekście darowizn na rzecz osób bliskich, niewypłacalności dłużnika oraz bezskuteczności egzekucji.
Każda sprawa pauliańska ma indywidualny charakter, a ocena świadomości dłużnika i pokrzywdzenia wierzyciela zależy od konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa darowizny udziału w nieruchomości zawarta przez dłużnika z osobami trzecimi (jego dziećmi) może zostać uznana za bezskuteczną wobec wierzyciela, jeśli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a egzekucja okazała się bezskuteczna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa darowizny może zostać uznana za bezskuteczną wobec wierzyciela.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dłużnik stał się niewypłacalny wskutek darowizny, co rodzi domniemanie działania ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Ponieważ pozwani uzyskali korzyść majątkową bezpłatnie, ich wiedza o działaniach dłużnika nie była istotna dla uwzględnienia powództwa.
Czy okoliczności rodzinne dłużnika (np. znęcanie się, brak alimentów) oraz deklarowany cel darowizny (zadośćuczynienie krzywdom dzieci) mogą stanowić podstawę do oddalenia powództwa opartego na skardze pauliańskiej lub zastosowania art. 5 k.c. (zasady współżycia społecznego)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, okoliczności te nie stanowią wystarczającej podstawy do oddalenia powództwa ani do zastosowania art. 5 k.c. na korzyść pozwanych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że deklarowany cel darowizny nie był niezbędny do jego realizacji i że czynność miała na celu udaremnienie egzekucji. Ponadto, sąd wskazał, że osoba powołująca się na zasady współżycia społecznego nie może sama naruszać tych zasad, co mogło mieć miejsce w przypadku dłużnika.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) 1 N. | instytucja | powód |
| C. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. B. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. B. | osoba_fizyczna | pozwana |
| M. B. (2) | osoba_fizyczna | dłużnik |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 527 § 1
Kodeks cywilny
Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.
k.c. art. 527 § 2
Kodeks cywilny
Wierzyciel może żądać uznania za bezskuteczną czynności dłużnika dokonanej w celu pokrzywdzenia wierzycieli, jeżeli czynność ta była nieodpłatna.
k.c. art. 528
Kodeks cywilny
Jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
k.c. art. 529
Kodeks cywilny
Jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. To samo dotyczy wypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można powoływać się na naruszenie prawa, jeżeli naruszający sam nie przestrzega zasad współżycia społecznego.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może zasądzić od strony przegrywającej wyższą lub niższą kwotę niż według zasad odpowiedzialności za wynik procesu. Sąd może włożyć na stronę obowiązek zwrotu części lub całości kosztów należnych drugiej stronie.
Dz.U. z 2024 r. poz. 764 art. 8 § pkt 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu
Określa stawki wynagrodzenia radcy prawnego z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny. • Darowizna była czynnością nieodpłatną. • Egzekucja przeciwko dłużnikowi okazała się bezskuteczna. • Dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (domniemanie z art. 529 k.c.). • Pozwani uzyskali korzyść majątkową bezpłatnie, co zwalniało powoda z obowiązku wykazywania ich wiedzy o działaniach dłużnika.
Odrzucone argumenty
Darowizna miała na celu wynagrodzenie krzywd wyrządzonych przez dłużnika. • Nieruchomość stanowi miejsce zamieszkania pozwanych i ich matki. • Uwzględnienie powództwa naruszałoby sferę prawną i bytową pozwanych. • Roszczenie powoda jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
Pokrzywdzenie wierzyciela polega na tym, że jego wierzytelność nie może być zrealizowana i zrealizowanie jej w przyszłości jest również wątpliwe. • Pozwani uzyskali korzyść majątkową bezpłatnie, w związku z czym nie ma znaczenia czy dokonując tych czynności wiedzieli, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. • Czynność fraudacyjna jest przejawem nielojalnego zachowania dłużnika i osoby trzeciej w celu pokrzywdzenia wierzyciela i może w związku z tym zostać oceniona jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Skład orzekający
Adam Bojko
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie przepisów o skardze pauliańskiej (art. 527-529 k.c.), zwłaszcza w kontekście darowizn na rzecz osób bliskich, niewypłacalności dłużnika oraz bezskuteczności egzekucji."
Ograniczenia: Każda sprawa pauliańska ma indywidualny charakter, a ocena świadomości dłużnika i pokrzywdzenia wierzyciela zależy od konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy klasycznego problemu ochrony wierzycieli przed działaniami dłużnika mającymi na celu ukrycie majątku, z elementami trudnej sytuacji rodzinnej i potencjalnego nadużycia prawa przez dłużnika.
“Czy darowizna od zadłużonego rodzica chroni majątek przed wierzycielami? Sąd odpowiada: nie zawsze!”
Dane finansowe
WPS: 166 200,09 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.